kategoriler arşivleri - Page 3 of 41 - Çoban Gümrük Denetim

GÜMRÜKÇE TAHSİL EDİLEN YA DA KONTROLÜ YAPILAN VERGİ VE FONLAR (2)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 17 January 2026. Posted in kategoriler. Leave a Comment

1. 24.10.2019 Tarih ve 7190 Sayılı Kanun İle 4458 Sayılı Kanunda Yapılan Düzenleme Sonrasında, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 238.Maddesinin İkinci Fıkrasının Uygulanmasında;

1) 4458 sayılı Kanunun 238.maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezalarına ilişkin düzenlenen ceza kararının tebliğ tarihinden itibaren on beş günlük süre içinde idari itirazda bulunulmamış ise on beş günlük sürenin bittiği tarihten itibaren,

– Ceza kararına idari itirazda bulunulması durumunda, itirazın reddine ilişkin kararın tebliğ tarihinden itibaren,

– Ceza kararına karşı süresi içinde uzlaşma başvurusu yapılmış ve uzlaşma sağlanmış ise uzlaşmanın sağlandığı tarihten itibaren; Uzlaşma başvurusunun reddedildiği, uzlaşmanın temin edilemediği ve uzlaşmanın vaki olmadığı durumlarda Gümrük Kanununun 244.maddesinin birinci fıkrasında yer alan süreler dikkate alınmak suretiyle, yukarıda belirtilen tarihlerden itibaren,

238.maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen idari para cezasına konu eşyanın altmış günlük süre içinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması gerektiğine dair tebligatın gecikmeksizin yapılması,

2) Yükümlülerin, ceza kararının tebliğ tarihinden itibaren eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına matuf taleplerinin kabul edilmesi,

3) Ceza kararına itirazın kabul edilmesi halinde, rejim ihlali durumu kendiliğinden ortadan kalkacağından oluşan yeni hukuki duruma ve bireysel işlemin mahiyetine göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.).

– 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234.maddesinin birinci veya ikinci fıkralarında belirtilen aykırılıklar için firmalar tarafından mezkur maddenin üçüncü fıkrası hükmünden faydalanılmak üzere Bölge Müdürlükleri veya bağlantılarına yapılan başvurularda, mutlak surette diğer bağlantı idarelerininde ve/veya diğer Bölge Müdürlükleri ve bağlantılarında aynı konudaki aykırılığa ilişkin, son 6 ay içerisinde, başvuru yapan firma için bir tespit yapılıp yapılmadığının ivedilikle araştırılması,

Böyle bir tespit yapılmış olduğunun anlaşılması halinde ilgili firmaya Gümrük Kanunu’nun 234 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmünün tatbik edilmemesi, gerekmektedir.

Gümrük vergilerinin bir listesi Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 1 numaralı ekinde yer almakta olup, uygulamada göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Diğer taraftan yatırılmadığı anlaşılan KKDF tutarları ile ilgili olarak da, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 6455 sayılı kanunla değişik 234.maddesine göre de ceza tatbiki gerekmektedir.

2. Bir fiil ile birden fazla kabahat/suç işlenmesi; 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 2.maddesi “Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır.”, 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 3 üncü maddesi, “Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır.” hükmünü amirdir. Bu itibarla, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun, birden fazla kabahat işlenmesine ilişkin hükümlerinin uygulamada dikkate alınması gerekmektedir.

5326 sayılı Kabahatler Kanununun “İçtima” başlıklı 15.maddesi; “(1) Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verilir. Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idarî para cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir. (2) Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır. (3) Bir fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmış ise, sadece suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir. Ancak, suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hallerde kabahat dolayısıyla yaptırım uygulanır. “ hükmünü amirdir.

Bu çerçevede örneğin, aynı fiille hem 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, hem de 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 3/2 maddesinin hükümlerinin ihlal edilmesi durumunda, Gümrük Yönetmeliğinin 579.madde hükmü dikkate alınarak işlem yapılması gerekir.

3. Zaman bakımından uygulama; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 5 inci maddesi, “5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir.”

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7.maddesi ise; “(1) İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar. (2) Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun hükümleri uygulanır ve infaz olunur.” hükmünü amirdir. Dolayısıyla, 6455 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden önce işlenmiş bulunan kabahatlerle ilgili olarak, kanunların farklı hükümler içermesi durumunda, failin lehine olan hüküm uygulanacaktır. Örneğin; 6455 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce işlenen bir fiil nedeniyle dampinge karşı verginin alınmadığı anlaşılması durumunda, Gümrük Kanunu’nun değişik 234 üncü maddesine göre ceza uygulanmayacaktır.

4. KDV oran farklılıkları; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 6455 sayılı kanunla değişik 234/1-a maddesi uyarınca, serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, aynı Kanunun 15.maddesinde belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark % 5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınması gerekmektedir.

Diğer taraftan, Katma Değer Vergisi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3/9 maddesi çerçevesinde “ithalat vergileri” tanımı içinde yer almaktadır. Bu itibarla, Maliye Bakanlığının görüşü çerçevesinde, KDV oranının yanlış beyan edilmesi nedeniyle eksik KDV uygulanması durumlarında 4458 sayılı Gümrük Kanununun 6455 sayılı Kanunla değişik 234.maddesinin uygulanması gerekir.

– 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararlarının tebliğinde 7201 sayılı Tebligat Kanunu,

– 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında düzenlenen ödeme emirleri ve haciz işlemlerinin tebliğinde ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 485 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği,

Hükümleri uygulanır.

B- GÜMRÜK VERGİSİ

Gümrük Vergisi: ithalatta ve ihracatta Gümrük tarafından alınan bir vergi türüdür. Gümrük Vergisi her ürüne göre değişiklik gösterir. Hangi üründen ne kadar Gümrük Vergisi alınacağı ürünün Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu’na (GTİP) göre belirlenir. Bir başka tanıma göre “Gümrük Vergisi”: Gümrüğe tabi ticari eşyanın sınırdan giriş, çıkışı veya geçişi sırasında, miktarı veya değeri üzerinden alınan, ’sınır vergisi’ ya da ‘sınırda alınan vergi’ olarak da tanımlanan ekonomik, sosyal ve mali fonksiyonları olan önemli bir dış ticaret ve ekonomi politikası aracı olan bir vergi türüdür.

Gümrük vergisi; Eşyanın Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonuna (GTİP)’ine göre, eşyanın menşeine göre, A.TR Dolaşım Belgesi olup olmadığına göre, menşe ispat belgeleri olup olmadığına (Menşe İspat Belgeleri: Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar çerçevesinde tercihli rejimden yararlanmak üzere ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen ve malın menşeini belirleyen EUR.1 dolaşım sertifikası, EUR-MED dolaşım sertifikası, EUR-MED fatura beyanı veya fatura beyanını) ibraz edilip edilmediğine göre, eşyanın sanayi ürünü veya tarım ürünü olmasına göre, dış ticaretin (ihracat, ithalat, transit ticaret) yapıldığı ülke veya ülke gruplarına göre; (Örneğin: dış ticaretin Avrupa Birliği’ne “AB – AT” Üye Ülkelerle veya Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu’na tabi ülkelerle veya Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonu’na tabi ülkelerle ya da Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalanan ülkelerden yapılıp yapılmadığına göre, eşyanın eski/kullanılmış veya yeni olup olmadığına göre, Dahilde İşleme (DİİB/Dİİ) Rejimi, Geçici İthalat Rejimi, Transit Rejimi, Antrepo Rejimi vb, uygulandığı rejime göre, Yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu gibi çeşitli teşvik tedbirlerine göre vb., … değişkenlik gösterir, ya hiç alınmaz, ya da indidirmi/kısmi alınır. Yapılan ithalat veya ihracat sırasında A.TR Dolaşım Belgesi, EUR.1 dolaşım sertifikası, EUR-MED dolaşım sertifikası, EUR-MED fatura beyanı veya fatura beyanını vb. menşe ispat belgelerinin ibrazı, vb. halinde işleme konu eşyaya ilişkin Gümrük Vergisi (GV) alınmaz/uygulanmaz veya indirimli uygulanır.

– Türkiye’nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulamasını gerektiren anlaşmalar kapsamı eşyanın tercihli menşeinin tevsiki amacıyla, EUR.1 Dolaşım Belgesi, EUR.MED Dolaşım Belgesi, Fatura Beyanı, EUR.MED Fatura Beyanı, Güney Kore ile imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmasında Menşe Beyanı, İran ile imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşmasında Menşe İspat Belgesi, Malezya ile imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmasında Menşe Belgesi ve D-8 Üyesi Devletler Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette D-8 Menşe İspat Belgesi kullanılmakta,

– Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülke, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarında ise Form A Menşe Belgesi kullanılmaktadır.

– Form A Menşe Belgesi, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) kapsamında eşyanın tercihli menşeinin tevsiki amacıyla ithalatta ibraz edilen bir belge olup, buna ilişkin düzenlemelere 31/12/2014 tarihli ve 29222 sayılı 4 üncü Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında Tercihli Rejimden Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin 2014/7064 sayılı Kararda yer verilmiştir.

– Eşyanın tercihli olmayan menşeine ilişkin hükümler ise Gümrük Kanununun 17 ilâ 21.maddelerinde düzenlenmiş olup; Tercihli tarife uygulamaları ve eşya ticaretine ilişkin tarife önlemleri dışında Bakanlar Kurulu Kararı ile oluşturulan önlemlerin uygulanması ile menşe şahadetnamelerinin hazırlanması ve verilmesi amacıyla yürütülmektedir.

Ticaret politikası önlemine tabi veya sınır ticareti kapsamında ithal edilmek istenen bir eşya, İthalat Rejim Kararı eki I sayılı listede yer alıyor veya sektör itibarıyla hariç tutuluyor ise söz konusu eşya için, ilgili ülke GTS ülkesi olsa dahi Gümrük Yönetmeliğinin 205.maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri uygulanmayacak, yani menşe şahadetnamesi ibrazı mutlaka aranacaktır.

Diğer taraftan, 18/3/2016 tarihli ve 29657 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin 2016/8478 sayılı Kararın 9.maddesinin üçüncü fıkrasında “İthalat işlemlerinde, eşyanın ilgili sınır ülkesinde üretildiğine veya imal edildiğine dair ithalatın yapılacağı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenen menşe şahadetnamesinin ilgili gümrüklerce aranacağı…” hususu düzenlenmiştir. Sınır ticareti kapsamı ithalat işlemlerinde, Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin 2016/8478 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9.maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde, menşe ispat belgesi olarak, sadece ithalatın yapılacağı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenen Menşe Şahadetnamesinin kabul edilmesi,

Ayrıca, Gümrük Yönetmeliğinin 205.maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, EUR.1/EUR.MED Dolaşım Belgeleri veya Form A Menşe Belgesi gibi eşyanın tercihli menşeinin tespiti amacıyla kullanılan menşe ispat belgelerinin, eşyanın tercihli olmayan menşeini gösteren Menşe Şahadetnamesi yerine kabul edilmemesi gerekmektedir.

– Gümrük mevzuatında yükümlüler; Kendilerine tebliğ edilen ek tahakkuk ve cezalar için vergi türü itibariyle itiraz veya uzlaşma yollarına başvurmadan ödeme yapabildikleri gibi söz konusu ek tahakkuk ve cezalara vergi türü itibariyle ayrı ayrı itiraz edebilmekte veya uzlaşma talebinde bulunabilmektedir. Bununla birlikte, her bir vergi türü ve buna bağlı cezanın hukuki dayanakları birbirinden farklı olup, farklı vergi türlerine ilişkin ceza kararı düzenlenirken bu cezaların mahsuplaştırılması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca, Gümrük Yönetmeliği’nin 14 nolu eki Gümrük Beyanname Kullanma Talimatı’nda her bir verginin farklı kodunun bulunduğu ve beyannamenin bu şekilde doldurulması gerektiği, her vergi matrahının kendine isabet eden vergi oranı ile işleme tabi tutularak ödenecek vergi tutarının hesaplandığı, bütçe tekniği açısından da her verginin devlet hazinesinde farklı kod ile muhasebeleştirildiği ve alındı makbuzlarında her vergi, için ayrı ayrı açıklama yapılarak ödenecek vergi tutarlarının belirtildiği göz önüne alındığında, Gümrük Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde, vergi kaybının oluşup oluşmadığı incelenirken her verginin kendi içinde değerlendirilmesi ve eksik tahsil olunan her bir vergi türü için tahakkuk ettirilecek her bir cezanın, ceza kararında ayrı ayrı gösterilmesi gerekmekte olup, Gümrük Kanununun 234.maddesi çerçevesinde cezai durum oluşması halinde, farklı vergi türlerine ilişkin cezaların mahsuplaştırılarak buna göre tahakkuk oluşturulması mümkün bulunmamaktadır.

Ayrıca, Gümrük Vergisi hakkında farklı uygulamalar mevcut olup, bu uygulamaların önemli olanlarına aşağıda kısaca değinilmiştir. Örneğin:

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB)/Dahilde İşleme İzninde (Dİİ); Kapsamında yapılan ithalat sırasında eşyaya ilişkin gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) tahsil edilmeyip teminata bağlanır.

Geçici İthalat Rejimi Kapsamında Yapılan İthalatta; (Serbest dolaşıma girmemiş eşya, ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına imkân sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir) eşya tam muafiyet kapsamında ithal edilirse hiç gümrük vergisi alınmaz, kısmi muafiyet kapsamında ithalat yapılırsa indirimli/kısmi gümrük vergisi alınır.

Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında Yapılan İthalatta; Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi ve Katma Değer Vergisi alınmaz (Teminata bağlanır).

Gümrük Antrepo Rejimininde; Geçici depolama yerlerine ve antrepolara konulan eşyadan gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) alınmaz, teminata bağlanır.

Transit Rejiminde; Gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) tahsil edilmeyip teminata bağlanır.

Hariçte İşleme Rejiminde; Serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin yeniden serbest dolaşıma girişi, ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle gerçekleşir.

Geri Gelen Eşya; Serbest dolaşımda bulunan eşya, Türkiye Gümrük Bölgesinden veya Türkiye’nin anlaşmalarla dâhil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerinin diğer bir noktasından ihraç edildikten sonra üç yıl içinde yeniden serbest dolaşıma girmesi halinde ve beyan sahibinin talebi üzerine (belirli şartların yerine getirilmesi şartıyla), ithalat vergilerinden muaf tutulur.

Nihai Kullanımda; Gümrük Kanunu’nun16.maddesi hükmü çerçevesinde, nihai kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranı uygulamasına tabi eşyanın, öngörülen amaçlarla kullanılması halinde gümrük vergisi alınmaz veya normalde uygulanan gümrük vergisi oranından daha düşük vergi oranı uygulanır.

Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi; Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde, ithalat vergilerine veya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, niteliğini veya durumunu değiştiren işlemlere tabi tutulmaları ve bu işlemlerden elde edilen ürünlerin gümrük vergileri üzerinden serbest dolaşıma girmelerine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir. Gümrük kontrolü altında işleme rejiminin uygulandığı eşyaların gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) alınmaz.

Serbest Bölgeler hükümlerinin uygulandığı eşyalarda da gümrük vergileri; (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) alınmaz.

Gümrük Vergisini Doğuran Olay: İthalat ve ihracatta, 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre gümrük yükümlülüğünün doğması, ithalat veya ihracat vergilerine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili ile vergiyi doğuran olay gerçekleşmiş olur.

Vergi Kaybına Neden Olan İşlemlere (Yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; Tarife farkı, kıymet farkı veya miktar farkı, vb. hususlarda) Uygulanacak Ceza: Gümrük Kanunu’nun 234 ilâ 241.maddesinde ayrıntılı şekilde belirtilmiştir.

Örnek: Gümrük Müfettişince yapılan Sonradan Kontrol İncelemesinde A firmasının, Uzakdoğu’dan yaptığı ithalatlarda 10.000.000-USD tutarında “Beyan Edilmeyen Gümrük Kıymet Farkı” (kalıp, tasarım, yurt dışı mühendislik gideri, yurt dışı kara taşıması, ambalaj ve yurt dışı elleçleme gideri, vb.) tespit edildiği, söz konusu gümrük kıymet farkına ilişkin ithalatlarda ortalama % 5 Gümrük Vergisi (GV), % 20 KDV, % 10 İlave Gümrük Vergisi (İGV) olduğunu varsayalım.

İlgili gümrük idaresince/idarelerince; 500.000-USD Gümrük vergisi, 1.000.000-USD İlave gümrük vergisi ile 2.300.000-USD (karşılığı TL) KDV ile (Gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasındaki süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammıoranında faiz uygulanır) ilgili gecikme faizinin tahakkuk, tebliğ ve tahsilinin yapılması, ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre caza tadbik edilmesi, yani tahakkuk eden vergi farklarının 3.800.000-USD x 3 = 11.400.000-USD (karşılığı TL) para cezası uygulanması gerekir.

C- İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ (İGV)

İlave Gümrük Vergisi: Yeni bir vergi ihdası mahiyetinde olmayıp, sadece vergi oranlarının (Gümrük vergisi) artışına yönelik bir düzenlemedir. 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun’a dayanılarak İthalat Rejimi Kararına Ek Kararla belirlenen İlave Gümrük Vergisinin, Gümrük Vergisinin tabi olduğu usul ve hükümlere tabi olduğu gerek İthalat Rejimi Kararına Ek Kararlarda, gerekse de İthalat Genel Müdürlüğü’nün muhtelif yazılarda belirtilmiştir.

Örneğin (1); 12.12.2019 tarih ve 30976 sayılı RG’de yayınlanan 11.12.2019 Tarih ve 1822 Sayılı Ek Karar (İthalat Rejimine Ek Karar)’la:

“Madde 1”; 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan ve ekli tabloda gümrük tarife istatistik pozisyonları (G.T.İ.P) belirtilen maddelerin ithalatında ilave gümrük vergisi alınır.

“Madde 2”; 1) Bu Karar kapsamında tahsil edilecek ilave gümrük vergisi oranları ekli tabloda gösterilmektedir.

2) Her halükarda hesaplanan toplam vergi oranı (İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan gümrük vergisi ile bu Karar kapsamında alınacak ilave gümrük vergisi toplamı) 14/5/1964 tarihli ve 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanunda gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyini aşamaz. Aşması durumunda 474 sayılı Kanunda gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyi uygulanır.

3) İlave gümrük vergisi, gümrük idarelerince, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur ve genel bütçeye irat kaydedilir.

4) Bu Karar kapsamı ilave gümrük vergisi hakkında, gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve hükümler uygulanır.

“Madde 3”; 1) Ekli tabloda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınır. Ancak, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz. 2) Bu Kararın uygulanmasında eşyanın menşeinin doğru beyan edilmesinden ithalatçı sorumludur. 3) Ekli tabloda yer alan ürünlerin Dâhilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilerek işlem görmüş ürün olarak ihraç edilmesi halinde varsa telafi edici verginin hesaplanmasında bu Karar hükümleri uygulanmaz. 4) Bu Karar kapsamındaki ürünlerin İthalat Rejimi Kararı eki listelerdeki gümrük vergisi oranı üzerinden vergi tahsilatı yapılarak gümrük gözetimi altındayken A.TR dolaşım belgesi düzenlenerek Avrupa Birliği’ne üye ülkelere ihraç edilmesi halinde, bu Karar kapsamındaki ilave gümrük vergisi uygulanmaz. 5) İlave gümrük vergisine ilişkin sütunlarda belirtilen ülke ve ülke grupları İthalat Rejimi Kararında tanımlanan ülke ve ülke gruplarıdır. İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan sütun başlıklarında yapılacak değişiklikler bu Karar için de geçerli olur.

6) Bu Karar kapsamındaki eşyanın aynı zamanda İthalat Rejimi Kararına ekli V sayılı listede yer alması durumunda ilave gümrük vergisi uygulanmaz.

TABLO

G.T.İ.P.	İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)*
1	2	3	4	5	9
6	7	8
8427.10.10.00.00	0	0	0	0	6,5	6,5	6,5	6,5
8427.10.90.00.00	0	0	0	0	6,5	6,5	6,5	6,5
8427.20.11.00.00	0	0	0	0	6,5	6,5	6,5	6,5
8427.20.19.00.00	0	0	0	0	6,5	6,5	6,5	6,5
8427.20.90.00.00	0	0	0	0	6,5	6,5	6,5	6,5
8427.90.00.90.00	0	0	0	0	6	6	6	6

* 1: AB Üyesi Ülkeler, EFTA Üyesi Ülkeler, İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Fas, Filistin, Tunus, Mısır, Gürcistan, Arnavutluk, Şili, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Morityus, Moldova, Faroe Adaları; 2: Güney Kore, 3: Malezya, 4: Singapur, 5:Genelleştirilmiş Tercihler Sisteminden Yararlanacak Ülkeler Grubu, 6: En Az Gelişmiş Ülkeler, 7: Özel Teşvik Düzenlemelerinden Yararlanacak Ülkeler 8: Gelişme Yolundaki Ülkeler, 9: Diğer Ülkeler.

Örneğin (2); 17.08.2017 tarih ve 30157 sayılı RG’de yayınlanan 17.7.2017 Tarih ve 2017/10580 Sayılı Ek Karar (İthalat Rejimine Ek Karar)’la:

“Madde 1”; 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan ve ekli tabloda gümrük tarife istatistik pozisyonu (G.T.İ.P.) ve ismi belirtilen maddelerin ithalatında ilave gümrük vergisi, alınır.

“Madde 2”; 1) Bu Karar kapsamında tahsil edilecek ilave gümrük vergisi oranları ekli tabloda gösterilmektedir.

2) Her halükarda hesaplanan toplam vergi oranı (İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan gümrük vergisi ile bu Karar kapsamında alınacak ilave gümrük vergisi toplamı) 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kamında gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyini aşamaz. Aşması durumunda 474 sayılı Kanunda gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyi uygulanır.

3) İlave gümrük vergisi, gümrük idarelerince, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur ve genel bütçeye irat kaydedilir.

4) Bu Karar kapsamı ilave gümrük vergisi hakkında, gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve hükümler uygulanır.

“Madde 3”; 1) Ekli tabloda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen, oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınır. Ancak, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz. 2) Bu Kararın uygulanmasında eşyanın menşeinin doğru beyan edilmesinden ithalatçı sorumludur.

3) Ekli tabloda yer alan ürünlerin Dâhilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilerek işlem görmüş ürün olarak ihraç edilmesi halinde varsa telafi edici verginin hesaplanmasında bu Karar hükümleri uygulanmaz. 4) Bu Karar kapsamındaki ürünlerin İthalat Rejimi Kararı eki listelerdeki gümrük vergisi oranı üzerinden vergi tahsilatı yapılarak gümrük gözetimi altındayken A.TR dolaşım belgesi düzenlenerek Avrupa Birliğine üye ülkelere ihraç edilmesi halinde, bu Karar kapsamındaki ilave gümrük vergisi uygulanmaz.

5) İlave gümrük vergisine ilişkin sütunlarda belirtilen ülke ve ülke grupları İthalat Rejimi Kararında tanımlanan ülke ve ülke gruptandır. İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan sütun başlıklarında yapılacak değişiklikler bu Karar için de geçerli olur.

6) Bu Karar kapsamındaki eşyanın aynı zamanda İthalat Rejimi Kararına ekli V sayılı listede yer alması durumunda ilave gümrük vergisi uygulanmaz.

TABLO

G.T.İ.P.	MADDE İSMİ	İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)*
1	2	3	4	8
5	6	7
8414.80.75.90.00	Diğerleri	0	0	0	14,6	14,6	14,6	14,6
8417.80.50.00.00	Çimento, cam ve kimyasal ürünlerin fırınlanmasına mahsus fırınlar ve ocaklar	0	0	0	14,9	14,9	14,9	14,9
8421.23.00.00.00	İçten yanmalı motorlar için yağ ve yakıt filtreleri	0	0	0	15,1	15,1	15,1	15,1
8421.31.00.90.00	Diğerleri	0	0	0	15,1	15,1	15,1	15,1
8426.20.00.00.00	Kule vinçler	0	0	0	7,6	7,6	7,6	7,6
8430.31.00.00.00	Kendinden hareketli olanlar (yalnız tünel açma makinaları)	0	0	0	5	5	5	5
8430.39.00.00.00	Diğerleri (yalnız tünel açma makinaları)	0	0	0	4,1	4,1	4,1	4,1
8456.11.90.10.00	Metallerin veya metal karbürlerin işlenmesine mahsus olanlar	0	0	0	12,5	12,5	12,5	12,5
8456.40.00.00.00	Plazma arkı yönetmi ile çalışanlar	0	0	0	20	20	20	20
8461.50.11.00.00	Testeresi daire şeklinde olanlar	0	0	0	14,2	14,2	14,2	14,2
8461.50.19.00.00	Diğerleri	0	0	0	14,2	14,2	14,2	14,2
8461.50.90.00.00	Dilme tezgahları	0	0	0	14,2	14,2	14,2	14,2
8462.10.90.00.19	Diğerleri	0	0	0	14,3	14,3	14,3	14,3
8462.21.10.00.00	Yassı ürünleri işlemeye mahsus olanlar	0	0	0	13,9	13,9	13,9	13,9
8462.29.91.00.00	Hidrolik	0	0	0	14,3	14,3	14,3	14,3
8464.10.00.00.00	Testere makinaları	0	0	0	20	20	20	20
8464.20.80.00.00	Diğerleri (Seramiklerin işlenmesine mahsus olanlar hariç)	0	0	0	20	20	20	20
8464.90.00.00.00	Diğerleri (Seramiklerin işlenmesine mahsus olanlar hariç)	0	0	0	20	20	20	20
8467.89.00.11.00	Delme ve sondaj makinaları	0	0	0	2,5	2,5	2,5	2,5
8472.90.90.90.12	Delgeç veya tel zımba makinaları	0	0	0	20	20	20	20
8474.10.00.10.00	Maden cevherlerini tasnif etmeye, ayırmaya, elemeye ve yıkamaya mahsus makinalar	0	0	0	4,2	4,2	4,2	4.2
8474.10.00.90.00	Diğerleri	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.20.00.10.00	Taş kırma makinaları	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.20.00.90.00	Diğerleri	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.31.00.00.00	Beton veya harç karıştırıcılar	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.32.00.00.00	Mineral maddeleri bitümenle karıştırmaya mahsus makinalar	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.39.00.00.00	Diğerleri	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.80.10.00.00	Seramik hamurlarım aglomere etmeye, kalıba dökmeye veya bunlara şekil vermeye mahsus makina ve cihazlar	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.80.90.00.11	Kumdan dökümhane kalıpları yapmaya mahsus makinalar (maça makinası)	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.80.90.00.12	Kiremit ve tuğla veya biriket yapmaya mahsus makina ve cihazlar	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.80.90.00.13	Beton blok yapmaya mahsus makina ve cihazlar	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8474.80.90.00.19	Diğerleri	0	0	0	16,2	16,2	16,2	16,2
8479.82.00.00.00	Karıştırma, yoğurma, kırma, öğütme, eleme, kalburlama, homojenleştirme, sübye hale getirme makinaları	0	0	0	20	20	20	20
* 1: AB Üyesi Ülkeler, EFTA Üyesi Ülkeler, İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Fas, Batı Şeria ve Gazze Şeridi, Tunus, Mısır, Gürcistan, Arnavutluk, ~~Ürdün~~, Şili, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Morityus, Moldova; 2: Güney Kore; 3: Malezya; 4: Genelleştirilmiş Tercihler Sisteminden Yararlanacak Ülkeler Grubu: 5: En Az Gelişmiş Ülkeler; 6: Özel Teşvik Düzenlemelerinden Yararlanacak Ülkeler; 7: Gelişme Yolundaki Ülkeler; 8: Diğer Ülkeler.

Örnek: Gümrük Müfettişinlerince yapılan Sonradan Kontrol İncelemesinde B firmasının, Singapur’dan yaptığı ithalatlarda 1.000.000-USD tutarında “Beyan Edilmeyen Gümrük Kıymet Farkı” (kalıp, tasarım, yurt dışı kara taşıması, ambalaj ve yurt dışı elleçleme gideri, Yurt dışı deneme malzemesi, iskonto, vb.) tespit edildiği, söz konusu gümrük kıymet farkına ilişkin ithalatlarda ortalama % 5 Gümrük Vergisi (GV), % 20 KDV, % 10 İlave Gümrük Vergisi (İGV) olduğunu varsayalım.

İlgili gümrük idaresince/idarelerince; 50.000-USD Gümrük vergisi, 100.000-USD İlave gümrük vergisi ile 230.000-USD (karşılığı TL) KDV ile (Gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasındaki süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammıoranında faiz uygulanır) ilgili gecikme faizinin tahakkuk, tebliğ ve tahsilinin yapılması, ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre caza tadbik edilmesi, yani tahakkuk eden vergi farklarının 380.000-USD x 3 katı = 1.140.000-USD (Karşılığı TL) para cezası uygulanması gerekir.

…

Devam edecek

Kocaeli, 02.01.2026

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

GÜMRÜK KIYMETİ, GÜMRÜKLENMİŞ DEĞER İLE GÜMRÜKÇE TAHSİL EDİLEN YA DA KONTROLÜ YAPILAN BAŞLICA VERGİ VE FONLAR (1)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 17 January 2026. Posted in kategoriler. Leave a Comment

I- TANIMLAR

Cif Kıymet veya eşyanın cif kıymeti: Eşya bedeli + sigorta bedeli + navlun ücreti toplamından oluşmaktadır.

Eşyanın Gümrük Kıymeti: Kısaca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.maddesine göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

Mukimlik belgesi: Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması’na (ÇVAÖ) taraf diğer ülkede gelir elde eden kişi veya firmaların, mukimi olduğu ülkenin yetkili makamlarından aldığı ve o kişi veya kurumun ilgili ülkede yerleşik ve vergi mükellefi olduğunu gösteren resmi belgedir.

A.TR Dolaşım Belgesi: Türkiye veya Toplulukta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Katma Protokolde öngörülen tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen belgeyi,

Menşe İspat Belgeleri: Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar çerçevesinde tercihli rejimden yararlanmak üzere ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen ve malın menşeini belirleyen EUR.1 dolaşım sertifikası, EUR-MED dolaşım sertifikası, EUR-MED fatura beyanı veya fatura beyanını,

Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu: Avrupa’da, aynı menşe kurallarını havi Serbest Ticaret Anlaşmaları ile birbirlerine bağlanmış ülkeler arasında oluşturulan ve taraf ülkeler menşeli eşya kullanılarak elde edilen işlem görmüş ürünün Kümülasyona tabi bir diğer ülkeye tercihli rejim kapsamında ithaline imkan sağlayan ticaret sistemini,

Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonu: Avrupa’da ve Akdeniz Havzasında, aynı menşe kurallarını havi Serbest Ticaret Anlaşmaları ile birbirlerine bağlanmış ülkeler arasında oluşturulan ve taraf ülkeler menşeli eşya kullanılarak elde edilen işlem görmüş ürünün Kümülasyona tabi bir diğer ülkeye tercihli rejim kapsamında ithaline imkan sağlayan ticaret sistemini, Avrupa Birliği’ne (AB – AT) Üye Ülkeler; Almanya, İtalya, İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka, İspanya, Portekiz, Yunanistan, İrlanda, Avusturya, İsveç, Finlandiya, Polonya, Litvanya, Macaristan, Estonya, Çek Cumhuriyeti, Slovak Cumhuriyeti, Slovenya, Güney Kıbrıs Rum Kesimi, Malta, Letonya, Bulgaristan ve Romanya olup, AT (AB)’ye üye olan bu ülkeler, aynı zamanda

Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Kömür Çelik Topluluğu (AKÇT) arasında AKÇT’yi Kuran Andlaşmanın Yetki Alanına Giren Ürünlerin Ticareti ile İlgili Anlaşma’ya taraf ülkeleri,

EFTA Üyesi Ülkeler; Norveç, İzlanda, İsviçre ve Lihtenştayn’ı,

STA İmzalanan ve Anlaşmaların Yürürlükte Bulunduğu Ülkeler; EFTA, AKÇT, İsrail, Makedonya, Bosna ve Hersek, Hırvatistan, Filistin, Tunus, Fas, Suriye ve Mısır’ı,

PAMK’a Taraf Ülkeler; Türkiye, AT’ye üye ülkeler ve EFTA üyesi ülkeleri,

PAAMK’a Taraf Ülkeler: PAMK ülkeleri ile Barselona Sürecine taraf Akdeniz ülkeleri (Fas, Tunus, Cezayir, Filistin, Suriye, Lübnan, Ürdün, Mısır ve İsrail) ve Faroe Adaları’nı,

– Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB): İhracat ile ihracat sayılan satış ve teslimlerde gümrük muafiyetli ithalat ve/veya yurt içi alımlara imkan sağlayan Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,

– Dahilde İşleme İzni (Dİİ): İhraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata imkan sağlayan ve gümrük idaresince verilen izini,

Geçici İthalat Rejimi; Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına imkân sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimi,

İfade eder.

II- KIYMET HAKKINDA TEMEL BİLGİLER

Cif kıymet veya eşyanın cif kıymeti; gümrük vergilendirme tekniği açısından en temel (fakat dar olan) matrah tanımıdır. Gümrük kıymeti veya eşyanın gümrük kıymeti ise gümrük vergilendirme tekniği açısından en geniş matrah tanımı olup, kıymete dair hemen her şeyi içine almaktadır. Kısacası, Cif kıymetle gümrük kıymeti aynı şeyler olmayıp, farklı şeylerdir.

Gümrük Vergileri (Gümrük Kanununa göre): Gümrük Kanunu’nun 3.maddesinin 8.fıkrasının (a) bendine göre; İlgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü ifade eder. Diğer bir değişle gümrük vergileri; a) Eşyanın ithalinde veya ihracında ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri,

b) Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta veya ihracatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri,

Kapsamaktadır.

Gümrük vergileri (Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğine göre): İlgili mevzuat uyarınca eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve gümrük idarelerince tahsili gereken gümrük vergisi, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü ifade eder.

Gümrük Vergileri (Kaçakçılık Kanunu’na göre ise): 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 2/a.maddesine göre; Gümrük idaresi veya başka idarelerce, eşyanın ithali veya ihracına bağlı olarak uygulanan vergiler ile diğer malî yükümlülükleri ifade eder.

İthalat Vergileri: Gümrük Kanunu’nun 3.maddesinin 9.fıkrasına göre; a) Eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri, b) Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri ifade eder.

– İthalat vergileri (ithalatta/ithalattan alınan vergiler) çok çeşitli olup, Gümrük vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Katma Değer Vergisi vb., ithalat vergilerine örnek olarak gösterilebilir.

İhracat Vergileri: Gümrük Kanunu’nun 3.maddesinin 10.fıkrasına göre; a) Eşyanın ihracatında ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri, b) Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ihracatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri ifade eder.

– İhracatta DFİF Kesintisi, Telafi Edici Vergi (TEV), ihracat vergilerine örnek olarak gösterilebilir.

Gümrüklenmiş Değer (Gümrük Kanununa göre): Gümrük Kanunu’nun 3.maddesinin 26.fıkrasına göre; Uluslararası Kıymet Sözleşmesine göre belirlenecek; İthal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile gümrük vergileri toplamını, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile gümrük vergileri toplamını ifade eder.

Gümrüklenmiş Değer (Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğine göre): Uluslararası kıymet sözleşmesine göre belirlenecek; ithal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile ilgili mevzuat uyarınca eşyanın ithalinde uygulanan ve gümrük idarelerince tahsili gereken gümrük vergisi, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünün toplamını, İhraç eşyası için FOB kıymeti ile ilgili mevzuat uyarınca eşyanın ihracında uygulanan ve gümrük idarelerince tahsili gereken gümrük vergisi, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünün toplamını ifade eder.

Gümrüklenmiş Değer (Kaçakçılık Kanununa göre): 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 2/b.maddesine göre; Uluslararası kıymet sözleşmesine göre belirlenecek; ithal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile gümrük vergileri toplamını, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile gümrük vergileri toplamını ifade eder.

– Gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine –(ilgili eşyanın GTİP’ine)- göre hesaplanır. Eşya ticaretine ilişkin özel hükümlerle belirlenmiş diğer önlemler, gerektiği takdirde, söz konusu eşyanın tarife pozisyonuna göre uygulanır.

Yukarıda da görüldüğü üzere; “Gümrüklenmiş Değer” tanımında, Gümrük Kanunu ile Kaçakçılık Kanunu açısından herhangi bir fark olmamakla beraber; Gümrüklenmiş değerin bir parçasını oluşturan “Gümrük Vergileri” tanımı ise üç farklı şekilde tarif edilmiştir. Şöyle ki:

1) Gümrük Kanunu’na göre; “İlgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümü”,

2) Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’ne göre; “İlgili mevzuat uyarınca eşyanın ithali veya ihracında uygulanan ve gümrük idarelerince tahsili gereken gümrük vergisi, eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümü”,

3) Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na göre ise; “Gümrük idaresi veya başka idarelerce, eşyanın ithali veya ihracına bağlı olarak uygulanan vergiler ile diğer malî yükümlülüklerin (tümü)” olarak belirtilmiştir. Sonuçta, mevcut mevzuat ve uygulamada, gümrük vergilerinden kaynaklanan Gümrük Kanunu’na göre ayrı, Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’ne göre ayrı, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na göre ayrı olmak üzere üç farklı/üç ayrı “Gümrüklenmiş Değer”, yani “Eşyanın Gümrüklenmiş Değeri” ortaya çıkmakta, en geniş, en kapsamlı “Eşyanın Gümrüklenmiş Değeri” lafzı ve tarifinin 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda yapıldığı (Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda yer aldığı) anlaşılmaktadır.

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre karşımıza çıkan çeşitli uygulamalar, gümrük vergi ve resimleri ile bunlara ilişkin cezaların {{(Örneğin: Gümrük Kanunu’nun 106/2.maddesi “Eşyanın Gümrüklenmiş Kıymeti Üzerinden Sigorta Ettirilmesi”, Kanun’un 177 ilâ 180.maddeleri başta olmak üzere “Tasfiye Hükümlerinin Uygulanması”, Kanun’un 235, 236, 238.maddeleri kapsamında “Eşyanın Gümrüklenmiş Değeri Üzerinden Ceza Uygulanması”, Gümrük Yönetmeliği’nin 538.maddesi kapsamında “Antrepolarda yapılan sayım sonucunda noksan çıkan eşyanın gümrük vergilerinin tahsili veya teminatından mahsup edilmesi ile Kanunun 236.maddesi uyarınca işlem yapılması, vb.) hesaplanması/tarh, tebliği, tahakkuku, teminata bağlanması ve çeşitli teminat işlemleri, erteleme, taksitlendirilme ve tahsil vb işlemleri, Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda yer alan vergi ve cezaların uygulanması, çeşitli mali ve cezai işlemlerim yerine getirilmesi (Örneğin: Kaçak Eşyaya Mahsus Tespit Varakası’nın düzenlenmesi, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 2, 5, 12, 13, 15, 16, 16-A, 23.maddeleri, vb. tadbik edilmesi)}} uygulanması sırasında, hesaplama (tarh), tebliğ, tahakkuk, taksitlendirme, erteleme, teminata bağlama, tahsil ve benzeri aşamalarında çok dikkatli davranılmalı, özellikle Gümrük Kanunu’na göre ayrı bir “Gümrüklenmiş Değer”, Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’ne göre ayrı bir “Gümrüklenmiş Değer”, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na göre ayrı bir “Gümrüklenmiş Değerin” ortaya çıktığı (var olduğu) unutulmamalı, birbirine karıştırılmamalı, birbiri yerine kullanılmamalı, Ticaret Bakanlığı’nca Gümrük Kanunu, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’ne yer alan “Gümrük Vergileri” ile “Gümrüklenmiş Değer” deyimlerindeki farklılıkların ortadan kaldırılması, ilgili mevzuatta yeknesaklığın ve birliğin sağlanması için en kısa süre içinde gerekli ve yeterli kanuni düzenlemelerin yapılması gerekir.

III- GÜMRÜK KIYMETİYLE İLGİLİ BAZI MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Eşyanın Gümrük Kıymeti: 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.maddesine göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

– Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat, ithal eşyası için alıcının, satıcıya veya satıcı yararına yaptığı veya yapması gereken ödemelerin toplamıdır. Bu fiyat, ithal eşyasının satış koşulu olarak, alıcının satıcıya veya satıcının bir yükümlülüğünü karşılamak üzere üçüncü bir kişiye yaptığı veya yapacağı tüm ödemeleri kapsar. Ödemeler, para transferi şeklinde olabileceği gibi, akreditif veya ciro edilebilir bir kıymetli evrak kullanılarak ya da doğrudan veya dolaylı olarak yapılabilir.

– 24.madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına 27.maddede belirtilen ilaveler yapılır/katılır.

– Bu maddeye (Gümrük Kanunu’nun 27.maddesine) göre fiilen ödenen veya ödenecek fiyata yapılacak ilaveler için nesnel ve ölçülebilir veriler esas alınır.

– Gümrük kıymetinin belirlenmesinde, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata bu maddede (Gümrük Kanunu’nun 27.maddesinde) öngörülenler dışında hiçbir ilave yapılamaz.

– 27 nci maddeye göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez.

– Gümrük Kanunun 24.maddesi hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, Kanun’un 25.maddesinde belirtilen diğer yöntemlerin sırasıyla uygulanması suretiyle belirlenir. 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, Kanun’un 26.maddesinde belirtilen hükümlere göre belirlenir. Kanun’un 24, 25 ve 26.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti ise, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT)’ın VII’inci maddesi, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma, Bu Anlaşmaya göre oluşturulan Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi’nin Kararları, Gümrük Kıymeti Yorum Notları, Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği’nin eşyanın gümrük kıymetine ilişkin diğer hükümleri ile bu hükümlere uygun prensip ve yöntemlerle ve Türkiye’deki mevcut veriler esas alınarak belirlenir.

– Yurtdışında üretilerek veya ürettirilerek Türkiye’ye ithal edilen ürünlerin ithalatı/ithalat beyanı sırasında, yukarıda ayrıntıları belirtilen gümrük kıymet unsurlarından belli olmayanlar, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten (serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescilinden) sonra belli olacak olanlar ile sözleşme gereği fiyatın sonradan gözden geçirilmesi sonucunda ortaya çıkacak kıymet farklarının varlığı durumunda ise; Gümrük Yönetmeliğinin 53.maddesine göre (İstisnai kıymetle) beyan/işlem yapılarak, vergi hesaplama (tarh), tebliğ ve tahakkukunun da mevcut belgelerde belirtilen kıymet unsurları ve tutarları dikkate alınarak yapılması, ithalat sonrasında söz konusu gümrük kıymet unsurlarının gerçekleşmesi, netleşmesi, miktar ve tutarlarının belli olmasını müteakip -(İthal eşyasının Gümrük Kıymetine veya İthalatta Katma Değer Vergisi matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya matrah unsurları için)- en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun en geç muhasebe kayıtlarına girdiği tarihi takip eden ayın yirmialtısına kadar ithalatın yapıldığı gümrük müdürlüğüne, Gümrük Yönetmeliği’nin 53 ve 150/3.maddeleri kapsamında tamamlayıcı beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir.

Öte yandan: Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının (ÇVÖA) hükümlerinin dikkate alınabilmesi ve anlaşma hükümleri çerçevesinde stopaj kesintisi yapılmaması ya da stopaj oranının indirimli olarak uygulanabilmesi için mukimlik belgesinin ibrazı şarttır. Mukimlik belgesinin istenilen kanuni şartları taşımaması veya mukimlik belgesinin ibraz edilmemesi ya da edilememesi durumunda ise; İç mevzuat hükümleri (Gelen oran olan % 25) uygulanmakta (İlgili ÇVÖA hükümleri uygulanmamakta), stopaj tevkifatı normal stopaj oranı üzerinden yapılmaktadır. {{3 Seri No’lu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Sirküleri ile Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 02.05.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 30-1497 sayılı Özelgesi (Muktezası), Yine GİB İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 15.07.2014 tarih ve 62030549-125[30-2012/266]-1874 sayılı özelgesi, konu hakkındaki özelgelere örnek olarak verilebilir}}. Gayri maddi hak kazançları vb. nedeniyle yurt dışına yapılan ödemelerden Türkiye’de kesilen stopajların mukim ülke mükellefleri tarafından iade alınması veya mahsubu mümkün olup, Türkiye’deki mükellefimiz (ithalatçı), kestiği stopaja ilişkin bilgileri bağlı bulunduğu vergi dairesinden resmi yazı ekinde alır, gerekirse bunları ilgili ülke/mukim ülke konsolosluğuna tasdik ettirir ve yurt dışındaki firmaya gönderir, yurt dışındaki gayri maddi hak sahibi firma bu belgeleri mukimi olduğu kendi ülkesinde ilgili vergi dairesine sunarak, ikili anlaşma (ÇVÖA) gereği ödeyeceği vergiden mahsup eder veya geri alır.

– Mukimlik belgesi: Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması’na (ÇVAÖ) taraf diğer ülkede gelir elde eden kişi veya firmaların, mukimi olduğu ülkenin yetkili makamlarından aldığı ve o kişi veya kurumun ilgili ülkede yerleşik ve vergi mükellefi olduğunu gösteren resmi belgedir. – Gümrük Yönetmeliği’nin 53.maddesi uyarınca istisnai kıymetle beyan yapılan hallerde, tamamlayıcı beyanın gümrük idaresine verilmesi gerektiği süreden önce istisnai kıymete ilişkin ödemenin (mal ithaline ilişkin ortaya çıkan ilave gümrük kıymet farkının) yurt dışına transferinin gerçekleştirilmesi, gerçekleştirilmiş olması gerekir. Aksi takdirde, bu tutar üzerinden Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı Genelgeleri kapsamında, (8/4/2015 Tarihli ve 2015/7511 Sayılı Kararnamenin Eki Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar eki “Vadeli İthalatında KKDF Kesintisi Oranı % 0 ‘Sıfır’ Olarak Belirlenen Mallar Listesi”nde – ‘Liste 1’de belirtilen GTİP’ler hariç) KKDF tahakkuk ve tahsili, ayrıca hesaplanan KKDF tutarı üzerinden varsa ÖTV ile bunlara (KKDF + ÖTV tutarına) tekabül eden KDV’nin tahsili gerekir.

– İstisnai kıymetle beyana ilişkin tamamlayıcı beyanların süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle zamanında ödenmeyen gümrük vergileri için eşyanın serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescil tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi tahsil edilir ve Gümrük Kanunu’nun 241.maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.

– Yurt dışında üretilen veya ürettirilen ürünlerin Türkiye’ye ithali sırasında; Söz konusu ürünlerin ithalat kıymetine eklenmesi gereken gümrük kıymet unsurlarından, özellikle sermaye malı, üretim hattı, üretim tezgahı, makine, kalıp, fikstür, çeşitli üretim araçları ve benzeri ekipmanlar ile Türkiye dışında gerçekleştirilen mühendislik, geliştirme, sanat ve çizim çalışmaları, plan ve taslak hazırlama hizmetleri, vb. kıymet unsurları toplanıp tespit edilerek, bu tespit edilen kıymetten ithal eşyasına pay verilir. İthal eşyasına verilecek payın belirlenmesinde:

1) İlgili kıymet unsurunun toplam tutarı bir defada ithal edilen ürünün kıymetine eklenerek yada,

2) İlgili kıymet unsurundan ithal eşyasına pay verilmek, suretiyle ithalat gerçekleştirilebilir. Bu yöntemlerin uygulanması sırasında, içinde bulunulan özel koşullar ve genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ile ithalatçı firmanın sunduğu bilgi, belge ve firma talebi göz önünde bulundurulur.

– İlave edilecek gümrük kıymet unsuru veya unsurları ile tutar veya tutarları belirlendikten sonra, bu kıymetten ithal eşyasına pay verilmesi aşamasına geçilir. Bu konuda çeşitli olasılıklar mevcuttur.
Bu olasılıklar:

(1) İthalatçı tüm kıymet üzerinden vergiyi bir defada ödemek istiyorsa, kıymet tümüyle ilk sevkiyata ilave edilir.

(2) İthalatçı kıymetin ilk sevkiyata kadar üretilen birim sayısına göre paylaştırılmasını talep edebilir.

(3) Üretimle ilgili olarak bir üretim planı, sözleşme veya taahhüdün söz konusu olduğu durumlarda ise; İthalatçı söz konusu kıymeti, gerçekleştirilmesi kararlaştırılan toplam üretime (toplam ithal edilecek miktara) paylaştırılmasını talep edebilir. Kısacası, kullanılacak pay verme yöntemi, ithalatçının sağladığı bilgi ve belgeler ile ithalatçının talebine bağlıdır.

V- GÜMRÜKÇE TAHSİL EDİLEN YA DA KONTROLÜ YAPILAN BAŞLICA VERGİ VE FONLAR

A- ORTAK MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Gümrükçe Tahsil Edilen Ya Da Kontrolü Yapılan Başlıca Vergi Ve Fonlara İlişkin Özet Tablo:

Sıra No:	Vergi Türü:	Matrah/ Matrahı:	Vergi Oranı:	Takip ve Tahsilini Yapan Birim:	Beyan Edilmeyen Matrah Farkına Uygulanan Ceza:	ÖTV Matrahına Girip Girmadiği:	KDV Matrahına Girip Girmadiği:
1	Gümrük Vergisi (GV)	Gümrük Kıymeti	Muhtelif/ Çeşitli	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer
2	İlave Gümrük Vergisi (İGV)	Gümrük Kıymeti	Muhtelif/ Çeşitli	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer
3	Ek Mali Yükümlülük (EMY)	Muhtelif (Kıymet, Cif Kıymet, Ağırlık, Kg, Adet, Çift, vb.)	Muhtelif/ Çeşitli	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer

4	Toplu Konut Fonu (TKF)	Muhtelif (Cif Kıymet, Ağırlık, Kg, Adet, Çift, vb.)	Muhtelif/ Çeşitli	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer
5	Katma Değer Vergisi (KDV)	3035 sayılı KDV Kanunu’nun 21.maddesinde belirtilen hususlar	Muhtelif/ Çeşitli	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	–	–
6	Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)	Muhtelif (Örneğin: (II), (III) [(B) cetvelindekiler hariç] ve (IV) sayılı listelerdeki mallar için verginin matrahı; bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel tüketim vergisi hariç, katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardanteşekkül eder).	Muhtelif/ Çeşitli	Gümrük İdaresi/ Bazı durumlar- da Vergi Daireleri	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	–	Girer
7	Tek ve Maktu Vergi (TMV)	Muhtelif	Muhtelif/ Çeşitli	Gümrülk İdaresi	Muhtelif (Örneğin: Söz konusu eşyaların, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (IV) sayılı listede yer alan eşya olması durumunda, aşağıda belirtilen Tek ve maktu vergiye ilave olarak % 20 oranında daha, tek ve maktu bir vergi tahsil edilir).	–	–
8	Telafi Edici Vergi (TEV)	Gümrük Kıymeti	Muhtelif	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer
9	Dampinge Karşı Vergi	Muhtelif (Cif Kıymet, Ağırlık, Kg, Adet, Çift, vb.)	Muhtelif	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer
10	Sübvansiyona Karşı (Telafi Edici) Vergi	Muhtelif (Cif Kıymet, Ağırlık, Kg, Adet, Çift, vb.)	Muhtelif	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer
11	Tütün Fonu	Muhtelif	Muhtelif (2009/15685 Sayılı Bazı Mallara Uygulanacak Tütün Fonu Tutarlarının Belirlenmesine Dair Karar Gereği, Tütün Fonu (% 0) Sıfırlanmıştır.	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer

12	Çevre Katkı Payı (ÇEV)	Muhtelif	muhtelif	Çevre ve Şehircilik Bakanlığı	4458 sayılı Gümrük Kanunu, Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının ilgili hükümleri ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili diğer mevzuat uygulanır.	Girer	Girer
13	TRT Bandrolü	İhalatta, serbest dolaşıma giriş beyannamesindeki (özel tüketim vergisi hariç) katma değer vergisi matrahı üzerinden,	Muhtelif	Gümrük İdaresi/ TRT	–	Girer	Girer
14	Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu (KKDF)	Eşya Fatura Bedeli	İthalatta (Vadeli Akraditif, Kabul Kredili Akreditif, Mal Mukabili Ödeme (% 6)	Gümrük İdaresi	Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi	Girer	Girer
15	Kültür Fonu	Muhtelif (imalat veya ithalat bedelleri üzerinden yapılacak kesinti)	Muhtelif	Kültür Bakanlığı	–	Girer	Girer
16	Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF)	Muhtelif (Örnek: Fob Kıymet, Kg, vb.).	Muhtelif	Gümrük İdaresi	–	–	–
17	Serbest Bölgeler (Özel İşlem) Fonu	Muhtelif	% 0,01 ve % 0,09	Ticaret Bakanlığı (Serbest Bölge Müdürlüğü)	–	Girer	Girer
18	Türkiye Tanıtım Grubu Kesintisi	Fob İhraç Tutarı	Muhtelif	TİM/ İhracatçı Birlikleri	–	–	–
19	Damga Vergisi (DV)	Muhtelif (Maktu, Nisbi)	Muhtelif	Hazine ve Maliye Bakanlığı	213 Vergi Usül Kanunu’nun 355.maddesi	Girer	Girer

Bununla birlikte, her bir vergi türü ve buna bağlı cezanın hukuki dayanakları birbirinden farklı olup, bu sebeple, farklı vergi türlerine ilişkin ceza kararı düzenlenirken bu cezaların mahsuplaştırılması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca, Gümrük Yönetmeliği’nin 14 nolu eki Gümrük Beyanname Kullanma Talimatı’nda da, her bir verginin farklı kodunun bulunduğu ve beyannamenin bu şekilde doldurulması gerektiği, her vergi matrahının kendine isabet eden vergi oranı ile işleme tabi tutularak ödenecek vergi tutarının hesaplandığı, bütçe tekniği açısından da her verginin devlet hazinesinde farklı kod ile muhasebeleştirildiği ve alındı makbuzlarında her vergi, için ayrı ayrı açıklama yazılarak ödenecek vergi tutarlarının belirtildiği göz önüne alındığında, Gümrük Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde, vergi kaybının oluşup oluşmadığı incelenirken her verginin kendi içinde değerlendirilmesi ve eksik tahsil edilen her bir vergi türü için tahakkuk ettirilecek her bir cezanın, ceza kararında ayrı ayrı gösterilmesi gerekmektedir. Bu sebeple, Gümrük Kanununun 234.maddesi çerçevesinde cezai durum oluşması halinde, farklı vergi türlerine ilişkin cezaların mahsuplaştırılarak buna göre tahakkuk oluşturulması mümkün değildir.

– Gümrüğe sunulan eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilir. Özet beyan kapsamındaki eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenerek, buna ilişkin işlemler; a) Denizyolu ile gelen eşya için, özet beyan verildiği tarihten itibaren kırk beş gün,

b) Diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün,

İçinde tamamlanır.

– 1. Beyan sahibinden kaynaklanan sebeplerle 46.maddede belirtilen süreler içerisinde, tescil edilmiş beyanname kapsamı eşyanın;

a) Muayenesine başlanamaması veya devam edilememesi,

b) Beyan edildiği gümrük rejimine tabi tutulması için verilmesi gereken belgelerin verilmemiş olması,

c) Ödenmesi veya teminat altına alınması gereken ithalat veya ihracat vergilerinin ödenmemesi veya teminatın verilmemesi,

Hallerinde, eşya muayene edilir. Muayene sonucunda gümrük idarelerince alınacak para cezasını veya diğer takipleri gerektiren veya gerektirmeyen durumlar bir tutanağa bağlanır ve daha sonra eşya 177 ilâ 180.madde hükümlerine göre tasfiye edilir.

2. Gümrük antrepolarında bulunan eşya için, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilmesine ilişkin beyanname verilmesi halinde, gümrük işlemlerinin beyannamenin tescil tarihinden itibaren otuz gün içinde bitirilmesi gerekir. Bu süre içinde işlemleri bitirilemeyen eşya ile ilgili olarak 1.fıkra hükümleri uygulanır.

– Gümrük Yönetmeliğinin 124.maddesinin eşyanın yanlış rejimde beyan edilmesi nedeniyle tesliminden sonra beyannamenin iptaline ilişkin olduğu, 499.maddesinin ise beyannamelerin iptali durumunda vergilerin geri verilmesini düzenleyen özel bir madde olduğu göz önüne alındığında; Bir gümrük beyannamesinin iptal edilmesi halinde vergilerin geri verilebilmesi için 499.maddede yer alan şartların mevcut olması gerekir. Gümrük Kanununda beyanname iptali üzerine geri verme talebinde bulunulması için tanınan 46 ve 70.’inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen süreler, beyanname iptali için başvurulması gereken sürelerle aynı olup;

– Denizyolu ile gelen eşya için, özet beyan verildiği tarihten itibaren kırk beş (45) gün,

– Diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi (20) gün,

– Gümrük antrepolarında bulunan eşya için, gümrük işlemlerinin beyannamenin tescil tarihinden itibaren otuz (30) gün içinde, ilgili beyannamenin/işlemin iptal edilerek,

Geri verme başvurusunda bulunulması gerekir. Bu itibarla, Gümrük Kanununun 212.maddesi uyarınca, beyanname iptali nedeniyle yapılan geri verme başvuruları değerlendirilirken Gümrük Yönetmeliğinin 499.maddesi uyarınca, talebin Kanunun 46 ve 70.maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen süreler içerisinde yapılıp yapılmadığına dikkat edilmesi gerekir.

– Gümrük Kanunu’nun 241/1.maddesinin uygulamasında her bir kalemin esas alınması yerine beyannamenin kendisinin esas alınmasının uygun olacağı görüşüne Müfettişliğimizcede katılınmakta olup; Bu konuda ne 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 63.maddesi, aynı Kanunun 241/.maddesi, Gümrük Yönetmeliğinin 584.maddesi ile Gümrük Yönetmeliği Ek-82’de (Kanunun 241 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca usulsüzlük cezası gerektiren fiiller) ne de Bakanlıkça yayımlanan diğer Yönetmelik ve Tebliğlerde konuya ilişkin olarak açıkça bir cezai müeyyide öngörülmemiştir.

Diğer taraftan, Gümrük Yönetmeliği Ek-82’nin 7 nci maddesi; “Ceza gerektiren başkaca bir durum bulunmaması kaydıyla, Gümrük Beyannamesinin Ek-14’e uygun olarak doldurulmaması” hükmüne amir olup, söz konusu madde metninde beyanın Ek-14’e uygun olmasından değil, beyannamenin Ek-14’e uygun olarak doldurulmamasından bahsedildiği ve tanzim edilen beyannamelerde Ek-14’e uyumsuzluğun bir yada birden fazla hususta olabileceği hususu göz önüne alındığında; Usulsüzlük cezasının tatbiki açısından her bir beyanı esas almak yerine Yönetmeliğin 82 nolu ekinin 7.fıkrasında belirtildiği üzere beyannamenin kendisinin esas alınması gerekmektedir.

…

Devam Edecek

Kocaeli, 02.01.2026

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Genel Antrepo

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 17 January 2026. Posted in kategoriler. Leave a Comment

01.01.2026

1- Genel Antrepo Nedir?

Cevap 1: Genel Antrepo/Genel Antrepolar: Eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen, belirli bir ücret karşılığı herkesin eşyasını koyabildiği antrepolardır. (4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 94/1.maddesi, Gümrük Yönetmeliği’nin 328.maddesi).

– Antrepo İşleticisi: Gümrük antreposu işletmesine izin verilen kişidir.

– Kullanıcı: Eşyanın antrepo rejimi beyanında bulunan kişi veya bu kişinin hak ve yükümlülüklerinin devredildiği kişidir.

– Gümrük Antreposu: Gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerdir. (Gümrük Kanunu’nun 93.maddesi).

– Gümrük Yönetmeliği’nin 329.maddesine göre: 1) Gümrük antrepoları, genel ve özel antrepo olmak üzere ikiye ayrılır. Uygulamadaki özellikleri sebebiyle, genel antrepoların, A, B ve F tipleri; özel antrepoların, C, D ve E tipleri bulunur.

a) A tipi antrepo, işleticisinin, stok kayıtlarını tuttuğu ve antrepoya konulan eşyada her hangi bir noksanlık olması halinde gümrük vergilerini ödemekten sorumlu olduğu genel antrepo tipidir.

b) B tipi antrepo, antrepoya konulan eşyadan, Kanunun 97 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kullanıcının sorumlu olduğu, antrepo beyannamesini kullanıcının verdiği genel antrepo tipidir. Antrepo işleticisinin sorumluluğu sınırlıdır. Antrepo işleticisi sadece antrepoyu kiralar. Antrepo stok kayıtları tutulmadığından, beyanname ve belgeler gümrük kontrolüne esas teşkil eder.

c) F tipi antrepo, gümrük idarelerince işletilen genel antrepo tipidir.

2) Serbest dolaşımda olmayan eşyanın sergilendiği fuar ve sergiler de antrepo sayılır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   – E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –   k.coban0306@gmail.com
Sayfa 1 / 10

3) Posta idaresinin sorumluluğu ve gümrüğün denetlemesi altında yabancı menşeli kolilerin konulması için ayrılmış kapalı yerler de genel antrepo sayılır.

4) Geçici depolama yerleri, aynı zamanda A, B tipi antrepo olarak Bakanlıkça onaylanabilir veya buralar F tipi antrepo olarak işletilebilir.

5) Gümrük idaresi, verilen izinde A, B tipi gümrük antreposu olarak onaylanan bina, eklentileri veya diğer her türlü yeri tanımlar. Aynı yer birden fazla gümrük antreposu olarak tanımlanamaz.

6) A tipi gümrük antrepoları, tarım ürünleri lisanslı depoları olarak onaylanabilir.

2- Nasıl Açılır? Şartları Nelerdir?

Cevap 2: Gümrük antreposu işletmek isteyen kişiler, izin verilmesi için gerekli bilgileri ihtiva eden ve özellikle antrepoculuğa ekonomik yönden ihtiyaç bulunduğunu belirten yazılı bir talepte bulunmak zorundadır. Gümrük antreposunun işletilmesine ilişkin şartlar verilen izinde gösterilir. İzin, yalnızca Türkiye’de yerleşik kişilere verilir.

– Antrepo işleticisinin hak ve yükümlülükleri, Gümrük Müsteşarlığının izni ile başka bir kişiye devredilebilir. (Gümrük Kanunu’nun 95.maddesi).

– Yeni kurulacak, yeni açılacak Genel Antrepolar için ilk önce bağlı bulunacakları Gümrük İdaresine başvurularak yatırım izni alınması gerekir.

Yatırım izni:

1) Antrepo açma ve işletme izni almak üzere başvuracak gerçek ve tüzel kişiler, yatırım yapmadan önce, antreponun bağlı bulunacağı gümrük müdürlüğüne dilekçe ile başvurur. Akaryakıt antrepoları hariç olmak üzere, özel antrepolar için yatırım izni aranmaz. (Gecici Madde 11 de atıf yapılmıştır).

2) Yatırım izni yalnızca kamu kuruluşları ve belediyeler ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş, asgari üç yıldır faaliyette bulunan ve ödenmiş sermayesi;

Yatırım izni yalnızca kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş, asgari üç yıldır faaliyette bulunan, 29/5/2025 tarihli ve 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın EK-2’sinde yer alan Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler başlıklı tablosunda sayılan ve ödenmiş sermayesi;

a) 1. ve 2. Bölge kapsamındaki iller için 40.000.000 TL,

b) 3. ve 4. Bölge kapsamındaki iller için 20.000.000 TL,

c) 5. ve 6. Bölge kapsamındaki iller için 10.000.000 TL,

olan anonim veya limited şirketlere verilebilir. Başvuru sahibi şirketlerin asgari üç yıldır faaliyette bulunması şartının tespitinde, anonim ve limited şirketlerde unvan değişikliği, şirket birleşmesi, bölünmesi veya tür değiştirmesi göz önünde bulundurulur.

3) Antrepo açma izni almak üzere başvuracak gerçek kişilerin ve tüzel kişilerin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile şirket sermayesinin % 10 veya daha fazlasına sahip gerçek kişilerin, affa uğramış olsalar dahi, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamı; devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamu güvenine karşı suçlar, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, rüşvet, zimmet, irtikâp, denetim görevinin ihmali, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma ve iftira, ihaleye fesat karıştırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme, edimin ifasına fesat karıştırma, muhafaza görevini kötüye kullanma suçlarından; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamı suçlardan, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarına ilişkin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesine giren suçlar, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa, (mülga 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanuna, mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa), 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun mülga ek 5.maddesine, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanunun mülga 8.maddesinin dördüncü fıkrasına, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanuna ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanuna, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçlarından 4208 sayılı Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine, 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakebesi Hakkında Kanunda, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda ve 178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa, 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanuna muhalefetten haklarında kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmaması şarttır.

4) Limited şirketlerde ortaklar ile şirket müdürünün üçüncü fıkrada belirtilen suçlardan haklarında kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmaması şarttır.

5) Üçüncü ve dördüncü fıkralarda sayılan kişiler arasında yurt dışında ikamet eden yabancı şahısların üçüncü fıkrada sayılan suçları işlememiş olduklarına dair yazılı beyanlarına itibar edilir.

6) Antrepo işleticileri hakkında, üçüncü fıkrada belirtilen suçlardan kesinleşmiş mahkumiyet kararı verilmesi halinde antrepo işletme izinleri iptal edilir.

8) Gümrük müdürlüğü başvuruya ilişkin görüşünü başvuru dilekçesi, ilgili Ticaret Sicili Gazetesi (…) örneği ve üçüncü fıkrada sayılan kişilere ait adli sicil belgeleri ile birlikte İlgili Gümrük Ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne iletir. Bölge müdürlüğü, gümrük gözetimi ve denetimini olumsuz etkileyecek bir durumun olup olmadığı, antrepo açılmasına ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığı ve yatırım yapılacak yere eşya sevkiyatının gümrük denetimi altında güvenli bir şekilde yapılıp yapılamayacağı hususlarına ilişkin görüşleri ile birlikte talebi Bakanlığa intikal ettirir. Ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığına dair değerlendirme; antrepo açılacak yerdeki diğer antrepo ve geçici depolama yerlerinin fiziki kapasiteleri, dönemsel doluluk oranları, başvurunun yapıldığı gümrük müdürlüğünün işlem hacmi, gümrük müdürlüğünün idari kapasitesi ve antrepo açılmasının öngörüldüğü yerdeki ticari ve sınai yatırımları da dikkate alacak şekilde yapılır. Yatırım izni talepleri Bakanlıkça sonuçlandırılır.

9) Yatırım izni verilen başvuru sahiplerine yapılacak bildirim tarihinden itibaren altı ay içerisinde antrepo olarak açılmak istenen tesisin/yerin hazır hale getirilerek ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulması gerekir. Bu süre içerisinde açılıp işletilmek istenen tesisin/yerin hazırlanamaması veya gerekli belgelerin sunulamaması halinde söz konusu süre içerisinde ilgili gümrük müdürlüğü ve bölge müdürlüğü aracılığıyla Bakanlıktan ek süre talebinde bulunulması gerekir. İlgililerce süresi içerisinde başvuru yapılmaması veya ek süre talebinde bulunulmaması halinde verilen yatırım izni iptal edilmiş sayılır.

10) Özellikli eşyanın depolanacağı antrepolar ile lojistik faaliyetlerin yürütüldüğü deniz limanı, havalimanı, gümrüklü sahalar ve Bakanlıkça belirlenen lojistik merkezler içerisinde açılacak antrepolarda beşinci fıkrada yer alan ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığına dair değerlendirme ölçütlerine bağlı kalınmaksızın idarenin genel değerlendirmesi ile yatırım izni talepleri sonuçlandırılabilir. (Gümrük Yönetmeliğinin 518.maddesi).

Yatırım iznine tabi antrepolar için antrepo açma ve işletme izinleri:

1) Antrepo açma ve işletme izni, kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş anonim ve limited şirketlere verilebilir. Antrepolar için antrepo açma ve işletme izinleri süresiz olarak verilir. Yapılan kontrol, inceleme ve denetimlerde bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen antrepolarla ilgili olarak 525 inci madde hükümleri uygulanır.

(2) Genel antrepo olarak açılıp işletilmesi istenen yerlerin mutat yolların izlenmesi kaydıyla gümrük müdürlüğüne en fazla 50 km. mesafede olması gereklidir.

(3) Genel antrepo olarak açılıp işletilmesi istenen yerlerin açık ve/veya kapalı alanları toplamı, en az % 20’si kapalı alan olmak üzere büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde 5.000 m²’den, diğer yerlerde ise 3.000 m²’den küçük olamaz. Soğuk hava tertibatı ya da yanıcı, parlayıcı, patlayıcı nitelikteki eşya için özel tertibat gerektiren veya kıymetli maden ve kıymetli taşların konulduğu antrepolar, antrepo alanının en az yarısı bu nitelikte eşyanın depolanacağı bölümlerden oluşan antrepolar ile havalimanı, demiryolu istasyonu/aktarma tesisi ve deniz limanı sahasında bulunan, havayolu ile kargo taşımacılığında kullanılan antrepolar bu şarta tabi değildir.

(4) Aynı işleticinin aynı gayrimenkul üzerindeki antrepoları tek bir gümrük müdürlüğüne bağlı olabilir.

(5) Bakanlık, yatırım izni ve/veya antrepo açılış izni verilecek antrepo sayılarına gümrük müdürlüğü veya bölge müdürlüğü özelinde sınırlama getirebilir. Bu sınırlamanın getirilmesinde mevcut antrepo sayıları ile yatırım izni ve/veya antrepo açılış izni başvurusunun yapıldığı yıldan önceki asgari iki yıl antrepolarda gerçekleştirilen miktar ve/veya kıymete dayalı işlem hacmi dikkate alınır. (Gümrük Yönetmeliğinin 519.maddesi).

3- Başvuru İçin Aranan Belgeler Nelerdir?

Cevap 3:

Antrepo açma ve işletme izni almak isteyen kişilerin Ek-80’in “I. BAŞVURU İÇİN ARANACAK BİLGİ VE BELGELER” bölümünde belirtilen belgeler ve Ek-81’de yer alan taahhütname ile antreponun bağlı bulunacağı gümrük müdürlüğüne başvuruda bulunmaları gerekir. (Gümrük Yönetmeliğinin 520.maddesi).

Başvurunun incelenmesi:1) İlgili gümrük müdürlüğü, söz konusu talebi antreponun Ek-80’in II. ANTREPOLARDA ARANACAK ŞART VE NİTELİKLER bölümünde sayılan nitelikleri taşıyıp taşımadığı ve eşyanın güvenli bir şekilde muhafazasını sağlayacak durumda olup olmadığı ile mesafesinin genel antrepo olarak açılmak istenilen yerlere münhasır olmak üzere, mutat yolların izlenmesi kaydıyla gümrük müdürlüğüne en fazla 50 km. mesafede olması şartının sağlanıp sağlanmadığı hususlarındaki tespitlerini müteakip görüşleri ile birlikte bağlı olduğu bölge müdürlüğüne gönderir. Antrepo olarak açılmak istenen yerin, ilgili gümrük müdürlüğünün bağlı bulunduğu bölge müdürlüğünün görev ve sorumluluk alanı içerisinde bulunması esastır. Açılmak istenen genel antreponun adresi itibarıyla 50 km. mesafe

içerisinde ilgili bölge müdürlüğünün görev ve sorumluluk alanında birden fazla yetkili gümrük müdürlüğü bulunması halinde, işletici bu gümrük müdürlüklerinden birini tercih edebilir. Bakanlıkça belirlenecek hallerde veya ilgili gümrük müdürlüğünün ihtisas gümrüğü uygulamasına tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde yetkili gümrük idaresi olması ve antrepoya sadece bu kapsamdaki eşyanın alınması, açılmak istenen antreponun ilgili gümrük müdürlüğüne en fazla 50 km. mesafede olması ve gümrük gözetim ve denetimini olumsuz etkileyecek bir durumun olmaması şartlarının bir arada sağlanması durumunda, bölge müdürlüğünün görev ve sorumluluk alanı dışında antrepo açılmasına ve bir gümrük müdürlüğü denetimindeki antreponun başka bir bölge müdürlüğü bağlantısı gümrük müdürlüğüne bağlanmasına izin verilebilir.

2) Başvurunun incelenmesi esnasında ilgili gümrük müdürlüğü tarafından antrepo olarak açılmak ve işletilmek üzere hazırlanan yer için görgü raporu düzenlenir. Görgü raporu; söz konusu yerin ek-80’in II. ANTREPOLARDA ARANACAK ŞART VE NİTELİKLER bölümünde belirtilen şart ve nitelikleri taşıyıp taşımadığının ve eşyanın güvenli bir şekilde muhafazasını sağlayacak durumda olup olmadığının yetkilendirilmiş gümrük müşaviri tarafından yapılan tespitine ilişkin tüm bilgileri, antreponun özelliğine göre bulunması öngörülen koşulları, antrepo alanının tam adresini ve özellik arz eden eşyanın depolandığı antrepolarda Ek-80’in II. Bölümü’nün B kısmında belirtilen şart ve nitelikleri taşıyıp taşımadığı, plan veya krokide belirtilen alan ile antrepo sahasının birbirine uyumlu olup olmadığı hususlarını kapsar.

3) Antrepo açılış taleplerine ilişkin başvurular, yerinde incelemeler de yaptırılmak suretiyle ilgili antreponun fiziki yapısının bu Yönetmelikte belirtilen vasıf ve şartları haiz olup olmadığı hususu ile birlikte 518 inci maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen hususlar ve dış ticaret politikaları göz önünde bulundurularak gümrük müdürlüğünce incelenir ve görüş de belirtilmek suretiyle talep bölge müdürlüğüne intikal ettirilir. Antrepo açılış talepleri, bölge müdürlüğünün görüşü ile birlikte Bakanlığa aktarılır ve Bakanlıkça sonuçlandırılır.

4) Gümrük antreposunun işletilmesine ilişkin şartlar verilen izinde gösterilir. Antrepo açma ve işletme izin belgesinde antreponun tipi ve kodu yazılır.

5) 330 uncu maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, aynı antrepo açma ve işletme izni kapsamında bir antreponun belirli bir bölümünde parlayıcı, patlayıcı, yanıcı ve yanmayı artırıcı eşyanın depolanmasının istenmesi durumunda, ayrıca buna uygun itfaiye raporu, taahhütname ve ilgili diğer belgelerin de gümrük idaresine sunulması gerekir.

6) Antrepo açma ve işletme yeri izni almak üzere başvuracak limited veya anonim şirketlerin, gümrük mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi ve ceza borcu ile vergi mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi borcu bulunmaması şarttır. (Gümrük Yönetmeliğinin 521.maddesi).

4- Antrepo işleticileri ve kullanıcılarının Gümrük İdaresine Karşı Sorumlulukları Nelerdir?

Cevap 4: 1) Antrepo işleticileri ve kullanıcıları; eşyanın gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamak, eşyanın iyi muhafaza edilmesi konusunda yükümlülüklerini yerine getirmek ve izinde belirtilen şartlara uymak zorundadırlar.

2) Antrepo işleticileri ve/veya kullanıcıları, antrepolarına alınan eşyanın girerken gümrük idaresince tespit edilen miktarı üzerinden ve eğer tespit yapılmamışsa belgelerinde yazılı miktarları üzerinden, antrepoda eşya değiştirilmesinden, gümrük idaresine karşı mali bakımdan sorumludurlar.

3) Bu sorumluluk, eşyanın gümrük idaresince tespit olunan veya belgelerinde ve antrepo beyannamesinde yazılı miktarına ve cinsine göre eksiklik veya değişiklik ortaya çıkması halinde, bunlara ait gümrük vergilerinin ve cezalarının ödenmesini kapsar.

4) Ancak ;

a) Eşyanın tabiatından doğan kayıp ve firelerin,

b) Gümrüğün gözetimi ve denetimi altında, antrepoda yapılan işleme faaliyeti sonucu ortaya çıkan noksanlıkların,

c) Antrepo işleticilerinin ve kullanıcılarının kusur ve hatalarından meydana gelmeyen telef, kayıp, çalınma ve diğer haller dolayısıyla meydana gelen eksikliklerin,

gümrük idaresine ispat edilmesi ve bunun idarece de kabul edilmesi halinde sorumluluk söz konusu olmaz.

5) Eşya gümrük vergileri de dahil olduğu halde sigortalanmış ve sigorta sözleşmesine göre bu vergileri sigorta şirketinden tazminat olarak alınmış ise, bu gibi noksanlık ve eksikliklere ait gümrük vergileri sigorta ettirenden veya lehine ettirilenden alınır.

6) Yukarıda yazılı nedenler dışında kalan noksanlıklar kabul edilmez. Bunların vergi ve cezaları toplamından oluşan tutar, yerine göre işletici veya kullanıcıya tazmin ettirilir.

7) Tabiatları gereği antrepolarda ve antrepolar arası taşımalarda fire veren eşyanın ek-11’de yer alması halinde fire miktarlarının belirlenmesinde bu oranlar dikkate alınır.

8) Türkiye Gümrük Bölgesine denizyoluyla konteyner ile taşınarak getirilen ve giriş gümrük idaresince miktar tespiti yapılmaksızın belgelerinde kayıtlı miktarlara göre antrepo beyannamesi verilerek aynı gümrük müdürlüğüne bağlı bir gümrük antreposuna konteyner ile sevk edilen eşyanın antrepoya alınması sırasında eşyanın kap adedinde antrepo rejimi beyanına göre farklılık tespit edilmesi halinde, kullanıcıdan söz konusu farklılığın sebebinin 45 gün içinde izah edilmesi istenir. Süresi içerisinde talepte bulunulması halinde bu süre gümrük idaresince 30 gün daha uzatılabilir. Söz konusu farklılığın kap adedinde eksikliğe ilişkin olması durumunda antrepo beyannamesinde gerekli düzeltme yapılarak (a) bendine, fazlalığa ilişkin olması durumunda ise fazla çıkan eşya antrepo işleticisinin sorumluluğunda antrepoya alınarak (b) bendine göre işlem yapılır. Eksiklik veya fazlalığa konu olmayan kaplara ilişkin gümrük işlemleri devam ettirilir.

a) Eşyanın mahrecinden eksik yüklendiğinin ve eksikliğin kullanıcıdan kaynaklanmadığının süresi içinde kanıtlanamaması halinde eksik çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergileri kullanıcıdan tahsil edilir ve ayrıca kullanıcı hakkında Kanunun 241 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.

b) Eşyanın mahrecinden fazla yüklendiğinin süresi içinde kanıtlanması halinde fazla çıkan eşyanın ilgilisi tarafından gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına izin verilir. Eşyanın mahrecinden fazla yüklendiğinin süresi içinde kanıtlanamaması halinde fazla çıkan eşya Kanunun 177 nci maddesi kapsamında tasfiyeye tabi tutulur.

9) Kanunun 236 ncı maddesinin uygulanmasında dökme ve dökme olmayan eşya ayrımında eşyanın miktar ve niteliği ile sayılabilir olması esas alınır. Antrepoya kap ile konulan eşyanın, kaplarının orijinal ambalajının bozulmamış olduğunun ya da gümrük idaresinin bilgisi dahilinde bozulmuş olduğunun tespiti halinde, kap adedi itibarıyla tamam çıkan ancak sayı, ağırlık gibi ölçülerinde eksiklik veya fazlalık olan eşya Kanunun 236 ncı maddesi kapsamında değerlendirilmez. (Gümrük Yönetmeliğinin 522.maddesi).

5- Hangi Hallerde Antrepoya Eşya Girişi Durdurulur ve İzin Geri Alınır?

Cevap 5:

1) Antrepo işleticilerinin 518.maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları ile 519.maddede aranan şartları taşıyıp taşımadıkları her yıl Ocak ayı itibarıyla kontrol edilir.

2) Gümrük müdürlüğü, onuncu fıkrada yer alanlar dışında taahhütlerine uymayan ve bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen antrepo işleticilerine ilk tebligat tarihinden başlamak ve en fazla bir yıl olmak üzere bu yükümlülüklerini yerine getirmelerini, aksi halde verilen süre sonunda iznin geri alınacağını bildirir. Bu husus gerekli tedbirler alınmak suretiyle gecikmeksizin Bakanlığa bildirilir. Söz konusu yükümlülüklerini yerine getirinceye kadar tedbir mahiyetinde antrepoya eşya girişinin durdurulmasına Bakanlıkça karar verilebilir. Yükümlülüğün yerine getirildiğinin tespiti halinde antrepoya eşya girişine Bakanlıkça yeniden izin verilir. Antrepo işleticileri bu yükümlülüklerini belirlenen sürede yerine getirmedikleri takdirde verilmiş izin geri alınır.

3) Antrepolarda, gümrük idaresi amirleri veya yetkili kılınacak gümrük personeli tarafından yapılacak denetleme neticesinde suistimal ve kaçakçılık dahil yolsuzluk hallerinin tespiti üzerine bu durum bölge müdürlüğünce antreponun geçici olarak eşya girişine durdurulması dahil gerekli tedbirler alınmak suretiyle görüşü ile birlikte ivedilikle Bakanlığa bildirilir. Antreponun eşya girişine açılıp açılmayacağına ilişkin nihai karar Bakanlıkça verilir. Yapılacak inceleme sonucunda antrepo açma ve işletme izni Bakanlıkça geri alınabilir.

4) Antrepolarda, gümrük müfettiş ve yardımcıları, tarafından yapılacak denetleme neticesinde suiistimal ve kaçakçılık dahil yolsuzluk hallerinin tespiti üzerine Bakanlıkça karar verilmesi halinde tedbir olarak antrepoya eşya alınmasına izin verilmez. Yapılacak inceleme sonucunda antrepo açma ve işletme izni Bakanlıkça geri alınabilir.

5) İznin geri alındığı hallerde de antrepodaki eşya için 523.maddenin onuncu fıkra hükmü uygulanır.

6) 523.madde hükümleri çerçevesinde sahiplerinin isteği ile kapatılma hali hariç, antrepo açma izni geri alınan; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyelerinin, limited şirketlerin ortakları ile şirket müdürünün ve şirket sermayesinin % 10 veya daha fazlasına sahip gerçek kişilerin yer aldığı diğer tüzel kişilere iznin geri alındığı tarihten itibaren 5 yıl süre ile yeniden antrepo açma izni verilmez. Bu süre geçtikten sonra, bu fıkrada sayılan kişilerin antrepo açmak veya devralmak istemeleri halinde; müracaatlar, ilgili bilgi, belge ve veriler dikkate alınarak Bakanlıkça sonuçlandırılır.

7) Yapılacak denetleme neticesinde;

a) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği asgari ücret tarifesinin altında hizmet verilmesi sonucu yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin belgesinin geri alınmasına karar verilmesi halinde bir ay süreyle,

b) Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri ile tespit işlemi yaptıran antrepo işleticisi arasında tespit işlemi haricinde doğrudan veya dolaylı iş ilişkisinin tespiti halinde üç ay süreyle,

ilgili antrepoya eşya alınmasına izin verilmez.

8) Antrepo işleticisinin taahhüt ve yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi nedeniyle vergi kaybına neden olunması halinde antrepo açma ve işletme izni geri alınabilir.

9) Antrepoda kaçakçılık gibi bir suistimal ve/veya yolsuzluk saptanması veya sekizinci fıkrada belirtilen durum nedeniyle antrepo açma ve işletme izni geri alınan kişilere, yeni bir antrepo açma ve işletme izni verilmez.

10) Bu maddenin uygulanmasında, Ek-80’in II. ANTREPOLARDA ARANACAK ŞART VE NİTELİKLER bölümünün “C. ANTREPO ŞARTLARINA İLİŞKİN KUSURLAR” kısmında yer alan hafif, orta ve ağır kusurlar dikkate alınır. Yapılan inceleme, denetim veya işlemlerde antrepoda Ek-80’de sayılan kusurların tespiti halinde antrepo işleticilerine ilk tebligat tarihinden başlamak üzere “Hafif Kusur”da üç ay, “Orta Kusur”da bir ay süre verilerek yükümlülüklerin yerine getirilmesi bildirilir ve bu sürede antrepoya eşya girişine izin verilir. “Hafif Kusur” veya “Orta Kusur”un verilen süre içerisinde giderilememesi ile “Ağır Kusur” durumlarında antrepoya eşya girişine izin verilmez ve ikinci fıkra uyarınca işlem yapılır. Bu fıkra kapsamında verilen süreler en fazla bir kez ve verilen süre kadar uzatılır.

11) Genel antrepolarda uygulanacak yıllık fiyat tarifesi, antrepo işleticileri tarafından Ocak ayı sonuna kadar ilgili gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne gönderilir ve gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğünce kurumsal internet sitesinde yayımlanır. Faaliyete yeni başlayan genel antrepoların yıllık fiyat tarifesi ise açma ve işletme izninin verildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar ilgili gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne gönderilir ve gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğünce kurumsal internet sitesinde yayımlanır. Aksi halde, ilgili antrepoya eşya girişine izin verilmez. (Gümrük Yönetmeliğinin 525.maddesi).

Soru 6: Antrepolar İçin Netür Teminat Verilir?

Cevap 6:

1) Antrepo işleticileri ve kullanıcıları tarafından 4458 sayılı Gümrük Kanununun 96.maddesinde belirtilen sorumlulukları çerçevesinde, tahakkuk edebilecek gümrük vergilerini karşılamak amacıyla teminat verilir.

2) Teminat, antrepoya alınan eşya için ayrı ayrı verilebileceği gibi 493.maddenin birinci fıkrası uyarınca toplu teminat ya da 527.madde uyarınca antrepo işleticileri tarafından götürü veya yaygın götürü teminat olarak verilebilir. Ancak, akaryakıt antrepoları ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun eki (I) sayılı liste kapsamı eşya için 527.madde hükümleri uygulanmaz.

3) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına veya onaylanmış kişi statü belgesine sahip yükümlülerce, C ve E tipi özel antrepolarında yapılan işlemlerde ikinci fıkrada belirtilen teminat türlerine ilaveten 494.maddenin birinci fıkrası uyarınca hesaplanmış götürü teminat da kullanılabilir.

4) Antrepo işleticilerince 527.maddeye göre hesaplanmış götürü veya yaygın götürü teminat verilmemesi halinde, antrepoya alınan eşya için, üçüncü fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla ayrı ayrı veya toplu teminat verilmesi gerekir.

5) Cumhurbaşkanı kararı uyarınca kısmi teminat uygulanacak hallere ilişkin teminat uygulama hükümleri saklıdır.

6) Türk lirası veya yabancı para, Hazine tahvil ve bonosu ya da Bakanlıkça tespit edilecek bankalardan alınmış teminat mektupları dışında teminat kabul edilmez.

7) Kanunun 98.maddesi uyarınca fuar ve sergilere konulan veya ithalat vergilerinden muaf olan yahut ihraç edilmek üzere antrepolara konulan eşya için teminat aranmaz. (Gümrük Yönetmeliğinin 526.maddesi).

Soru 7: Antrepo İşleticilerince Yararlanılacak Götürü Teminat Miktarı Ne Kadardır?

Cevap 7:

1) Antrepo işleticilerince, antrepo rejiminde kullanılmak üzere götürü teminat verilebilir. Götürü teminat verilen antrepoya konulan eşya için başka bir teminat aranmaz.

2) Antrepo işleticilerince her bir antrepo için verilecek götürü teminat aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır:

a) 1.000 m² veya 2.000 m³’e kadar olanlar için 3.000.000-TL.

b) 1.000 m²’den sonraki her 1.000 m² için 1.000.000–TL (1.000 m²’nin altındaki artışlar 1.000 m²’ye tamamlanır).

c) 2.000 m³’den sonraki her 2.000 m³ için 1.000.000–TL (2.000 m³’ün altındaki artışlar 2.000 m³’e tamamlanır).

ç) Bir antrepo için hesaplanan götürü teminatın 40.000.000–TL’yi aşması durumunda aşan miktar dikkate alınmaz.

3) Ek-77/A’ya uygun şekilde ve ikinci fıkraya göre hesaplanmış tutarda teminat mektubu, antrepo işleticilerince antreponun bağlı bulunduğu bölge müdürlüğüne sunulur. İşlemler, bölge müdürlüğünce sonuçlandırılır.

4) Birden fazla antreposu bulunan antrepo işleticilerince, birden fazla antrepoyu kapsayacak şekilde yaygın götürü teminat verilebilir. Yaygın götürü teminat verilen antrepolara konulan eşya için başka bir teminat aranmaz.

5) Antrepo işleticilerince yaygın götürü teminatın kullanılacağı antrepo sayısının 5 ve üzeri olduğu durumda, ikinci fıkra uyarınca hesaplanan götürü teminatların toplam tutarının % 75’i kadar yaygın götürü teminat verilebilir.

6) Yaygın götürü teminata ilişkin başvurular, ilgili bölge müdürlüğüne yapılır. Yaygın götürü teminat kullanılması talep edilen antrepoların, birden fazla bölge müdürlüğü bağlantısı gümrük müdürlüğü denetiminde olması halinde başvuru, antrepo işleticisinin bu kapsamdaki en fazla antreposunun bulunduğu bölge müdürlüğüne, bu şekilde belirleme yapılamaması halinde antrepo işleticisinin şirket merkezinin bulunduğu ilin bağlı olduğu bölge müdürlüğüne yapılır. İşlemler ilgili bölge müdürlüğünce sonuçlandırılır.

7) Götürü teminat veya yaygın götürü teminat verilen antrepolarda alan ve/veya hacim değişikliği nedeniyle mevcut teminat tutarının yetersiz kalması halinde, mevcut teminatı aşan tutar için ek teminat mektubu veya toplam tutarı karşılayacak tutardaki teminat mektubu, değişikliği takip eden bir ay içerisinde önceki teminatın verildiği bölge müdürlüğüne verilir. Aksi takdirde, götürü teminattan veya yaygın götürü teminattan yararlanılmasına izin verilmez.

8) 498 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlık, bu maddede düzenlenen teminat tutarlarına ve oranlarına ilişkin değişiklik yapmaya yetkilidir. (Gümrük Yönetmeliğinin 527.maddesi).

Kocaeli, 01.01.2026

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetimve Danışmanlık A. Ş.

GERİ GELEN EŞYANIN VERGİSEL BOYUTU

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 17 January 2026. Posted in kategoriler. Leave a Comment

07.01.2026

1. Genel Tanım

İhraç edilmiş bir eşyanın, çeşitli nedenlerle (ayıp, kusur, sipariş iptali, ödeme sorunları, teslim reddi vb.) yeniden Türkiye’ye geri getirilmesi, gümrük mevzuatında “mahrece iade” veya “geri gelen eşya” olarak adlandırılır. Bu işlemler, ihracatın iptali anlamına gelmez; geri gelen eşyanın statüsüne göre vergisel ve kambiyo işlemleri farklıdır.

2. Gümrük İşlemleri

a. Rejim ve Beyan

Geri gelen eşyalar, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 168. maddesi uyarınca “Geri Gelen Eşya” rejimi kapsamında serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulur.
Bu kapsamda, “mahrece iade” beyanı yapılır ve “Geri Gelen Eşya Beyannamesi” düzenlenir.
Geri gelen eşya, ihracatından itibaren 3 yıl içinde geri getirilmiş olmalıdır.

b. Vergisel İstisna Şartı

Aynı eşyanın ilk ihracatında vergilerin iade edilmiş olmaması (örneğin KDV iadesi alınmamış olması) gerekir.
Bu şart sağlanmışsa, geri gelen eşya ithalat vergilerinden muaftır.
Ancak, ihracat iadesi alınmışsa (örneğin KDV iadesi alınmışsa), bu iade geri ödenir ve vergiler tahakkuk ettirilir.
Eşya dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilmiş ve işleme faliyeti neticesinde ihraç edilmiş ise, ilgili ihracat beyannamesi ve ihracat tutarı İhracat Taahhüt Hesabının kapatılmasında kullanılmaz, kullanılmış ise DİİB/ Dİİ revize edilir (düzeltme/düşüm) yapılır.
Eşya dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilmiş ve işleme faliyeti neticesinde ihraç edilmiş ise, eşyanın geri gelmesi halinde, eşyanın kesin ithal edilmesi halinde, varsa ithalat vergileri ödenir. Eşya Kaynak Kullanımı Destekleme Fonundan kesintitine tabi ise ( KKDF oranı “0” ya da muaf değil ise), kaynak kullanımı destekleme fonu kesintisi de ödenir.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

Eşyaya ilişkin yazılı ve imzalı bir sözleşme yapılmış ve sözleşmede parasal bir değer var yada hesaplanabilir ise binde 948 oranında Damga vergi de ödenerek ithalat sırasında varsa ötv ve KDV matrahına da dahil edilir.

Mevzuat Dayanakları:

Gümrük Kanunu m.168
Gümrük Yönetmeliği m.445–448
2010/6 sayılı “İhraç Edilen Eşyanın Geri Gelmesi” konulu Genelge

3. Fatura ve Belgelendirme

a. Geri Gelen Eşya Faturası

Gri dönüşte “İhracatın iptali” veya “Geri Gelen Eşya Faturası” düzenlenir. İlk ihracat beyannamesi ve fatura örneği,
Geri gelme nedenini açıklayan dilekçe veya alıcı yazısı,
Nakliye belgeleri (konşimento, CMR),
İade kararı veya yazışmalar (varsa eklenir).

4. Kambiyo Mevzuatı Açısından

İhracat bedeli tahsil edilmiş ancak mal geri dönmüşse, bu bedel alıcıya iade edilmelidir (Kambiyo mevzuatı m.21).
İhracat bedeli henüz tahsil edilmemişse, ihracat hesabı kapanmaz, iade gerçekleştiği için bedel tahsil zorunluluğu ortadan kalkar.
Bankaya, ihracat bedelinin tahsil edilmediği veya iade edildiğine dair yazılı açıklama ve ithalat beyannamesi sunulur.
Merkez Bankası-İhracat Genelgesi m.16 – (1) Alıcısı tarafından kabul edilmeyen malların yurda getirilmeden başka bir firmaya satışına ilişkin talepler 06/06/2006 tarihli ve 26190 sayılı Resmi Gazete’de yer alan İhracat Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır.

(2) İlgili gümrük idarelerince GB’ye gerekli değişiklikler işlenir ve yenilenen GB yeni fatura tarihi de belirtilmek suretiyle ihracat hesabının takibinin yapılmasını teminen aracı bankaya bildirilir/ gönderilir.

(3) Bu işlemle ilgili bedel getirme süresinin tespitinde yeni fatura tarihi esas alınır.

Mevzuat Dayanakları:

32 Sayılı Karar (Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında)

TCMB İhracat Genelgesi
Tebliğ: İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmesi Hakkında (2019-32/48)

5. KDV ve ÖTV Yönünden Değerlendirme

a. KDV açısından;

İhraç edilen malın KDV’si iade olarak alınmamışsa: Geri gelen eşya, KDV’den Muaf olarak ithal edilir.
KDV iadesi alınmışsa: İthalat sırasında KDV tahakkuk ettirilir.
Geri gelen eşyaya ait KDV, “İthalatta Alınan KDV” olarak beyan edilir.
İhraç edilen eşya bedelinin bir kısmının iade edilmemesi halinde, iade edilmeyecek kısım kadar eşyayı iade eden ithalatçı firmaya KDV’li fatura düzenlenir.
KDV Kanununun 11/1-a maddesi ile ihracat teslimlerinden ayrı olarak yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler de KDV den istisna edilmiştir.

Mevzuat Dayanakları:

KDV Kanunu m.11, m.12, m.32, m.46
KDV Genel Uygulama Tebliği (II/A-5 ve II/B-2.3. bölümleri)

b. ÖTV

Eşya ÖTV’ye tabi ise ve ihracat nedeniyle ÖTV istisnası uygulanmışsa, geri gelmesi halinde ÖTV tahsil edilir.
Geri gelen eşyada ÖTV muafiyeti yoktur, ÖTV’den muaf değildir.
ÖTV beyannamesi ithalat anında verilir.

Mevzuat Dayanakları:

4760 sayılı ÖTV Kanunu m.3 ve m.7
ÖTV Genel Tebliği (Seri No: I)

6. Uygulamada Pratik Adımlar (Özet)

İade Nedeni Belirlenir → (ayıp, iptal, ödeme reddi vb.)
İlk ihracat beyanı ve fatura bulunur.
Gümrüğe dilekçe verilir: “Geri Gelen Eşya Rejimi” kapsamında ithalat talebi.
Yeni Gümrük Beyannamesi tescil edilir. (rejim kodu: 40.51 Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemine tabi tutulan eşyanın muafiyete tabi olmadan serbest dolaşıma girişi ile eş zamanlı yurtiçi kullanımı).
Fatura düzenlenir: “Geri gelen eşya – [tarih/no] ihracatın iptali” ibaresiyle.

KDV/ÖTV durumu muhasebece kontrol edilir, gerekiyorsa düzeltme beyanı verilir.
Kambiyo bildirimi bankaya yapılır; iade edilen döviz varsa açıklama eklenir.

Sonuç ve Değerlendirme

Gümrük Kanunu’nun 168.maddesinde ihraç edildikten sonra üç yıl içinde geri gelen eşyanın yükümlünün talebi üzerine gümrük vergilerinden muaf tutulması mümkün kılınmıştır. Aynı Kanun’un 169.maddesi ise, “168’inci maddede belirtilen ithalat vergilerinden muafiyet, geri gelen eşyanın ihracı sırasındaki ayniyeti değişmeden yeniden ithali halinde tanınır.” hükmünü amirdir.

Gümrük Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin Gümrük Yönetmeliği’nin “Geri Gelen Eşyanın Beyanı” başlıklı 448 nci maddesinde de: “Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edildikten sonra geri gelen eşyanın beyanı, beyanın kontrolü ve diğer işlemler 180 ilâ 195.madde hükümlerine göre yapılır. Yükümlü, ilgili gümrük idaresine eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinden ihracına ilişkin gümrük beyannamesi ve ayniyet tespitine ilişkin diğer belgeleri ibraz eder.” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri uyarınca, geri gelen eşyanın gümrük idareleri tarafından ayniyet tespitinin yapılması zorunlu olup, bu çerçevede gerekli görülmesi halinde tahlile tabi tutulması ve tahlil sonucuna göre işlem yapılması da yine mevzuat gereğidir.

Üç yıllık süre içinde geri gelen eşya ayniyetine uygunsa ve herhangi bir teşvik tedbirinden faydalanmamışsa ya da faydalanılan teşvikler iaade edilmek şartıyla muafiyet uygulanır ve ceza uygulanmaz. Eşya dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilmiş ve işleme faliyeti neticesinde ihraç edilmiş ise, ilgili ihracat beyannamesi ve ihracat tutarı İhracat Taahhüt Hesabının kapatılmasında kullanılmaz, kullanılmış ise DİİB/ Dİİ revize edilir (düzeltme/düşüm) yapılır.

Ankara, 07.01.2026

Kerim Çoban Sefa Yayla
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

GEÇİCİ DEPOLAMA YERLERİ

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 17 January 2026. Posted in kategoriler. Leave a Comment

KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

1- Geçici Depolama Yerleri:

1) Geçici depolanan eşyanın her türlü dış etken ve müdahalelerden korunmasını sağlayacak şekilde yapılmış ve taşıtların durduğu, yanaştığı veya indiği yerlerdeki ambar, depo, ardiye veya hangar gibi yerler geçici depolama yerleridir.

2) Ağır ve havaleli eşyanın konulmasına mahsus olmak üzere, limanlar gibi gümrük işlemlerinin yapıldığı yerlerde bulunan geçici depolama yerlerinin mütemmim cüz’ü niteliğindeki açık alanlar; yolcu eşyasının, yolcu beraberinde getirilip gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar konulduğu gümrük ambarları ile bu ambarların mütemmim cüz’ü niteliğindeki ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen ve yurt dışı edilmek ya da gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmak üzere gümrük idarelerince teslim alınan kişisel kullanıma mahsus kara taşıtlarının konulduğu yerler de geçici depolama yeri addolunur. Yolcu eşyası ve taşıtlar buralarda üç ay kalabilir. Bu süre, talep halinde mücbir sebep belgesi aranmaksızın ilgili gümrük müdürlüğünce üç aya kadar uzatılabilir.

3) Geçici depolama yerlerinin bulunmadığı mahallere getirilen eşya, duruma uygun gerekli önlemler alınmak şartıyla, geçici depolanan eşya statüsünde gümrükçe müsaade edilen yerlere de konulabilir. Bu gibi hallerde eşya sahibinden, gümrük idarelerince geçici depolanan eşya için tahakkuk edebilecek gümrük vergileri tutarında teminat istenir.

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliğinin geçici depolama yerinin açılması, işletilmesi, kapatılması ve buralarda yapılacak değişikliklere ilişkin hükümlerinin uygulamasıyla ilgili hususlar Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2014/01 sayılı Genelgesinde ayrıntılı şekilde belirtilmiştir.

2- Geçici Depolama Yeri İşleticilerinde Aranacak Şartlar: 1) Geçici depolama yeri açmak üzere başvuran gerçek kişilerin ve tüzel kişilerin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile şirket sermayesinin % 10 veya daha fazlasına sahip gerçek kişilerin, affa uğramış olsalar dahi, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamı; devletin güvenliğine karşı

suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamu güvenine karşı suçlar, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, rüşvet, zimmet, irtikâp, denetim görevinin ihmali, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma ve iftira, ihaleye fesat karıştırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme, edimin ifasına fesat karıştırma, muhafaza görevini kötüye kullanma suçlarından; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamı suçlardan, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarına ilişkin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesine, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa (mülga 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanuna, mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa), 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun mülga ek 5 inci maddesine, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanunun mülga 8.maddesinin dördüncü fıkrasına, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanuna ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanuna, Suçtan Kaynaklanan Mal Varlığı Değerlerini Aklama Suçlarından, 4208 sayılı Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine, 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakebesi Hakkında Kanunda, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda ve 178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa, 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanuna muhalefetten haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmaması şarttır.

2) Limited şirketlerde ortaklar ile şirket müdürünün birinci fıkrada belirtilen suçları işlememiş olmaları gerekir.

3) Birinci ve ikinci fıkralarda sayılan kişiler arasında yurt dışında ikamet eden yabancı şahısların birinci fıkrada sayılan suçları işlememiş olduklarına dair yazılı beyanlarına itibar edilir.

4) Geçici depolama yeri işleticileri hakkında, birinci fıkrada belirtilen suçlardan kesinleşmiş mahkumiyet kararı verilmesi halinde geçici depolama yeri işletme izinleri iptal edilir.

3- Gerekli İznin Alınması:

1) Geçici depolama yeri açıp işletmek isteyen kişiler izin almak için aşağıda sayılan belgelerle birlikte bir dilekçe ile ilgili gümrük müdürlüğüne başvurmaları gerekir. Bu belgeler:

a) 512.maddede sayılan suçlardan mahkûm olunmadığına dair adli sicil belgesi,

b) Geçici depolama yeri olarak açılıp işletilecek yerin mülkiyetinin veya üzerindeki sınırlı ayni hakkın başvuru sahibine ait olduğunu belgeleyen onaylı tapu sicil örneği veya kira sözleşmelerinin aslı veya örnekleri,

c) İlgili Ticaret Sicili Gazetesinin (firmanın ortaklık yapısı ve sermaye dağılımının son halini gösteren) aslı veya gümrük müdürlüğünce onaylanmış örneği,

ç) Geçici depolama yeri alanının tümünü gösteren, resmi kurum ve kuruluşlar, belediyeler veya ilgili odalara kayıtlı mühendis ve mimarlarca onaylanmış plan veya kroki,

d) Geçici depolama yeri olarak açılmak istenilen yer; belediye sınırları içerisinde ise ilgili belediye başkanlığından alınacak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, diğer yerlerde ise ilgili yerden (Valilikler ya da konusu ile ilgili yetkili Kurum veya Kuruluş) alınacak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı veya buna karşılık gelen belge,

e) Geçici depolama yerini ve eklentilerini içten, dıştan ve her bir cepheden ayrıntılı bir şekilde gösteren ilgili gümrük müdürlüğünce onaylı fotoğraflar,

f) Vergi mükellefiyet belgesi,

g) Geçici depolama yerinde yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu, h) Gümrük YönetmeliğiEk-79’da yer alan taahhütname.

Yukarıda sayılan belgelerin asıllarının gümrük idaresine gösterilmesi halinde gümrükçe onaylanmış bir örneklerinin dosyasında bulundurulması yeterlidir. Gümrük idarelerince bu belgeler yanında gerekli görülen hallerde ilave bilgi ve belge istenilebilir.

2) Gümrük müdürlüğü talep edilen geçici depolama yerinin;

a) Eşyanın güvenli bir şekilde muhafazasını sağlayacak nitelikte,

b) Gümrüklü sahada veya gümrük idaresi bulunan deniz ve hava limanı içerisinde veya iç gümrük idarelerinde gümrük müdürlüğüne bitişik,

c) Eşya giriş ve çıkışına uygun açık ve/veya kapalı alanı,

ç) Eşya miktarının tespiti ile eşyanın boşaltılması ve yüklenilmesine yönelik gerekli teknik donanıma sahip, d) Yangın söndürme ve aydınlatma tesisatı,

e) Memur çalışma yerine sahip,

Olduğunun tespiti ve ilgili diğer hususların da belirtildiği görgü raporunu görüşleri ile birlikte Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne gönderir.

3) İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen yerler dışında geçici depolama yeri açma talepleri ile ilgili olarak, açılması düşünülen geçici depolama yerinde gümrük gözetimi ve denetimini olumsuz etkileyecek bir durumun olup olmadığı, geçici depolama yeri açılmasına ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığı ve yatırım yapılacak yere eşya sevkiyatının gümrük denetimi altında güvenli bir şekilde yapılıp yapılamayacağı hususlarına ilişkin Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünce yapılacak değerlendirme dikkate alınarak Bakanlıkça ön izin verilebilir. Ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığına dair değerlendirme; geçici depolama yeri açılacak yerdeki diğer geçici depolama yerlerinin fiziki kapasiteleri, dönemsel doluluk oranları, başvurunun yapıldığı gümrük müdürlüğünün işlem hacmi, gümrük müdürlüğünün idari kapasitesi ve geçici depolama yeri açılmasının öngörüldüğü yerdeki ticari ve sınai yatırımları da dikkate alacak şekilde yapılır. Ön izin başvuruları, dilekçe, birinci fıkranın (a), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen belgeler ile birlikte ilgili gümrük müdürlüğüne yapılır.

4) Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü durumu inceleyerek görüşü ile birlikte ilgili dosyasını Bakanlığa intikal ettirir. Müracaatlar Bakanlıkça sonuçlandırılır.

5) Kamu kurum veya kuruluşlarının geçici depolama yeri açma ve işletme taleplerinde birinci fıkrada belirtilen adli sicil belgesi ve ticaret sicil gazetesi aranmaz. Bunların görev alanı itibariyle faaliyette bulundukları yerlerdeki geçici depolama yeri açma ve işletme taleplerinde, ayrıca iş yeri açma veya çalışma ruhsatı veya bunun yerine geçen belge aranmaz.

6) Gümrük idaresi ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının sorumluluğunda geçici depolama yerinin olması, mevcut geçici depolama yerlerinin ihtiyacı karşılaması ve ekonomik yönden ihtiyaç bulunmaması halinde yeni geçici depolama yeri açılışına izin verilmez. 7) İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen yerler dışında geçici depolama yeri olarak açılıp işletilmek istenilen yerlerin, en az 3.000 m²’si kapalı olmak üzere 10.000 m²’den küçük olmaması ve mutat yolların

izlenmesi kaydıyla gümrük müdürlüğüne en fazla 10 km mesafede olması gerekir. Taşıt depolanacak geçici depolama yerlerinde kapalı alan ile havayolu ile ~~hızlı~~ kargo taşımacılığına ilişkin açılacak geçici depolama yerlerinde alan şartı aranmaz.

8) Ön izinle açılacak geçici depolama yerlerinde, geçici depolama yeri işleticisinin aynı gümrük müdürlüğü denetiminde kapalı alanı bulunan geçici depolama yerinin bulunması ve buranın ihtiyacı karşılaması halinde, yedinci fıkrada yer alan kapalı alan şartı aranmaz.

9) Geçici depolama yeri açma izni almak üzere başvuracak limited veya anonim şirketlerin, gümrük mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi ve ceza borcu ile vergi mevzuatı uyarınca herhangi bir kesinleşmiş vergi borcu bulunmaması şarttır.

4- Geçici Depolama Yeri Olarak Kabul Edilen Yerler:

Gümrük Yönetmeliğinin 97.maddesi kapsamında geçici depolama yeri bulunmayan yerlerdeki eşyanın konulduğu yerin geçici depolama yeri olarak kabul edilmesine ilişkin başvuru ve buna ilişkin işlemler, ilgili gümrük müdürlüğünün görüşü üzerine bağlı bulunulan Gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğünce sonuçlandırılır ve Bakanlığa bilgi verilir. Geçici depolama yeri olarak kabul edilen söz konusu yerlere konulan eşyaya ilişkin gümrük işlemlerinin tamamlanmasını müteakip bu yerin geçici depolama yeri statüsü sona erer.

5- Geçici Depolanan (Geçici Depolama Statüsündeki) Eşya:

1) Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen serbest dolaşımda olmayan eşya gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar geçici depolanan eşya statüsünde bulunur ve bu şekilde adlandırılır. Talep halinde ihracat eşyasının da bu kapsamda değerlendirilmesi mümkündür.

2) Özet beyanın eşyanın gümrüğe sunulmasından önce verildiği hallerde, Kanunun 46.maddesinde belirtilen süreler, eşyanın gümrüğe sunulduğu tarihten itibaren başlar. Deniz veya hava taşıtlarının Türkiye Gümrük Bölgesinde birden fazla liman veya havalimanına uğradığı hallerde, Kanunun 46.maddesinde belirtilen süreler, taşıt aracının eşyanın boşaltılacağı gümrük idaresine girişine ilişkin gümrük veya gümrük muhafaza yetkililerince tutulan kayıt tarihinden itibaren başlar.

3) Gümrük Kanunu’nun 35/C. maddesine göre giriş gümrük idaresine özet beyan statüsünde gümrük beyannamesi verildiğinde, eşyanın sunulması ile birlikte beyanname tescil edilir ve eşya beyan edilen rejimin öngördüğü işlemlere tabi tutulur.

4) Türkiye Gümrük Bölgesindeki bir yerden diğer bir yere transit rejimine tabi tutularak taşınan serbest dolaşımda olmayan eşya, varış gümrük idaresine getirildiğinde ve transit rejimi hükümlerine göre gümrük idaresine sunulduğunda Kanunun 41 ilâ 50.madde hükümleri uygulanır. Bu eşya için varış gümrük idaresine taşınma şekline göre belirlenecek olan Kanunun 46.maddesinde belirtilen süreler, eşyanın varış gümrük idaresine sunulduğu tarihten itibaren başlar ve geçici depolama işlemleri bilgisayar sistemindeki transit beyannamesi bilgileri üzerinden yürütülür.

6- Geçici Depolama Yerlerine Eşya Alınması:

1) Eşya, geçici depolama yerlerine buralarda görevli işletme personelinin sorumluluğu ve gümrük memurlarının gözetimi altında alınır.

2) Gümrükçe izin verilen diğer yerlere eşya alınmasının talep edilmesi halinde, talep sahibinin sorumluluğu ve gümrük idaresinin gözetimi altında bu talep kabul edilir.

3) Gümrük memuru, geçici depolama yerine alınan eşya için kendisine verilen ve üzerinde özet beyan numarasının yer aldığı boşaltma listesi ile özet beyan bilgilerini karşılaştırarak geçici depolama yeri giriş işlemlerini onaylar. Bu onay sonrasında boşaltma listesi ilgili işletme personelitarafından muhafaza edilir. Havayolu veya denizyolu ile gelen eşyanın, geldiği limanda bulunan geçici depolama yerine alınmasına ilişkin işletici tarafından elektronik olarak tutulan ve Bakanlık ile paylaşılan veriler doğrultusunda sistemde geçici depolama yeri giriş kayıtlarının oluşturulmasına Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde izin verilebilir.

a. Geçici Depolama Yerinde Bulunan Eşyanın Aynı Gümrük Müdürlüğü Denetimindeki Bir Antrepoya Alınması: Gümrük Kanununun 47.maddesi uyarınca, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşya gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar geçici depolanan eşya statüsünde olup, geçici depolama yerinde bulunan eşyanın buradan çıkarılması için gümrükçe onaylanmış bir işlem ya da kullanıma tabi tutulması gerekmektedir.

Diğer taraftan, Türkiye Gümrük Bölgesine denizyolu veya havayolu ile gelen ve Gümrük Yönetmeliğinin 79.maddesi uyarınca geçici depolama yeri addolunan limanlara boşaltılan eşya da geçici depolanan eşya statüsündedir.

Bu çerçevede, geçici depolama yerinde veya böyle addolunan yerlerde bulunan eşyanın antrepoya alınmak üzere buralardan çıkarılabilmesi için antrepo beyannamesinin verilmiş olması gereklidir.

b. Eşyanın Geçici Depolama Yerine Konulmadan Antrepoya Alınması: Gümrük Yönetmeliğinin 332.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, geçici depolama yerine konulmadan doğrudan antrepoya konulmak istenilen eşya, antrepo beyannamesinin verilmesi kaydıyla antrepoya alınır.

TIR Karnesi veya transit beyannamesi ile transit rejimi altında taşınan ve varış gümrük idaresinde doğrudan antrepoya götürülen taşıtın antrepoya ulaşması ile birlikte antrepoda görevli yetkilendirilmiş gümrük müşavirince (YGM), taşıtın antrepoya ulaştığı tarih ve saati içerecek şekilde esas olarak elektronik ortamda, zorunlu hallerde ise mevcut evraklar üzerinden gümrük idaresine bilgi verilir. Gümrük idaresinin aksine bir tespiti bulunmaması halinde, transit işleminin hareket gümrük idaresince belirlenen süre içerisinde gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitinde gümrük idaresine yapılan bildirimdeki tarih ve saat esas alınır.

Antrepo beyannamesinin, Gümrük Yönetmeliğinin 332 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre taşıtın antrepoya gelişini müteakip en geç iki işgünü içerisinde tescil edilmesi gerekir. Antrepo beyannamesi verilmeden eşyanın antrepoya alınmasına izin verilmez. Antrepo beyannamesi verilerek muayene hattının belirlenmesini ve beyanname verildiğinin Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri (YGM) tarafından tespit edilmesini müteakip, eşya taşıttan indirilir ve YGM (YGM’ye bağlı Gümrük Müşavir Yardımcısı) tarafından sayım tutanağına bağlanarak antrepoya

alınır. Muayene memurunca yapılacak kontrol/muayenede sayım tutanağının beyana uygunluğu da göz önünde bulundurulur. YGM tarafından eşyaya ilişkin eksiklik ya da fazlalık tespit edilmesi halinde bu durum sayım tutanağında belirtilir.

TIR Karnesi veya transit beyannamesi kapsamı söz konusu eşyaya ilişkin takibat, duruma göre TIR Uygulama Tebliğinin 34.maddesi veya Gümrük Yönetmeliğinin 247.maddesi çerçevesinde gerçekleştirilir. Ayrıca, söz konusu maddelerde yer verilen hükümler çerçevesinde muayene memurunca antrepo beyannamesinde gerekli düzeltme yapılır. Taşıtın, antrepoya ulaşmasını müteakip eşya taşıttan boşaltılmadan ve gümrük idaresinin izni olmadan antrepodan ayrıldığının tespit edilmesi durumunda YGM tarafından gümrük idaresine bilgi verilir. Gümrük Yönetmeliğinin 332.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, süresi içerisinde antrepo beyannamesi verilmeyen eşyaya ilişkin olarak, YGM tarafından gümrük idaresine bilgi verilir ve bu durumdaki eşya ilgili gümrük idaresinin denetimindeki en yakın geçici depolama yerine veya geçici depolama yeri yoksa gümrük idaresince uygun görülen yere gönderilir.

Antrepolarda YGM yerine memur görevlendirildiği durumlarda, YGM tarafından gerçekleştirilmesi öngörülen işlemler ilgili memur tarafından yerine getirilir.

c. Transit rejimi kapsamında parsiyel taşımacılık konusu eşyanın antrepoya alınması: İçerisinde birden fazla alıcıya ait ve bir kısmı geçici depolama yerine bir kısmı ise antrepo rejimi kapsamında antrepoya alınacak eşya bulunan taşıtın öncelikle geçici depolama yerine götürülmesi esas olmakla birlikte, şartların gerektirmesi ve gümrük idaresince de uygun bulunması halinde, taşıtın öncelikle antrepoya götürülerek bilahare geçici depolama yerine sevk edilmesi de mümkündür.

Eşyanın önce geçici depolama yerine boşaltılması durumunda boşaltmayı müteakip taşıt gümrük idaresince mühürlenir ve boşaltılmak üzere ilgili antrepolara sırasıyla intikal ettirilir. Taşıt her seferinde ilgili antrepoda görevli YGM tarafından mühürlenerek bir sonraki antrepoya gönderilir. Eşyanın önce antrepoya boşaltılması durumunda ise; taşıt YGM tarafından mühürlenmek suretiyle bir sonraki antrepoya veya geçici depolama yerine sevk edilir. Gümrük idaresi veya YGM tarafından takılan yeni mühürler Transit Refakat Belgesine kaydedilir.

Parsiyel taşımacılık kapsamı birden fazla alıcıya ait eşyadan antrepo beyannamesi verilmiş olanlar antrepoya boşaltılarak bu işlemi müteakip taşıt YGM tarafından tekrar mühürlenir. Taşıttaki eşya için Gümrük Yönetmeliğinin 332.maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde antrepo beyannamesi verilmemiş olması durumunda söz konusu madde uyarınca işlem yapılır. Parsiyel taşımacılık kapsamı birden fazla antrepoya boşaltılacak eşya için taşıtın uğradığı her bir antrepoda antrepo beyannamesi, en geç Gümrük Yönetmeliğinin 332.maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen sürelerde verilir. Antrepoya alınacak eşyanın tamamının antrepoya boşaltılmasını müteakip, taşıtın bir sonraki antrepoya sevki gecikmeksizin sağlanır. İçerisinde geçici depolama yeri ve/veya antrepoya alınacak eşya ile birlikte taşıt üstü işleme tabi tutulacak eşya bulunan taşıtlar, önce geçici depolama yeri ve/veya antrepolara, son olarak ise taşıt üstü işleme tabi tutulacağı yere sevk edilirler. Transit rejimi kapsamında birden fazla gümrük idaresinde işlem görmek üzere sevk edilen taşıtlar ile ilgili olarak her bir gümrük idaresinde yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılır.

d. Aynı gümrük idaresi denetimindeki antrepo, geçici depolama yeri veya aynı liman sahasındaki iskeleler arası eşya sevki: Aynı gümrük idaresi denetimindeki antrepo, geçici depolama yeri veya aynı liman sahasındaki iskeleler arası eşya sevklerinde; Eşyanın varış yerindeki antrepo veya geçici depolama yeri stok kayıtlarına girişi yapılıncaya kadar eşyaya ilişkin tüm sorumluluklar talepte bulunan kişiye aittir. Gümrük idaresine yapılacak başvuru ile eşyanın sevk ve tesliminde ek-1’de yer alan dilekçe ile ek-2’de yer alan tutanak kullanılır.

7- Geçici Depolama Yerlerine Alınmayacak Eşya:

1-a) Parlayıcı, patlayıcı, yanıcı ve yanmayı artırıcı eşya, b) Korunmaları, soğuk hava depolarında olduğu gibi özel tertibat gerektiren eşya ile Gümrük Yönetmeliği EK-62’de yer alan eşyanın; niteliklerine uygun özel düzenek ve yapılara sahip geçici depolama yerlerine alınması zorunludur.

2) EK-62’de yer alan diğer tehlikeli ve zararlı maddeler, eşyanın niteliğine uygun gerekli tedbirlerin alınması suretiyle geçici depolama yerlerine konulabilir.

3) Bir arada bulundukları eşya için ayrı bölümlerde depolansa dahi tehlike ve zarar doğurabilecek eşya geçici depolama yerlerine alınmaz.

4) Birinci fıkrada sayılan eşya, niteliklerine uygun özel tertip ve düzeneğe sahip geçici depolama yerleri bulunmaması halinde doğrudan Gümrük Yönetmeliğinin 330.maddesinde belirtilen ve bu niteliklerine uygun genel veya özel antrepolara alınır.

5) Birinci fıkrada sayılan eşyanın, diğer eşyaya zarar vermeyecek şekilde, geçici depolama yerlerinin ayrı bölümlerine gerekli tedbirler alınmak suretiyle konulmasına eşyanın niteliği, miktarı, kap ve ambalajları gibi unsurlar dikkate alınarak ilgili gümrük idaresince izin verilebilir.

– Kuru veya yaş deri gibi fena koku yayan eşya mümkünse ayrı bir geçici depolama yerine alınır. Bu mümkün değilse geçici depolama yerinde diğer eşyaya zarar vermeyecek surette ayrılan bir yere konulur ve işlemlerinin hızla yapılması yükümlü ve işletici tarafından sağlanır.

8- Geçici Depolama Yerlerinde Yapılan Masraflar ve Gümrük Kıymet İlişkisi:

1-a) İthal eşyası için ve/veya Antrepo rejimine tabi ithal eşyası için bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda, eşyanın antrepo/geçici depolama masrafları ile antrepoda/geçici depolamada kaldığı sürece muhafazası için yapılan masraflar, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayrı olarak gösterilmeleri şartıyla gümrük kıymetine dahil edilmez.

Ancak; Eşyanın antrepo/geçici depolama masrafları ile antrepoda/geçici depolamada kaldığı sürece muhafazası için yapılan masraflar, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 21.maddesi gereği ithal edilen eşyanın (İthalatta) KDV Matrahına eklenerek ilgili gümrük idaresine beyan edilip KDV ve varsa ÖTV’nin ithalat sırasında ödenmesi gerekir. Şayet; Söz konusu masraflar, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayrılamıyorsa, fiilen ödenen veya ödenecek fiyatın içine katılmış, bu fiyatla birlikte gösterilmiş ise ilgili eşyanın Gümrük kıymetine katılır.

b) Söz konusu eşyanın 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 102.maddesi çerçevesinde elleçleme işlemlerine tabi tutulması halinde, eşyanın ithalat vergileri tutarının belirlenmesinde dikkate alınacak niteliği, gümrük kıymeti ve miktarı, beyan sahibinin talebi üzerine, eşyanın elleçleme faaliyetlerine tabi tutulmadan önceki niteliği, gümrük kıymeti ve miktarı dikkate alınır.

2- Antrepo rejimine tabi tutulmuş ithal eşyasının Kanun’un 71.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmüne göre kayıt yoluyla serbest dolaşıma girmek üzere teslim edildiği hallerde, gümrük vergileri, eşyanın antrepo rejimine (Geçici Depolama işlemlerine) tabi tutulduğu tarihte yürürlükte bulunan vergi oranları ve diğer vergilendirme unsurlarına dayanılarak hesaplanır. Bu hükmün uygulanması, eşyanın nitelik, gümrük kıymeti ve miktarı gibi vergilendirme unsurlarının, eşyanın Antrepo rejimine/ Geçici Depolama işlemlerine tabi tutulduğu tarihte tespit edilmesi şartına bağlıdır.

Ancak, yükümlünün serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinde eşyanın bulunduğu hal ve niteliği ile diğer vergilendirme unsurlarına göre işlem yapılması yönünde talepte bulunması halinde, bu yönde işlem yapılır.

9- Geçici Depolama Yerinin Devri Veya Kapatılması:

1) Geçici depolama yeri işleticisi hak ve yükümlülükleri izin üzerine başka bir kişiye devredilebilir.

2) Devre izin verilebilmesi, devretmek isteyenin taahhütlerini tamamen yerine getirmiş olması ve devralacak olanın da gerek geçici depolama yerinde var olan, gerek sonradan konacak eşya ve maddeler dolayısıyla terettüp edecek yükümlülük, sorumluluk ve diğer taahhütleri yüklenmesi şartlarına bağlıdır.

3) İşletilmekte olan geçici depolama yerinin devri için işletmeci ile geçici depolama yerini devralmak isteyen işletici tarafından müştereken geçici depolama yerinin bağlı bulunduğu gümrük müdürlüğüne müracaat edilmesi gerekir.

4) Geçici depolama yerinin devrine ilişkin düzenlenen sözleşme ve devralmak isteyen kişiye ilişkin devir konusu geçici depolama yeri için Gümrük Yönetmeliği’nin 512 ve 513.maddelerinde bahsi geçen tüm şartların sağlandığını ispat eden belgelerin ilgili gümrük idaresine ibraz edilmesi zorunludur.

5) Gümrük müdürlüğü tarafından, geçici depolama yerinin mevcut işletmecisinin taahhütlerini tamamen yerine getirip getirmediği incelenir ve görüş de belirtilmek suretiyle talep gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne intikal ettirilir. Bölge müdürlüğünce geçici depolama yeri devir talepleri görüş belirtilmek suretiyle Bakanlığa (Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğüne) aktarılır.

6) Açtıkları geçici depolama yerini kısmen veya tamamen kapatmak isteyenler, bu taleplerini yazılı olarak ilgili gümrük idaresine bildirirler.

7) Sahiplerinin isteği üzerine geçici depolama yerlerinin kapatılmasına ilişkin talepler, ilgili gümrük müdürlüğünce sonuçlandırılır ve sonucundan bölge müdürlüğüne bilgi verilir.

8) Kapatılacak geçici depolama yerlerine yeniden eşya konmasına izin verilmez ve varsa buradaki eşya, her türlü masrafı geçici depolama yeri sahipleri veya işleticilerine ait olmak üzere gümrük idaresince gösterilen diğer geçici depolama yerlerine nakil veya yabancı memleketlere ihraç olunur ya da Kanunun 74.maddesi çerçevesinde serbest dolaşıma sokulur. Bu işlemler tamamlanıncaya kadar geçici depolama yeri sahipleri veya işleticilerinin taahhüt ve sorumluluğu devam eder.

10- Geçici Depolama Yeri İşletme İzninin Geri Alınması:

1) Taahhütlerini ve Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen geçici depolama yeri işleticilerine tebligat yapılarak bir yılı geçmeyecek şekilde belirlenen süre içerisinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeleri, aksi halde verilen süre sonunda geçici depolama yeri açma ve işletme izninin geri alınacağı bildirilir. İstenen hususlar yerine getirilmediği takdirde, durum ilgili bölge müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa iletilir. Bakanlıkça işletme izni geri alınır.

2) Ticaret Müfettişi ve Müfettiş yardımcıları ile gümrük idare amirleri veya yetkili kılınacak görevliler tarafından yapılacak denetleme neticesinde kaçakçılık gibi bir suistimal ve/veya yolsuzluk saptanması halinde, tedbir olarak geçici depolama yerine eşya girişine izin verilmez ve durum Bakanlığa iletilir. Yapılacak inceleme sonucunda geçici depolama yeri açma ve işletme izni Bakanlıkça geri alınabilir.

3) İznin geri alındığı hallerde de geçici depolama yerlerindeki eşya hakkında Gümrük Yönetmeliği’nin 516.maddesinin sekizinci fıkrası hükümleri uygulanır.

4) 516.madde hükümleri çerçevesinde sahiplerinin isteği ile kapatılma hali hariç, geçici depolama yeri açma ve işletme izni geri alınan;

a) Gerçek kişilere,

b) Tüzel kişilere,

c) Tüzel kişiliğin yönetim kurulu üyelerine, şirketi temsile yetkili kişilere ve şirket sermayesinin % 10 veya daha fazlasına sahip gerçek kişilere,

ç) (c) bendinde belirtilen gerçek kişilerin yer aldığı diğer tüzel kişilere,

İznin geri alındığı tarihten itibaren 5 yıl süre ile yeniden geçici depolama açma izni verilmez. Bu süre geçtikten sonra, bu fıkrada sayılan kişilerin geçici depolama yeri açmak veya devralmak istemeleri halinde müracaatlar, ilgili bilgi, belge ve veriler dikkate alınarak Bakanlıkça sonuçlandırılır.

5) Geçici depolama yeri işleticisinin taahhüt ve yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi nedeniyle vergi kaybına neden olunması halinde geçici depolama izni geri alınabilir.

6) Geçici depolama yerinde kaçakçılık gibi bir suistimal ve/veya yolsuzluk saptanması veya beşinci fıkrada belirtilen durum nedeniyle geçici depolama yeri açma ve işletme izni geri alınan kişilere, yeni bir geçici depolama yeri açma ve işletme izni verilmez.

11- Geçici Depolama Yeri İşleticilerinin Sorumlulukları:

1-a) Eşyanın geçici depolama yerine giriş ve çıkışına ilişkin kayıtlar, geçici depolama yeri işleticilerince bilgisayar ortamında tutulur.

b) Geçici depolama yerlerinde bulunan eşyanın geçerli veya zorlayıcı nedenler dışında ziyaından, hasara uğramasından veya değiştirilmesinden doğan mali sorumluluk işleticilere aittir. Bu sorumluluk söz konusu eşyaya ait gümrük vergileri ile Gümrük Kanunu’nun 236.maddesindeki cezaların gümrük idaresine ödenmesini de kapsar. Sorumlular hakkında duruma göre ayrıca 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri uyarınca işlem yapılır.

2) 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olan ve harca tabi bulunan geçici depolama yerleri ve antrepolarda, açma izni belgelerine ilişkin harcın peşin olarak ödenmesi, harcın ödenmesini müteakip söz konusu belgenin düzenlenmesi gerekmekte olup; a) Antrepo ve geçici depolama yerlerine ilişkin izin yazısının gümrük idaresine intikal etmesini müteakip, harcın ödenmesi için, vergi dairesine yazı yazılır, aynı zamanda bu yazının bir örneği firma yetkilisine elden verilir.

b) Açma ve işletme harcının veya açma harcının tahsil edildiğine dair vergi dairesi makbuzunun veya yazısının ilgili tarafından yedi gün içinde gümrük müdürlüğüne ibrazı halinde, Açma ve İşletme İzin Belgesi veya Açma İzin Belgesi gümrük idaresince düzenlenerek ilgilisine verilir. Söz konusu belgeler bizzat gümrük müdürü veya vekili tarafından imzalanır.

c) Açma ve işletme harcı toplamı veya açma harcının tahsil edildiğine dair Vergi Dairesi makbuzu veya yazısının, Vergi Dairesine muhatap yazının ilgiliye verildiği tarihten itibaren yedi gün içinde gümrük müdürlüğüne ibraz edilmemesi halinde, bu sürenin bitiminden itibaren on beş gün içinde bir müzekkere ile durumun aynı vergi dairesine bildirilmesi, ayrıca bu süre içinde ilgiliye gönderilecek yazıda söz konusu harcın yatırılması gerektiği, aksi takdirde verilen iznin iptal edileceği hususu bildirilir.

ç) Açma ve İşletme İzin Belgesinin ilgili bulunduğu antreponun veya geçici depolama yerinin görülebilir bir yerine asılacağı ilgilisine tebliğ edilir. Denetimler sırasında bu belgelerin yerinde bulunup bulunmadığına dikkat edilir.

d) Açma ve işletme harçları yatırılmadan izin belgesi düzenlenmez ve söz konusu yere eşya girişine izin verilmez.

e) Bu yerler kapatıldığında söz konusu belgeler geri alınarak dosyasında muhafaza edilir. Antrepolar ve geçici depolama yerleri kapatılsa dahi, bu belgeler kapanış tarihinden itibaren beş yıl süre ile saklanır.

f) Antrepolara veya geçici depolama yerlerine ilişkin yıllık harcın Ocak ayı sonuna kadar yatırıldığına ilişkin makbuzun gümrük idaresine ibraz edilmemesi halinde, bu antrepolara ve geçici depolama yerlerine eşya girişine izin verilmez.

g) Antrepo ve geçici depolama yerlerinin gerek ilgilinin isteği, gerekse idarece re’sen kapatılması üzerine kapatma işleminin gerçekleşmesini müteakip ilgili vergi dairesine durum bir yazı ile bildirilir.

3) … Türkiye ile diğer ülkeler arasında deniz ve havayolu ile yapılan eşya ve yolcu taşımalarında yararlanılan deniz ve havalimanlarını işleten kuruluşlar ile geçici depolama yeri işleticileri, gümrüklü sahalarda 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında bulunan gümrük iş ve işlemleri ile ilgili tahmil, tahliye, ardiye, saha içi taşıma ücretleri ve benzeri masrafların belirlenen azami bedellerine uymakla yükümlüdürler. Bakanlık tarafından azami bedeller belirlenirken özelleştirme uygulamaları çerçevesinde yapılan sözleşmelerde yer alan düzenlemeler dikkate alınır.

4-a) Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri bulunmayan antrepo ile geçici depolama yerlerinde çift kilit bulundurulması zorunludur. b) Çift kilit altında bulundurulan geçici depolama yeri ve antrepoların, gümrüğe ait anahtarları gümrük memurlarınca kullanılır ve bu memurlar geçici depolama yeri ve antrepoların her açılıp kapanışında görevli

geçici depolama yeri ve antrepo işleticisinin personeli ile beraber bulunarak kapıları birlikte açar, kapatır ve kilit altına alırlar.

c) Çift kilit altında bulundurulan geçici depolama yeri ve antrepoların giriş veya çıkışında kullanılmayan kapıları, gümrük memurlarınca içerden kilitlenip mühürlenir.

5-a) Geçici depolama yerleri ile genel ve özel antrepolarda, işleticilerin kendi memurlarından başka Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerine bağlı Gümrük Müşavir Yardımcıları veya Gümrük memurları bulunur. Gümrük memurlarının bulunması zorunlu olmayan geçici depolama yerleri ile antrepoları belirlemeye Bakanlık yetkilidir.

b) Gümrük personeli, giriş, çıkış, elleçleme, teşhir, kayıt ve nakil işlerinde gümrük idaresi adına gerekli denetim ve gözetimi yapmak üzere hazır bulunur.

c) Bu memurlar, giriş ve çıkış kapılarını ve geçici depolama ve antrepo sahasını kolaylıkla gözetim altında tutacak şekilde hazırlanmış özel yerlerde çalışır ve görevleri devamınca bu yerlerden ve işlerinden ayrılmazlar.

12- Geçici Depolama Yeri Ve Antrepolara Girebilecek Kişiler:

Geçici depolama yeri ve antrepolara, görevli memur, hizmetli ve işçilerle, bunların amir ve denetçileri, ticaret müfettişi ve müfettiş yardımcıları ile gümrük idare amirleri veya yetkili kılınacak görevlilerden, yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri ile gümrük müşavirleri ve yardımcılarından, eşya sahipleri veya adlarına harekete yetkili olanlardan ve gümrük idaresince izin verilen şahıslardan başka kimse giremez.

13- Yetki ve Denetleme:

1-a) Ekonomik gereklilikler ve dış ticaret politikaları dikkate alınarak, geçici depolama yerleri ve gümrük antreposu ile ilgili düzenleme yapmaya, bu Yönetmelikte öngörülmeyen sorunların ortaya çıkması halinde bunları inceleyerek sonuçlandırmaya Bakanlık yetkilidir.

b) Bakanlık, sınırlarını açık olarak belirtmek kaydıyla, bu Yönetmelik çerçevesinde geçici depolama yeri veya antrepo açma ve işletme izni verme ve kapatma yetkisini gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerine devredebilir.

c) Antrepolara konulan eşyanın tabi tutulabileceği gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma sınırlama getirmeye Bakanlık yetkilidir.

d) Geçici depolama yerleri ve antrepolara ilişkin ön izin, yatırım izni, açma ve işletme izni, devir, kapatma ve adres değişikliği ile planda değişiklik yapılmasını gerektiren değişiklik taleplerine ilişkin başvuruları elektronik ortamda almaya ve sonuçlandırmaya Bakanlık yetkilidir.

2- a) Diğer gümrük mevzuatı ve bu Yönetmelik ile belirtilen esasların yerine getirilip getirilmediğini tayin edebilmek üzere ticaret müfettişi ve müfettiş yardımcıları ile gümrük idare amirleri veya yetkili kılınacak görevliler, görevlerinin gerektirdiği hallerde geçici depolama yeri ve antrepolarda işlemleri, kayıt ve belgeleri incelemeye ve teftiş etmeye, yoklama ve ilgililer hakkında denetleme yapmaya yetkilidirler.

b) Yukarıdaki fıkrada yazılı yerlerin sahip veya personeli, denetleme yapanlara bu yerleri hemen açmak ve her türlü kolaylığı göstermek, istenilen açıklamaları yapmak ve belgeleri vermek zorundadırlar.

c) Giriş ve çıkış defterleri gibi her zaman kullanılacak olan kayıtlar yerinde incelenir. İnceleme sırasında bu defterler alınması gerektiğinde imza karşılığında alınır, bu takdirde giriş veya çıkış kayıtları, yeniden açılacak defterler üzerinde yürütülür. Bu defterlerin baş tarafına, gümrük müfettiş ve yardımcıları ile gümrük müdürlüklerince imzaları atılarak bu durum şerh edilir.

d) Diğer kayıt ve belgeler alınmak istenirse, imza ile alınıp verilir.

Kocaeli, 30.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi