31.12.2025

I- TANIMLAR

Gümrük Antrepo Rejimi: a) İthalat vergilerine ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmamış ve serbest dolaşıma girmemiş eşyanın,
b) Gümrük antreposuna alınması halinde ihracata ilişkin önlemlerden yararlanabilecek serbest dolaşımda bulunan eşyanın, bir gümrük antreposuna konulmasına ilişkin hükümleri belirleyen rejimdir.

Antrepo İşleticisi: Gümrük antreposu işletmesine izin verilen kişidir.

Kullanıcı: Eşyanın antrepo rejimi beyanında bulunan kişi veya bu kişinin hak ve yükümlülüklerinin devredildiği kişidir.

Gümrük Antreposu: Gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerdir.

Genel Antrepolar: Eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen yerlerdir.

Özel Antrepolar: Yalnız antrepo işleticisine ait eşyanın konulması amacıyla kurulan yerlerdir.

 (Gümrük Kanunu’nun 93, 94.maddesi, Gümrük Yönetmeliği’nin 328.maddesi).

Antrepo işleticisi; a) Gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamaktan,
b) Gümrük antrepo rejimi kapsamında eşyanın muhafaza edilmesiyle ilgili yükümlülükleri yerine getirmekten,
c) İzinde belirtilen özel şartlara uymaktan,

Sorumludur. (Gümrük Kanunu’nun 96.maddesi).
Kullanıcı; Eşyanın antrepo rejimine tabi tutulmasına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmekten her halükarda sorumludur (Gümrük Kanunu’nun 97.maddesi).

II- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

1- Antrepo Çeşitleri:

1. Gümrük antreposu, genel antrepo veya özel antrepo olabilir. Genel Antrepolar, eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen;
Özel Antrepolar, yalnız antrepo işleticisine ait eşyanın konulması amacıyla kurulan;
Gümrük antrepolarıdır.
2. Parlayıcı ve patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan veya korunmaları özel düzenek ve yapılara gerek gösteren eşya, ancak bu niteliklerine uygun genel veya özel antrepolara konulabilir. Bu tür eşya bir liste halinde yönetmelikle belirlenir.
3. Serbest dolaşımda olmayan eşyanın sergilendiği fuar ve sergiler de antrepo sayılır.
4. Gümrük antrepoları ile gümrük kapılarında eşya satışı yapmak üzere özel antrepo statüsünde mağaza ve bunların depolarının açılması ve işletilmesine izin vermeye Bakanlık yetkilidir. İznin verilmesine, bu iznin geçici veya sürekli geri alınmasına, faaliyet, belge ve kayıt düzenine ilişkin usul ve esaslar ile eşya alabilecek kişiler ve bu kişilere satılabilecek eşyanın cins ve miktarı yönetmelikle belirlenir.
5. Gümrük antreposu işletmek isteyen kişiler, izin verilmesi için gerekli bilgileri ihtiva eden ve özellikle antrepoculuğa ekonomik yönden ihtiyaç bulunduğunu belirten yazılı bir talepte bulunmak zorundadırlar. Gümrük antreposunun işletilmesine ilişkin şartlar verilen izinde gösterilir.
6. İzin, yalnızca Türkiye’de yerleşik kişilere verilir.
7. Antrepo işleticisinin hak ve yükümlülükleri, Bakanlığın izni ile başka bir kişiye devredilebilir (Gümrük Kanunu’nun 94 ve 95.maddeleri, Gümrük Yönetmeliği’nin 329.maddesi).

Gümrük Yönetmeliği’nin 329.maddesine göre: (1) Gümrük antrepoları, genel ve özel antrepo olmak üzere ikiye ayrılır. Uygulamadaki özellikleri sebebiyle, genel antrepoların A, B ve F tipleri; özel antrepoların C, D ve E tipleri bulunur.
a) A tipi antrepo; işleticisinin, stok kayıtlarını tuttuğu ve antrepoya konulan eşyada her hangi bir noksanlık olması halinde gümrük vergilerini ödemekten sorumlu olduğu genel antrepo tipidir.
b) B tipi antrepo; antrepoya konulan eşyadan, Kanun’un 97.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kullanıcının sorumlu olduğu, antrepo beyannamesini kullanıcının verdiği genel antrepo tipidir. Antrepo işleticisinin sorumluluğu sınırlıdır. Antrepo işleticisi sadece antrepoyu kiralar. Antrepo stok kayıtları tutulmadığından, beyanname ve belgeler gümrük kontrolüne esas teşkil eder.
c) C tipi antrepo; işleticisi ve kullanıcısı aynı kişi olan ve antrepoya alınan eşyadan bu kişinin sorumlu olduğu özel antrepo tipidir.
ç) D tipi antrepo; işleticisi ve kullanıcının aynı kişi olduğu, Gümrük Kanunu’nun 104.maddesinin üçüncü fıkrasının uygulandığı özel antrepo tipidir.
d) E tipi antrepo; işleticisi ve kullanıcısının aynı kişi olduğu, Kanun’un 93.maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, izin hak sahibinin depolama yerinin antrepo addedildiği veya depolama yeri olmazsa dahi eşyaya antrepo rejimi hükümlerini uygulandığı özel antrepo tipidir.
e) F tipi antrepo; gümrük idarelerince işletilen genel antrepo tipidir.

(2) Serbest dolaşımda olmayan eşyanın sergilendiği fuar ve sergiler de antrepo sayılır.
(3) Posta idaresinin sorumluluğu ve gümrüğün denetimi altında yabancı menşeli kolilerin konulması için ayrılmış kapalı yerler de genel antrepo sayılır.
(4) Geçici depolama yerleri, aynı zamanda A, B, C ve D tipi antrepo olarak Bakanlıkça onaylanabilir veya buralar F tipi antrepo olarak işletilebilir.
(5) Gümrük idaresi, verilen izinde A, B, C veya D tipi gümrük antreposu olarak onaylanan bina, eklentileri veya diğer her türlü yeri tanımlar. Aynı yer birden fazla gümrük antreposu olarak tanımlanamaz.
(6) A, C, D ve E tipi gümrük antrepoları, tarım ürünleri lisanslı depoları olarak onaylanabilir.

– Posta yoluyla Türkiye Gümrük Bölgesine gelen veya Gümrük Bölgesinden giden eşya, 93 ilâ 107.maddelerde belirtilen hükümlere tabi genel antrepo sayılan yerlere, posta idaresinin sorumluluğu ve gümrük idaresinin gözetimi altında konulur. Eşyanın buralarda bekleme süresi, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası posta anlaşmaları hükümlerine tabidir. (Gümrük Kanunu’nun 174.maddesi).

– Yeni kurulacak, yeni açılacak Genel Antrepolar için ilk önce bağlı bulunacakları Gümrük İdaresine başvurularak yatırım izni alınması gerekir.

2- Antrepolarda Aranacak Şart Ve Nitelikler:

1) Genel ve özel antrepo olarak kullanılacak kapalı ve/veya açık alanlarda Gümrük Yönetmeliği eki (Ek-80’in) “II. Antrepolarda Aranacak Şart Ve Nitelikler” bölümünde belirtilen koşullar aranır.
2) Bakanlıkça verilen izin kapsamında karayolu veya demiryoluyla yapılan akaryakıt transiti ile hava taşıtlarına yakıt vermek üzere havalimanlarında açılacak antrepolar hariç olmak üzere serbest dolaşımda olmayan akaryakıtın tanklara alınması tamamen deniz yoluyla veya boru hattıyla yapılır. Deniz yoluyla gelen akaryakıtın iskele, platform veya şamandıradan borularla tanklara iletilmesi gerekir.
3) Ek-80’de yer alan ve asgari özellikleri belirtilen sayaç ve kameralara ilişkin teknolojik gelişmeler ile öngörülmeyen durumları inceleyerek sonuçlandırmaya yetkilidir. (Gümrük Yönetmeliğinin 534.maddesi). 

3- Yatırım İzni:

(1) Antrepo açma ve işletme izni almak üzere başvuracak kişiler, yatırım yapmadan önce, antreponun bağlı bulunacağı gümrük müdürlüğüne dilekçe ile başvurur. Akaryakıt antrepoları hariç olmak üzere, özel antrepolar için yatırım izni aranmaz.
(2) Yatırım izni yalnızca kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş, asgari üç yıldır faaliyette bulunan, 29/5/2025 tarihli ve 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın EK-2’sinde yer alan Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler başlıklı tablosunda sayılan ve ödenmiş sermayesi;
a) ve 2. Bölge kapsamındaki iller için 40.000.000 TL,
b) ve 4. Bölge kapsamındaki iller için 20.000.000 TL,
c) ve 6. Bölge kapsamındaki iller için 10.000.000 TL,
Olan anonim veya limited şirketlere verilebilir. Başvuru sahibi şirketlerin asgari üç yıldır faaliyette bulunması şartının tespitinde, anonim ve limited şirketlerde unvan değişikliği, şirket birleşmesi, bölünmesi veya tür değiştirmesi göz önünde bulundurulur.
(3) Antrepo açma izni almak üzere başvuracak anonim şirketlerin yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile şirketlerde şirket sermayesinin % 10 veya daha fazlasına sahip gerçek kişilerin, affa uğramış olsalar dahi, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamı; devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamu güvenine karşı suçlar, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, rüşvet, zimmet, irtikâp, denetim görevinin ihmali, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma ve iftira, ihaleye fesat karıştırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme, edimin ifasına fesat karıştırma, muhafaza görevini kötüye kullanma suçlarından; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamı suçlardan, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarına ilişkin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesine (1/1/1999 tarihinden önceki dönem için aynı Kanunun 344 üncü maddesinin l-6 numaralı bentlerinde), 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanuna, mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa), 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun mülga ek 5 inci maddesine, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanunun mülga 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasına, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanuna ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanuna, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçlarından 4208 sayılı Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine, 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakebesi Hakkında Kanunda, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda ve 178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa, 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanuna muhalefetten haklarında kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmaması şarttır.
(4) Limited şirketlerde ortaklar ile şirket müdürünün üçüncü fıkrada belirtilen suçlardan haklarında kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmaması şarttır. 
(5) Üçüncü ve dördüncü fıkralarda sayılan kişiler arasında yurt dışında ikamet eden yabancı şahısların üçüncü fıkrada sayılan suçları işlememiş olduklarına dair yazılı beyanlarına itibar edilir. 
(6) Antrepo işleticileri hakkında, üçüncü fıkrada belirtilen suçlardan kesinleşmiş mahkumiyet kararı verilmesi halinde antrepo işletme izinleri iptal edilir.
(7) (24.09.2021 / 31608 sayılı R.G. ile yürürlükten kaldırılmıştır)[106]
(8) Gümrük müdürlüğü başvuruya ilişkin görüşünü başvuru dilekçesi, ilgili Ticaret Sicili Gazetesi ve üçüncü fıkrada sayılan kişilere ait adli sicil belgeleri, kesinleşmiş vergi borcu bulunmadığına dair ilgili vergi dairesinden alınacak yazı ve Sosyal Güvenlik Kurumuna borcu olmadığına dair yazı ile birlikte gümrük mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi ve ceza borcunun bulunmadığına dair tespitini de içerecek şekilde gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne iletir. Bölge müdürlüğü, gümrük gözetimi ve denetimini olumsuz etkileyecek bir durumun olup olmadığı, antrepo açılmasına ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığı ve yatırım yapılacak yere eşya sevkiyatının gümrük denetimi altında güvenli bir şekilde yapılıp yapılamayacağı hususlarına ilişkin görüşleri ile birlikte talebi Bakanlığa intikal ettirir. Ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığına dair değerlendirme; antrepo açılacak yerdeki diğer antrepo ve geçici depolama yerlerinin fiziki kapasiteleri, dönemsel doluluk oranları, başvurunun yapıldığı gümrük müdürlüğünün işlem hacmi, gümrük müdürlüğünün idari kapasitesi ve antrepo açılmasının öngörüldüğü yerdeki ticari ve sınai yatırımları da dikkate alacak şekilde yapılır. Yatırım izni talepleri Bakanlıkça sonuçlandırılır. 
(9) Yatırım izni verilen başvuru sahiplerine yapılacak bildirim tarihinden itibaren altı ay içerisinde antrepo olarak açılmak istenen tesisin/yerin hazır hale getirilerek ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulması gerekir. Bu süre içerisinde açılıp işletilmek istenen tesisin/yerin hazırlanamaması veya gerekli belgelerin sunulamaması halinde söz konusu süre içerisinde ilgili gümrük müdürlüğü ve bölge müdürlüğü aracılığıyla Bakanlıktan ek süre talebinde bulunulması gerekir. Bakanlıkça verilen ek süre içerisinde, ilgililerce başvuru yapılmaması veya sürenin bitimini müteakip yeniden ek süre talebinde bulunulmaması halinde verilen yatırım izni iptal edilebilir. 
(10) Özellikli eşyanın depolanacağı antrepolar ile lojistik faaliyetlerin yürütüldüğü deniz limanı, havalimanı, gümrüklü sahalar ve Bakanlıkça belirlenen lojistik merkezler içerisinde açılacak antrepolarda sekizinci fıkrada yer alan ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığına dair değerlendirme ölçütlerine bağlı kalınmaksızın idarenin genel değerlendirmesi ile yatırım izni talepleri sonuçlandırılabilir. (Gümrük Yönetmeliğinin 518.maddesi).

4- Yatırım İznine Tabi Antrepolar İçin Antrepo Açma Ve İşletme İzinleri:

(1) Antrepo açma ve işletme izni, kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş anonim ve limited şirketlere verilebilir. Antrepolar için antrepo açma ve işletme izinleri süresiz olarak verilir. Yapılan kontrol, inceleme ve denetimlerde bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen antrepolarla ilgili olarak 525 inci madde hükümleri uygulanır. 
(2) Genel antrepo olarak açılıp işletilmesi istenen yerlerin mutat yolların izlenmesi kaydıyla gümrük müdürlüğüne en fazla 50 km. mesafede olması gereklidir.
(3) Genel antrepo olarak açılıp işletilmesi istenen yerlerin açık ve/veya kapalı alanları toplamı, en az % 20’si kapalı alan olmak üzere büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde 5.000 m²’den, diğer yerlerde ise 3.000 m²’den küçük olamaz. Soğuk hava tertibatı ya da yanıcı, parlayıcı, patlayıcı nitelikteki eşya için özel tertibat gerektiren veya kıymetli maden ve kıymetli taşların konulduğu antrepolar, antrepo alanının en az yarısı bu nitelikte eşyanın depolanacağı bölümlerden oluşan antrepolar ile havalimanı, demiryolu istasyonu/aktarma tesisi ve deniz limanı sahasında bulunan, havayolu ile kargo taşımacılığında kullanılan antrepolar bu şarta tabi değildir. 
(4) Aynı işleticinin aynı gayrimenkul üzerindeki antrepoları tek bir gümrük müdürlüğüne bağlı olabilir. 
(5) Bakanlık, yatırım izni ve/veya antrepo açılış izni verilecek antrepo sayılarına gümrük müdürlüğü veya bölge müdürlüğü özelinde sınırlama getirebilir. Bu sınırlamanın getirilmesinde mevcut antrepo sayıları ile yatırım izni ve/veya antrepo açılış izni başvurusunun yapıldığı yıldan önceki asgari iki yıl antrepolarda gerçekleştirilen miktar ve/veya kıymete dayalı işlem hacmi dikkate alınır. (Gümrük Yönetmeliğinin 519.maddesi).

5- Başvuru İçin Aranacak Belgeler:

Antrepo açma ve işletme izni almak isteyen kişiler veya firmaların, Gümrük Yönetmeliği’nin Ek-80’inci ekinin “I. Başvuru İçin Aranacak Bilgi Ve Belgeler” bölümünde belirtilen belgeler ile Yönetmeliğin Ek-81’inde yer alan taahhütname ile antreponun bağlı bulunacağı gümrük müdürlüğüne başvuruda bulunmaları gerekir (Gümrük Yönetmeliğinin 520.maddesi).  

6- Gümrük İdaresine Karşı Sorumluluk: 

1) Antrepo işleticileri ve kullanıcıları; eşyanın gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamak, eşyanın iyi muhafaza edilmesi konusunda yükümlülüklerini yerine getirmek ve izinde belirtilen şartlara uymak zorundadırlar.
2) Antrepo işleticileri ve/veya kullanıcıları, antrepolarına alınan eşyanın girerken gümrük idaresince tespit edilen miktarı üzerinden ve eğer tespit yapılmamışsa belgelerinde yazılı miktarları üzerinden, antrepoda eşya değiştirilmesinden, gümrük idaresine karşı mali bakımdan sorumludur.
3) Bu sorumluluk, eşyanın gümrük idaresince tespit olunan veya belgelerinde ve antrepo beyannamesinde yazılı miktarına ve cinsine göre eksiklik veya değişiklik ortaya çıkması halinde, bunlara ait gümrük vergilerinin ve cezalarının ödenmesini kapsar.
4) Ancak;
a) Eşyanın tabiatından doğan kayıp ve firelerin,
b) Gümrüğün gözetimi ve denetimi altında, antrepoda yapılan işleme faaliyeti sonucu ortaya çıkan noksanlıkların,
c) Antrepo işleticilerinin ve kullanıcılarının kusur ve hatalarından meydana gelmeyen telef, kayıp, çalınma ve diğer haller dolayısıyla meydana gelen eksikliklerin,
Gümrük idaresine ispat edilmesi ve bunun idarece de kabul edilmesi halinde sorumluluk söz konusu olmaz. 5) Eşya gümrük vergileri de dahil olduğu halde sigortalanmış ve sigorta sözleşmesine göre bu vergileri sigorta şirketinden tazminat olarak alınmış ise, bu gibi noksanlık ve eksikliklere ait gümrük vergileri sigorta ettirenden veya lehine ettirilenden alınır.
6) Yukarıda yazılı nedenler dışında kalan noksanlıklar kabul edilmez. Bunların vergi ve cezaları toplamından oluşan tutar, yerine göre işletici veya kullanıcıya tazmin ettirilir.
7) Tabiatları gereği antrepolarda ve antrepolar arası taşımalarda fire veren eşyanın Ek-11’de yer alması halinde fire miktarlarının belirlenmesinde bu oranlar dikkate alınır.
8) Türkiye Gümrük Bölgesine denizyoluyla konteyner ile taşınarak getirilen ve giriş gümrük idaresince miktar tespiti yapılmaksızın belgelerinde kayıtlı miktarlara göre antrepo beyannamesi verilerek aynı gümrük müdürlüğüne bağlı bir gümrük antreposuna konteyner ile sevk edilen eşyanın antrepoya alınması sırasında eşyanın kap adedinde antrepo rejimi beyanına göre farklılık tespit edilmesi halinde, kullanıcıdan söz konusu farklılığın sebebinin 45 gün içinde izah edilmesi istenir. Süresi içerisinde talepte bulunulması halinde bu süre gümrük idaresince 30 gün daha uzatılabilir. Söz konusu farklılığın kap adedinde eksikliğe ilişkin olması durumunda antrepo beyannamesinde gerekli düzeltme yapılarak (a) bendine, fazlalığa ilişkin olması durumunda ise fazla çıkan eşya antrepo işleticisinin sorumluluğunda antrepoya alınarak (b) bendine göre işlem yapılır. Eksiklik veya fazlalığa konu olmayan kaplara ilişkin gümrük işlemleri devam ettirilir. a) Eşyanın mahrecinden eksik yüklendiğinin ve eksikliğin kullanıcıdan kaynaklanmadığının süresi içinde kanıtlanamaması halinde eksik çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergileri kullanıcıdan tahsil edilir ve ayrıca kullanıcı hakkında Kanunun 241 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.
b) Eşyanın mahrecinden fazla yüklendiğinin süresi içinde kanıtlanması halinde fazla çıkan eşyanın ilgilisi tarafından gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına izin verilir. Eşyanın mahrecinden fazla yüklendiğinin süresi içinde kanıtlanamaması halinde fazla çıkan eşya Kanunun 177 nci maddesi kapsamında tasfiyeye tabi tutulur (Gümrük Yönetmeliğinin 522.maddesi).
… 

Devam Edecek

 

Kocaeli, 01.01.2026  

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş. 

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –     k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                08.01.2026

Bağlayıcı Menşe Bilgisi: Kişinin/ firmanın yazılı talebi üzerine Ticaret Bakanlığı (Gümrükler Genel Müdürlüğü) tarafından verilen ve eşyanın tercihli veya tercihli olmayan menşeinin tespitine ilişkin idari bir karardır.

Bağlayıcı Menşe Bilgisi Hakkında Genel Hükümler

1. Bağlayıcı Menşe Bilgisi, kişinin yazılı talebi üzerine Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından verilir.

2. Bağlayıcı menşe bilgisi, gümrük idarelerini, hak sahibine karşı sadece eşyanın menşeinin tespiti konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlar.
Bağlayıcı menşe bilgisinin verilmesinde, Gümrük Kanununun 17 ilâ 22’inci maddelerde yer alan eşyanın menşeinin belirlenmesine ilişkin hükümler esas alınır.

3. Bilgi alan kişi;
Bağlayıcı menşe bilgisi için, beyan edilecek eşya ve menşe kazanımı gerektiren durumu ile verilen bilgide tanımlanan eşya ve menşe kazanımı gerektiren durumunun her bakımdan uygun bulunduğunu kanıtlamak zorundadır.

4. Bağlayıcı menşe bilgisi veriliş tarihinden itibaren üç yıl geçerlidir. Talep edenin verdiği yanlış veya eksik bilgiye dayanan bağlayıcı bilgi iptal edilir.

5. Bağlayıcı menşe bilgisi aşağıdaki durumlarda geçerliliğini kaybeder:

a) Menşe kurallarında bir mevzuat düzenlemesi veya bir uluslararası anlaşma gereğince değişiklik yapılması ve verilen bilginin söz konusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması,
b) Dünya Ticaret Örgütünün uymakla yükümlü bulunduğumuz Menşe Kuralları Anlaşmasına ve bu anlaşmaya ilişkin izahname ve kararlardaki bir değişikliğe uymaması,
c) Bağlayıcı menşe bilgisinin iptal edildiğinin veya değiştirildiğinin bilgi verilen kişiye tebliğ edilmesi.

Bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hallerde bağlayıcı menşe bilgisinin geçerliliğini kaybetme tarihi, söz konusu değişikliklerin Resmi Gazetede yayımı tarihidir. 

6. Beşinci fıkra hükümleri uyarınca geçerliliğini kaybeden bağlayıcı menşe bilgisinin hak sahibi, söz konusu bağlayıcı bilgiye dayanarak ve bu bilginin geçerliliğini kaybetmesinden önce, ilgili eşyanın alımı veya satımı üstüne bağlayıcı sözleşmeler yaptığı takdirde, geçerliliğini kaybeden menşe bilgisini, söz konusu yayımın ya da tebligatın yapıldığı tarihten itibaren altı aylık bir süre boyunca kullanabilir. Ancak, gümrük işlemleri sırasında söz konusu ürünler için bir ithalat, ihracat ya da ön izin belgesinin gümrüğe verilmesi halinde, bu belgenin geçerlilik süresi esas alınır. Bu fıkra hükümlerine istisna getirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.

7. Bağlayıcı menşe bilgisine ilişkin 6.fıkra hükümleri ancak aşağıdaki amaçlarla kullanılabilir.
a) İthalat ya da ihracat vergilerinin belirlenmesi,
b) Tarım politikası kapsamında ihracat vergi iadeleri ile ithalata ya da ihracata verilen diğer bütün ödemelerin hesaplanması,
c) Belgelerin, söz konusu menşe bilgisine istinaden verilmiş olması koşuluyla, eşyaya ait gümrük beyannamesinin tescili için gümrük işlemlerinin yürütülmesi sırasında verilen ithalat, ihracat ya da ön izin belgesinin kullanımı.

8. Bağlayıcı Menşe Bilgisi, ek-3’teyer alan örneğe uygun bir formla başvuru sahibine bildirilir. Bu bildirimde gizlilik esasına göre verildiği kabul edilen hususlar ve Bağlayıcı Menşe Bilgisine karşı Kanunun 242.maddesi hükümleri çerçevesinde itiraz yolunun açık olduğu belirtilir.

9. Bağlayıcı Menşe Bilgisi başvurularının sadece bir kalem eşya için yapılması gerekir. Bir kalem eşya deyiminden Türk Gümrük Tarife Cetvelinde aynı tarife pozisyonu alt açılımında bulunan ve aynı yasal ya da tercihli vergi oranına tabi olan eşya anlaşılır.

10. Bağlayıcı Menşe Bilgisi başvurularının aşağıdaki bilgi ve belgeleri içermesi zorunludur:
a) Hak sahibinin adı, soyadı ve adresi,
b) Başvuran kişinin hak sahibi olmaması durumunda başvuranın adı, soyadı ve adresi,
c) Menşein belirlenmesine esas olan mevzuat,
ç) Eşyanın tarife pozisyonu,
d) Eşyanın ayrıntılı tanımı,
e) Eşyanın bileşimi, bu bileşimin belirlenmesi için kullanılacak olan yöntem ve gerek görülmesi halinde fabrika çıkış fiyatları,
f) Eşyanın menşe kazanması için gereken koşulların sağlandığını gösteren ve eşyanın menşeinin tespit edilmesini sağlayacak ayrıntılı bilgi; eşyanın üretiminde kullanılan malzemeler ve bunların menşei, tarife pozisyonları, kıymetleri ve diğer unsurlar (eşyanın tarife pozisyonunun değişmesi için gereken koşullar, yaratılan katma değer, üretim sürecinin ayrıntılı tarifi), uygulanan menşe kuralı,
g) Eşyanın hangi ülkede ne tür işlem ve işçilik gördüğü,
ğ) Gizli tutulması istenilen hususlar varsa bunlara ilişkin bilgi.
h) İmalat sürecinin tanımlanmasını sağlamaya yönelik olarak, eşyanın ve üretim sırasında eşyanın bileşimine giren diğer malzemelerin örnekleri, fotoğrafları, katalogları, planları ve diğer belgeler.

11. Başvurunun Bağlayıcı Menşe Bilgisi verilmesi için gerekli bilgi ve belgelerin tamamını içermesi zorunludur. Aksi takdirde, başvuru sahibinden eksik bilgi ve belgeleri tamamlaması istenir.

12. Bağlayıcı Menşe Bilgisinin, idarece karar verilebilmesi için gereken tüm belgelerin temin edildiği tarihten itibaren beş ay içinde başvuru sahibine bildirilmesi gerekir.

13. Bağlayıcı Menşe Bilgisinin verilmesinde Kanunun 17 ilâ 22nci ve bu Yönetmeliğin 33 ilâ 45 inci maddelerinde yer alan, eşyanın menşeinin belirlenmesine ilişkin hükümler esas alınır.

14. Bağlayıcı Menşe Bilgisi Kanunun 9.maddesinin dördüncü fıkrasına göre iptal edildiğinde, iptal kararın verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.

BMB Uygulamasının Amacı

Bağlayıcı Menşe Bilgisi Uygulamasının Amacı Şunlardır:

a) Menşe kurallarının doğru ve yeknesak bir şekilde uygulanması suretiyle menşe uyumlaştırılmasını ve böylece dış ticaret rejiminin dış ticaret erbabı arasında doğru ve eşit olarak uygulanmasını sağlamak,

b) Beyan sürecini ve gümrük işlemlerini hızlandırmak ve böylece gümrük kontrolünü ve uluslararası ticareti mümkün olduğunca kolaylaştırmak ve dış ticaret işlemlerinin maliyetini azaltmak,

c) Ticaret erbabı ile gümrük idaresi arasında eşyanın menşeinden kaynaklanan ihtilafları azaltmak,

ç) Gümrük işlemleri sırasında eşyanın menşeinden kaynaklanan zaman kayıplarını azaltmak suretiyle yüksek riskli eşyanın muayenesine ve kontrolüne gümrük işlemleri sırasında yeterli zaman ayrılabilmesini, dolayısıyla, gümrük denetimlerinin seçimli ve daha etkin yapılabilmesini sağlamak,

d) Dış ticaret erbabına eşyanın menşeine ilişkin hukuki geçerliliği olan resmi bir bilgi sağlamak,

e) Uluslararası bir ticaret işleminin kârlılığının ve uygulama imkânının önceden tahmin edilebilmesini sağlamak. 

Başvuru Konusu Yapılacak Eşya

Bağlayıcı Menşe Bilgisi (BMB) başvurusu, sadece bir kalem eşya için yapılır. Bir kalem eşya deyiminden Türk Gümrük Tarife Cetvelinde aynı tarife pozisyonu alt açılımında bulunan ve aynı yasal ya da tercihli vergi oranına tabi olan eşya anlaşılır.

Kararın Duyurulması

Bağlayıcı Menşe Bilgisinin, idarece karar verilebilmesi için gereken tüm belgelerin temin edildiği tarihten itibaren beş ay içinde başvuru sahibine bildirilmesi gerekir.

Kararın Bağlayıcılığı

1) Bağlayıcı menşe bilgisi, gümrük idarelerini, hak sahibine karşı sadece eşyanın menşeinin tespiti konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlar.
2) 4458 sayılı Gümrük Kanununun 9.maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen haktan sadece hak sahibi yararlanabilir.

Ayniyat Uygunluğu 

Beyan sahibinin, gümrük işlemleri sırasında beyan edilen eşya ile verilen bilgide tanımlanan eşya arasında her bakımdan uygunluk bulunduğunu kanıtlaması zorunludur.

Geçerlilik Süresi

BMB, veriliş tarihinden itibaren 3 yıl geçerlidir. Talep edenin verdiği yanlış veya eksik bilgiye dayanan bağlayıcı bilgi iptal edilir.

Bağlayıcı Menşe Bilgisinin İptal Edilmesi

(1) Talep edenin verdiği yanlış ve eksik bilgiye dayanan BTB iptal edilir.

(2) BTB, BTB’nin iptal edildiğinin veya değiştirildiğinin bilgi verilen kişiye tebliğ edilmesi, durumlarında geçerliliğini yitirir.

İtiraz

BMB’ye, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 242.maddesi hükümleri çerçevesinde itiraz edilebilir.

Kocaeli, 08.01.2026
Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

 

KAYNAKÇA

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu,
• Gümrük Yönetmeliği

Tarifeye İlişkin 14 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A.  Ş.  

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                  09.01.2026

Sorular ve Cevaplar:

Soru 1: Özel (Fiktif) Antrepo Nedir?

Cevap 1: Özel (Fiktif) Antrepo; Yalnız antrepo işleticisine ait eşyanın konulması amacıyla kurulan/açılan antrepodur.

– Antrepo İşleticisi: Gümrük antreposu işletmesine izin verilen kişidir.

– Kullanıcı: Eşyanın antrepo rejimi beyanında bulunan kişi veya bu kişinin hak ve yükümlülüklerinin devredildiği kişidir.

– Gümrük Antreposu: Gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerdir.

Gümrük Yönetmeliğine göre; 1) Gümrük antrepoları, genel ve özel antrepo olmak üzere ikiye ayrılır. Uygulamadaki özellikleri sebebiyle, genel antrepoların, A, B ve F tipleri; özel antrepoların, C, D ve E tipleri bulunur.
a) A tipi antrepo, işleticisinin, stok kayıtlarını tuttuğu ve antrepoya konulan eşyada her hangi bir noksanlık olması halinde gümrük vergilerini ödemekten sorumlu olduğu genel antrepo tipidir.
b) B tipi antrepo, antrepoya konulan eşyadan, Kanunun maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kullanıcının sorumlu olduğu, antrepo beyannamesini kullanıcının verdiği genel antrepo tipidir. Antrepo işleticisinin sorumluluğu sınırlıdır. Antrepo işleticisi sadece antrepoyu kiralar. Antrepo stok kayıtları tutulmadığından, beyanname ve belgeler gümrük kontrolüne esas teşkil eder.
c) F tipi antrepo, gümrük idarelerince işletilen genel antrepo tipidir.
2) Serbest dolaşımda olmayan eşyanın sergilendiği fuar ve sergiler de antrepo sayılır.
3) Posta idaresinin sorumluluğu ve gümrüğün denetlemesi altında yabancı menşeli kolilerin konulması için ayrılmış kapalı yerler de genel antrepo sayılır.
4) Geçici depolama yerleri, aynı zamanda A, B tipi antrepo olarak Bakanlıkça onaylanabilir veya buralar F tipi antrepo olarak işletilebilir.
5) Gümrük idaresi, verilen izinde A, B tipi gümrük antreposu olarak onaylanan bina, eklentileri veya diğer her türlü yeri tanımlar. Aynı yer birden fazla gümrük antreposu olarak tanımlanamaz.
6) A tipi gümrük antrepoları, tarım ürünleri lisanslı depoları olarak onaylanabilir.

Soru 2: Nasıl Açılır? Şartları Nelerdir?

Cevap 2: Gümrük antreposu işletmek isteyen kişiler, izin verilmesi için gerekli bilgileri ihtiva eden ve özellikle antrepoculuğa ekonomik yönden ihtiyaç bulunduğunu belirten yazılı bir talepte bulunmak zorundadır. Gümrük antreposunun işletilmesine ilişkin şartlar verilen izinde gösterilir. İzin, yalnızca Türkiye’de yerleşik kişilere verilir.
– Antrepo işleticisinin hak ve yükümlülükleri, Ticaret Bakanlığının izni ile başka bir kişiye devredilebilir.

Yatırım izni: 1) Antrepo açma ve işletme izni almak üzere başvuracak gerçek ve tüzel kişiler, yatırım yapmadan önce, antreponun bağlı bulunacağı gümrük müdürlüğüne dilekçe ile başvurur. Akaryakıt antrepoları hariç olmak üzere, özel antrepolar için yatırım izni aranmaz.

2) Yatırım izni yalnızca kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş, asgari üç yıldır faaliyette bulunan, 29/5/2025 tarihli ve 9903 sayılı  Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın EK-2’sinde yer alan Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler başlıklı tablosunda sayılan ve ödenmiş sermayesi;

a) ve 2. Bölge kapsamındaki iller için 40.000.000 TL,

b) ve 4. Bölge kapsamındaki iller için 20.000.000 TL,

c) ve 6. Bölge kapsamındaki iller için 10.000.000 TL,

Olan anonim veya limited şirketlere verilebilir. Başvuru sahibi şirketlerin asgari üç yıldır faaliyette bulunması şartının tespitinde, anonim ve limited şirketlerde unvan değişikliği, şirket birleşmesi, bölünmesi veya tür değiştirmesi göz önünde bulundurulur.

3) Antrepo açma izni almak üzere başvuracak gerçek kişilerin ve tüzel kişilerin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile şirket sermayesinin % 10 veya daha fazlasına sahip gerçek kişilerin, affa uğramış olsalar dahi, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamı; devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamu güvenine karşı suçlar, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, rüşvet, zimmet, irtikâp, denetim görevinin ihmali, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma ve iftira, ihaleye fesat karıştırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme, edimin ifasına fesat karıştırma, muhafaza görevini kötüye kullanma suçlarından; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamı suçlardan, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarına ilişkin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesine (1/1/1999 tarihinden önceki dönem için aynı Kanunun 344 üncü maddesinin l-6 numaralı bentlerinde), 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa (mülga 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanuna, mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa), 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun mülga ek 5 inci maddesine, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanunun mülga 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasına, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanuna ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanuna, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçlarından ve 4208 sayılı Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine, 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakebesi Hakkında Kanunda, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda ve 178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa ve 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanuna muhalefetten haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmaması şarttır.
4) Limited şirketlerde ortaklar ile şirket müdürünün üçüncü fıkrada belirtilen suçlardan haklarında kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmaması şarttır.
5) Üçüncü ve dördüncü fıkralarda sayılan kişiler arasında yurt dışında ikamet eden yabancı şahısların üçüncü fıkrada sayılan suçları işlememiş olduklarına dair yazılı beyanlarına itibar edilir.
6) Antrepo işleticileri hakkında, üçüncü fıkrada belirtilen suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyet kararı verilmesi halinde antrepo işletme izinleri iptal edilir.
7) Gümrük müdürlüğü başvuruya ilişkin görüşünü başvuru dilekçesi, ilgili Ticaret Sicili Gazetesi örneği ve üçüncü fıkrada sayılan kişilere ait adli sicil belgeleri ile birlikte İlgili Gümrük Ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne iletir. Bölge müdürlüğü, gümrük gözetimi ve denetimini olumsuz etkileyecek bir durumun olup olmadığı, antrepo açılmasına ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığı ve yatırım yapılacak yere eşya sevkiyatının gümrük denetimi altında güvenli bir şekilde yapılıp yapılamayacağı hususlarına ilişkin görüşleri ile birlikte talebi Bakanlığa intikal ettirir. Ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığına dair değerlendirme; antrepo açılacak yerdeki diğer antrepo ve geçici depolama yerlerinin fiziki kapasiteleri, dönemsel doluluk oranları, başvurunun yapıldığı gümrük müdürlüğünün işlem hacmi, gümrük müdürlüğünün idari kapasitesi ve antrepo açılmasının öngörüldüğü yerdeki ticari ve sınai yatırımları da dikkate alacak şekilde yapılır. Yatırım izni talepleri Bakanlıkça sonuçlandırılır.
8) Yatırım izni verilen başvuru sahiplerine yapılacak bildirim tarihinden itibaren altı ay içerisinde antrepo olarak açılmak istenen tesisin/yerin hazır hale getirilerek ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulması gerekir. Bu süre içerisinde açılıp işletilmek istenen tesisin/yerin hazırlanamaması veya gerekli belgelerin sunulamaması halinde söz konusu süre içerisinde ilgili gümrük müdürlüğü ve bölge müdürlüğü aracılığıyla Bakanlıktan ek süre talebinde bulunulması gerekir. İlgililerce süresi içerisinde başvuru yapılmaması veya ek süre talebinde bulunulmaması halinde verilen yatırım izni iptal edilmiş sayılır.
9) Özellikli eşyanın depolanacağı antrepolar ile lojistik faaliyetlerin yürütüldüğü deniz limanı, havalimanı, gümrüklü sahalar ve Bakanlıkça belirlenen lojistik merkezler içerisinde açılacak antrepolarda beşinci fıkrada yer alan ekonomik yönden ihtiyaç bulunup bulunmadığına dair değerlendirme ölçütlerine bağlı kalınmaksızın idarenin genel değerlendirmesi ile yatırım izni talepleri sonuçlandırılabilir. 

İzin: Antrepolar için antrepo açma ve işletme izinleri süresiz olarak verilir. Yapılan kontrol, inceleme ve denetimlerde bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen antrepolarla ilgili olarak 525 inci madde hükümleri [“Antrepoya eşya girişinin durdurulması ve iznin geri alınması”] uygulanır.

Soru 3: Başvuru İçin Aranan Belgeler Nelerdir?

Cevap 3: Antrepo açma ve işletme izni almak isteyen kişilerin Ek-80’in “I. BAŞVURU İÇİN ARANACAK BİLGİ VE BELGELER” bölümünde belirtilen belgeler ve Ek-81’de yer alan taahhütname ile antreponun bağlı bulunacağı gümrük müdürlüğüne başvuruda bulunmaları gerekir.

Başvurunun incelenmesi: 1) İlgili gümrük müdürlüğü, söz konusu talebi antreponun Ek-80’in II. ANTREPOLARDA ARANACAK ŞART VE NİTELİKLER bölümünde sayılan nitelikleri taşıyıp taşımadığı ve eşyanın güvenli bir şekilde muhafazasını sağlayacak durumda olup olmadığı hususlarındaki tespitlerini müteakip görüşleri ile birlikte bağlı olduğu bölge müdürlüğüne gönderir. Antrepo olarak açılmak istenen yerin, ilgili gümrük müdürlüğünün bağlı bulunduğu bölge müdürlüğünün görev ve sorumluluk alanı içerisinde bulunması esastır.
2) Başvurunun incelenmesi esnasında ilgili gümrük müdürlüğü tarafından antrepo olarak açılmak ve işletilmek üzere hazırlanan yer için görgü raporu düzenlenir. Görgü raporu; söz konusu yerin ek-80’in II. ANTREPOLARDA ARANACAK ŞART VE NİTELİKLER bölümünde belirtilen şart ve nitelikleri taşıyıp taşımadığının ve eşyanın güvenli bir şekilde muhafazasını sağlayacak durumda olup olmadığının yetkilendirilmiş gümrük müşaviri tarafından yapılan tespitine ilişkin tüm bilgileri, antreponun özelliğine göre bulunması öngörülen koşulları, antrepo alanının tam adresini ve özellik arz eden eşyanın depolandığı antrepolarda Ek-80’in II. Bölümü’nün B kısmında belirtilen şart ve nitelikleri taşıyıp taşımadığı hususlarını kapsar. 
3) Antrepo açılış taleplerine ilişkin başvurular, yerinde incelemeler de yaptırılmak suretiyle ilgili antreponun fiziki yapısının bu Yönetmelikte belirtilen vasıf ve şartları haiz olup olmadığı hususu ile birlikte 518.maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen hususlar ve dış ticaret politikaları göz önünde bulundurularak gümrük müdürlüğünce incelenir ve görüş de belirtilmek suretiyle talep bölge müdürlüğüne intikal ettirilir. Antrepo açılış talepleri, bölge müdürlüğünün görüşü ile birlikte Bakanlığa aktarılır ve Bakanlıkça sonuçlandırılır. 
4) Gümrük antreposunun işletilmesine ilişkin şartlar verilen izinde gösterilir. Antrepo açma ve işletme izin belgesinde antreponun tipi ve kodu yazılır.
5) 330.maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, aynı antrepo açma ve işletme izni kapsamında bir antreponun belirli bir bölümünde parlayıcı, patlayıcı, yanıcı ve yanmayı artırıcı eşyanın depolanmasının istenmesi durumunda, ayrıca buna uygun itfaiye raporu, taahhütname ve ilgili diğer belgelerin de gümrük idaresine sunulması gerekir. 
6) Antrepo açma ve işletme yeri izni almak üzere başvuracak limited veya anonim şirketlerin, gümrük mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi ve ceza borcu ile vergi mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi borcu bulunmaması şarttır.

Soru 4: Antrepolarda Aranacak Şart ve Nitelikler Nelerdir?

Cevap 4: 1) Genel ve özel antrepo olarak kullanılacak kapalı ve/veya açık alanlarda Ek-80‘in                  “II. ANTREPOLARDA ARANACAK ŞART VE NİTELİKLER” bölümünde belirtilen koşullar aranır. 
2) Bakanlıkça verilen izin kapsamında karayolu veya demiryoluyla yapılan akaryakıt transiti ile hava taşıtlarına yakıt vermek üzere havalimanlarında açılacak antrepolar hariç olmak üzere serbest dolaşımda olmayan akaryakıtın tanklara alınması tamamen deniz yoluyla veya boru hattıyla yapılır. Deniz yoluyla gelen akaryakıtın iskele, platform veya şamandıradan borularla tanklara iletilmesi gerekir. 
3) Ek-80’de yer alan ve asgari özellikleri belirtilen sayaç ve kameralara ilişkin teknolojik gelişmeler ile öngörülmeyen durumları inceleyerek sonuçlandırmaya Bakanlık (Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü) yetkilidir. Bakanlıkça (Tasfiye Hizmetleri Genel Müdürlüğü) antrepo ile antrepoya alınan eşyanın özellikleri dikkate alınarak sadece antrepo sahası giriş ve çıkışına kamera sistemi kurulması istenebilir.

Soru 5: Antrepo işleticileri ve kullanıcılarının Gümrük İdaresine Karşı Sorumlulukları Nelerdir?

Cevap 5: (1) Antrepo işleticileri ve kullanıcıları; eşyanın gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamak, eşyanın iyi muhafaza edilmesi konusunda yükümlülüklerini yerine getirmek ve izinde belirtilen şartlara uymak zorundadır.
(2) Antrepo işleticileri ve/veya kullanıcıları, antrepolarına alınan eşyanın girerken gümrük idaresince tespit edilen miktarı üzerinden ve eğer tespit yapılmamışsa belgelerinde yazılı miktarları üzerinden, antrepoda eşya değiştirilmesinden, gümrük idaresine karşı mali bakımdan sorumludur.
(3) Bu sorumluluk, eşyanın gümrük idaresince tespit olunan veya belgelerinde ve antrepo beyannamesinde yazılı miktarına ve cinsine göre eksiklik veya değişiklik ortaya çıkması halinde, bunlara ait gümrük vergilerinin ve cezalarının ödenmesini kapsar.
(4) Ancak;
a) Eşyanın tabiatından doğan kayıp ve firelerin,
b) Gümrüğün gözetimi ve denetimi altında, antrepoda yapılan işleme faaliyeti sonucu ortaya çıkan noksanlıkların,
c) Antrepo işleticilerinin ve kullanıcılarının kusur ve hatalarından meydana gelmeyen telef, kayıp, çalınma ve diğer haller dolayısıyla meydana gelen eksikliklerin,
Gümrük idaresine ispat edilmesi ve bunun idarece de kabul edilmesi halinde sorumluluk söz konusu olmaz.
(5) Eşya gümrük vergileri de dahil olduğu halde sigortalanmış ve sigorta sözleşmesine göre bu vergileri sigorta şirketinden tazminat olarak alınmış ise, bu gibi noksanlık ve eksikliklere ait gümrük vergileri sigorta ettirenden veya lehine ettirilenden alınır.
(6) Yukarıda yazılı nedenler dışında kalan noksanlıklar kabul edilmez. Bunların vergi ve cezaları toplamından oluşan tutar, yerine göre işletici veya kullanıcıya tazmin ettirilir.
(7) Tabiatları gereği antrepolarda ve antrepolar arası taşımalarda fire veren eşyanın ek-11’de yer alması halinde fire miktarlarının belirlenmesinde bu oranlar dikkate alınır.
(8) Türkiye Gümrük Bölgesine denizyoluyla konteyner ile taşınarak getirilen ve giriş gümrük idaresince miktar tespiti yapılmaksızın belgelerinde kayıtlı miktarlara göre antrepo beyannamesi verilerek aynı gümrük müdürlüğüne bağlı bir gümrük antreposuna konteyner ile sevk edilen eşyanın antrepoya alınması sırasında eşyanın kap adedinde antrepo rejimi beyanına göre farklılık tespit edilmesi halinde, kullanıcıdan söz konusu farklılığın sebebinin 45 gün içinde izah edilmesi istenir. Süresi içerisinde talepte bulunulması halinde bu süre gümrük idaresince 30 gün daha uzatılabilir. Söz konusu farklılığın kap adedinde eksikliğe ilişkin olması durumunda antrepo beyannamesinde gerekli düzeltme yapılarak (a) bendine, fazlalığa ilişkin olması durumunda ise fazla çıkan eşya antrepo işleticisinin sorumluluğunda antrepoya alınarak (b) bendine göre işlem yapılır. Eksiklik veya fazlalığa konu olmayan kaplara ilişkin gümrük işlemleri devam ettirilir.
a) Eşyanın mahrecinden eksik yüklendiğinin ve eksikliğin kullanıcıdan kaynaklanmadığının süresi içinde kanıtlanamaması halinde eksik çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergileri kullanıcıdan tahsil edilir ve ayrıca kullanıcı hakkında Kanunun 241.maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır (2023 yılı için 523-TL usulsüzlük cezası uygulanır).
b) Eşyanın mahrecinden fazla yüklendiğinin süresi içinde kanıtlanması halinde fazla çıkan eşyanın ilgilisi tarafından gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına izin verilir. Eşyanın mahrecinden fazla yüklendiğinin süresi içinde kanıtlanamaması halinde fazla çıkan eşya Kanunun 177.maddesi kapsamında tasfiyeye tabi tutulur. 

Soru 6: İznin Geri Alınması Sebepleri Nelerdir?

Cevap 6 (Antrepoya eşya girişinin durdurulması ve iznin geri alınması): (1) Antrepo işleticilerinin 518.maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları ile 519.maddede aranan şartları taşıyıp taşımadıkları her yıl Ocak ayı itibarıyla kontrol edilir.
(2) Gümrük idaresi, taahhütlerine uymayan ve bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen antrepo işleticilerine ilk tebligat tarihinden başlamak ve en fazla bir yıl olmak üzere bu yükümlülüklerini yerine getirmelerini, aksi halde verilen süre sonunda iznin geri alınacağını bildirir. Bu süre zarfında antrepoya eşya girişine izin verilmez. Yükümlülüğün yerine getirildiğinin tespiti halinde eşya girişine izin verilir. Antrepo sahipleri bu yükümlülüklerini belirlenen sürede yerine getirmedikleri takdirde, konu izni veren makama intikal ettirilir ve verilmiş olan antrepo izni geri alınır.
(3) Antrepolarda, gümrük idaresi amirleri veya yetkili kılınacak gümrük personeli tarafından yapılacak denetleme neticesinde suistimal ve kaçakçılık dahil yolsuzluk hallerinin tespiti üzerine bu durum bölge müdürlüğüne bildirilir. Bölge müdürlüğünce karar verilmesi halinde tedbir olarak antrepoya eşya alınmasına izin verilmez ve duruma ilişkin Bakanlığa bilgi verilir. Yapılacak inceleme sonucunda antrepo açma ve işletme izni Bakanlıkça geri alınabilir. 
(4) Antrepolarda, gümrük müfettiş ve yardımcıları, tarafından yapılacak denetleme neticesinde suiistimal ve kaçakçılık dahil yolsuzluk hallerinin tespiti üzerine Bakanlıkça karar verilmesi halinde tedbir olarak antrepoya eşya alınmasına izin verilmez. Yapılacak inceleme sonucunda antrepo açma ve işletme izni Bakanlıkça geri alınabilir.
(5) İznin geri alındığı hallerde de antrepodaki eşya için 523.maddenin onuncu fıkra hükmü uygulanır.
(6) 523.madde hükümleri çerçevesinde sahiplerinin isteği ile kapatılma hali hariç, antrepo açma izni geri alınan;
a) Gerçek kişilere,
b) Tüzel kişilere,
c) Tüzel kişiliğin yönetim kurulu üyelerine, şirketi temsile yetkili kişilere ve şirket sermayesinin % 10 veya daha fazlasına sahip gerçek kişilere,
d) (c) bendinde belirtilen gerçek kişilerin yer aldığı diğer tüzel kişilere,
İznin geri alındığı tarihten itibaren 5 yıl süre ile yeniden antrepo açma izni verilmez. Bu süre geçtikten sonra, bu fıkrada sayılan kişilerin antrepo açmak veya devralmak istemeleri halinde; müracaatlar, ilgili bilgi, belge ve veriler dikkate alınarak Bakanlıkça sonuçlandırılır.
(7) Yapılacak denetleme neticesinde;
a) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği asgari ücret tarifesinin altında hizmet verilmesi sonucu yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin belgesinin geri alınmasına karar verilmesi halinde bir ay süreyle,
b) Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri ile tespit işlemi yaptıran antrepo işleticisi arasında tespit işlemi haricinde doğrudan veya dolaylı iş ilişkisinin tespiti halinde üç ay süreyle,
ilgili antrepoya eşya alınmasına izin verilmez.
(8) Antrepo işleticisinin taahhüt ve yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi nedeniyle vergi kaybına neden olunması halinde antrepo açma ve işletme izni geri alınabilir. 
(9) Antrepoda kaçakçılık gibi bir suistimal ve/veya yolsuzluk saptanması veya sekizinci fıkrada belirtilen durum nedeniyle antrepo açma ve işletme izni geri alınan kişilere, yeni bir antrepo açma ve işletme izni verilmez. 
(10) Bu maddenin uygulanmasında,  Ek-80’in II. ANTREPOLARDA ARANACAK ŞART VE NİTELİKLER bölümünün “C. ANTREPO ŞARTLARINA İLİŞKİN KUSURLAR” kısmında yer alan hafif, orta ve ağır kusurlar dikkate alınır. Yapılan inceleme, denetim veya işlemlerde antrepoda Ek-80’de sayılan kusurların tespiti halinde antrepo işleticilerine ilk tebligat tarihinden başlamak üzere “Hafif Kusur”da üç ay, “Orta Kusur”da bir ay süre verilerek yükümlülüklerin yerine getirilmesi bildirilir ve bu sürede antrepoya eşya girişine izin verilir. “Hafif Kusur” veya “Orta Kusur”un verilen süre içerisinde giderilememesi ile “Ağır Kusur” durumlarında antrepoya eşya girişine izin verilmez ve ikinci fıkra uyarınca işlem yapılır. Bu fıkra kapsamında verilen süreler en fazla bir kez ve verilen süre kadar uzatılır.  

Soru 7: Antrepolar İçin Teminat Verilmesi Gerekli midir?

Cevap 7: 1) Antrepo işleticileri ve kullanıcıları tarafından 4458 sayılı Gümrük Kanununun 96.maddesi ve 97.maddesinde belirtilen sorumlulukları çerçevesinde, tahakkuk edebilecek gümrük vergilerini karşılamak amacıyla teminat verilir.
2) Teminat, antrepoya alınan eşya için ayrı ayrı verilebileceği gibi 493.maddenin birinci fıkrası uyarınca toplu teminat ya da 527.madde uyarınca antrepo işleticileri tarafından götürü veya yaygın götürü teminat olarak verilebilir. Ancak akaryakıt antrepoları ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun eki
(I) sayılı liste kapsamı eşya için 527.madde hükümleri uygulanmaz.

3) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına veya onaylanmış kişi statü belgesine sahip yükümlülerce, C ve E tipi özel antrepolarında yapılan işlemlerde ikinci fıkrada belirtilen teminat türlerine ilaveten 494.maddenin birinci fıkrası uyarınca hesaplanmış götürü teminat da kullanılabilir.

4) Antrepo işleticilerince 527.maddeye göre hesaplanmış götürü veya yaygın götürü teminat verilmemesi halinde, antrepoya alınan eşya için, üçüncü fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla ayrı ayrı veya toplu teminat verilmesi gerekir.

5) Cumhurbaşkanı kararı uyarınca kısmi teminat uygulanacak hallere ilişkin teminat uygulama hükümleri saklıdır.

6) Türk lirası veya yabancı para, Hazine tahvil ve bonosu ya da Bakanlıkça tespit edilecek bankalardan alınmış teminat mektupları dışında teminat kabul edilmez.

7) Kanunun 98.maddesi uyarınca fuar ve sergilere konulan veya ithalat vergilerinden muaf olan yahut ihraç edilmek üzere antrepolara konulan eşya için teminat aranmaz.

Soru 8: Antrepo İşleticilerince Yararlanılacak Götürü Teminat Miktarı Ne Kadardır?

Cevap 8: (1) Antrepo işleticilerince, antrepo rejiminde kullanılmak üzere götürü teminat verilebilir. Götürü teminat verilen antrepoya konulan eşya için başka bir teminat aranmaz.

(2) Antrepo işleticilerince her bir antrepo için verilecek götürü teminat aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır:

a)000 m² veya 2.000 m³’e kadar olanlar için 3.000.000 TL.
b)000 m²’den sonraki her 1.000 m² için 1.000.000 TL (1.000 m²’nin altındaki artışlar 1.000 m²’ye tamamlanır).
c)000 m³’den sonraki her 2.000 m³ için 1.000.000 TL (2.000 m³’ün altındaki artışlar 2.000 m³’e tamamlanır).
ç) Bir antrepo için hesaplanan götürü teminatın 40.000.000 TL’yi aşması durumunda aşan miktar dikkate alınmaz.

(3) Ek-77/A’ya uygun şekilde ve ikinci fıkraya göre hesaplanmış tutarda teminat mektubu, antrepo işleticilerince antreponun bağlı bulunduğu bölge müdürlüğüne sunulur. İşlemler, bölge müdürlüğünce sonuçlandırılır.

(4) Birden fazla antreposu bulunan antrepo işleticilerince, birden fazla antrepoyu kapsayacak şekilde yaygın götürü teminat verilebilir. Yaygın götürü teminat verilen antrepolara konulan eşya için başka bir teminat aranmaz.

(5) Antrepo işleticilerince yaygın götürü teminatın kullanılacağı antrepo sayısının 5 ve üzeri olduğu durumda, ikinci fıkra uyarınca hesaplanan götürü teminatların toplam tutarının % 75’i kadar yaygın götürü teminat verilebilir.

(6) Yaygın götürü teminata ilişkin başvurular, ilgili bölge müdürlüğüne yapılır. Yaygın götürü teminat kullanılması talep edilen antrepoların, birden fazla bölge müdürlüğü bağlantısı gümrük müdürlüğü denetiminde olması halinde başvuru, antrepo işleticisinin bu kapsamdaki en fazla antreposunun bulunduğu bölge müdürlüğüne, bu şekilde belirleme yapılamaması halinde antrepo işleticisinin şirket merkezinin bulunduğu ilin bağlı olduğu bölge müdürlüğüne yapılır. İşlemler ilgili bölge müdürlüğünce sonuçlandırılır.

(7) Götürü teminat veya yaygın götürü teminat verilen antrepolarda alan ve/veya hacim değişikliği nedeniyle mevcut teminat tutarının yetersiz kalması halinde, mevcut teminatı aşan tutar için ek teminat mektubu veya toplam tutarı karşılayacak tutardaki teminat mektubu, değişikliği takip eden bir ay içerisinde önceki teminatın verildiği bölge müdürlüğüne verilir. Aksi takdirde, götürü teminattan veya yaygın götürü teminattan yararlanılmasına izin verilmez.

(8) Gümrük Yönetmeliğinin 498.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlık, bu maddede düzenlenen teminat tutarlarına ve oranlarına ilişkin değişiklik yapmaya yetkilidir.  

Kocaeli, 09.01.2026
Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu.
• Gümrük Yönetmeliği.

 

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A.Ş.                                  

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –   k.coban0306@gmail.com

02.01.2026

E- TOPLU KONUT FONU

Toplu Konut Fonu (TKF), asıl dayanağını Anayasa’nın 167.maddesinin ikinci fıkrası ile bu fıkraya dayanılarak çıkarılan 2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’dan alan bir ek mali yükümlülüktür.

Anayasanın 167.maddesinin ikinci fıkrası, “Dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler koymaya ve bunları kaldırmaya kanunla Bakanlar Kuruluna (Cumhurbaşkanlığı’na) yetki vermiştir.”

Yerli üreticinin korunması ve ithalattan kaynaklanacak vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, işleme konu eşyanın ithalatı gümrük vergisi dışında benzer etki oluşturan ek mali yükümlülük uygulamasına tabi tutulabilir. Gözetim Uygulaması gibi ek mali yükümlülük de ithalatı kısıtlayıcı önlemler arasında yer almaktadır. Uluslararası ticaret anlaşmaları nedeniyle gümrük vergilerinde değişikliğe gitmek oldukça zordur. Bu nedenle, yerli üreticinin korunması veya ithalattan kaynaklanacak vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, bahsi geçen uluslararası anlaşmalara da bağlı kalmak kaydıyla, ticarete konu eşyanın ithalatında ek mali yükümlülük denilen uygulamaya gidilmektedir.

Toplu Konut Fonu, yukarıda tanımlanan biçimde bir tür “Ek Mali Yükümlülük”tür. Toplu Konut Fonu oldukça eskiye dayanan bir uygulama olup, 02.03.1984 tarih ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununda yer alan bir fondur. Dolasıyıyla yeni değil, aksine oldukça eskiye dayanan bir ek mali yükümlülüktür.

– 1995/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararı’nın III sayılı liste kapsamı maddelerin karşılarında (T1), (T2) işaretlerinin bulunduğu durumlarda, işlenmiş tarım ürünlerinin bünyesinde yer aldığı kabul edilen ve Bileşim Tablosunda (EK:1) belirtilen temel tarım ürünleri miktarlarının esas alınması suretiyle tespit edilecek kod numaralarına, (EK:2)’de yer alan tabloda tekabül eden toplu konut fonu miktarları tahsil olunur.

Toplu Konut Fonu ödenerek ithal edilecek maddeler gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte geçerli miktar ve oranlar kadar fona tabidir. Ancak; Gümrük Kanununun 167.maddesi çerçevesinde gümrük vergilerinden muaf olarak gerçekleştirilecek ithalat fona tabi değildir.

Fon tutarları, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte gümrük idarelerince tahsil edilir. Bu fonların, ilgililerce süresi içinde yatırılmaması durumunda, 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

İthalat Rejimi Kararı eki listelerde yer alan maddelerin karşılarında nisbi (% olarak) Toplu Konut Fonu bulunduğu takdirde, fon, ithal edilen malın ABD Doları cinsinden değerinin karşılığı Türk Lirası üzerinden, maktu (EURO/100 Kg/net) bulunduğu takdirde de, EURO cinsinden hesaplanacak fon miktarının karşılığı Türk Lirası üzerinden tahsil edilir.

Fon ödenerek ithal edilecek maddelerin belirlenmesi ile fon tutarlarının yeniden düzenlenmesi, Ticaret Bakanlığının önerisi üzerine Cumhurbaşkanlığınca kararlaştırılır.

Yurda geçici olarak getirilen ve gümrük vergileri teminata bağlanan maddeler ile Gümrük Vergisi muafiyeti olan maddelerin gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte fona tabi olanlarının Fon tutarları teminata bağlanır. Teminata bağlanan bu maddelerin yurt dışına çıkarılmaları durumunda teminatları ilgililerine iade olunur. Kesin ithallerinde ise, önceden teminata bağlanan fon tutarları tahsil edilir. Ayrıca, süresi içerisinde yurt dışı edilmeyen maddelere ait teminata bağlanan fonlar, Toplu Konut Fonuna gelir kaydolunur.

– İthalat Rejim Kararı eki III Sayılı Liste (İşlenmiş Tarım Ürünleri) ile IV Sayılı Liste’de (Balıkçılık ve Su Ürünleri) yer alan eşyalar için bu listelerde belirtilen miktarlarda/tutarlarda Toplu Konut Fonu (TKF) tahsil edilir. – Bunların dışında zaman zaman alınan kararlarla Ek mali yükümlülük olarak Toplu konut fonu ihdas edilebilir.

Örneğin (1): 28.04.2011 Tarih ve 27918 Sayılı RG’de Yayınlanan Ek Mali Yükümlülük Olarak İlave Toplu Konut Fonu Tahsili Hakkında 2011/1436 Sayılı Karar gereği; Avrupa Birliği ve Türkiye’nin diğer ülkelerle imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşmalarının; Anlaşma hükümleri, ülkeler ve eşya açısından farklılık arz etmesi sonucunda ülkemiz aleyhine ortaya çıkan tarife farklılığının giderilmesini sağlamak amacıyla ekli tabloda yer alan eşyanın, aynı tabloda belirtilen ülke menşeli olarak A.TR belgesi eşliğinde ithal edilmesi halinde, ek mali yükümlülük olarak karşılarında gösterilen oranda ilave Toplu Konut Fonu tahsil edilir.

– 1) 4458 sayılı Gümrük Kanunu, İthalat Rejimi Kararı ve ilgili diğer mevzuatın, Toplu Konut Fonu’nun tarhına, tahakkukuna, tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin hükümleri, bu Karar kapsamında uygulanacak ek mali yükümlülüğün tarhı, tahakkuku, tahsili, geri verilmesi, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanır.

2) Bu Kararın tatbikinde; ithalatçı veya temsilcisi tarafından, ekli tabloda belirtilen ürünlerin ithalatı sırasında, ithal edilen ürünün menşesine ilişkin olarak bu Kararda yer almayan ülkelerin beyan edilmesi halinde, gümrük idarelerince A.TR belgesi dışında ayrıca bir menşe ispat belgesi talep edilmez. Bu kapsamdaki beyandan ithalatçı sorumlu olup, gümrük idareleri ile Bakanlıkça sonradan kontrol kapsamında ithalatçıdan ilave bilgi ve belge talep edilebilir.

TABLO

G.T.İ.P.	MADDE İSMİ	TOPLU KONUT FONU (CIF BEDELİNİN %’Sİ)
MEKSİKA
8703.22.10.10.00	Binek otomobilleri	10
8703.23.19.11.00	Silindir hacmi 1500 cm3.ü geçen fakat 1600 cm3.ügeçmeyenler	10
8703.32.19.11.00	Silindir hacmi 1500 cm3.ü geçen fakat 1600 cm3.ügeçmeyenler	10
8703.32.19.12.00	Silindir hacmi 1600 cm3.ü geçen fakat 2000 cm3.ügeçmeyenler	10

Örneğin (2): 01.06.2017 Tarih ve 30083 Sayılı RG’de Yayınlanan Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Olarak İlave Toplu Konut Fonu Tahsili Hakkında 2017/10236 Sayılı Karar gereği; Ekli tabloda yer alan eşyanın, aynı tabloda belirtilen ülke menşeli olarak A.TR belgesi eşliğinde ithal edilmesi halinde, ek mali yükümlülük olarak karşılarında gösterilen oranda ilave Toplu Konut Fonu tahsil edilir.

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu, İthalat Rejimi Kararı ve ilgili diğer mevzuatın, Toplu Konut Fonunun tarhına, tahakkukuna, tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin hükümleri, bu Karar kapsamında uygulanacak ek mali yükümlülüğün tarhı, tahakkuku, tahsili, geri verilmesi, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanır. Bu Karar kapsamındaki beyandan ithalatçı sorumludur. Sonradan kontrol kapsamında ithalatçıdan menşe ispat belgeleri ile ilave bilgi ve belge talep edilebilir.

TABLO

G.T.İ.P.	MADDE İSMİ	TOPLU KONUT FONU (CIF BEDELİNİN YÜZDESİ)
GÜNEY AFRİKA
8703.23.19.11.00	Silindir hacmi 1500 cm3 ü geçen fakat 1600 cm3 ti geçmeyenler	10
8703.32.19.11.00	Silindir hacmi 1500 cm3 ü geçen fakat 1600 cm3‘ ü geçmeyenler	10

Örneğin (3): 14.12.2017 Tarih ve 30270 Sayılı RG’de Yayınlanan Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Olarak İlave Toplu Konut Fonu Tahsili Hakkında 2017/10929 Sayılı Karar Gereği; Ekli tabloda yer alan eşyaların, aynı tabloda belirtilen ülke menşeli olarak A.TR belgesi eşliğinde ithal edilmesi halinde, ek mali yükümlülük olarak karşılarında gösterilen oranda ilave Toplu Konut Fonu tahsil edilir. Bu Karar kapsamındaki beyandan ithalatçı sorumludur. Sonradan kontrol kapsamında ithalatçıdan menşe ispat belgeleri ile ilave bilgi ve belge talep edilebilir.

TABLO

GTİP	MADDE İSMİ	TOPLU KONUT FONU (CIF BEDELİNİN YÜZDESİ)
	FİLDİŞİ SAHİLİ CUMHURİYETİ ve GANA CUMHURİYETİ
1803.10.00.00.00	Yağı alınmamış	9,6
1803.20.00.00.00	Tamamen veya kısmen yağı alınmış	9,6
1804.00.00.00.00	Kakao yağı (katı ve sıvı)	7,7
1805.00.00.00.00	Kakao tozu (ilave şeker veya diğer tatlandırıcı maddeler içermeyenler)	8

Örnek: Gümrük Müfettişinlerince yapılan Sonradan Kontrol İncelemesinde C firmasının, Uzakdoğu’dan yaptığı ithalatlarda 15.000.000-USD tutarında “Beyan Edilmeyen Gümrük Kıymet Farkı” (kalıp, tasarım, yurt dışı mühendislik gideri, yurt  dışı kara taşıması ve gümrükleme, ambalaj ve yurt dışı elleçleme gideri, iskonto, vb.) tespit edildiği, söz konusu eşyaların Cif kıymetinin ise 10.000.000-USD olduğu, bahse konu gümrük kıymet farkına ilişkin ithalatlarda ortalama % 5 Gümrük Vergisi (GV), % 18 KDV, ile Cif kıymet üzerinden  % 15 Toplu Konut Fonuna tabi olduğunu varsayalım.

İlgili gümrük idaresince/idarelerince; 750.000-USD Gümrük vergisi, 1.500.000-USD Toplu konut fonu ile 3.450.000-USD (karşılığı TL) KDV ile (Gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasındaki süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammıoranında faiz uygulanır) ilgili gecikme faizinin tahakkuk, tebliğ ve tahsili, ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre caza tadbik edilmesi, yani tahakkuk eden vergi farklarının 3 katı para cezası uygulanması gerekir.

F- KATMA DEĞER VERGİSİ (KDV)

3065 sayılı Karma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’nda Verginin konusunu teşkil eden işlemler: Türkiye’de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir;

1. Ticarî, sınaî, ziraî faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı,

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:

a) Posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetleri,

b) Her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması,

c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar, yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi, gösterilmesi,

d) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar ile 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi,

e) Boru hattı ile hampetrol, gaz ve bunların ürünlerinin taşınmaları,

f) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

g) Genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kurulaşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticarî, sınaî, ziraî ve meslekî nitelikteki teslim ve hizmetleri,

h) Rekabet eşitsizliğini gidermek maksadıyla isteğe bağlı mükellefiyetler suretiyle vergilendirilecek teslim ve hizmetler.

– Ticari, sınaî, ziraî faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliği Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre; Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edilir.

– Bu faaliyetlerin kanunların veya resmî makamların gösterdiği gerek üzerine yapılması, bunları yapanların hukukî statü ve kişilikleri, Türk tabiyetinde bulunup bulunmamaları, ikametgâh veya işyerlerinin yahut kanunî merkez veya iş merkezlerinin Türkiye’de olup olmaması işlemlerin mahiyetini değiştirmez ve vergilendirmeye mani teşkil etmez. İthalatın kamu sektörü, özel sektör veya herhangi bir gerçek veya tüzelkişi tarafından yapılması veya herhangi bir şekil ve surette gerçekleştirilmesi, özellik taşıması vergilendirmeye tesir etmez.

Teslim : 1) Teslim, bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir.    

2) Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının iki veya daha fazla kimse tarafından zincirleme âkit yapılmak suretiyle, malın bu arada el değiştirmeden doğrudan sonuncu kişiye devredilmesi halinde, aradaki safhaların her biri ayrı bir teslimdir.

3) Su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri şekillerdeki dağıtımlar da mal teslimidir.

4) Kap ve ambalajlar ile döküntü ve tali maddelerin geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslim bunlar dışında kalan maddeler itibariyle yapılmış sayılır. Bunların yerine aynı cins ve mahiyette kap ve ambalajlar ile döküntü tali maddelerin geri verilmesinde de aynı hüküm uygulanır.

5) Trampa iki ayrı teslim hükmündedir. Bu Kanunun uygulanmasında arsa karşılığı inşaat işlerinde; arsa sahibi tarafından konut veya işyerine karşılık müteahhide arsa payı teslimi, müteahhit tarafından arsa payına karşılık arsa sahibine konut veya işyeri teslimi yapılmış sayılır.

Teslim Sayılan Haller: Aşağıdaki haller teslim sayılır;

a) Vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun, vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi,

b) Vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için her ne suretle olursa olsun kullanılması veya sarfı,                  

c) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyedliğin devri.

Hizmet ve Hizmet Sayılan Haller: 1. Hizmet, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir. Bu işlemler; bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir.

2. Bir hizmetin karşılığının bir mal teslimi veya diğer bir hizmet olması halinde bunların her biri ayrı işlem olup, hizmet veya teslim hükümlerine göre ayrı ayrı vergilendirilirler.

3. Vergiye tabi bir hizmetten, işletme sahibinin, işletme personelinin veya diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılır.

İşlemlerin Türkiye’de Yapılması: İşlemlerin Türkiye’de yapılması;

a) Malların teslim anında Türkiye’de bulunmasını,

b) Hizmetin Türkiye’de yapılmasını veya hizmetten Türkiye’de faydalanılmasını,

İfade eder.

Uluslararası Taşıma İşleri: Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık ile transit taşıma işlerinde, hizmetin iç parkura isabet eden kısmı Türkiye’de yapılmış sayılır.

Mükellef: 1. Katma Değer Vergisinin Mükellefi;

a) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde bu işleri yapanlar,

b) İthalatta mal ve hizmet ithal edenler,

c) Transit taşımalarda gümrük veya geçiş işlemine muhatap olanlar,

ç) Müzayede mahallerinde yapılan satışlarda bu satışları yapanlar,

d) PTT İşletme Genel Müdürlüğü ve radyo ve televizyon kurumları,

e) Her türlü şans ve talih oyunlarını tertip edenler,

f) 1 inci maddenin 3 üncü fıkrasının (c) bendine giren hallerde bunları tertipleyenler veya gösterenler,

g) Gelir Vergisi Kanununun 70.maddesinde belirtilen mal ve hakları kiraya verenler,

h) İsteğe bağlı mükellefiyette talepte bulunanlardır.

2. Vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; düzenlediği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenler, bu vergiyi ödemekle mükelleftirler. Bu husus kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir meblağı gösteren mükellefler için de geçerlidir. Bu gibi sebeplerle fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye ödenen vergi, Hazine ve Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre işlemi yapan mükellefe iade edilir. Şu kadar ki söz konusu iadenin yapılabilmesi için işlemle ilgili beyanların düzeltilmesi ve fazla veya yersiz hesaplanan verginin satıcı tarafından alıcıya geri verilmesi şarttır.

Vergi Sorumlusu: 1. Mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanunî merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir. Şu kadar ki Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanlar tarafından katma değer vergisi mükellefi olmayan gerçek kişilere elektronik ortamda sunulan hizmetlere ilişkin katma değer vergisi, bu hizmeti sunanlar tarafından beyan edilip ödenir. Maliye Bakanlığı elektronik ortamda sunulan hizmetlerin kapsamı ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

2. Fiilî yada kaydî envanter sırasında belgesiz mal bulundurulduğu veya belgesiz hizmet satın alındığının tespiti halinde, bu alışlar nedeniyle ziyaa uğratılan katma değer vergisi, belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan mükelleften tahsil edilir.

Belgesiz mal bulundurdukları veya hizmet satın aldıkları tespit edilen mükelleflere, bu mal ve hizmetlere ait alış belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen mal ve hizmetlerin tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisi, alışlarını belgeleyemeyen mükellef adına re’sen tarhedilir. Bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanır. Ancak belgesiz alınan mal ve hizmetleri satanlara, bu satışlarla ilgili olarak, vergi inceleme raporuna dayanılarak katma değer vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin ceza ayrıca alıcılardan aranmaz.

3. 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimine ait katma değer vergisinin ödenmesinden lisanslı depo işleticileri sorumludur.

Vergiyi Doğuran Olay: a) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması,

b) Malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi,

c) Kısım kısım mal teslimi veya hizmet yapılması mutad olan veya bu hususlarda mutabık kalınan hallerde, her bir kısmın teslimi veya bir kısım hizmetin yapılması,

d) Komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle yapılan satışlarda, malların alıcıya teslimi,

e) Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesine başlanması veya nakliyeci veya sürücüye tevdii,

f) Su, elektrik, gaz, ısıtma, soğutma ve benzeri enerji dağıtım veya kullanımlarında bunların bedellerinin tahakkuk ettirilmesi,

g) İthalatta, Gümrük Kanununa göre gümrük vergisi ödeme mükellefiyetinin başlaması, gümrük vergisine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili,

h) İkametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayanlar tarafından yabancı ülkeler ile Türkiye arasında yapılan taşımacılık ile transit taşımacılıkta gümrük bölgesine girilmesi veya gümrük bölgesinden çıkılması,

k) 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin temsil ettiği ürünlerin depodan çekilmesi.

Anında meydana gelir.

– 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11 ve 12.maddesinde İhracatla ilgili istisnanın, 13.maddesinde Araçlar, Petrol aramaları ve Teşvik belgeli yatırımlarda İstisnasının, 14.maddesinde Taşımacılık istisnasının, 15.maddesinde  Diplomatik istisnaların, 16.maddesinde İthalat istisnasının, 17.maddesinde Sosyal ve askeri amaçlı istisnalarla diğer istisnaların yer aldığı anlaşılmaktadır.

Teslim ve Hizmet İşlemlerinde Matrah: 1. Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir.

2. Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder.

3. Belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği hallerde tarife ve bilet bedeli Katma Değer Vergisi dahil edilerek tespit olunur ve vergi müşteriye ayrıca intikal ettirilmez.

İthalatta Matrah: İthalatta verginin matrahı, aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır: a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,

b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,

c) Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler,

ç) 4760 sayılı Kanunun 16.maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca teminat karşılığı ithal edilen malın teminatının hesaplanmasına esas özel tüketim vergisi tutarı.

Düzeltme İşlemleri : Bu kanuna göre vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek yurda sokulan eşyaların hiç alınmamış veya eksik alınmış Katma Değer Vergileri hakkında Gümrük Kanunundaki esaslara göre işlem yapılır. Ancak, indirim hakkı tanınan işlemlere konu eşyanın serbest dolaşıma girdiği tarihin içinde bulunduğu veya sonraki vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak vergi dairesine verilen beyannamelere göre ödenen katma değer vergisi (sorumlu sıfatıyla ödenenler hariç), ithalde hiç ödenmemesi veya eksik ödenmesi nedeniyle tahsili gereken katma değer vergisinden düşülür.

İthal edilen eşya ile ilgili olarak; katma değer vergisinden müstesna olduğu halde yanlışlıkla alınan veya fazla alındığı anlaşılan katma değer vergisi, indirim hakkına sahip olmayan mükelleflere, Gümrük Kanununa göre iade olunur.

Matrah Farklarına Uygulanacak İşlemler : Mükelleflerin ithalde beyan ettikleri matrahla tahakkuk veya inceleme yapanların veyahut teftişe yetkili kılınanların buldukları matrahlar üzerinden hesaplanan vergi farkları hakkında Gümrük Kanunu uyarınca Gümrük Vergisindeki esaslar dairesinde ceza uygulanır.

Maktu Vergi : Gümrük Vergisinin maktuen alındığı hallerde, tek ve maktu tarife, ithalde alınacak Katma Değer Vergisi de dahil edilmek suretiyle tespit olunur.

– İthalatta KDV Matrahı Noksanlığında Aşağıda Belirtildiği Şekilde İşlem Yapılır:                 1. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 21 inci maddesinde yer alan unsurların noksan beyan edilmesi durumunda Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 51.maddesi delaletiyle Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi uygulanır.

2. EUR-1, FORM A, A.TR Dolaşım Belgeleri gibi tavizli vergi uygulamasına esas teşkil eden belgelerin (ceza kanunları hükümleri saklı kalmak kaydıyla) sahte olduğunun veya kabul edilebilir nitelikte olmadığının tespiti gibi durumlarda 2008/1 sayılı Genelge hükümlerine göre işlem tesis edilir. Ancak, KDV Kanunu’nun 51 inci maddesi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234/1-b maddesi ile temas ettiğinden, KDV vergi farkı açısından % 5’i aşma koşulu aranmaz.

3. Noksan alındığı anlaşılan gümrük vergisi, KDV matrahına dahil unsurlardan olduğundan, noksan alınan gümrük vergilerinden dolayı KDV matrahının düşük beyan edilmesi sonucu KDV’nin eksik tahsil edilmesi de KDV Kanununun 51 inci maddesi kapsamında bulunmaktadır.

4. Tarife sınıflandırmasında yanlışlık ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda ayrıca ceza öngörülmeyen rejim ihlali gibi nedenlerle Katma Değer Vergisi uygulanmamasına veya Katma Değer Vergisi uygulanacak miktarın noksan tespit edilmesine neden olunan durumlarda da KDV Kanununun 51 inci maddesi delaletiyle Gümrük Kanununun 234 üncü maddesi uygulanacaktır. Örneğin, tarife sınıflandırmasında yanlışlık yapıldığının anlaşılması ve tespit edilen GTİP’de vergi oranının daha yüksek olması durumunda, fark gümrük vergileri nedeniyle KDV matrahının noksan beyanı söz konusu olacaktır.

5. Keza, sınır ticareti kapsamında bulunmayan eşyanın bu kapsamda işleme tabi tutulması halinde de, KDV matrahını oluşturacak unsurlar teşekkül ettirilmeyeceğinden KDV matrahının noksan beyanı söz konusu olacaktır.

6. Katma Değer Vergisi Kanununun 40/4.maddesi, “İthalatta alınan Katma Değer Vergisi, gümrük giriş beyannamesindeki beyan üzerine tarholunur. Bu fıkra hükmüne göre tarhiyata esas alınacak beyannamelerde, vergi matrahının unsurları ile vergi oranının açıkça gösterilmesi gereklidir.” hükmünü amirdir.

Diğer taraftan, bazı mevzuat düzenlemeleri gereği değişikliklerin (Örneğin: ÖTV oranlarında artış olması ancak söz konusu değişikliklerin henüz sisteme tanıtılamamış olması gibi) henüz yapılmadığı hallerde de, gerek KDV Kanununun 40/4, gerekse de Gümrük Kanununun 61/3.maddesi uyarınca, yükümlülerin beyanlarını o tarihte yürürlükte bulunan mevzuata uygun olarak yapmaları gerekir.

Bu çerçevede, KDV matrahına dahil edilmesi gereken bir unsurun (örneğin; ithalat sırasında ödenmesi ve KDV Kanunu 21/b.maddesi kapsamında matraha dahil edilmesi gereken vergi, resim, harç ve paylar), BİLGE Sistemi tarafından hesaplanmaması nedeniyle matraha dahil edilmemesi sonucunda eksik tahsil edilen KDV ile ilgili olarak, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 40/4 üncü ve Gümrük Kanunu’nun 61/3’üncü maddesi hükmü uyarınca ve anılan KDV Kanununun 51.maddesi delaletiyle Gümrük Kanununun 234.maddesi uygulanır. Kişisel Görüşümüz: KDV Kanunu’nun 21.maddesinden hareketle; KDV matrahına giren [Cif Kıymet ve/veya Gümrük Kıymetinin, Cif Kıymet ve/veya Gümrük Kıymeti unsurlarından bir veye birkaçının (Örneğin; boşaltma, tahmil, tahliye, ardiye, demoraj, tahlil, ekspertiz ücreti, vb.) hiç beyan edilmelesi veya eksik beyan edilmesi, ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve payların (örneğin; Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Tek ve Maktu Vergi, Dampinge Karşı Vergi, Subvansiyona Karşı Telafi Edici Vergi, Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Ek Mali Yükümlülük, Toplu Konut Fonu, Tütün Fonu, Ek Fon, Kaynak Kullanım Destekleme Fonu, Çevre Katkı Payı, Telafi Edici Vergi, TRT Bandrol Ücreti, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu, Çevre Katkı Payı, Damga Vergisi, Türkiye Tanıtım Grubu Kesintisi, Kültür Fonu, Serbest Bölge Fonu, Antrepo ve Geçici Depolama Yeri Açılış ve İşletme Harçları, vb.) hiç ödenmemesi veya eksik ödenmesi, Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemelerin (Fiyat Farkı, Kur Farkı, Gümrük Fazla Mesai ve Yolluk Ücretleri, Tahlil ve Analiz Giderleri, Test ve Deneme Giderleri, demoraj ve ardiye, elleçleme giderleri vb.) beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi] unsurların hiç beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 48 ve 51.maddedelinden hareketle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre işlem yapılmasını (ceza uygulanmasını) gerektirir.

Örnek: Gümrük Müfettişlerince yapılan Firma İncelemesinde D firmasının, Uzakdoğu’dan yaptığı ithalatlarda 10.000.000-USD tutarında “Beyan Edilmeyen Gümrük Kıymet Farkı” (kalıp, tasarım, yurt dışı mühendislik gideri, yurt  dışı kara taşıması, ambalaj ve yurt dışı elleçleme gideri, vb.) ile 2.000.000-USD tutarında “Beyan Edilmeyen Yurt İçi Gider” (Boşaltma-tahmil, hamaliye, ardiye, demoraj, tahlil ve ekspertiz ücreti, yolluk ve fazla mesai ücreti, vb.)  tespit edildiği, söz konusu gümrük kıymet farkına ilişkin ithalatlarda ortalama % 5 Gümrük Vergisi (GV), % 20 KDV, % 10 İlave Gümrük Vergisi (İGV) ile % 20 ÖTV olduğunu varsayalım.

İlgili gümrük idaresince/idarelerince; 500.000-USD Gümrük vergisi, 1.000.000-USD İlave gümrük vergisi ile 2.700.000-USD ÖTV, 3.240.000-USD (karşılığı TL) KDV ile (Gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasındaki süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammıoranında faiz uygulanır) ilgili gecikme faizinin tahakkuk, tebliğ ve tahsilinin yapılması ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre caza tadbik edilmesi, yani tahakkuk eden vergi farklarının 3 katı para cezası uygulanması gerekir.

Verginin Gider Kaydedilemeyeceği: Mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisi ile mükellefçe indirilebilecek Katma Değer Vergisi, Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahlarının tespitinde gider olarak kabul edilmez.

Ticaret BakanlığıBİLGE Sistemi detaylı beyan modülünde 44 no’lu alanında beyan edilen, “3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu” ve “Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği” kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından düzenlenen “Vergi Dairesi İstisna Belgesi”nin 02.05.2016 tarihinden itibaren Tek Pencere Sistemi e-belge uygulaması kapsamına alınması uygun bulunmuş olup, bu tarihten itibaren;             1) Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, yükümlüsünce yapılan belge başvurularının değerlendirilmesi neticesinde düzenlenen 0940 “TPS-Vergi Dairesi İstisna Belgesi” kodlu belgeler Tek Pencere Sistemi aracılığıyla Ticaret Bakanlığı’na gönderilir.

2) Ticaret Bakanlığı’na bu şekilde gönderilen belgeler için Tek Pencere Sistemi tarafından verilecek 23 haneli belge numarası/belge satır numarası (Örnek: Referans No: 16545419880849000000392/1) ile belge tarihi yükümlü tarafından beyannamenin 44 nolu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilir.

3) Söz konusu belgeye ilişkin bilgiler Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Bakanlığımıza (Ticaret Bakanlığı’na) doğrudan elektronik ortamda iletildiğinden, beyanname ekinde ayrıca kâğıt ortamında ıslak imzalı belge aranmaz. Gümrük işlemleri sırasında ihtiyaç duyulması durumunda belge içeriğinin ilgili memurlarca Tek Pencere Sistemi üzerinden sorgulanması mümkün bulunmaktadır. – KDV Kanunu’nun (13-ı).maddesine göre; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından tescil edilen gübreler ve gübre üreticilerine bu ürünlerin içeriğinde bulunan hammaddelerin teslimi ile küspe (Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 2303.10 tarife pozisyon numarasında sınıflandırılan nişastacılık artıkları ve benzeri artıklar ile 2303.30.00.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyon numarasında sınıflandırılan biracılık ve damıtık içki sanayinin posa ve artıkları hariç), tam yağlı soya (fullfat), kepek, razmol, balık unu, et unu, kemik unu, kan unu, tapyoka (manyok), sorgum ve her türlü fenni karma yemler (kedi-köpek mamaları hariç), saman, yem şalgamı, hayvan pancarı, kök yemler, kuru ot, yonca, fiğ, korunga, hasıl ve slajlık mısır, üçgül, yemlik lahana, yem bezelyesi ve benzeri hayvan yemleri (yeşil ve kuru kaba yemler ve bunların pellet şeklinde veya mevsimsel ihtiyaçlara göre bir bağlayıcı kullanılarak veya kullanılmadan işlem görmüş olanları dâhil) teslimi KDV’den istisna olmasına karşın,  

söz konusu eşyaların gerek yurt içi tesliminden ve gerekse ithalinden sonra kısmen de olsa tarımsal amaç dışında kullanılabilmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla, Gümrük Tarife Cetveli’nin 23.faslında yer alan yemlerin tarımsal amaç dışında (Örneğin sanayi, tıp, eczacılık, kozmetik v.b. gibi) kullanmak üzere satın alanlara teslim edilmesi durumunda 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinin 1 numaralı fıkrasının (ı) bendinde yer alan istisnadan yararlanılması mümkün değildir. Bu nedenle, bu kapsamdaki benzer ürünlerin tarımsal amaç dışında kullanılmayacağına dair ithalatçı firmalardan dilekçe alınması ve bu dilekçenin bir örneğinin mükellefin KDV yönünden bağlı olduğu Vergi Dairesine gönderilmesi kaydıyla bahse konu istisna kapsamında ithaline izin verilmesinde yasal açıdan bir sakınca bulunmamaktadır.

– Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının 09/08/2010 Tarih ve 73071 Sayılı Yazısına Göre; Serbest bölgede bulunan ve serbest dolaşımda olmayan (ithalat vergilerine tabi) eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla bu bölgelere konulması gerektiğinden, bu kapsamda, serbest bölgelerde kullanılan yada tüketilen serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın KDV Kanununun 16/1-c.maddesi uyarınca KDV’den istisna tutulmasının mümkün olmadığı, serbest dolaşımda bulunan bir eşyanın ise bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı imkanlardan yararlanması kaydıyla serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mal olarak değerlendirilebileceği ve serbest dolaşımda bulunan eşyanın serbest bölgedeki bir alıcıya tesliminde KDV Kanununun 11/1-a ve 12.maddeleri uyarınca KDV istisnası uygulanabileceği ve söz konusu ihracat teslimlerinin Serbest Bölge İşlem Formu (SBİF) ile tevsik edilebileceği anlaşılmaktadır.

…

Devam Edecek.

Kocaeli, 02.01.2026

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Menşe şahadetnamesi aranılacak haller; Gümrük Yönetmelini’nin 205.maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya ek mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesi ibraz edilir.

– İlave Gümrük Vergisi; Farklı (yeni) bir ithalat vergisi olmayıp, sadece Gümrük vergi oranlarının artışına yönelik bir düzenlemedir. Bu nedenle, Gümrük vergisi için geçerli olan usul, hüküm ve uygulamalar (Verginin tarh, tahakkuk tebliğ, tahsilat, ceza uygulaması vb.) İlave Gümrük Vergisi (İGV) içinde geçerlidir.

– 1) İlave gümrük vergisi kapsamındaki eşyanın A.TR dolaşım belgesi eşliğinde serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında yapılan ithalatında Avrupa Birliği veya Türk menşeli olduğunu gösteren bir örneği ekte         (Ek-1’de) yer alan “İhracatçı Beyanı”, ithalatçı tarafından gümrük beyannamesinin ekinde gümrük idaresine ibraz edilmesi halinde ilave gümrük vergisi alınmaz.

2) Gümrük beyannamesi ekinde gümrük idaresine menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı veya uzun dönem tedarikçi beyanı ibraz edilmesi halinde “İhracatçı Beyanı” aranmaz.

3) İhracatçı Beyanı kapsamında gelen eşyanın menşeine ilişkin ciddi ve somut gerekçelere dayanan şüphe olması halinde, söz konusu belgelerin gerçekliğine ilişkin ilgili ülke nezdinde yerinde inceleme dahil her türlü kontrol ve doğrulama yapılabilir. Ancak, ihracatçı firmanın işbirliğine yanaşmaması durumunda, menşe şahadetnamesi istenilmesine karar verilebilir.

– Serbest bölgelerde serbest dolaşımda bulunmayan girdiler kullanılmak suretiyle üretilen eşyaya, Türk menşei kazansın kazanmasın İthalat Rejimi Kararı eki listelerin “Diğer Ülkeler” sütunundaki oranlar üzerinden gümrük vergisi uygulanacaktır. Dolayısıyla, 2015/7699 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 2/4 üncü ve 3/1’inci maddeleri dikkate alındığında, serbest bölgede serbest dolaşımda bulunmayan girdiler kullanılmak suretiyle üretilerek Türkiye’ye ithal edilmek istenilen eşyanın Gümrük Yönetmeliği’nin 431.maddesi çerçevesinde nihai ürün üzerinden vergilendirilmesinin beyan sahibi tarafından tercih edilmesi ve nihai ürünün de 2015/7699 sayılı Karar eki tabloda yer alması halinde, Karar eki tablodaki “Diğer Ülkeler” sütunundaki oran üzerinden ilave gümrük vergisinin uygulanması gerekir.

– “Set halindeki eşya” olarak değerlendirilerek GTİP tespiti yapılan eşyanın bünyesinde bulunan ve beyannamenin 44 no.lu hanesine kaydedilen eşyalarda İlave Gümrük Vergisi olması halinde, söz konusu İlave Gümrük Vergisinin tahsil edilmesi gerekir. – Gümrük Yönetmeliğinin 205/4-ç.maddesi ile ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülüğe tabi eşyanın ithalatında Türkiye ile AB arasındaki gümrük birliği çerçevesinde eşyanın serbest dolaşım statüsünü tevsiken A.TR Dolaşım Belgesi ibraz edilmesi halinde, ithalata konu eşyanın menşeini belirleme konusunda Bakanlıkça belirlenen risk kriterleri uyarınca saptanan durumlar saklı kalmak kaydıyla menşe şahadetnamesi aranmaz. Söz konusu maddenin uygulamasına ilişkin risk analizi sonuçları BİLGE sistemi aracılığıyla yükümlülere bildirildiğinden dolayı BİLGE Sistemi tarafından menşe şahadetnamesinin talep edilmeyen durumlar için eşyaya ilişkin başkaca bir tereddütün bulunmaması halinde bahse konu eşya için menşe şahadetnamesi talep edilmez.

– 2017/4 sayılı İthalatta Alınan İlave Gümrük Vergilerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında, ilave gümrük vergisine tabi eşyanın A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ülkemize ithalinde eşyanın Avrupa Birliği veya Türk menşeli olduğunu; 2017/10926 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı İle Yürürlüğe Konulan Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Tahsili Hakkında Kararın Uygulanmasına Dair Tebliğ kapsamında, ek mali yükümlülük Kararlarında yer alan eşyanın A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında yapılan ithalatında, Kararlarda belirtilen ülkeler hariç menşeli olduğunu gösteren ihracatçı beyanının, ithalatçı tarafından gümrük beyannamesinin ekinde gümrük idaresine ibraz edilmesi halinde ek mali yükümlülük alınmamakta; gümrük beyannamesi ekinde menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı veya uzun dönem tedarikçi beyanı ibraz edilmesi halinde ise ihracatçı beyanı aranmamaktadır. Bahse konu Tebliğlerde ihracatçı beyanının sonradan verilmesine ilişkin bir hükme yer verilmediğinden söz konusu belgenin eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ibraz edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan 2006/10895 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 70.maddesi hükümleri çerçevesinde tedarikçi beyanının yalnızca, Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda bulunan eşyanın Pan-Avrupa Menşe Kümülasyon Sistemi, Pan-Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon Sistemi veya Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemine taraf bir ülkeye yeniden ihraç edilmesi amacıyla menşe ispat belgesi düzenlenmesi talebine istinaden Türkiye’den Topluluğa veya Topluluk’tan Türkiye’ye ihracatın yapılmasının ardından düzenlenmesi mümkün bulunmakta olup, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülüğün söz konusu olduğu işlemlerde ise tedarikçi beyanının eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ibraz edilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük uygulamaları kapsamında gerek ihracatçı beyanının gerekse tedarikçi beyanının eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ibraz edilmesi gerektiğinden, sonradan ibraz edilen tedarikçi beyanı veya ihracatçı beyanı ile başvurularak geri verme talebinde bulunulması mümkün bulunmamaktadır.

– İlave gümrük vergisinin müstakil bir vergi olmayıp, Bakanlar Kurulu Kararları ile mevcut gümrük vergisi oranlarında artış yapılması niteliğinde olmasından dolayı teşvik belgesi kapsamında gümrük muafiyeti sağlanan ürünlerin ithalatında ilave gümrük vergisine yönelik bir tahsilatın yapılamaması gerekir.

İlave Gümrük Vergisinin Veya Ek Mali Yükümlülüğün Geri Verilmesi: İlave gümrük vergisinin (İGV) veya ek mali yükümlülüğün (EMY) geri verilmesi veya Gümrük Yönetmeliğinin 38/3.maddesi gereğince iadesi hususları ile ilgili olarak; 1. A.TR Dolaşım Belgesinin serbest dolaşıma girişi sırasında mevcut olması ancak eşyanın menşeine dair bir belgenin mevcut olmaması durumunda;                   a) Gümrük Yönetmeliğinin 38/2.maddesi gereğince menşe şahadetnamesinin sonradan getirileceğine dair yazılı bir talepte bulunulması ve menşe şahadetnamesinin süresi içinde ibraz edilmesi durumunda emanete alınmış olan tutarın veya alınmış olan teminatın mezkur Yönetmeliğin 38/3.maddesine göre iade edilmesi,  b) Gerek ihracatçı beyanının gerekse tedarikçi beyanının veya uzun dönem tedarikçi beyanın eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ibraz edilmesi gerektiğinden, sonradan ibraz edilen söz konusu belgelerin kabul edilmemesi ve tahsil edilen EMY ve İGV’nin geri verilmemesi,

2. A.TR Dolaşım Belgesinin serbest dolaşıma girişi sırasında mevcut olmaması ve süresi içinde “sonradan verilmiştir” ibareli bir A.TR Dolaşım Belgesinin ibraz edilmesi durumunda;

a) Serbest dolaşıma girişi sırasında eşyanın menşeine dair menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının veya uzun dönem tedarikçi beyanın beyanname ekinde mevcut olması halinde tahsil edilen EMY veya İGV’nin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211/2.maddeesinde belirtilen sürede başvurulması üzerine geri verilmesi, (Ancak eşyanın İGV BKK’ları 3/1 inci maddesi gereğince Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli olması durumunda; eşyanın menşeinin yalnızca tedarikçi beyanı veya uzun dönem tedarikçi beyanı ile kanıtlanması gerekmektedir. Dolayısıyla bu kapsamdaki eşyanın menşeinin menşe şahadetnamesi ile tevsiki mümkün bulunmamaktadır.)

b) Yürürlükten kaldırılan söz konusu Tebliğler kapsamı düzenlenen “ihracatçı beyanı”nın Tebliğlerde de belirtildiği üzere A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ibrazı gerektiğinden, eşyanın A.TR Dolaşım Belgesi olmaksızın serbest dolaşıma girişi sırasında ihracatçı beyanının beyanname ekinde mevcut olması halinde ise tahsil edilen EMY veya İGV’nin geri verilmemesi,

c) Serbest dolaşıma girişi sırasında eşyanın menşeine dair bir belgenin beyanname ekinde mevcut olmaması durumunda ise;

i. Mezkur Tebliğler gereğince gerek ihracatçı beyanının gerekse tedarikçi beyanının veya uzun dönem tedarikçi beyanın eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ibraz edilmesi gerektiğinden, sonradan ibraz edilen söz konusu belgelerin kabul edilmemesi ve tahsil edilen EMY ve İGV’nin geri verilmemesi,

ii. Gümrük Yönetmeliğinin 38/2.maddesi gereğince menşe şahadetnamesinin sonradan getirileceğine dair yazılı bir talepte bulunulması ve menşe şahadetnamesinin süresi içinde ibraz edilmesi durumunda emanete alınmış olan tutarın veya alınmış olan teminatın mezkur Yönetmeliğin 38/3.maddesine göre iade edilmesi, (Ancak eşyanın İGV BKK’ları 3/1.maddesi gereğince Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli olması durumunda; eşyanın menşeinin yalnızca tedarikçi beyanı veya uzun dönem tedarikçi beyanı ile kanıtlanması gerekmektedir. Dolayısıyla bu kapsamdaki eşyanın menşeinin menşe şahadetnamesi ile tevsiki mümkün bulunmamaktadır.) yönünde işlem tesis edilmesi gerekir.

D- EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK

Ek Mali Yükümlülük; Yerli üreticinin korunması ve ithalattan kaynaklanacak vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, işleme konu eşyanın ithalatı gümrük vergisi dışında benzer etki oluşturan ek mali yükümlülük uygulamasına tabi tutulabilir. Gözetim Uygulaması gibi ek mali yükümlülük de ithalatı kısıtlayıcı önlemler arasında yer almaktadır.

– Anayasanın 167 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, “Dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler koymaya ve bunları kaldırmaya kanunla Bakanlar Kuruluna (Cumhurbaşkanı’na) yetki verilebilir.”

– Uluslararası ticaret anlaşmaları nedeniyle gümrük vergilerinde değişikliğe gitmek oldukça zordur. Bu nedenle, yerli üreticinin korunması veya ithalattan kaynaklanacak vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, bahsi geçen uluslararası anlaşmalara da bağlı kalmak kaydıyla, ticarete konu eşyanın ithalatında ek mali yükümlülük uygulamasına gidilmesi söz konusu olabilmektedir.

– Gümrük Kanununun 167.maddesinde, maddede sayılan hallerde serbest dolaşıma sokulacak eşyanın gümrük vergilerinden muaf tutulacağı hüküm altına alındığından, anılan madde kapsamında gerçekleştirilecek ithalat işlemlerinde ek mali yükümlülük tahsil edilmeyecektir. Diğer taraftan, ilgili mevzuatta sadece gümrük vergisi muafiyetini içeren bir hüküm bulunması halinde, ek mali yükümlülüğün gümrük vergisi olarak değerlendirilemeyeceği hususu dikkate alındığında, ithal işlemlerinde ek mali yükümlülükten muafiyet uygulanmayacaktır. Ancak, ilgili mevzuat hükümlerinde gümrük vergisi ile ithalde alınan diğer vergi ve resimlerden ya da gümrük vergilerinden muafiyet tanındığı belirtilmiş ise, bu kapsamda yapılan ithalat işlemleri ek mali yükümlülükten de muaf olacaktır.

– 5326 sayılı Kanunun anılan hükmü gereğince, ek mali yükümlülüğün hiç ödenmediğinin veya eksik ödendiğinin tespiti durumunda, ağır olan idari para cezası, yani, Gümrük Kanununun 234.maddesinde öngörülen ithalat vergilerinin 3 katı şeklindeki para cezası uygulanması gerekir.

Örneğin (1): 31.10.2018 tarih ve 30581 sayılı  RG’de yayınlanan 262 Sayılı, Kore Cumhuriyeti Menşeli Polietilen Tereftalat İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar Gereği; Koruma önlemi olarak, 3907.69.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda yer alan “Diğerleri” tanımlı eşyanın Kore Cumhuriyeti menşeli olanlarının ithalatında 2 (iki) yıl süreyle korunma önlemi olarak ek mali yükümlülük uygulaması getirilmiştir.

TABLO

G.T.İ.P.	EŞYANIN TANIMI	MENŞE ÜLKE	EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK (CIF %)
3907.69.00.00.00	Diğerleri	Kore Cumhuriyeti	1. Dönem*	2. Dönem*
% 6,5	% 6

*Korunma önleminin uygulanacağı her bir dönem, bu Kararın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren başlamak üzere birbirini takip eden birer yıllık süreleri ifade eder.

– Ek mali yükümlülük, gümrük idarelerince, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur ve genel bütçeye irat kaydedilir. Ek mali yükümlülüğün tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uygulanır.

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili diğer gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tesciline, tahakkukuna, tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin usul ve şekle müteallik hükümleri, korunma önlemi olarak uygulanacak ek mali yükümlülüğün tescili, tahakkuku, tahsili, geri verilmesi, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanır.

Örneğin (2):

22.10.2019 tarih ve 30926 sayılı RG’de yayınlanan 1676 sayılı, Naylon Veya Diğer Poliamidlerden İpliklerin İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar Gereği: Koruma önlemi olarak; Aşağıdaki tabloda belirtilen eşyanın ithalatında aynı tabloda gösterildiği şekilde 3 (üç) yıl süreyle korunma önlemi olarak ek mali yükümlülük uygulaması getirilmişkir.

TABLO

G.T.P.	EŞYA TANIMI	EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK ($/Kg)
1.Yıl	2.Yıl	3.Yıl
5402.31	Naylon veya diğer poliamidlerden (tek katının her biri 50 teksi geçmeyenler)	0,30	0,29	0,28
5402.32.00.00.00	Naylondan veya diğer poliamidlerden (tek katının her biri 50 teksi geçenler)
5402.51	Naylondan veya diğer poliamidlerden
5402.61	Naylondan veya diger poliamidlerden
5402.45	Diğerleri, naylonlardan veya diğer poliamidlerden	0,10	0,09	0,08

* Korunma önleminin uygulanacağı her bir dönem, bu Kararın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren başlamak üzere birbirini takip eden birer yıllık süreleri ifade eder.

Tarife kontenjanı: 1) Ekli listede yer alan ülkeler ve gümrük bölgeleri menşeli eşyanın korunma önlemi uygulamasından muaf tutulması amacıyla tarife kontenjanı açılmıştır. Tarife kontenjanı miktarı, ek mali yükümlülüğün uygulandığı her bir dönemde, ekte yer alan ülkeler ve gümrük bölgeleri menşeli tarife kontenjanı kapsamı eşyanın tamamı için toplam 2.986 ton olarak belirlenmiştir. Ancak her bir ülke veya gümrük bölgesi menşeli eşya için bir dönemde verilecek tarife kontenjanı 995 tonu geçemez.

2) Tarife kontenjanının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, 14/4/2010 tarihli ve 2010/339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ithalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Karar kapsamında Ticaret Bakanlığınca yayımlanacak tebliğlerle belirlenir.

EK: TARİFE KONTENJANI AÇILAN ÜLKELER LİSTESİ

Afganistan, Angola, Antigua ve Barbuda, Arjantin, Arnavutluk, Azerbaycan-Nahçıvan, Bangladeş, Barbados, Beyaz Rusya, Belize, Benin, Bolivya, Bosna Hersek, Botsvana, Brezilya, Burkina Faso, Burundi, Bhutan, Cezayir, Cibuti, Cook Adaları, Çad, Kongo Dem. Cum., Dominik Cumhuriyeti, Dominika, Ekvator, Ekvator Ginesi, El Salvador, Eritre, Etiyopya, Fas, Fiji, Fildişi Sahili, Filipinler, Filistin, Fransız Polinez., Gabon, Gambiya, Gana, Gine, Gine-Bissau, Grenada, Guatemala, Guyana, Güney Afrika Cum., Güney Sudan, Gürcistan, Haiti, Honduras, Irak, İran, Jamaika, Kamboçya, Kamerun, Cape Verde, Karadağ, Kazakistan, Kenya, Kırgızistan, Kiribati, Kolombiya, Komorolar, Kongo, Kosova, Kostarika, Kuzey Kore, Küba, Laos, Lesotho, Liberya, Libya, Lübnan, Madagaskar, Makedonya, Malavi, Maldivler, Malezya, Mali, Marshal Adaları, Mozambik, Meksika, Mısır, Mikronezya, Moğolistan, Moldova, Montserrat, Moritanya, Morityus, Burma (Birmanya/Myanmar), Namibya, Nauru, Nepal, Nijer, Nijerya, Nikaragua, Niue, Orta Afrika Cumhuriyeti, Özbekistan, Pakistan, Palau, Panama, Papua Yeni Gine, Paraguay, Peru, Ruanda, Samoa, Sao Tome ve Principe, Senegal, Seyşeller, Sirbistan, Sierra Leone, Solomon Adaları, Somali, Sri Lanka, St.Kitts ve Nevis, St.Lucia, St.Vincent ve Grenadines, Sudan, Surinam, Svaziland (Esvatini), Şili, Tacikistan, Tanzanya, Tayland, Doğu Timor, Togo, Tonga, Trinidad ve Tobago, Tunus, Tuvalu, Türkmenistan, Uganda, Umman, Uruguay, Ürdün, Vanuatu, Venezuella, Vietnam, Yemen, Zambiya, Zimbabve.

Örneğin (3):

02.08.2016 tarih ve 29789 sayılı RG’de yayınlanan 2016/9073 sayılı, Kömür İthalatına Ek Mali Yükümlülük Konulması Hakkinda Karar Gereği; Ekli tabloda yer alan eşyanın elektrik üretimi amaçlı ithalatında karşısında gösterilen miktarda ek mali yükümlülük tahsil edilir. Bu karar kapsamında ek mali yükümlülüğe ilişkin alınan teminatlar gümrük mevzuatı çerçevesinde iade edilir.

TABLO

(03.10.2016 tarihli, 29846 sayılı R.G. ile yayımlanan 2016/9166 sayılı BKK ile değişik)

GTİP	Eşya Tanımı	Ek Mali Yükümlülük(1)
2701.12.90.00.00	Diğerleri (Elektrik üretiminde kullanılmayanlar hariç)	(70 ABD Doları/Ton2) – (Uluslararası Fiyat)3

(1): Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler, EFTA Üyesi Ülkeler, İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Fas, Batı Şeria ve Gazze Şeridi, Tunus, Mısır, Gürcistan, Arnavutluk, Ürdün, Şili, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Güney Kore, Morityus ve Malezya menşeli ithalatta ek mali yükümlülük uygulanmaz.

(2): Brüt Ağırlık

(3): Uluslararası fiyat olarak, gümrük beyannamesinin tescil edildiği günün içinde bulunduğu haftadan bir önceki haftada en son yayımlanmış ‘ICE Rotterdam Coal Future’ kapanış endeksi kullanılır. Hafta 7 gün olarak pazartesi günü ile başlar.

Örneğin (4):

25.06.2018 tarih ve 30459 sayılı RG’de yayınlanan 2018/11973 sayılı, Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar Gereği; Ekli tabloda yer alan eşyanın ABD menşeli olanlarının ithalatında karşılarında gösterilen oranlarda ek mali yükümlülük tahsil edilir.

TABLO

Pozisyon No	Eşya Tanımı 21.05.2019 tarihinden itibaren geçerli olan liste (22.05.2019 tarih ve 30781 sayılı R.G. CK 1130)	Ek Mali Yükümlülük (%)
08.02	Diğer sert kabuklu meyvalar (taze veya kurutulmuş) (kabuğu çıkarılmış veya soyulmuş olsun olmasın)	10
10.06	Pirinç	25
2106.90	Diğerleri	10
22.08	Alkol derecesi hacim itibariyle % 80’den az olan tağyir(denatüre) edilmemiş etil alkol; damıtım yoluyla elde edilen alkollü içkiler, likörler ve diğer alkollü içecekler	70
24.01	Yaprak tütün ve tütün döküntüleri	30
27.01	Taşkömürü; taşkömüründen elde edilen briketler, topak ve benzeri katı yakıtlar	5
2704.00	Taşkömürü, linyit ve turbadan elde edilen kok ve semikok (aglomere edilmiş olsun olmasın); karni kömürü	5
2713.11	Kalsine edilmemiş	4
33.04	Güzellik veya makyaj müstahzarları ve cilt bakımı için müstahzarlar (ilaçlar hariç) (güneş kremleri veya güneşlenme müstahzarları dahil); manikür ve pedikür müstahzarları	30
3904.10	Poli(vinil klorür) (diğer herhangi bir maddeyle karıştırılmamış) (PVC)	25
3908.10	Poliamid -6, -11, -12, -6,6, -6,9, -6,10 veya -6,12	5
39.26	Plastikten diğer eşya ve 39.01 ila 39.14 pozisyonlarında belirtilen diğer maddelerden eşya	30
44.01	Yakmaya mahsus ağaçlar (kütük, odun, çalı-çırpı demetleri halinde veya benzeri şekillerde); ince dilimler veya yongalar halinde ağaç; testere talaşı ve odun, döküntü ve artıkları (kütük, briket, topak veya benzeri şekillerde aglomere edilmiş olsun olmasın)	5
48.02	Sıvanmamış kağıt ve karton (yazma, basma ve diğer grafik işlerinde kullanılan türden) ve her boyutta perfore edilmemiş delikli kart ve delikli şerit kağıt (rulo veya dikdörtgen (kare dahil) tabaka halinde) (48.01 ve 48.03 pozisyonundaki kağıt hariç); el yapısı kağıt ve karton	10
48.04	Birincil elyaf (kraft) kağıt ve kartonları (kuşe edilmemiş, sıvanmamış, rulo veya tabakalar halinde) (48.02 ve 48.03 pozisyonundakiler hariç)	10
48.11	Kağıt, karton, selüloz vatka ve selüloz liften tabakalar (sıvanmış, emdirilmiş, kaplanmış, yüzeyleri boyanmış, yüzeyleri dekore edilmiş veya baskı yapılmış) (her boyutta rulo veya dikdörtgen (kare dahil) tabaka halinde) (48.03, 48.09, 48.10 pozisyonundakiler hariç)	25
5502.10	Selüloz asetatdan olanlar	30
7308.90	Diğerleri	30
8413.70	Diğer santrifüj pompalar	10
8479.89	Diğerleri	10
87.03	Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (87.02 pozisyonuna girenler hariç) (steyşın vagonlar ve yarış arabaları dahil)	60
9022.19	Diğer amaçlarla kullanılanlar	5

Örneğin (5): 22.06.2018 tarih ve 30456 sayılı RG’de yayınlanan 2018/11799 sayılı, Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Tahsili Hakkında Karar Gereği; Bazı ülkeler menşeli eşyanın Avrupa Birliği ülkeleri üzerinden ithalatı sonucunda ülkemiz aleyhine ortaya çıkan tarife farklılığının giderilmesi amacıyla ek mali yükümlülük getirilmiştir. Mezkur Karar, İthalat Rejimi Kararı eki II sayılı listede yer alan eşyayı [93 üncü fasıl, Avrupa Kömür Çelik Topluluğu (AKÇT)  ürünleri ve tarım ürünleri (5, 9, 13 ila 15,17 ila 22, 24 ve 44 ila 46. fasıllar) hariç] kapsar.

Ek mali yükümlülük: 1) Bangladeş, Bolivya, Cape Verde, Endonezya, Hindistan, Kamboçya, Moğolistan, Pakistan, Paraguay, Sri Lanka, Ukrayna ve Vietnam menşeli ve 1 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen eşyanın AB ülkeleri üzerinden A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilmesi halinde telafi edici vergi olarak ek mali yükümlülük tahsil edilir.

2) Bu Karar kapsamında tahsil edilecek ek mali yükümlülük, 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren İthalat Rejimi Kararının eki II sayılı listede yer alan gümrük vergisi oranları dikkate alınarak; a) Endonezya menşeli ve 1 inci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan eşya için “Diğer Ülkeler” (DÜ) gümrük vergisi ile “Gelişme Yolundaki Ülkeler” (GYÜ) gümrük vergisi arasındaki fark kadar,

b) Hindistan menşeli ve 1.maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan eşya için (25, 27, 28, 50 ila 60, 71 ila 76, 78, 79, 81 ila 83, 87 ila 89. fasıllar hariç) DÜ gümrük vergisi ile GYÜ gümrük vergisi arasındaki fark kadar,

c) Ukrayna ve Vietnam menşeli ve 1 inci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan eşya için DÜ gümrük vergisi ile GYÜ gümrük vergisi arasındaki fark kadar,

ç) Sri Lanka menşeli ve 61 ila 63.fasıllar kapsamı eşya için DÜ ile GYÜ gümrük vergisi arasındaki fark kadar,

d) Bangladeş menşeli ve 50 ila 63. fasıllar kapsamı eşya için “DÜ” gümrük vergisi oranında,

e) Kamboçya menşeli ve 61 ila 63. fasıllar kapsamı eşya için “DÜ” gümrük vergisi oranında,

f) Etiyopya menşeli ve 5209.42 GTP’li eşya için DÜ gümrük vergisi oranında,

g) Nepal menşeli ve 5509.21, 5509.22 ve 5509.51 GTP’li eşya için DÜ gümrük vergisi oranında,

ğ) Gümrük tarife istatistik pozisyonları ekli listede sıralanan Bolivya, Cape Verde, Moğolistan, Paraguay ve Pakistan menşeli (Pakistan için 42 ve 43. fasıllar ile 50 ila 63. fasıllar hariç) eşya için GYÜ gümrük vergisi oranında,

h) Pakistan menşeli 42 ve 43. fasıllar ile 50 ila 63. fasıllar kapsamı eşya için DÜ gümrük vergisi oranında,

Tahsil edilir.

– 2018/11799 sayılı Karar’ın 2/1 inci maddesinde sayılan ülkeler harici menşeli beyan edilenve AB’den gelerek A.TR dolaşım belgesi olmaksızın serbest dolaşıma giren Karar kapsamındaki eşya için, A.TR dolaşım belgesinin sonradan gümrük idaresine ibraz edilmesi durumunda;

1. Eşyanın Kararda sayılan ülkeler menşeli olmadığını tevsik eden bir menşe şahadetnamesinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili sırasında beyanname ekinde bulunması ya damenşe şahadetnamesinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili sırasında mevcut olmayıp sonradan getirileceğine dair gümrük idaresine yazılı bir talepte bulunulmuş olması koşuluyla A.TR dolaşım belgesinin sonradan gümrük idaresine ibraz edilmesi esnasında gümrük idaresine ibrazı halinde, eşya için “Diğer Ülkeler” oranında tahsil edilen gümrük vergisi ve buna tekabül eden vergilerin Gümrük Kanunu’nun 214 üncü maddesi çerçevesinde geri verilmesi,

2. Eşyanın Kararda sayılan ülkeler menşeli olmadığını tevsik eden menşe şahadetnamesinin birinci maddede belirtilen şekilde gümrük idaresine ibraz edilmemesi halinde, söz konusu eşya için;

a. Mezkur Karar kapsamında tahsil edilmesi gereken EMY’nin Karardaki en yüksek had üzerinden hesaplanarak EMY ve buna tekabül eden vergilere ilişkin ek tahakkuk çıkarılması ve tahsil edilmesi,

b. EMY ve buna tekabül eden vergilerin tahsil edilmesini müteakip “Diğer Ülkeler” oranında tahsil edilen gümrük vergisi ve buna tekabül eden vergilerin Gümrük Kanunu’nun 214 üncü maddesi çerçevesinde geri verilmesi, yönünde işlem tesis edilmesi gerekir.

Örnek: Gümrük Müfettişlerince yapılan Firma İncelemesinde, B firmasının, Uzakdoğu’dan yaptığı ithalatların Cif kıymet üzerinden % 25 oranında Ek Mali Yükümlülüğe tabi olduğu ve bunun beyan edilmediğini, bu kapsamda yapılan ithalat toplamının Cif 10.000.000-USD, Gümrük kıymetinin 12.000.000-USD olduğunu ve eşyalarda ÖTV bulunmadığını varsayalım.

İlgili gümrük idaresince/idarelerince; 2.500.000-USD İlave gümrük vergisi (karşılığı TL), 2.250.000-USD KDV ile ilgili gecikme faizinin tahakkuk, tebliğ ve tahsili, ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre caza tadbik edilmesi, yani tahakkuk eden vergi farklarının 3 katı para cezası uygulanması gerekir.

…

Devam edecek

Kocaeli, 02.01.2026

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi