kategoriler arşivleri - Page 9 of 40 - Çoban Gümrük Denetim

İTHALATTA KDV İNDİRİM HAKKININ KALDIRILMASI (SINIRLANDIRILMASI)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

İTHALATTA KDV İNDİRİM HAKKININ KALDIRILMASI (SINIRLANDIRILMASI)

27.12.2025

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

1- İthalatta KDV Matrahı

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 21.Maddesine (İthalatta Matrah) Göre: İthalatta verginin matrahı aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır:
a)İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,
b)İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,
c)Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılandiğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler,
ç) 4760 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca teminat karşılığı ithal edilen malın teminatının hesaplanmasına esas özel tüketim vergisi tutarı,

İthalatta KDV matrahının unsurudur.

Cif Kıymet veya Eşyanın Cif Kıymeti: Eşya bedeli + Sigorta bedeli + Navlun ücreti toplamından oluşur.

Eşyanın Gümrük Kıymeti: Kısaca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.maddesine göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 1 / 9

– Cif kıymet veya eşyanın cif kıymeti, gümrük vergilendirme tekniği açısından en temel (fakat dar olan) matrah tanımıdır. Gümrük kıymeti veya eşyanın gümrük kıymeti ise gümrük vergilendirme tekniği açısından en geniş matrah tanımı olup, kıymete dair hemen her şeyi içine almaktadır. Kısacası, Cif kıymetle gümrük kıymeti aynı şeyler değildir.

2- Katma Değer Vergisi İndirim Hakkının Kaldırılması

1) 24.11.2023 tarih ve 32379 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemi Uygulamaları Kapsamında Hesaplanan Katma Değer Vergisinin İndirim Hakkının Kaldırılmasına Dair 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı” ile;

a) İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve Katma Değer Vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ve

b) İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat hükümleri uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve

Katma Değer Vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla,

Ödenen Katma Değer Vergisi’nin indirim (indirim, mahsup, terkin, iade, vb.) hakkı, 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırılmıştır.

Bu nedenle, belgeye dayanmayan, belgelendirilemeyen, belgesinde/ belgelerinde belirtilen tutarlardan daha yüksek miktarlarda gümrük kıymet unsurları ve/veya İthalatta KDV matrak unsurlarının ve yurt içi giderlerinin beyan edilmemesi, sadece ilgili beyannamenin tescili sırasında gerçekte, gerçekleşen tutar ve miktarların beyan edilmesi gerekir.

3- Banka Ve Sigorta Muameleleri Vergisine (BSMV) Tabi işlemlerde Katma Değer Vergisi (KDV)

3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 17.Maddesinin 4.Fıkrasının (Diğer İstisnalar) E Bendi Gereği: [ Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (p) bentlerinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri] KDV’den istisnadır.

Sayfa 2 / 9

Bundan böyle; Özellikle döviz transferleri (Mal bedeli ödemeleri) başta olmak üzere banka transfer yazılarına dikkat edilerek, Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olan (BSMV tahsil edilen) işlemler 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-e.maddesi gereği KDV’den istisna olduğu için, BSMV tahsil edilen söz konusu dekont/ yazı tutarlarının ithalatta KDV matrahına tekrar katılmaması/ İthalatta KDV Matrah hesabına ilave edilmemesi gerekir.

Örnek 1: İthalatçı A firması yurt dışı döviz transferleri için 20.000-TL banka masrafı yapmıştır. Yapılan bu masraf Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olarak (BSMV tahsil edilerek) gerçekleştirilmiştir. İlgili SDGB’nin (İthalat Beyannamesi) tescili sırasında bilgisizlik veya dikkatsizlik nedeniyle bahse konu 20.000-TL Banka masrafı “Yurt içi giderleri içinde beyan edilmiş ve 4.000-TL KDV ödenmiştir. Söz konusu 4.000-TL tutarındaki KDV belgeye dayanmadığı (BSMV tahsil edildiği ve KDV gerekmediği) için indirilemeyen KDV’dir.

4- İthalatta Gözetim Uygulaması

Ticaret politikası önlemleri; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat, İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür.

– İthalatta Gözetim Uygulaması Mevzuatı; 2004/7304 Sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar, İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği, Çeşitli Tebliğler, Genelgeler ve Tasarruflu Yazılardan oluşmaktadır.

Gözetim Uygulaması; Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya re’sen yapılacak bir değerlendirme sonucunda Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır.
Gözetim kararı Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.
Bir malın ithalatı geçmişe dönük gözetime tabi tutulduğunda bu malın ithalatı sırasında İthalat Genel Müdürlüğünce belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kayıt tutulur.
İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra “Gözetim Belgesi”de aranır.
Gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esaslar ile başvuru sahiplerinden alınacak olan taahhütnameler Tebliğlerle belirlenir.

Sayfa 3 / 9

Gözetim Belgesi; yürürlükteki mevzuatın öngördüğü diğer koşullar saklı kalmak üzere, ithalatçının usulüne uygun başvurusunun Genel Müdürlüğe ulaşmasından itibaren 10 (on) işgünü içinde talep edilen tüm miktar üzerinden, ücretsiz olarak verilir.
Yapılan beyanın gerçeğe aykırı olduğunun ve başvurularda sunulan bilgi ve belgelerde tutarsızlık bulunduğunun tespit edilmesi halinde Gözetim Belgesi düzenlenmez.

Gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymet veya miktarın, Gözetim Belgesinde kayıtlı kıymet veya miktarı, toplam % 5’ten (% 5 dahil) daha az bir oranda aşması ithalatın yapılmasını engellemez. Genel Müdürlük, malın ve işlemlerin özelliklerini dikkate alarak, % 10’u aşmamak üzere farklı bir oran tespit edebilir.

Örnek 2: 8301.60.00.00.00 GTİP’te yer alan Kapı kilidi silindirleri (barel) cinsi eşya için 20.05.2024 tarihinden itibaren ileriye dönük gözetim uygulamasına tabi tutulduğunu, söz konusu eşyanın bu tarihten itibaren ithali için ya gözetim belgesi ibrazı, ya da kıymetinin Kg/15-USD ve üzeri beyan edilmesinin gerektiği, ithalatçı A firmasının gözetim belgesi almadığını veya alamadığını, bunun yerine eşyanın birim kıymetini yükselterek ithalat yapmaya karar verdiğini, eşyaların fatura tutarının 10.000-USD (1.000-Kg) olmasına karşın, eşyanın birim kıymetinin eşik (referans) fiyata yükseltilerek 15.000-USD beyan edildiğini ve bu kıymetten ithalat işleminin gerçekleştirdiğini, döviz kurunun 1 USD = 40-TL olduğunu varsayalım.

Eşyaların ithalatında % 2,7 Gümrük Vergisi (GV), % 20 İlave Gümrük Vergisi (İGV), % 20 Katma Değer Vergisi (KDV) olup, Ödenecek vergiler ise: 600.000-TL x 0,027= 16.200-TL GV, 600.000-TL x 0,20= 120.000-İGV, 600.000-TL + 120.000-TL + 16.200-TL = 736.200-TL x 0,2 = 147.240-TL KDV olup, bunun 49.080-TL’lik kısmını İndirilemeyen KDV oluşturmaktadır.

5- Damping Vergisi ve Telafi Edici Vergi

Damping: Bir malın Türkiye’ye ihraç (italat) fiyatının, benzer malın normal değerinin altında olmasını,

Sübvansiyon: Menşe veya ihracatçı ülkenin fayda sağlayan, doğrudan veya dolaylı malî katkısını veya GATT’ın XVI’inci maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteğini,

Normal Değer: İhracatçı veya menşe ülkede tüketime konu olan benzer mal için normal ticari işlemler sonucunda fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken karşılaştırılabilir fiyatı,

Damping marjı: Normal değerin ihraç fiyatını aştığı miktarı,

Sübvansiyon Miktarı: Menşe veya ihracatçı ülke tarafından ihraç edilen malın imal, üretim, ihracat veya taşınma aşamasında sağlanan, doğrudan veya dolaylı malî katkı veya GATT 1994’ün XVI ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteği şeklindeki faydaların tutarını,

İfade eder.

Sayfa 4 / 9

Önlem Alınmasını Gerektiren Haller: Dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın Türkiye’de bir üretim dalında maddi zarara yol açması veya maddî zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesidir. Ancak, sübvansiyona konu ithalata karşı önlem alınabilmesi için, sübvansiyonun, Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması’nın 2.maddesi çerçevesinde bir firma/firma grubu veya bir üretim dalı/üretim dalı grubuna yönelik olduğunun da tespit edilmiş olması gerekir.

Şikâyet ve İnceleme: Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü, şikâyet üzerine veya gerektiğinde re’sen damping veya sübvansiyon incelemesi yapabilir.

Dampinge Karşı Vergi Ve Telafi Edici Vergi: Yapılan soruşturma sonucunda Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı ve sübvansiyon miktarı kadar dampinge konu malın ithalinde dampinge karşı vergi, sübvansiyona konu malın ithalinde ise telafi edici vergi alınır. Bununla birlikte, dampinge veya sübvansiyona konu ithalat nedeni ile meydana gelen zararın telafisinin, tespit edilen damping marjı veya sübvansiyon miktarından daha az bir miktar veya oranda vergi konulmasıyla mümkün olabileceğinin belirlenmesi halinde bu oran veya miktarda vergi uygulanır.

Örneğin; 7212. GTİP’de yer alan “Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri” için 20.12.2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin (Tebliğ 2025-40 tebliğ) ile Almanya, Çin Halk Cumhuriyeti, Güney Kore, Japonya ve Sırbistan menşeli tanımı ve menşei belirtilen eşyanın Türkiye`ye ithalatında firma bazında (üretici belgesi ibrazı halinde) aşağıdaki gibi dampinge karşı vergi uyguluması başlatılmıştır.

ÇİN Halk Cumhuriyeti Menşeli

– Handan Jintai Packing Material Co., Ltd. CIF % 24,83

– Handan Steel Group Hengshui Cold Rolling Steel Co., Ltd. CIF % 23,88

– Jiangsu Suxun New Material Co., Ltd. CIF % 24,73

– Diğerleri CIF % 50,08

Belirtilen ülkeler dışındaki ithalatlarda Menşe ŞAHADETNAMESİ ibrazı gerekmekte olup, tercihli tarife kapsamında tercihli menşe belgeleri ibrazı halinde menşe şahadetnamesi ibrazı gerekmemektedir.

Örnek 3: Türkiye’de faaliyet gösteren X firması 7212.10.10.00.11 GTİP’de yer alan eşyayı yukarıda isimleri belirtilen firmalar dışında Çin Halk Cumhuriyetinde faaliyet gösteren Z isimli firmadan Cif teslim şekline göre toplam 100.000-USD tutarında eşya aldığını ve bunu Türkiye’ye ithal ettiğini, döviz kurunun 1-USD = 40-TL olduğunu vardayalım. Eşyada % 20 GV, % 20 KDV vardır.

100.000-USD x 40-TL = 4.000.000-TL x 0,2 = 800.000-TL GV, 4.800.000-TL x 0,2 = 960.000-KDV

100.000-USD x 0,5008 = 50.080-USD x 40 = 2.003.200-TL, Damping Vergisi Tutarı, 2.003.200-TL x 0,20 = 400.640-TL KDV. Genel Toplam KDV: 960.000-TL + 400.640-TL = 1.360.640-TL olup, bunun 400.640-TL’si indilemeyen/ mahsup edilemeyen KDV’dir.

Sayfa 5 / 9

6- Yurt İçi Giderlerinin Beyanı

Belgeye dayanmayan (fazla beyan edilen) Katma Değer Vergisi’nin indirim hakkı, 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırıldığı için ithalat işlemlerinde (Antrepo Rejimi, Transit Rejimi, Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi, Geçici İthalat Rejimi, vb.)

– Gümrük Müşavirleri ve Gümrük Müşavirlik firmalarının daha dikkatli davranmaları, Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2013/19 Sayılı Genelgesinde belirtilen şekilde “Yurt içi giderlerini ayrıştırmaları, ayrı beyan etmeleri, fazla beyan ve belgeye dayanmayan KDV matrah unsurlarının kesinlikle beyan edilmemesi,

– Gümrük beyannamesinin tescili sırasında belli olan depolama, ardiye, antrepo, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi yurt içi giderleri ile ithalatta katma değer vergisi matrahına giren diğer KDV matrah unsurları tutarlarının tescil anında tam ve eksiksiz olarak beyan edilmesi,

– Gümrük Yönetmeliği’nin 53.Maddesinin 6.fıkrasından hareketle; Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen ardiye, depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi ithalatta katma değer vergisi matrah unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurunun firma muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili/ beyannamenin tescil edildiği Gümrük idaresine beyanda bulunulması ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi,

– İthalatta KDV Matrahına Giren; Ardiye, Depolama, Demoraj, vb. giderlerin tespiti ve hesaplanması sırasında, Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar (tescil tarihi dahil) yapılan kısmın dikkate alınması (KDV matrahına katılması), beyanname tescil tarihinden sonraki kısma tekabül eden tutarların KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, ayrıca Demoraj faturalarında “Free döneme” tekabül eden tutarın KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi,

– Gümrük Yönetmeliği’nin 53/5.maddesi ile tescil anında bilinmesi mümkün olmayan kıymet ve ithalatta KDV matrahı unsurlarına ilişkin düzenleme yapılmış olup; İthal eşyasının gümrük kıymetine veya katma değer vergisi matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya İthalatta KDV matrah unsurları için en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun ilgili Firmanın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulması ve vergileri de aynı süre içinde ödenmesi,

Gerekir.

Sayfa 6 / 9

Örnek 4: İthalatla ilgili olarak 10.12.2025 tarihinde 10 günlük toplam 50.000-TL tutarında Ardiye-Antrepo faturası geldiğini, SDGB’nin ise 05.12.2025 tarihinde tescil edildiğini ve ardiye giderinin 50.000-TL beyan edildiğini varsayalım. Ardiye gideri üzerinden ödenen KDV 10.000-TL olup, bunun 5.000-TL’lik kısmı belgeye dayanmadığı için mahsup edilemeyen KDV’dir.

Örnek 5: Çin Halk Cumhuriyetinden yaptığımız son ithalatta Ambarlı Limanındaki sıkışıklık nedeniyle ilgili geminin limana geç yanaşması ve tahliye ile muayene işlemlerininde uzun sürmesi nedeniyle 20 günlük 60.000-TL tutarında demoraj oluştuğunu, 27.12.2025 tarihli ilk 7 günü free time olarak 60.000-TL tutarında fatura düzenlendiğini, Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesinin 20.12.2025 tarihinde tescil edildiğini ve 60.000-TL tutarlı demorajın tamamının Yurt içi giderler içinde beyan edildiğini varsayalım.

– Demorajdan kaynaklı ödenecek KDV 12.000-TL’dir. Gerçekte ise ilk beş (5) gün free dönem olup KDV matrahına katılmaması, geriye kalan (Beyannamenin tescil tarihine kadar) 13 güne karşılık gelen 39.000-TL KDV matrahı/ demoraj ve 7.800-TL KDV olması gerekir iken 4.200-TL fazla KDV ödenmiş olup mahsup edilemeyen KDV’dir.

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

1) Gümrük beyannamesinin tescili sırasında belli olan depolama, ardiye, boşaltma, tahmil-tahliye, liman giderleri, tahlil, laboratuar gideri, demoraj, gibi yurt içi giderleri ile ithalatta katma değer vergisi matrahına giren diğer KDV matrah unsurları tutarlarının tescil anında tam ve eksiksiz olarak beyan edilmesi,

2) Gümrük Yönetmeliği’nin 53.Maddesinden (özellikle 6.fıkrasından hareketle); Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen ardiye, depolama, boşaltma, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi ithalatta katma değer vergisi matrah unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurlarının ilgili Firmanın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili beyannamenin işlem gördüğü/ tescil edildiği Gümrük idaresine beyanda bulunulması ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi,

3) İthalatta KDV Matrahına Giren boşaltma, tahmil, ardiye, depolama, demoraj, vb. giderlerin tespiti/ hesaplanması sırasında gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar (tescil tarihi dahil) yapılan kısmın dikkate alınması (KDV matrahına katılması), beyanname tescil tarihinden sonraki kısma tekabül eden tutarların ve/veya KDV’si ödenen ya da KDV’li düzenlenen fatura ve giderlerin İthalatta KDV Matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2013/19 Sayılı Genelgesinde belirtilen şekilde “Yurt içi giderlerinin ayrıştırması, ayrı ayrı kalemler halinde beyan edilmesi,

Ayrıca, Demoraj faturalarında “Free döneme” tekabül eden tutarın KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi,

Sayfa 7 / 9

4) İlgili Gümrük idaresi nezdinde Gümrük Yönetmeliği’nin 150.Maddesi kapsamında (150.maddenin özellikle 3, 4 ve 5.fıkraları gereği); işlem yapılarak, süresi içinde tamamlayıcı beyanda bulunularak (Eksik İthalatta KDV Matrah Unsurlarının mahiyet ve tutar itibariyle tahakkuk ettiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili gümrük idaresine bilgi verilmesi/ beyan edilmesi ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi) işlemin tamamlanması,

5) Gümrük Yönetmeliği’nin 53/5.maddesi ile tescil anında bilinmesi mümkün olmayan kıymet unsurlarına ilişkin düzenleme yapılmış olup; İthal Eşyasının Gümrük Kıymetine veya İthalatta Katma Değer Vergisi Matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya KDV matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun ilgili Firmanın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulması ve vergileri de aynı süre içinde ödenmesi,

6) 3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 17.Maddesinin 4.Fıkrasının (Diğer İstisnalar) E Bendi Gereği: [ Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (p) bentlerinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri] KDV’den istisna olup; özellikle döviz transferleri (Mal bedeli ödemeleri) başta olmak üzere banka transfer yazılarına dikkat edilerek, Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olan (BSMV tahsil edilen) işlemler 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-e.maddesi gereği KDV’den istisna olduğu için, BSMV tahsil edilen söz konusu dekont/ yazı tutarlarının ithalatta KDV matrahına tekrar katılmaması/ İthalatta KDV Matrah hesabına ilave edilmemesi,

7) 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile; İthalatta/ ithalat sırasında ödenen [Tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylara tekabül eden KDV, …] Katma Değer Vergisi (KDV)’nin indirim hakkı (indirim, iade, mahsup, terkin), 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırıldığı için bundan böyle, gümrük beyanı (Antrepo Rejimi, Transit Rejimi, Geçici İthalat Rejimi, Serbest Dolaşıma Giriş/İthalat Rejimi, vb.) sırasında başta Yurt İçi Gederleri unsurları olmak üzere belgeye dayanmayan, belgelendirilemeyen, belgesinde/ belgelerinde belirtilen tutarlardan daha yüksek miktarlarda gümrük kıymet unsurları ve/veya İthalatta KDV matrak unsurlarının ve yurt içi giderlerinin beyan edilmemesi, sadece ilgili beyannamenin tescil tarihine kadar ve ilgili beyannamenin tescili sırasında gerçekte, gerçekleşen tutar ve miktarların beyan edilmesi, gerçekleşenden fazla ve/veya belgeye danaymayan, tevsik edilemeyan ve ispatlanamayan unsurların/ tutarların beyan edilmemesi,
…

Gerekir.

8) Öte yandan, ithalat sırasında beyan edilmemesi veya mezkûr süreler içinde böyle bir beyanın/ tamamlayıcı beyanın yapılmaması ve bu durumun sonradan yapılan denetimler sonucunda (Gümrük İdaresi veya Müfettişler tarafından) tespit edilmesi halinde; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234/1.maddesine göre üç kat para cezası uygulanır.

Sayfa 8 / 9

9) Diğer taraftan, mezkûr süre içinde böyle bir beyanın verilmemesi, ancak söz konusu aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce, beyan sahibince, mükellefçe ilgili gümrük idaresine bildirilmesi durumunda ise söz konusu cezalar Gümrük Kanunu’nun 234/3.maddesi gereği yüzde on (Cezaların % 10’u) oranında uygulanır.

10) Gümrük Kanununun ister 234/1.maddesi, isterse 234/3.maddesine göre uygulanan cezaların Kanun’un 242 maddesi doğrultusunda 244.madde ve Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği kapsamında uzlaşmaya götürülmesi gerekir.

Kocaeli, 27/12/2025

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri )

KAYNAKÇA

4458 Sayılı Gümrük Kanunu.
Gümrük Yönetmeliği.
3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.
Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2013/19 Sayılı Genelgesi.
Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Konuya İlişkin Muhtelif Yazıları.

Sayfa 9 / 9

İthalat Vergilerinden Kısmi ve Tam Muafiyet Suretiyle Geçici İthalat

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

İthalat Vergilerinden Kısmi ve Tam Muafiyet Suretiyle Geçici İthalat

27.12.2025

1- Geçici İthalat

Geçici İthalat Rejimi: Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına imkân sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.

– (1) Geçici ithalat izni, eşyayı kullanan veya kullandıran kişinin talebi üzerine izin başvurusunun yapıldığı gümrük idareleri tarafından verilir.
(2) Geçici ithalat rejimi kapsamında ithali talep edilen eşya için birinci fıkrada belirtilen başvuru sahibi tarafından yapılan başvuruya aşağıda belirtilen belgelerden biri veya bir kaçı da eklenir.
a) Proforma fatura aslı ve iki nüsha tercümesi,
b) İhtiyaç duyulursa eşyanın teknik özelliklerini gösterir katalog ve/veya teknik dokümanlar,
c) Eşyanın gönderilme amacı ve süresini, bedelli veya bedelsiz olup olmadığı ile sair hususları kapsayan gönderici firma ile alıcı firma arasında imzalanmış bir anlaşma varsa aslı ve tercümesi veya kiralamaya ilişkin gönderici firmanın yazısının aslı ve tercümesi.
(3) Geçici ithalat izni, gümrük idarelerince eşyanın geçici ithalat rejimi amacına uygun olması ve izin başvurusunda belirtilen süre içinde eşyanın giriş ayniyetine uygun olarak gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulabileceğinin anlaşılması halinde verilir.

– 1) Eşyanın rejim altında kalma süresi, Kanunun 131.maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığınca özel olarak belirlenen süreler ile Gümrük Yönetmeliğinin 380.maddesi hükmü saklı kalmak ve 24 ayı aşmamak koşuluyla gümrük idaresince belirlenir. …
2) Sürenin hesaplanmasında Kanunun 69.maddesi uyarınca eşyanın yükümlüsüne teslim edildiği tarih esas alınır.

– Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi olan veya bir önceki takvim yılı içerisinde beş milyon ABD Dolarının üzerinde ihracat yapmış olan yükümlüler tarafından kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan ve üçüncü fıkra kapsamına girmeyen eşyanın [ Eşyanın rejim altında kalma süresinin verilecek ek sürelerle birlikte, Kanunun 130.maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen yirmi dört aylık süreyi aşmaması esastır. Ancak, aşağıda belirtilen eşya için rejime giriş gümrük idaresince yirmi dört ayı aşan süre uzatımı da yapılabilir:
a) Özelliği nedeniyle mülkiyeti devredilemeyen eşya,
b) Yirmi dört aydan uzun süreli yatırımlarda kullanılan eşya,
c) Kamu kuruluşları, belediyeler ve sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi kuruluşları ile yapılan sözleşmeye istinaden ticari amaçla kullanılmak üzere getirilen, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişi adına ve bu bölge dışında tescil edilmiş olan ambulans hava taşıtları, yangın söndürme hava taşıtları, zirai ilaçlama hava taşıtları ve sıhhi ilaçlama hava taşıtları ile bunların yenilenmesi, ayarı ve muhafazasına yönelik tamir ve bakım için gerekli olan yedek parça, aksesuar ve ekipmanlar.] yirmi dört aydan daha uzun süre kullanımının söz konusu olduğu durumda, rejime giriş gümrük idaresince geçici ithalat izin süresi dokuz ay uzatılır. Süre uzatımı sonunda, geçici ithal eşyasının Türkiye Gümrük Bölgesinde kullanımının devam ettiği durumda, gümrük idaresine yeni bir izin başvurusunda bulunulur, gümrük idaresince geçici ithal eşyasının rejim altında kalma süresi azami yirmi dört ay olarak belirlenir ve bu durumda eşyaya rejim hükümleri yeniden uygulanır.

Sayfa 1 / 3

– Mülkiyeti, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve Gümrük Kanunu’nun 131.maddesi uyarınca konulmuş hükümlere tabi olmayan veya söz konusu hükümlere tabi olmakla birlikte, tam muafiyet suretiyle geçici ithalat iznine ilişkin hükümlerde öngörülen koşulları taşımayan eşyanın, kısmi muafiyet uygulanması suretiyle geçici ithalat rejiminden yararlandırılması mümkündür. Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminden yararlandırılmayacak eşyaya ilişkin liste Cumhurbaşkanınca belirlenir. Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyadan her ay için alınacak ithalat vergileri, geçici ithalat rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihinde, söz konusu eşyanın serbest dolaşıma girmiş olması halinde alınacak vergiler tutarının % 3’ü olarak tespit edilir. Söz konusu vergiler eşyanın bu rejimden yararlandığı her ay için alınır ve bir aydan daha az süreler tam ay olarak değerlendirilir. Alınacak ithalat vergileri tutarı, uygulanacak faizler hariç olmak üzere, söz konusu eşyanın geçici ithalat rejimine tabi tutulduğu tarihte serbest dolaşıma girmesi halinde alınacak vergileri aşamaz. Her ay itibarıyla alınacak ithalat vergileri tutarının % 3’ü dışında kalan tutar için teminat aranır.

– Geçici olarak ithal edilen eşyanın gümrük idaresince verilen izin süresi içinde yeniden ihraç edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması esastır.

– Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithaline izin verilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine (4053) tabi tutulması durumunda, Gümrük Kanunu’nun 181.maddesi gereğince gümrük yükümlülüğü, geçici ithalat için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başladığından, söz konusu eşyaların gümrük vergilerinin tutarı, geçici ithalat rejimine ilişkin (5300 rejim kodlu) beyannamenin tescil tarihinde söz konusu eşyaya ait vergi oranı, döviz kuru, ödeme şekli ve diğer vergilendirme unsurları dikkate alınarak hesaplanır ve Kanunun 133.maddesi uyarınca tahsil edilen miktar düşüldükten sonra kalan kısım (ithalat vergileri) tahsil edilir. Ayrıca, söz konusu eşyalar için daha önce uygulanmayan ve istenilmeyen ticaret politikası önlemlerinin uygulanması ile eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması gerekir. Diğer bir değişle; Dış ticaret mevzuatı ve/veya sair mevzuat gereğince ibraz edilmesi gereken uygunluk belgesi, kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi, tahlil raporu gibi belgelerin alınması ya da buna ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi gerekir.

– Gümrük Kanunu’nun 133 ve 134.maddeleri çerçevesinde tam muafiyet veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, şayet eşya bedelinin geçici ithalat rejimine ilişkin verilen gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda: Eşya bedeli üzerinden Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı Genelgeleri kapsamında, (8/4/2015 Tarihli ve 2015/7511 Sayılı Kararnamenin Eki Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar eki “Vadeli İthalatında KKDF Kesintisi Oranı % 0 ‘Sıfır’ Olarak Belirlenen Mallar Listesi”nde – ‘Liste 1’de belirtilen GTİP’ler hariç) KKDF tahakkuk ve tahsili, ayrıca hesaplanan KKDF tutarı üzerinden varsa ÖTV ile bunlara (KKDF + ÖTV tutarına) tekabül eden KDV’nin tahsili gerekir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.comE-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com
Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 2 / 3

İthalat Vergilerinden Tam Muafiyet Suretiyle Geçici İthalat

Mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve kullanımı sonucunda elde edilen ürünün en az % 75’inin Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmesi koşuluyla, bu bölgede yerleşik kişiye imalat işlerinde kullanılmak üzere gönderilen ölçme, kontrol, test araçları ve benzeri diğer araçlar, kalıp, fikstür, çizim, taslak ve benzeri araçlar ile mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve bu kişi tarafından Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir kişiye tamamı ihraç edilecek ürünün imalatında kullanılmak üzere, bedelsiz gönderilecek özel alet ve araçların, kalıp ve fikstürlerin ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle Türkiye’ye geçici ithaline izin verilir. Söz konusu eşyalar için herhangi bir bedel/değer ödenmemesi ve ödenmeyecek olması, takas-trampa karşılığı sağlanmamış olması, faturaların “Bedelsiz” olması, herhangi bir tutar ihtiva etmemesi, ilgili faturalar üzerinde de, söz konusu eşyaların bedelsiz olduğu ve faturanın gümrük işlemleri için düzenlendiğine dair (Örneğin: “These goods have no commercial value”, “The invoice value stated is for customs purposes only” ve benzeri) ibarelerin bulunması gerekir. İthalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithaline izin verilen eşyanın yenilenmesi, ayarı, ayarlanması ve muhafazasına yönelik tamir ve bakım için gerekli olan yedek parça, aksesuar ve ekipmanlara da geçici ithalat izni verilir. Tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilecek söz konusu eşyalardan, ithalat vergilerini karşılayacak tutarda teminat alınır.

– Tamir veya siparişe konu üretim araçları veya bunların parçalarına, tamir veya teslim süresi boyunca kullanılmak ve tamirci veya tedarikçi tarafından bedelsiz olarak gönderilmek kaydıyla tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimi uygulanır. Söz konusu eşyaların geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre altı aydır.

– Daha önce 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi kapsamında tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın; muafiyete tabi olarak serbest dolaşıma girişi ile eş zamanlı yurtiçi kullanımı ile yine söz konusu eşyanın muafiyete tabi olmadan serbest dolaşıma girişi ile eş zamanlı yurtiçi kullanımı durumunda ise Kanun’un 193.maddesinde belirtilen tarihte (bu eşyaya ilişkin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihteki) vergi oranı, bu tarihteki döviz kuru ve diğer vergilendirme unsurları esas alınır. Ayrıca, söz konusu eşyalar için daha önce uygulanmayan ve istenilmeyen ticaret politikası önlemlerinin uygulanması yani, dış ticaret mevzuatı ve/veya sair mevzuat gereğince ibraz edilmesi gereken uygunluk belgesi, kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi, tahlil raporu gibi belgelerin alınması ya da buna ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi gerekir.

Kocaeli, 27.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

4458 sayılı Gümrük Kanunu.
Gümrük Yönetmeliği.
06.2017 tarih ve 30088 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2 Seri Nolu Gümrük Muafiyeti Tebliği.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.
Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı Genelgeleri.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.comE-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com
Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 3 / 3

Gözetim Kıymeti ve İhtirazi Kayıtla Beyan

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Gözetim Kıymeti ve İhtirazi Kayıtla Beyan

28.12.2025

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Gözetimle ilgili genel mevzuat hükümleri: 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar, 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı R.G.’de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği, ilgili Tebliğler, çeşitli Genelgeler ve Tasarruflu yazılardan oluşmaktadır.

Söz konusu tebliğler her sektör için ayrı olup, hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmiş olup, bildiğimiz kadarıyla, şimdiye kadar Petrol ürünleriyle ilgili herhangi bir gözetim tebliği yayımlanmamıştır.

Gözetim Uygulamasının Amaç ve kapsamı: İlgili Karar ve Yönetmeliğin amaç ve kapsamı; Bir malın ithalatında kaydedilecek gelişmelerin yakından izlenmesi amacıyla o malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.

Gözetim belgesi: Gözetime tabi malların ithali için Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nce verilen veya onaylanan belgeyi ifade eder (söz konusu belge elektronik ortamda da verilebilir).

– Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya resen yapılacak bir değerlendirme sonucunda (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır.

– Gözetim kararı, Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.

– Bir malın ithalatı geçmişe dönük gözetime tabi tutulduğunda, bu malın ithalatı sırasında Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kayıt tutulur.

– İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra “Gözetim Belgesi”de aranır.

Sayfa 1 / 7

– Gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esaslar ile başvuru sahiplerinden alınacak olan taahhütnameler Tebliğlerle belirlenir.

– Gözetim Belgesi, yürürlükteki mevzuatın öngördüğü diğer koşullar saklı kalmak üzere, ithalatçının usulüne uygun başvurusunun Genel Müdürlüğe ulaşmasından itibaren 10 (on) işgünü içinde talep edilen tüm miktar üzerinden, ücretsiz olarak verilir. (Uygulamada ise, kolay kolay gözetim belgesi verilmemektedir).

– Yapılan beyanın gerçeğe aykırı olduğunun ve başvurularda sunulan bilgi ve belgelerde tutarsızlık bulunduğunun tespit edilmesi halinde Gözetim Belgesi düzenlenmez. Gözetim belgeleri devredilemez.

– Gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymet veya miktarın, Gözetim Belgesinde kayıtlı kıymet veya miktarı, toplam % 5’ten (% 5 dahil) daha az bir oranda aşması ithalatın yapılmasını engellemez. Genel Müdürlük, malın ve işlemlerin özelliklerini dikkate alarak, % 10’u aşmamak üzere farklı bir oran tespit edebilir.

– 2019/1 sayılı Tebliğin, 10.05.2004 tarihli, 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”a dayandığı, kayda alma uygulaması kapsamında gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle, 2019/1 sayılı Tebliğin 6.maddesinin 3.fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla aynı olmasının zorunlu olduğu, bu çerçevede gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesinin sunulması gerekmektedir.

– Gözetim uygulaması konusu ithalat işlemlerine esas olan belgelerde tahrifat yapıldığının, sahte belge kullanıldığının, Gözetim Belgesinin üçüncü kişilere devredildiğinin veya verilen taahhütnamelere aykırı davranıldığının Denetim Birimlerince belirlenmesi durumunda; Bakanlıkça firmaların Gözetim Belgelerinin iptal edileceği ve gözetim uygulaması yürürlükte olduğu süre içerisinde bu kişi veya firmalara bir daha Gözetim Belgesi düzenlenmeyeceği belirtilmiştir.

– Ticaret politikası önlemleri; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat, İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür.

– Gözetim önlemlerinin uygulanmasına ilişkin 2004/7304 sayılı Karar ve bu Karara istinaden yayımlanan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre uygulanmakta olan gözetim önlemlerinin İthalat Rejimi Kararında ticaret politikası önlemi olarak belirtilmesine karşın, Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının mal ticaretine ilişkin 1/A ekinde yer alan ve ticaret politikası önlemlerine ilişkin anlaşmalar içinde yer almamaktadır.

Sayfa 2 / 7

II- GÖZETİM UYGULAMASI, BİR TİCARET POLİTİKASI ÖNLEMİ MİDİR?

Gözetim uygulamasının bir ticaret politikası önlemi olarak değil, ithalatın seyrinin izlenmesine dönük bir uygulama şeklinde düzenlendiği halde, ticaret politikası önlemleri arasında sayıldığı anlaşılmaktadır. Gözetim uygulamasının yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Kaldı ki, mevcut uygulamaya bakıldığında gözetim uygulamasının bir ticaret politikası önlemi olarak değil, kıymet kriterli bir uygulama olduğu anlaşılmaktadır. Gözetim uygulaması bir ticaret politikası önlemi olmadığı gibi idari düzenlemelerde ticaret politikası önlemleri arasında sayılmış olmasının da yasal ve hukuksal hiçbir dayanağı bulunmamaktadır. Gözetim önlemleri (Gözetim uygulaması) bir korunma önlemi değildir. “İthalatta gözetim uygulanmasına ilişkin mevzuat” DTÖ Anlaşmaları içinde yer almamaktadır. İthalatta gözetim uygulaması bir dış ticaret politikası önlemi değildir.

Dış ticaret politikası önlemleri; benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticilerin ithalattan ciddi zarar görmesinin önüne geçmek amacıyla başvurulan önlemlerdir.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2019/1 sayılı Genelgesinde de; Gözetim uygulamasının bir kıymet belirleme yöntemi olarak benimsendiği, ilgili mevzuata ve uluslararası anlaşmalara aykırı olarak bir ticaret politikası önlemi olarak kabul edildiği ve uygulandığı görülmektedir.

Gözetim uygulamasının mevcut haliyle bir kıymet belirleme yöntemi olarak kabul edilmesi ve kullanılması ulusal ve uluslararası mevzuata aykırıdır. Gözetim uygulamasının mevcut haliyle bir kıymet belirleme yöntemi olarak kabul edilmesi ve kullanılması; DTÖ Kuruluş Anlaşması ve eki GATT 1994’ün VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma hükümlerine, GATT’ın XIX. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma ve Korunma Tedbirleri Anlaşması hükümlerine, DTÖ Anlaşmalarına, 4458 sayılı Kanun’un eşyanın kıymetiyle ilgili hükümlerine, Anayasamızın 5, 7, 10, 11, 35, 36, 38 ve 73. maddesi ile Gümrük Kanunu’nun 15, 23 ilâ 31, 55, 74. maddeleri hükümlerine aykırı olup, hiçbir şekilde keyfi veya fiktif kıymetler uygulanamaz. Mevzuatımızda da bu uygulamanın dayanağı olarak gösterilen kanun hükümlerinin hiçbirinin bu uygulama konusunda yürütme organına yetki vermediği anlaşılmaktadır.

– TÜPRAŞ ve/veya PETKİM referans kıymeti ise, özel bir şirketin referans kıymet uygulaması olduğundan yasal bir bağlayıcılığından hiçbir şekilde söz edilemez.

Sayfa 3 / 7

III- EŞYASININ GÜMRÜK KIYMETİ
1- İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti

Eşyanın Gümrük Kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 23 ilâ 31.maddeleri, Gümrük Yönetmeliğinin 43 ilâ 57.maddeleri, Gümrük Kıymetine İlişkin 2 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği ile çeşitli genelgeler ve tasarruflu yazılar ile belirlenmiştir.

– İthal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25.maddesinin 1.fıkrasında, 24.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26.maddesinde ise, 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII.maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT’ın VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17.maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

– 1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.
Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır:
a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı;
– Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı ve bunların yetkili kıldığı merciler tarafından konulmuş olan,
– Eşyanın tekrar satılabileceği coğrafi bölgeyi sınırlayan,
– Eşyanın kıymetini önemli bir ölçüde etkilemeyen,
Kısıtlamalar dışında, hiçbir kısıtlamaya tabi olmamalıdır.
…

– l. 24’üncü madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirlenir. Eşyanın gümrük kıymeti bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümleri uygulanamaz. …
2. Bu madde hükümleri gereğince, gümrük kıymeti aşağıdaki yöntemlere göre belirlenir:
a) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedeli,
b) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedeli,
c) İthal eşyasının veya aynı ya da benzer eşyanın Türkiye içinde satıcılardan müstakil kişilere yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyata dayalı kıymet,
d) İthal eşyasının üretiminde kullanılan malzeme ve imalat veya diğer imal işlemlerinin bedel veya kıymetleri ile Türkiye’ye ihraç edilmek üzere ihraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olan kâr ve genel giderlere eşit bir tutar ve 27.maddenin 1.fıkrasının (e) bendinde sayılan diğer bedel veya kıymetler toplamından oluşan hesaplanmış kıymet.
3. 2’inci fıkranın uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Sayfa 4 / 7

– l. 24 ve 25 inci madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti;
a) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın,
b) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin,
c) Bu bölüm hükümlerinin,

Prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirlenir.
2. 1.fıkra hükümlerine göre gümrük kıymetinin belirlenmesinde;
a) Türkiye’de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı,
b) Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanının kabul etmesini öngören bir sistem,
c) Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı,
d) Aynı veya benzer eşyanın, 25.maddenin 2.fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre hesaplanmış kıymeti dışındaki maliyet bedeli,
e) Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilen eşyanın fiyatı,
f) Asgari gümrük kıymetleri,
g) Keyfi veya fiktif kıymetler,

Esas alınmaz.

– Beyan edilen kıymetin, gümrük kıymeti olarak kabul edilip edilmeyeceği, satışa ilişkin diğer hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle; öncelikle, birinci yöntem olan “Satış bedeli yöntemi”ne göre belirlenecektir. Bu yöntemden izleyen yönteme geçilebilmesi için beyan edilen kıymetin bu yönteme göre kabul edilemez olması gerekir. …

IV- İHTİRAZİ KAYITLA BEYAN

İhtirazi kayıt; uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir.

İhtirazi Kayıt: [Yükümlülerce kanuni gerekçe gösterilerek beyan edilen matrah veya matrah üzerinden tarh edilen vergiye dava hakkının saklı tutulması yolundaki beyannameye yazılı şerh düşülmesine uygulamada “İhtirazı Kayıt” denilmektedir. (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).
– Bu durumda ihtirazı kaydı, yükümlü ile gümrük idaresi arasındaki gümrük mevzuatının uygulanmasına yönelik herhangi bir konuya veya gümrük beyanının herhangi bir unsuruna yönelik mevcut olan bir uyuşmazlığa ilişkin yükümlülerin idareye karşı yapmış oldukları gümrük beyanlarında dava hakkının saklı olduğunu belirten bir şerh olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).

Sayfa 5 / 7

Genel vergi mevzuatı uygulamasında sıklıkla kullanılan bir müessese olan, ihtirazı kayıtla beyana vergi ve gümrük mevzuatında lafzen yer verilmemekle birlikte “ihtirazi kayıt” kavramı, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 27.maddesinin 4.fıkrasında yer almaktadır.

“İhtirazi Kayıtla Beyan”ın, gümrük vergilerine uygulanıp uygulamayacağına ilişkin olarak Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 18.06.2003 tarih ve 15501 sayılı yazısında; {“Hukuk Müşavirliğinden alınan görüş doğrultusunda yükümlünün serbest iradesi dışında yapmak durumunda kaldığı, yani idarenin öngördüğü kuralların sonucu zorunlu olarak yaptığı beyana karşı ihtirazı kayıt konulmasının gümrük mevzuatında mevcut olan “Beyanın Bağlayıcılığı” hükmünün dışında değerlendirilmesi gerektiği, çünkü bu durumda beyanın ihtirazi kayıtla yapılmasının idare tarafından engellenmesi mümkün olmayan bir hak teşkil ettiği, yükümlünün bu şekilde ihtirazi kayıt koyarak yaptığı beyanı üzerine itirazda bulunması ve işlemi yargıya götürmesinin idarece engel olunamayacak bir durum teşkil ettiği, ancak idarenin yükümlünün beyanına bağlı olarak tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğunun savunmasını çeşitli aşamalarda usulü dairesinde yapacağı vurgulanmış ve gümrük mevzuatındaki “Beyanın Bağlayıcılığı” müessesesinin yükümlünün tamamen kendi iradesiyle beyanda bulunduğu hususlara ilişkin olarak ihtirazi kayıt koymasını, itirazda bulunmasını ve dava yoluna başvurmasını engelleyecek şekilde yorumlanamayacağı”} ifade edilmiştir. Böylece bir anlamda ihtirazi kayıt uygulamasının gümrük vergilerine ilişkin olarak ta uygulanabileceği hususu açıklığa kavuşmuştur.

İhtirazi kayıtla yapılan gümrük beyanında yükümlü gümrük idaresinin görüşüne katılmasa da, ithalat veya ihracat işlemini idarenin görüşüne veya mevcut uygulamasına göre tamamlamakta ancak, idarenin bu görüşüne katılmadığını gümrük idaresine ilgili ithalat veya ihracat işlemi için düzenlediği gümrük beyannamesi üzerine düştüğü bir şerhle veya eklediği bir dilekçeyle beyan etmektedir. …

Sonuç itibariyle, yükümlüler tarafından yapılan gümrük beyanlarında, gümrük idareleri ile gümrük vergilerine ilişkin bir konuda veya gümrük beyanının diğer unsurlarına ilişkin görüş/yorum farklılığının mevcut olması halinde ihtirazi kayıtla gümrük beyanında bulunulması, operasyonel süreçte hem cezai müeyyide ile muhatap olunmaksızın gümrük işlemlerinin tamamlanması, hem de gümrük işlemlerine ilişkin süreçler tamamlandıktan sonra yükümlünün yapılan işlemi uyuşmazlık konusu edebilmesi (Yargıya taşıması) bakımından oldukça önemlidir.] (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).

– Beyannameye ihtirazı kayıt konulması ve 4458 sayılı Kanun’un 242.maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilmesi halinde; ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Sayfa 6 / 7

İhtirazi kayıtla beyana ilgili lehte verilen yargı kararlarına örnek olarak;

1) Danıştay 7.Daire E.2015/1717, K.2016/927, 26.01.2016 Tarihli Kararı,
2) Danıştay 7.Dairesi’nin 2016/7380 Esas No, 2018/2902 Karar No, 22/05/2018 Tarihli Kararı,
3) Danıştay 7.Daire E.2016/7380, K.2018/2902, 22/5/2018 Tarihli Kararı,
4) Danıştay 7.Daire E.2018/596, K.2022/767, 23.02.2022 Tarihli Kararı,
5) Danıştay 7.Daire E.2018/139, K.2021/1531, 12.03.2021 Tarihli Kararı,
6) Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2023/6 Esas, 2024/1 Karar Sayılı, 24.01.2024 Tarihli (Bölge İdare Mahkemesi Kararları Arasındaki Aykırılığın Giderilmesi İstemi Hakkında Karar) Kararı,
…

Verilebilir.

Değerlendirme ve Sonuç:

Gözetim fiyatı/ eşik fiyat/ referans fiyat uygulanan, gözetim belgesi ibrazı zorunlu olan ya da kayıt belgesi ibrazı istenilen eşyaların ithalatı sırasında, ilgili gümrük idaresine gözetim belgesi veya kayıt belgesi ibraz edilememesi durumunda; ilgili eşya kıymetinin gözetim fiyatına/ eşik fiyata/ referans fiyata yükseltilerek ihtirazi kayıtla (beyanname üzerine veya bir dilekçe ile beyannameye ek olarak yazılı şerh düşülmesi) beyanda bulunulması, bu şekilde hem ilgili eşyanın ithalinin gerçekleştirilmesi ve cezalı duruma düşülmemesi, hemde ithalata müteakip/ eşyanın fiili ithali yapılıp gümrük idaresinden teslim alındıktan sonra Gümrük Kanunu’nun 242.maddesine göre itirazda bulunulması ve akabinde de ilgili Vergi Mahkemesine dava açılmadı gerekir.

Kocaeli, 28.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Sayfa 7 / 7

İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

27.12.2025

I- TANIMLAR

Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,

İhracat: Bir malın yürürlükteki İhracat Mevzuatı ile Gümrük Mevzuatına uygun şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını veyahut Bakanlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemleri,

İhracat Sayılan Satış ve Teslimler: İç piyasada satışı ihracat sayılan ve vergi, resim ve harç istisnası ile ithalatta gümrük muafiyetinden yararlandırılan satış ve teslimleri,

İhracat Taahhüdü: Belgeli ve belgesiz ihracat kredileri, transit ticaretin finansmanında kullandırılan krediler, vergi, resim harç istisnası belgesi ile bunlarla ilgili işlemlerde, vergi, resim ve harç istisnasından yararlanmak amacıyla belirli tutarda döviz kazandırma veya ihracat gerçekleştirme yükümlülüğünü,

İhracat Taahhüdünün Gerçekleştirilmesi: Belge süresi içerisinde mal bedelinin tahsil edilmesini, belgesiz ihracat kredilerinde, ihracı taahhüt edilen malın yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde ihracatının yapılmasını, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde mal ve hizmet bedelinin tahsil edilmesini, transit ticaretin finansmanında kullanılan kredilerde ise; transit ticaret faaliyetiyle ilgili gelirin tahsil edilmesini,

Taahhüde Sayılabilecek Döviz: İhracat sayılan satış ve teslimler sonucunda bankalara veya özel finans kurumlarına satışı yapılan döviz ile mal bedeline sayılabilecek tahsil edilmiş diğer tutarları,

Vergi: Eşyanın ithali ve ihracat sayılan satış ve tesliminde tahsili öngörülen vergi, resim, harç, fon ve benzeri bütün mali yükleri,

Dahilde İşleme İzin Belgesi: İhracat sayılan satış ve teslimlerde gümrük muafiyetli ithalat imkânı sağlayan Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,

Belge: Dahilde işleme izin belgesini,

Belge Süresi: Dahilde işleme izin belgesi üzerinde kayıtlı bulunan ve belge kapsamında ithalat, ihracat sayılan satış ve teslim işlemlerinin gerçekleştirileceği ve tüm istisnaların uygulanacağı dönemi,

Belge Süresi Sonu: Belge süresi bitiminin rastladığı ayın son gününü,

Dahilde İşleme İzni: İhraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata imkan sağlayan ve gümrük idaresince verilen izni,

İzin: Dahilde işleme iznini,

Döviz Kullanım Oranı: Dahilde işleme izin belgesi kapsamındaki CIF ithal tutarının FOB ihraç tutarına olan yüzde oranını,

Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetler: 488 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesi ve 492 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi çerçevesinde belirlenen ve vergi, resim ve harç istisnasından yararlandırılan hizmet ve faaliyetleri,

Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi: İhracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetleri teşvik etmek amacıyla damga vergisi ve harç istisnası uygulanabilmesi için alınması ve ibraz edilmesi gereken, vergiye tabi kâğıdın düzenlendiği veya harca konu işlemin yapıldığı tarihte geçerli, Ticaret Bakanlığınca düzenlenen belgeyi,

CKD: Başka bir yerde montaj edilmek üzere demonte parçalardan oluşan makine ve teçhizatı,

İfade eder.

II- İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

A- İhracat Sayılan Satış ve Teslimler:

a) Yatırım programında yer alan kamu yatırımlarından uluslararası ihaleye çıkarılanların (Yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olmak üzere) ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen firmaların;

1- Yerli firma olması halinde, uluslararası ihalelerde tamamı üzerinden, yabancı para ile finanse edilenlerde ise yabancı paraya isabet eden oranda imalatçı firmalar tarafından üretilerek bu firmalara yapılan satış ve teslimleri,

2- Yabancı firma olması halinde, yabancı firmanın bu işte kullanacağı malları üreten imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri,

3- Yerli ve yabancı firmaların ortaklığı şeklinde olması halinde, yerli firmaya kendi faaliyeti oranında, yabancı firmaya ise bu bendin (2) numaralı alt bendi çerçevesinde imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

4- Yukarıda belirtilen bentler çerçevesinde proje sahibi kamu kurumları ile bu projeleri üstlenen firmalara yapılacak teknik müşavirlik, mühendislik vb. hizmet satışları,

b) 1- Savunma Sanayi Müsteşarlığınca onaylanan savunma sanayi projelerini üstlenmiş imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

2- Savunma Sanayi Müsteşarlığınca savunma sanayi açısından önem arz ettiği belirtilen savunma araç ve gereçlerini üreten imalatçı firmaların, ülkenin savunması ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

3- Bu bendin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen firmalara, imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

c) İmalatçı firmalar tarafından üretilerek gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına yapılacak satış ve teslimler (bu mağazalarda yapılan satışlar hariç),

d) 1-Yatırım teşvik belgesi kapsamında yer alan yatırım mallarını üreterek yatırım teşvik belgesi sahibi yatırımcılara teslim eden imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri,

2- İmalatçı firmaların, bu Tebliğ eki yatırım malları listesinde (Ek-5) belirtilen malları üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

3- İmalatçı firmaların, Yatırımlarda Devlet Yardımları Mevzuatı çerçevesinde CKD ithal edebilecek firmalara ithal edebilecekleri bu aksam ve parçaları üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

e) Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan yatırım malı ve sınai mamullerinin ihalesini kazanan imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

f) Ambalaj malzemesi imalatçısı firmaların, belge süresi içinde teslim edilmek ve teslim tarihinden itibaren 6 ay içerisinde ihracatçının ihraç ürünü ile birlikte ambalaj olarak ihraç edilmek şartıyla, üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

g) Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümlerine göre yurt içinde bulunan yabancı kuruluşların yurt dışından getirme imkanına sahip bulundukları sınai mamulleri teslim eden imalatçı firmalar ile uluslararası kuruluşlar, yabancı ülke temsilcilikleri ve kuruluşlarına ait tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri,

h) Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümleri çerçevesindeki tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri,

i) İmalatçı firmaların, yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dahil), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına yapacakları ve yıllık 100.000 ABD Dolarını aşan satış ve teslimleri (gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarında yapılan satışlar dahil),

j) İmalatçı firmaların, dahilde işleme izin belgesi sahibi firmalara üreterek yapacakları kütük ve blum satış ve teslimleri,

İfade eder.

– Gümrük Yönetmeliği’nin 476 ilâ 482’inci maddeler çerçevesinde teslim edilen yakıt, yağ ve kumanya dışında, dış seferde bulunan ya da dış sefere çıkacak olan deniz ve hava taşıtlarına serbest dolaşımda bulunan işletme ve donatım eşyası teslimi ihracat hükmündedir.

– İhraç eşyası, beyannamenin tescilinden sonra, Türkiye Gümrük Bölgesini terk edinceye kadar gümrük gözetimi altındadır.

– “D3” Kodlu DİİB’ler: Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki İhracat Sayılan Satış ve Teslimlerde gümrük muafiyeti çerçevesinde düzenlenen Belgelerdir.

– 2005/2 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenen D3 kodlu belgeler kapsamında geçici ithal edilen eşyanın ithalatında anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisi Uygulanır, ancak gözetim ve korunma önlemleri dahil olmak üzere 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek kararın 4.maddesinde sayılan ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

– D3 kodlu Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında gümrük vergisi oranı (0) veya muaf olan ürünler ile tercihli vergi uygulaması çerçevesinden A.TR ve EUR.l belgelerinin ibrazı halinde gümrük vergisi sıfır (0) olan ithal malzemelerin ithalatı yapılabilir.

– 2005/2 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenen D3 kodlu belgeler kapsamında geçici ithal edilen eşyanın ithalatında anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisi uygulanır. Ancak gözetim ve korunma önlemleri dahil olmak üzere 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek kararın 4 üncü maddesinde sayılan ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

– 2005/2 sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 9.maddesinde yapılan düzenlemenin Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda % 0 oranında KKDF kesintisi uygulanması, diğer bir değişle KKDF kesintisi yapılmaması gerekir.

Belge Alma Zorunluluğu: İhracat sayılan satış ve teslimler çerçevesinde gümrük muafiyetli ithalattan yararlanmak isteyen imalatçı firmaların (müteahhit firmalar dahil), ek-1’de belirtilen bilgi ve belgelerle Bakanlığa müracaat ederek, dahilde işleme izin belgesi (DİİB) almaları zorunludur. Müracaat tarihi ile belge tarihi arasında yapılan işlemlere muafiyet veya istisna uygulanmaz.

Belge Süresi: İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgelerinin süreleri sektörüne göre azami 12 (oniki) aya kadar tespit edilebilir. Ancak, proje süresi 12 (oniki) ayı aşan hallerde, belgelerin süresi proje süresi kadar uzatılabilir. Belge süresinin başlangıcı, dahilde işleme izin belgesinin tarihidir. Süre sonu ise, belge süresi bitiminin rastladığı ayın son günüdür.

Belge kapsamında ilk ithalatın yapıldığı tarihe kadar azami 3 (üç) ay olmak üzere dahilde işleme izin belgelerine ek süre verilebilir. Firmaların, ek süre almak için elektronik ortamda Bakanlığa müracaat etmeleri gerekmektedir. Ayrıca, ihracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgelerine proje sürecine göre ek süre verilebilir. Bu durumda firmaların ek süre almak için Bakanlığa müracaat etmeleri gerekir.
Belge kapsamında gerçekleştirilen ihracat sayılan satış ve teslim değerinin belge ihracat taahhüdü değerine oranının en az % 10 olması ve en geç belge süresi sonundan itibaren 3 (üç) ay içerisinde elektronik ortamda Bakanlığa müracaat edilmesi halinde, dahilde işleme izin belgelerine toplam 6 (altı) ayı geçmemek kaydıyla belge orijinal süresinin yarısı kadar ek süre verilebilir.

Gümrük Muafiyeti: Dahilde işleme izin belgesi kapsamında 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 5.maddesinin (a) ve (b) bentleri çerçevesinde azami % 60; (c), (d), (e), (i) ve (j) bentleri çerçevesinde azami % 50; (d/2) bendinde yer alan ve İthalat Rejimi Kararı’nda gümrük vergisinden muaf olan yatırım malları için azami % 80; (f), (g) ve (h) bentleri çerçevesinde ise azami % 25 döviz kullanım oranında satış ve teslimatı yapılacak işlem görmüş ürünün üretiminde gerekli olan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ile ambalaj malzemelerinin (işletme malzemesi ve gıda maddeleri ithalatı hariç) gümrük muafiyetli olarak ithaline, bu ithalattan doğan vergi kadar teminat alınarak gümrük idarelerince müsaade edilir. Ancak, bu Tebliğin 5.maddesinin (a), (b), (d/2), (d/3), (e), (g), (h) ve (i) bentleri çerçevesinde yapılacak ithalat esnasında katma değer vergisi ve varsa özel tüketim vergisi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun değişik 44.maddesine istinaden yapılan kesinti tahsil edilir.

Ayrıca, 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 5.maddesinin (a), (b), (d/2), (d/3), (e), (g), (h) ve (i) bentlerinde belirtilen ihracat sayılan satış ve teslimlerin 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun değişik 13.maddesinin (f) bendi kapsamına da girmesi durumunda, işlem görmüş ürünün üretiminde gerekli olan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ile ambalaj malzemelerinin (işletme malzemesi ve gıda maddeleri ithalatı hariç) gümrük muafiyetli olarak ithaline, bu ithalattan doğan vergi (özel tüketim vergisi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun değişik 44.maddesine istinaden yapılan kesinti hariç) kadar teminat alınarak gümrük idarelerince müsaade edilir.

İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgeleri kapsamında yapılan ithalat, indirimli teminat uygulamasından yararlandırılır. Ancak, ihracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgeleri kapsamında yapılan ithalat için kısmi teminat iadesi yapılmaz. İhracat sayılan satış ve teslimlere konu mamullerin üretiminde kullanılan ithali geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında, geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisi tahsil edilir.

İhracat Taahhüdünün Kapatılması: 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ çerçevesinde düzenlenen dahilde işleme izin belgelerine ilişkin taahhütlerin kapatılması için belge sahibi firmaların, en geç belge süresi sonundan itibaren 3 (üç) ay içerisinde, ek-4’te belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte, ilgili bölge müdürlüğüne/İBGS’ne müracaat etmeleri gerekmektedir. Ancak, bu Tebliğin 5.maddesinin (f) bendi çerçevesinde düzenlenen belgelerde bu süre, belge süresi + 6 (altı) ay + 3 (üç) aydır. Yapılan kapatma müracaatı geri alınmaz.

Yukarıda belirtilen süreler içerisinde kapatma müracaatında bulunmayan firmalara 10 (on) iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğünce/İlgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince (İBGS), 1 (bir) ay içerisinde ihracat taahhüdünü kapatma müracaatında bulunulması bildirilir. Belirtilen süre içerisinde kapatma müracaatında bulunmayan firmalar adına düzenlenen dahilde işleme izin belgeleri, ilgili bölge müdürlüklerince müeyyide uygulanarak resen kapatılır.

İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili dahilde işleme izin belgeleri ihracat taahhütleri; belge şartlarına göre ithal edilen hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ile ambalaj malzemelerinin, belgede kayıtlı ihracat sayılan satış ve teslime konu mamulün üretiminde kullanıldığının tespiti ve döviz kullanım oranının aşılmamış olması kaydıyla kapatılır. Belge ihracat taahhütlerinin kapatılmasında, ihracat sayılan satış ve teslim yerine belge kapsamında yapılan ihracata ilişkin gümrük beyannameleri de kullanılabilir. Ancak, ihracat sayılan satış ve teslimlerde (aynı holding bünyesinde yer alan pazarlama şirketleri vasıtasıyla yapılan satışlar hariç) aracı ihracatçı kabul edilmez.

– İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili dahilde işleme izin belgeleri ihracat taahhütlerinin kapatılmasında katma değer vergisi hariç satış fiyatı esas alınır.

Belge ihracat taahhütleri kapatılırken; a) 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 5.maddesinin (g), (h) ve (i) bentleri çerçevesinde yapılan ihracat sayılan satış ve teslimlerde satış ve/veya teslimat belgesi ile döviz alım belgesinin ibrazı aranır.
b) Bu Tebliğ ile belirlenen diğer ihracat sayılan satış ve teslimlerde ise satış ve/veya teslimat belgesinin ibrazı aranır ve dahilde işleme izin belgesinin düzenlendiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır.

İhraç kaydıyla gümrük muafiyetli ithalata yönelik olarak düzenlenen dahilde işleme izin belgesi, satış ve teslimin bu Tebliğin 5.maddesinde belirtilmiş olması kaydıyla ihracat sayılan satış ve teslimler kapsamında düzenlenen dahilde işleme izin belgesine dönüştürülebilir. 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 9.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen döviz kullanım oranlarının aşılmamış olması kaydıyla ithalat yapılmışsa, belge kapsamında yapılan ithalat esnasında teminata bağlanan katma değer vergisi ve varsa özel tüketim vergisi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun değişik 44.maddesine istinaden yapılan kesinti {Bu Tebliğin 5.maddesinin (c), (d/1), (f) ve (j) bentleri hariç}, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 9.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen döviz kullanım oranlarının aşılmış olması halinde ise, ayrıca bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili alınmayan vergi, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

B- Deniz ve Hava Taşıtlarına Yapılan İhracat Teslimleri:

4458 sayılı Gümrük Kanununun 176.maddesinin ikinci fıkrası ile Gümrük Yönetmeliğinin 418.maddesine göre; Serbest dolaşımda bulunan yakıt, yağlar ve kumanyalar ile donatım ve işletme malzemelerinin dış sefere çıkan gemi, bot ve diğer deniz taşıtları ile hava gemilerine (uçaklara) verilmesi ihracat hükmündedir. Anılan Kanunun 71.maddesi hükümleri uyarınca gümrük idarelerinin basitleştirilmiş usulle beyanda bulunulmasına izin vermeleri mümkündür. Bu çerçevede, ihracat rejiminde beyanname yerine ticari veya idari belge verilmesine ilişkin usul ve esaslar, Gümrük Yönetmeliğinin 156.maddesinde düzenlenmiştir. Keza, mezkûr Kanunun 150.maddesinin dördüncü fıkrası hükmü çerçevesinde Ticaret Bakanlığı, gerektiğinde ihraç eşyasının cinsine, niteliklerine ve ihracatın özelliğine göre ihracatın daha kolay yapılmasını sağlayacak usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Kocaeli, 27.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

4458 sayılı Gümrük Kanunu.
Gümrük Yönetmeliği.
İhracat Rejim Kararı.
İhracat Yönetmeliği.
2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ.
99/13812 Sayılı İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Karar.
İhracat Genel Müdürlüğünün Çeşitli Yazılar.

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (2)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (2)

29.12.2025

İşlem Görmüş Ürünlerin Kıymeti: 1) İşlem görmüş ürünün kıymetinin belirlenmesinde, geçici ihraç eşyasının işleme yeri veya işleme faaliyetinin son olarak yapıldığı yere kadar yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri geçici ihraç eşyasının kıymetine veya geçici ihraç eşyasının kıymetinin hesaplanamadığı durumda işleme maliyetlerine dahil edilmez.
2) İşlem görmüş ürünlerin işleme yerinden veya işleme faaliyetinin son olarak yapıldığı yerden Türkiye Gümrük Bölgesine girdiği yere kadar olan yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri işleme maliyetine dahil edilir. Ancak, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi ile Türkiye’nin anlaşmalar ile dahil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerine giriş yerine varışından sonra yapılan nakliye ve sigorta giderleri dahil edilmez.
3) Yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri:
a) Satın alma komisyonu dışında, komisyon ve tellaliyeyi,
b) Geçici ihraç eşyasının tamamlayıcısı olmayan konteyner maliyetini,
c) İşçilik ve malzeme de dahil olmak üzere ambalajlama maliyetini,
ç) Eşyanın taşınması ile bağlantılı olarak oluşan işleme maliyetlerini de, kapsar.

Örnek 1: Türkiye’de faaliyet gösteren E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışında üretim ve işleme faaliyetine tutulduktan sonra serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda; İşlem görmüş ürünlerin işleme yerinden veya işleme faaliyetinin son olarak yapıldığı yerden Türkiye Gümrük Bölgesine girdiği yere kadar olan yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri işleme maliyetine dahil edilir. Ancak, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi ile Türkiye’nin anlaşmalar ile dahil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerine giriş yerine varışından sonra yapılan nakliye ve sigorta giderleri dahil edilmez. Yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri: Satın alma komisyonu dışında, komisyon ve tellaliyeyi, geçici ihraç eşyasının tamamlayıcısı olmayan konteyner maliyetini, işçilik ve malzeme de dahil olmak üzere ambalajlama maliyetini, eşyanın taşınması ile bağlantılı olarak oluşan işleme maliyetlerini de, kapsar.

İşlem Görmüş İkincil Ürünlerde Düşümü Yapılacak Tutarın Hesaplanma Yöntemi: İşlem görmüş ikincil ürünlerin, işlem görmüş asıl ürünlerle aynı zamanda serbest dolaşıma sokulması halinde düşüm yapılacak tutar, 406 ve 407.maddede belirtilen yöntemlerden biriyle ve Ek-68’de yer alan örneklere göre hesaplanır.

Verimlilik Oranının Hesaplanması: 1) İşlem görmüş ürünlerin bünyesine giren geçici ihraç eşyasının oranı; a) Tahakkuk ettirilecek vergilerin belirlenmesi,
b) Bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda indirim yapılacak tutarın belirlenmesi,
c) Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, amacıyla hesaplanır.
2) Bu hesaplamalar miktar ölçme yöntemi veya uygun hallerde kıymet ölçme yöntemi veyahut benzer sonuçlar veren herhangi bir diğer yöntem ile yapılır.
3) Bu hesaplamalarda işlem görmüş ürünler, işlenmiş ürünleri veya ara ürünleri kapsar.

Miktar Ölçme Yöntemi: 1) Miktar ölçme yöntemi aşağıdaki durumlarda uygulanır;
a) İşleme faaliyeti sonucunda sadece bir çeşit işlem görmüş ürün elde edilmesi durumunda; gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürünün içinde yer alan geçici ihraç eşyasının miktarı, gümrük yükümlülüğünü doğuran işlem görmüş ürün miktarının toplam işlem görmüş ürün miktarına oranı ile orantılı olarak hesaplanır.
b) İşleme faaliyeti sonucunda birden fazla çeşitte işlem görmüş ürün elde edilmesi ve geçici ihraç eşyasının tüm unsurlarının her bir işlem görmüş ürünün içinde yer alması durumunda; gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürünün içinde yer aldığı varsayılan geçici ihraç eşyasının miktarı: 1) Söz konusu işlem görmüş ürün ile gümrük yükümlülüğü doğurup doğurmadığına bakılmaksızın, tüm işlem görmüş ürünlerin toplam miktarı arasındaki oran ve 2) Gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürün ile aynı çeşit işlem görmüş ürünün toplam miktarı arasındaki oran ile orantılı olarak hesaplanır (Ek-68).
2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yöntemlerden hangisini gerektirdiğine karar verilirken fireler dikkate alınmaz. 402.madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, fire deyimi işleme faaliyetleri esnasında buharlaşma, gaz olarak havaya karışma, kuruma veya damıtma sonucu tahrip veya zayii şeklinde geçici ihraç eşyasındaki eksilmeler anlamına gelir. Atık, artık, kırpıntı, döküntü ve kalıntı şeklindeki ikincil işlem görmüş ürünler fire olarak değerlendirilir.

Kıymet Ölçme Yöntemi: 1) Miktar ölçme yönteminin uygulanmasının mümkün olmadığı durumlarda kıymet ölçme yöntemi uygulanır.
2) Gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürünün içinde yer aldığı varsayılan geçici ihraç eşyasının miktarı: a) Söz konusu işlem görmüş ürün ile gümrük yükümlülüğü doğurup doğurmadığına bakılmaksızın, tüm işlem görmüş ürünlerin toplam kıymeti arasındaki oran; ve
b) Gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürün ile aynı çeşit işlem görmüş ürünün toplam kıymeti arasındaki oran ile orantılı olarak hesaplanır (Ek-68).
3) Kıymet ölçme yönteminin uygulanmasında her bir işlem görmüş ürünün kıymeti, alıcı ve satıcı arasındaki ilişkiden etkilenmemesi kaydıyla, Türkiye’deki işyerinde teslim fiyat veya aynı veya benzer ürünün Türkiye’deki satış fiyatı olarak uygulanır.
4) Kıymetin üçüncü fıkraya göre belirlenememesi durumunda makul herhangi bir yöntemle belirlenebilir.

Ticaret Politikası Önlemlerinin Uygulanması: 1) Ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, hariçte işleme rejimi beyannamesinin tescil tarihidir.
2) Serbest dolaşıma giriş rejiminde uygulanan ticaret politikası önlemleri, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma girişinde de uygulanır. Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması için beyanname kapsamı işlem görmüş ürünlerin Gümrük Kanunu’nun 19.maddesinde belirtilen menşe kurallarına göre, ticaret politikası önlemi uygulanacak ülke menşeli olması gerekir.
3) İşlem görmüş ürünlere ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, bu ürünlere ilişkin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihidir.
4) Yeniden ithalata konu eşyaya standart değişim sisteminin uygulandığı durumda, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ek bir işleme faaliyetine tabi tutulması veya tamirat yaptırılması hallerinde ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

Örnek 2: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışında üretim ve işleme faaliyetine tutulduktan sonra serbest dolaşıma sokulması istenilmesi halinde; Ticaret politikası önlemleri uygulanır. Ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, hariçte işleme rejimi beyannamesinin tescil tarihidir. Serbest dolaşıma giriş rejiminde uygulanan ticaret politikası önlemleri, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma girişinde de uygulanır. Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması için beyanname kapsamı işlem görmüş ürünlerin Gümrük Kanunu’nun 19.maddesinde belirtilen menşe kurallarına göre, ticaret politikası önlemi uygulanacak ülke menşeli olması gerekir. İşlem görmüş ürünlere ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, bu ürünlere ilişkin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihidir. Yeniden ithalata konu eşyaya standart değişim sisteminin uygulandığı durumda, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ek bir işleme faaliyetine tabi tutulması veya tamirat yaptırılması hallerinde ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

Önceden İthalatın Olmadığı Standart Değişim Sistemi: Önceden ithalatın olmadığı standart değişim sistemini kullanma izni, koşulların yerine getirilmesi halinde, geçici ihracat eşyası yerine işlem görmüş ürünlerin yeniden ithali için de kullanılır. Standart değişim sistemini kullanma izni olmayan hariçte işleme izni sahibi, bu sistemin şartlarını yerine getirmesi ve işlem görmüş ürünlerin yeniden ithalinden önce yazılı olarak başvurması halinde, önceden ithalatın olmadığı standart değişim sisteminden yararlandırılır.

Örnek 3: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan E firmasının, önceden ithalatın olmadığı standart değişim sistemini kullanma izni aldığını varsayalım. Bu izin, şartların yerine getirilmesi halinde, geçici ihracat eşyası yerine işlem görmüş ürünlerin yeniden ithali için de kullanılır. Standart değişim sistemini kullanma izni olmayan hariçte işleme izni sahibi olan E firması, bu sistemin şartlarını yerine getirmesi ve işlem görmüş ürünlerin yeniden ithalinden önce yazılı olarak başvurması halinde, önceden ithalatın olmadığı standart değişim sisteminden yararlandırılır.

Tamir Amaçlı Hariçte İşleme: 1) Gümrük Kanununun 142, 143 ve 144.maddeleri kapsamında, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir ettirilmek istenen eşyaya ilişkin hariçte işleme izni, ilgili gümrük idaresi tarafından verilir. Gümrük idaresi tarafından onaylanan beyanname hariçte işleme izni hükmündedir. Ayrıca izin belgesi düzenlenmez. Gümrük idaresince eşyanın ihracat rejimi hükümlerine göre işlemleri yapılarak beyannamenin 44 numaralı kutusuna; işleme faaliyetinin mahiyeti, eşyanın marka, seri numarası, model yılı gibi ayırt edici özellikleri ile özel işaretleri kaydedilmek suretiyle, eşyanın ayniyet tespiti Gümrük Yönetmeliğinin 398.maddesi çerçevesinde yapılır.
2) Tamir amaçlı hariçte işleme izninin verilebilmesi için, eşyanın tamir edilebilir durumda olduğunun gümrük idarelerince tespiti gerekir. Gümrük idaresince, eşyanın tamir edilebilir olduğunun tespit edilememesi halinde, söz konusu eşyanın bakım ve onarımı ile sorumlu yetkili servisinden alınacak teknik rapor veya sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasından alınacak belgenin gümrük idaresine ibraz edilmesi gerekir. Ancak kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi teşebbüsleri ile sivil havacılık ve savunma sanayi sektöründe üretim ve montaj gibi teknik alanda faaliyet gösteren kuruluşlara ait araç, gereç ve teçhizata ilişkin bu kuruluşların konuyla ilgili rapor düzenlemeye yetkili teknik personeli tarafından hazırlanan raporlar hariçte işleme izninin verilmesi için yeterlidir.
3) Gümrük Kanununun 142.maddesi uyarınca tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşya tamiratının, garanti sözleşmesine veya kanuni bir yükümlülüğe dayanarak ya da bir imalat hatası nedeniyle, bedelsiz yapıldığının kanıtlanması halinde, ithalat vergilerinden tam muaf olarak serbest dolaşıma girer. Ancak söz konusu eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında kusurlu olduğunun dikkate alınarak işlem yapılmış olması halinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu kapsamdaki eşyaya gümrük vergilerinden tam muafiyetin uygulanabilmesi için, söz konusu eşyayı imal veya ihraç eden imalatçı veya ihracatçı firma tarafından düzenlenen garanti belgesi veya sözleşmenin veya imalat hatasını gösterir imalatçı firma yazısının, noterlikçe veya yurtdışı temsilciliğimizce onaylı tercümesi gümrük idaresine ibraz edilir.
4) Eşyanın tamir amacıyla geçici ihraç edildiği ve tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hallerde, eşyanın gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit bir tutar esas alınmakla birlikte, ödenen navlun, sigorta ve yurt dışında tamir sırasında ödenen diğer masraflar da dikkate alınır.
5) Tamir için gönderilen eşyanın tamirinin mümkün olmaması nedeniyle tamir için gönderilen eşya ile aynı teknik özelliklere sahip yeni bir eşyanın gönderilmesi durumunda, bahse konu eşya için garanti kapsamında olsun olmasın serbest dolaşıma giriş rejimi hükümleri uygulanır. Ancak 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 118.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girmiş bulunan eşyanın teslimi esnasında veya kullanımı sonrasında ortaya çıkan kusurların giderilmesi ya da ithaline esas teşkil eden sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi amacıyla hariçte işleme rejimi kapsamında eşyanın bedelsiz olarak yabancı ülkedeki satıcısına geri gönderilmesi durumunda, satıcı tarafından, eşyanın kusurlarının giderilememesi ya da tamir edilmesinin ekonomik olmaması nedeniyle eşyanın yabancı ülkedeki satıcısında kalması durumunda gümrük vergileri geri verilir veya kaldırılır.

Örnek 4: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan E firmasına, Gümrük Kanununun 142, 143 ve 144.maddeleri kapsamında, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir ettirilmek istediği eşyaya ilişkin hariçte işleme izninin, ilgili gümrük idaresi tarafından verildiğini varsayalım. İlgili gümrük idaresi tarafından E firması adına onaylanan beyanname hariçte işleme izni hükmünde olup, ayrıca bir izin belgesi düzenlenmez. Gümrük idaresince eşyanın ihracat rejimi hükümlerine göre işlemleri yapılarak beyannamenin 44 numaralı kutusuna; İşleme faaliyetinin mahiyeti, eşyanın marka, seri numarası, model yılı gibi ayırt edici özellikleri ile özel işaretleri kaydedilmek suretiyle, eşyanın ayniyet tespiti Gümrük Yönetmeliğinin 398.maddesi çerçevesinde yapılır. Tamir amaçlı hariçte işleme izninin verilebilmesi için, eşyanın tamir edilebilir durumda olması gerekir. Gümrük Kanununun 142.maddesi uyarınca tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşya tamiratının, garanti sözleşmesine veya kanuni bir yükümlülüğe dayanarak ya da bir imalat hatası nedeniyle, bedelsiz yapıldığının kanıtlanması halinde, ithalat vergilerinden tam muaf olarak serbest dolaşıma girer. Ancak söz konusu eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında kusurlu olduğunun dikkate alınarak işlem yapılmış olması halinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu kapsamdaki eşyaya gümrük vergilerinden tam muafiyetin uygulanabilmesi için, söz konusu eşyayı imal veya ihraç eden imalatçı veya ihracatçı firma tarafından düzenlenen garanti belgesi veya sözleşmenin veya imalat hatasını gösterir imalatçı firma yazısının, noterlikçe veya yurtdışı temsilciliğimizce onaylı tercümesinin gümrük idaresine ibrazı gerekir. Tamir için gönderilen eşyanın tamirinin mümkün olmaması nedeniyle tamir için gönderilen eşya ile aynı teknik özelliklere sahip yeni bir eşyanın gönderilmesi durumunda, bahse konu eşya için garanti kapsamında olsun olmasın serbest dolaşıma giriş rejimi hükümleri uygulanır. Ancak 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 118.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girmiş bulunan eşyanın teslimi esnasında veya kullanımı sonrasında ortaya çıkan kusurların giderilmesi ya da ithaline esas teşkil eden sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi amacıyla hariçte işleme rejimi kapsamında eşyanın bedelsiz olarak yabancı ülkedeki satıcısına geri gönderilmesi durumunda, satıcı tarafından, eşyanın kusurlarının giderilememesi ya da tamir edilmesinin ekonomik olmaması nedeniyle eşyanın yabancı ülkedeki satıcısında kalması durumunda gümrük vergileri geri verilir veya kaldırılır.

Önceden İthalatta Geçici İhraç Eşyasının İhraç Süresi: İthalatın önceden yapıldığı durumda; geçici ihraç eşyasının serbest bölgeye alınması veya antrepoya konulması halinde, Kanunun 146.maddesinde belirtilen süre (iki ay) şartı yerine getirilmiş sayılır.

Önceden İthalatta Vergilendirme: İthalatın önceden yapıldığı durumda, vergilendirmede esas alınacak tutar, ikame eşyanın ithaline ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. İkame eşyanın vergileri teminata bağlanarak ithaline izin verilir. Geçici ihracat eşyasının tamirinin tamamlanarak geri getirilmesi halinde ikame eşyanın teminatı çözülerek geri gönderilmesine izin verilir.

Örnek 5: İthalatçı G firmasının 02.02.2025 tarihinde İtalya’da faaliyet gösteren H firmasından bir adet son model otomatik dokuma tezgahı ithal ettiğini, söz konusu eşya Türkiye’de üretime devam ederken 01.03.2025 tarihinde arızalandığını, üretimin aksamaması için anlaşma kapsamında satıcı H firmasının yeni bir dokuma tezgahı gönderdiğini ve bu eşyaların 01.04.2025 tarihli Serbest dolaşıma giriş beyannamesi (SDGB) ile Türkiye’ye giriş yaptığını varsayalım. Burada vergilendirmede esas alınacak tutar; İkame eşyanın (ikinci tezgahın) ithaline ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki yani 01.04.2025 tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir, ikame eşyanın vergileri teminata bağlanarak ithaline izin verilir. Geçici ihracat eşyasının tamirinin tamamlanarak geri getirilmesi halinde ikame eşyanın teminatı çözülür ve eşya (ikinci dokuma tezgahı) geri gönderilir/yurt dışı edilir.

Standart Değişim Sistemine Dayalı Hariçte İşleme: 4458 sayılı Gümrük Kanununun 144 ilâ 148.maddeleri kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir edilmek istenen eşyanın yerine, tamir işlemi tamamlanarak gümrük bölgesine geri getirilinceye kadar geçen süre içerisinde kullanılmak üzere, serbest dolaşımda olmayan eşyanın geçici olarak ithal edilerek kullanılmasına ilişkin hariçte işleme izni gümrük müdürlükleri tarafından verilir. Bu durumda geçici ihracat eşyası ile ikame eşyanın gümrük işlemleri aynı gümrük müdürlüğü tarafından yapılır. Standart değişim sistemi kapsamında tamir amacıyla geçici ihraç edilecek eşyanın, önceden ihraç edilmesinin üretimi durduracak, ekonomik kayba neden olacak ve sistemin işleyişini bozacak nitelikte olduğunun bir dilekçe ile gümrük müdürlüğüne bildirilmesi ve ithalat vergileri tutarını karşılayan teminat verilmesi halinde ikame eşyanın önceden ithaline izin verilir. Standart değişim sistemi kapsamında tamirata konu geçici ihraç eşyası yerine geçici ithali yapılan ikame ürünün, geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 36.maddesi hükmüne tabidir. Yani geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre altı (6) aydır.

– Gümrük Kanununun 143.maddesi “Eşyanın tamir amacıyla geçici ihraç edildiği ve tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hallerde, 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergileri, gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit bir tutar dikkate alınarak, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte, bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Ancak, izin hak sahibinin tamir masrafları dışında başka bir ödeme yapmamış olması ve bu ödemenin izin hak sahibi ile faaliyeti yapan kişi arasındaki ilişkiden etkilenmemesi gerekir.” hükmünü amirdir.

Gümrük Yönetmeliğinin 400.maddesi gereğince, Gümrük Kanununun 141.maddesinin beşinci fıkrası uyarınca belirlenen durumlar ve özel şartlar saklı kalmak koşuluyla hariçte işleme rejimine tabi eşyanın serbest dolaşıma giriş beyanı serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılmaktadır.

Gümrük Kanununun 167/9-d ve 167/9-e maddeleri kapsamındaki eşyanın hariçte işleme rejimi kapsamında geçici ihraç edildikten sonra yurda geri gelişinde, Gümrük Kanununun 143.maddesi uyarınca işlem yapılması durumunda;
a) Gümrük Kanununun 143.maddesi gereğince serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına göre işlem yapılacağından, bahse konu eşyanın Gümrük Kanununun 167/9-d ve 167/9-e maddeleri gereğince gümrük vergisinden muaf tutulması,
b) 3065 sayılı KDV Kanununun 16/1-b.maddesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167’nci maddesi hükümü kapsamında [(5) numaralı fıkrasının (a) bendi ile (7) numaralı fıkrası hariç] gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithalinin vergiden müstesna olduğu hüküm altına alındığından, KDV tahsil edilmemesi,
c) 4760 sayılı ÖTV Kanununun 7/6.maddesi uyarınca ÖTV Kanununa ekli listelerdeki mallardan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167.maddesi [(5)numaralı fıkrasının (a) bendi ile (7) numaralı fıkrası hariç], geçici ithalat ve hariçte işleme rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithali (Bu Kanunun 5 inci Maddesinde düzenlenen ihracat istisnası ile 8.maddesinin (2) numaralı fıkrasında düzenlenen ihraç kaydıyla teslimlerde verginin tecil ve terkin edilmesi uygulamasından yararlanılarak ihraç edilen, ancak 4458 sayılı Gümrük Kanununun 168, 169 ve 170.maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili olarak ihracat istisnasından veya tecil-terkin uygulamasından faydalanılan miktarın gümrük idaresine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi şarttır.) vergiden müstesna tutulmuştur. Bu kapsamda ÖTV Kanununa ekli listelerdeki mallardan Gümrük Kanununun hariçte işleme rejimi kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithali ÖTV’den istisna tutulmuş olup, bu sebeple söz konusu eşyanın ÖTV’den istisna tutulması gerekir.

– Hariçte işleme rejimine ilişkin önceki hükümlerin yanı sıra, bu madde ve 145 ila 148.madde hükümlerine göre ikame ürün olarak adlandırılan ithal eşyasının bir işlem görmüş ürün ile değiştirilmesi, standart değişim sistemi kapsamında mümkündür. Tarım politikasına veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen ve özel düzenlemelere tabi eşya dışında kalan serbest dolaşımdaki eşyanın tamirinin söz konusu olduğu hallerde, gümrük idareleri standart değişim sisteminin uygulanmasına izin verirler. 148.madde hükmü saklı kalmak üzere, işlem görmüş ürünlere uygulanan hükümler ikame ürünlere de uygulanır. Ticaret Bakanlığı’nca tespit edilen koşullar altında ve ithalat vergileri tutarını karşılayan bir teminat verilmesi halinde, ikame ürünlerin geçici ihracat eşyasının ihracından önce ithal edilmelerine izin verilir.

Örnek 6: İthalatçı G firmasının 02.02.2025 tarihinde İtalya’da faaliyet gösteren H firmasından bir adet son model otomatik dokuma tezgahı ithal ettiğini, söz konusu eşya Türkiye’de üretime devam ederken 01.04.2025 tarihinde arızalandığını, söz konusu dokuma tezgahının standart değişim sistemi kapsamında tamir amacıyla geçici ihraç edilecek eşyanın, önceden ihraç edilmesinin üretimi durduracak, ekonomik kayba neden olacak ve sistemin işleyişini bozacak nitelikte olduğu hususunun ithalatçı G firması tarafından bir dilekçe ile ilgili gümrük müdürlüğüne bildirildiğini, gümrük müdürlüğünce de ithalat vergileri tutarını karşılayan miktarda teminat alarak ikame eşyanın önceden ithaline izin verdiğini varsayalım. Standart değişim sistemi kapsamında tamirata konu geçici ihraç eşyası yerine geçici ithali yapılan ikame ürünün, geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre altıay (6 ay) olup, altıay içinde arızalı dokuma tezgahının tamir ettirilip Türkiye’ye getirilmesi ve geçici ithali yapılan ikame ürünün de yurt dışı edilmesi gerekir. Yani, geçici ihracat eşyasının tamirinin tamamlanarak geri getirilmesini müteakip ikame eşyanın teminatı çözülür ve eşya (ikinci dokuma tezgahı) geri gönderilir/yurt dışı edilir.

– İkame ürünlerin, tamirata konu olan geçici ihracat eşyası ile aynı tarife pozisyonunda yer alması, aynı ticari nitelikte ve aynı teknik özelliklere sahip olması gerekir. Geçici ihracat eşyasının ihracattan önce kullanılmış olması halinde, ikame ürünlerin de yeni olmamaları ve kullanılmış olmaları gerekir. Ancak, ikame ürünün satış sözleşmesindeki garanti hükümleri uyarınca veya kanuni bir yükümlülük ya da bir imalat hatası nedeniyle bedelsiz olarak verilmesi halinde, kullanılmış eşya yerine yeni eşya getirilebilir. Standart değişim sisteminin uygulanmasına yukarıda belirtilen şartların yerine getirildiğine ilişkin bilgi ve belgelerin ibrazı halinde izin verilir. İthalatın önceden yapıldığı durumda, ikame ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili tarihinden itibaren iki aylık süre içinde geçici ihracat eşyasının ihraç edilmesi gerekir. Ancak, istisnai hallerde, söz konusu süre dolmadan ilgili kişinin talebi üzerine gümrük idareleri bu süreyi makul ölçüde uzatabilirler. İthalatın önceden yapıldığı durumda ve 141.maddenin uygulanması halinde, indirilecek tutar, geçici ihracat rejimine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde geçici ihracat eşyasına uygulanabilir vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Standart değişim çerçevesinde yürütülen işlemler, 137.maddenin 2.fıkrası ile 138.maddenin (b) bendi hükümlerine tabi değildir. Hariçte işleme rejimi çerçevesinde öngörülen usuller, tarife dışı ticaret politikası önlemlerinin yürütülmesi amacıyla da uygulanabilirler.

Örnek 7: İkame ürünlerin, tamirata konu olan geçici ihracat eşyası ile aynı GTİP’da, aynı ticari nitelikte ve aynı teknik özelliklere sahip olması gerekir. Geçici ihracat eşyasının ihracattan önce kullanılmış olması halinde, ikame ürünlerin de kullanılmış olmaları (yeni olmaması) gerekir. Ancak, ikame ürünün satış sözleşmesindeki garanti hükümleri uyarınca veya kanuni bir yükümlülük ya da bir imalat hatası nedeniyle bedelsiz olarak verilmesi durumunda, kullanılmış eşya yerine yeni eşya getirilebilir. İthalatın önceden yapıldığı durumda, ikame ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili tarihinden itibaren iki aylık süre içinde geçici ihracat eşyasının ihraç edilmesi gerekir. İthalatın önceden yapıldığı durumda ve 141.maddenin uygulanması halinde, indirilecek tutar, geçici ihracat rejimine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde geçici ihracat eşyasına uygulanabilir vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir.

İhracat Veya Hariçte İşleme Rejimine Tabi Tutulan Eşyaya İlişkin Beyannamenin İptali:

1) İhracat vergilerine, ithalat vergisinin geri ödenmesi başvurusuna, ihracat iadesine veya ihracata bağlı diğer önlemlere konu eşyanın beyan sahibinin 417.maddede belirtilen süreler içerisinde müracaat etmesi ve aşağıda sayılan koşulların tamamını yerine getirmesi halinde, gümrük idaresi ihracat veya hariçte işleme rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin beyannameyi iptal eder.
a) Beyanname konusu eşyanın gümrük bölgesini terk etmediğinin ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine belgelenmesi,
b) Beyanname ile birlikte, tescili sırasında sunulan diğer belgeleri ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine ibraz etmesi,
c) İhracat nedeniyle beyan sahibine sağlanan bütün hak ve menfaatlerin iade edildiğinin veya beyan sahibinin söz konusu hak ve menfaatlerden yararlandırılmaması için ilgili kurumlarca gerekli tedbirlerin alındığını ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine kanıtlaması,
ç) Gerekli olması halinde, beyanname konusu eşyanın durumuna uygun gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması.
2) Beyannamenin iptali, ihracat lisansına veya beyanın tevsiki için ibraz edilen bütün belgelere ilişkin olarak yapılan işlemlerin de iptali sonucunu doğurur.
3) Birinci fıkrada belirtilen eşya dışında kalan ihraç eşyasının gümrük bölgesini terk etmediğinin, beyan sahibi tarafından, 417.maddede belirtilen süreler içerisinde ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine bildirilmesi durumunda gümrük beyannamesi iptal edilmiş sayılır.
4) Bu madde hükümleri yeniden ihraç eşyası için de uygulanır.

– Hariçte işleme ve gümrük antrepo rejimi dışında kalan ekonomik etkili gümrük rejimine tabi eşyanın, ihracat rejimine girişi basitleştirilmiş usuller çerçevesinde gerçekleştirilebilir. Bu hüküm yeniden ihracat için de geçerlidir.

Hariçte İşleme Rejiminde Basitleştirilmiş Usuller: Hariçte işleme rejiminde basitleştirilmiş usuller kullanılarak beyanda bu Yönetmeliğin ihracat rejiminde basitleştirilmiş usullere ilişkin 152 ila 160.madde hükümleri uygulanır.

– Hariçte işleme rejiminde; işleme faaliyetinin ticari nitelikte olmayan eşyanın tamiratına ilişkin olduğu durumlarda, yazılı olarak veya bir veri işleme tekniği yoluyla normal usulde bir gümrük beyanıyla yapılabilir.

Geri Gelen Eşya: 1) Serbest dolaşımda bulunan eşya, Türkiye Gümrük Bölgesinden veya Türkiye’nin anlaşmalarla dâhil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerinin diğer bir noktasından ihraç edildikten sonra üç yıl içinde yeniden serbest dolaşıma girmesi halinde ve beyan sahibinin talebi üzerine, ithalat vergilerinden muaf tutulur. Üç yıllık süre, beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle uzatılabilir. Geri gelen eşyanın, Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmeden önce, özel amaçlı kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanarak serbest dolaşıma girmiş olduğu hallerde, eşyanın aynı amaca yönelik olarak tekrar serbest dolaşıma sokulmak istenmesi durumunda, bu eşyaya indirimli veya sıfır vergi oranı uygulanır. İthal amacının aynı olmaması halinde, söz konusu eşyaya uygulanacak ithalat vergileri tutarı, serbest dolaşıma ilk girişi sırasında alınmış tutar kadar indirilir. Ancak, serbest dolaşıma ilk girişi sırasında alınmış tutarın geri gelen eşyanın yeniden serbest dolaşıma girişi sırasında alınacak tutardan daha fazla olması halinde hiçbir iade yapılmaz.
2) 1.fıkrada belirtilen ithalat vergilerinden muafiyet;
a) Aynen ihraç edildiği durumda olması hali hariç, hariçte işleme rejimi çerçevesinde Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilen eşyaya,
b) İhracı, bir dış ticaret önlemine konu olan eşyaya, tanınmaz. (b) bendine istisna getirilmesine ilişkin hal ve şartlar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

Sinema-Televizyon Filmleri ve Ses Bantları: 1) Stüdyo banyo işlemleri veya post-prodüksiyon gibi işlemler için geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilecek sinema-televizyon filmleri ile ses bantlarının hariçte işleme rejimi kapsamında geçici ihracına ilişkin başvurular doğrudan gümrük müdürlüklerine yapılır.
2) Gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyanname hariçte işleme izni hükmündedir. Ayrıca izin belgesi düzenlenmez.
3) Sinema-televizyon filmleri ve ses bantlarının ithalat vergileri, gümrük kıymeti olarak beyan edilen işçilik veya işleme masraflarına eşit bir tutar dikkate alınarak, geri getirilen eşyaya ilişkin gümrük beyannamesinin tescil edildiği tarihte geçerli olan vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir.

Türkiye Gümrük Bölgesinden Geçici Olarak Çıkarılacak Taşıtlara Uygulanacak İşlemler:

1) Geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılan taşıtların, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 168.maddesinde belirtilen 3 yıllık kanuni süre içerisinde, yurtdışında ağır hasar görmesi, getirildiği ya da geçtiği ülkelerin adli makamlarınca el konulması, arızalanması, sürücünün tutuklanması veya hastalanması ya da doğal afet, getirildiği veya geçtiği ülkedeki iç karışıklık gibi beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle Türkiye’ye geri getirilememesi halinde, ilgilinin yazılı talebi üzerine ilgili gümrük müdürlüğünce süre uzatımı yapılır.
2) Süre uzatımına ilişkin dilekçeye;
a) Kazaya uğramış ise kaza sonucu düzenlenmiş polis veya sigorta raporlarının,
b) Sürücünün tutuklanması veya araca adli mercilerce el konulması durumunda, adli merci kararlarının,
c) Aracın arızalanması halinde, tamir amacıyla bakıma alındığına ilişkin belgelerin,
ç) Sürücünün hastalanması halinde, hastane raporlarının,
d) Yurtdışına öğrenim görmek amacıyla giden öğrencilerin, öğrenim gördüklerine ilişkin ilgili öğrenim kurumundan alınacak belgenin,
e) Diğer hallerde ise mücbir sebep veya beklenmeyen hale ilişkin belgelerin, Noter veya yurtdışı temsilciliklerimiz tarafından onaylı Türkçe tercümesinin eklenmesi gerekir.
3) İbraz edilen belgelerin gümrük müdürlüğünce uygun bulunması halinde, müracaatın kanuni süre içinde yapılıp yapılmadığına ve mücbir sebep belgesinin tarihine bakılmaksızın yeteri kadar ek süre verilir.
4) Ayrıca, yurtdışındaki adresi açık olarak belirtilen ve ekinde mücbir sebep belgesi bulunan dilekçenin herhangi bir haberleşme aracı ile ilgili gümrük müdürlüğüne iletilmesi halinde, bu dilekçeye istinaden de süre uzatımı yapılır.
5) Yurtdışındaki milli veya milletlerarası kadrolara atanan devlet memurlarının yurtdışına götürdükleri taşıtları, kanuni süresinden sonra geri getirmeleri halinde, görev sürelerinin üç yıldan fazla olduğuna veya uzatıldığına ilişkin Dışişleri Bakanlığı veya bağlı olduğu kurumdan alınacak belgenin ibraz edilmesi halinde, ilgili gümrük müdürlüğünce gerekli süre değişimi yapılarak, taşıtın Türkiye’ye girmesine izin verilir.
6) Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkarılan taşıtın yurtdışında çalınması, yanması, kaza neticesinde ağır hasar görmesi gibi nedenlerle yurda geri getirilmesine imkân bulunmayan hallerde, durumu belgeleyen resmi rapor ya da belgenin noter veya yurtdışı temsilciliğimizce onaylı Türkçe tercümesinin müracaat dilekçesi ile birlikte geçici çıkış işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresine ibrazı halinde; gümrük idaresince, aracın trafik kayıtlarının silinmesi bakımından trafik tescil şube müdürlüğüne, motorlu taşıtlar vergisi ile ilgili işlemlerin sonuçlandırılması için de ilgili vergi dairesine bir yazı ile bilgi verilir.
7) Çifte pasaporta sahip vatandaşlarımızın Türk plakalı araçlarının yurt dışına geçici çıkış işlemlerinde, pasaport polisi ve gümrük idaresindeki çıkış kayıtlarındaki farklılığın ortadan kaldırılması ve aracın tekrar Türkiye’ye girişinin yapılıp yapmadığının takibini teminen aracın çıkış işlemleri hangi pasaportta kayıtlı bilgiler üzerinden yapılıyor ise şahsın çıkış işlemlerinin de o pasaporta kayıtlı bilgiler üzerinden yapılması gerekir.

Geçici Olarak Çıkarılacak Ticari Nitelikte Olmayan Eşya:
1) Geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılan ticari nitelikte olmayan eşyanın üç yıl içerisinde değiştirilmeksizin geri getirilmesi esastır. Ancak, doğal afet, getirildiği ya da geçiş ülkelerindeki iç karışıklık, abluka veya savaş hali, resmi makamlarınca getirilen yasaklar veya eşyanın alıkonulması gibi beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerin varlığı halinde bu süre, ilgilinin yazılı talebi üzerine ilgili gümrük müdürlüğünce uzatılabilir.
2) Süre uzatımına ilişkin dilekçeye, beklenmeyen hal veya mücbir sebeplerin varlığını tevsik eden noter veya yurtdışı temsilciliklerimiz tarafından onaylı Türkçe tercümesinin eklenmesi gerekir. İbraz edilen belgelerin ilgili gümrük müdürlüğünce uygun bulunması halinde, müracaatın kanuni süre içinde yapılıp yapılmadığına ve mücbir sebep belgesinin tarihine bakılmaksızın yeteri kadar ek süre verilir.
3) Geri getirilmek üzere Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılan ev eşyası süre kısıtlamasına tabi değildir. Bu eşyanın giriş işlemleri 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167.maddenin 5/f bendi çerçevesinde (Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkan gerçek kişilerin geri getirdiği kullanılmış ev eşyası, gümrük vergilerinden muaftır.) sonuçlandırılır.
…

Devam Edecek.

Kocaeli, 29.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi