kategoriler arşivleri - Page 8 of 40 - Çoban Gümrük Denetim

MENŞE KAZANIMI VE DAMPİNG VERGİSİ

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

BİLGİ NOTU

18.12.2023

MENŞE KAZANIMI VE DAMPİNG VERGİSİ.

KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

– Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

– Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.

1-Tekstil Ürünlerinde Menşenin Belirlenmesi

“… Ek-5’te yer alan listedeki tekstil ürünlerinde, pozisyon değişikliği olup olmadığına bakılmaksızın listenin üçüncü sütununda belirtilen işlemlerin gerçekleştirilmiş olması şartı aranır. Listede yer alan ürünler için üçüncü sütunda belirtilen işlem gerçekleşmediği sürece pozisyon değişikliği olsa dahi elde edilen ürün menşe kazanmaz.

(2) Aşağıdaki işlemler, birinci fıkrada belirtilen koşulların sağlanıp sağlanmadığına bakılmaksızın eşyanın menşe kazanması için yetersiz işçilik veya işlem olarak kabul edilir:
a) Nakliyat ve depolama süresince eşyanın iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik; havalandırma, yayma, kurutma, hasar gören parçaların atılması ve benzeri koruyucu işlemler,
b) Tozun giderilmesi, eleme ya da kalburdan geçirme, sıraya koyma, tasnifleme, maddelerden setler oluşturma dahil eşleştirme, yıkama ve kesmeden oluşan basit işlemler,
c) Ambalaj değişikliği, ambalajların ayrılması ve birleştirilmesi, basit torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit ambalajlama işlemleri,
ç) Ürün veya ambalajı üzerine marka, etiket ve diğer benzeri ayırt edici işaretlerin konulması,
d) Tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı,
e) Bu maddenin (a) ila (d) alt bentlerinde belirtilen işlemlerin iki veya daha fazlasının bir arada gerçekleştirilmesi”.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

2-3-Diğer Ürünlerde Menşein Belirlenmesi

– Türk Gümrük Tarife Cetvelinin XI inci bölümünde yer alan tekstil ürünleri haricindeki ürünlerin birden fazla ülkede menşeli olmayan girdiler kullanılmak suretiyle gördüğü işçilik ve işlem sonucunda elde edilen ve ek-6’da yer alan listedeki ürünlerin o ülke menşeli sayılabilmesi için listenin üçüncü sütununda belirtilen işlem ve işçiliği görmesi gerekir. Listede yer almayan ürünler için yorum kurallarının 5 no.lu notunda belirtildiği şekilde işlem yapılır.

3-Genel Yorumlama Kuralları

– (1) 34 ve 35.maddede geçen ek-5 ve ek-6’daki liste kapsamında bulunan ürünlerin imalatında kullanılan menşeli olmayan maddeler üzerinde gerçekleştirilen, ürüne menşe statüsü kazandıran işçilik veya işlemlerin yorumlanmasında, ek-4’te yer alan kurallar esas alınır.
(2) Ek-5 ve ek-6’daki listede yer alan menşe kuralı, eşyanın imalatında eşyanın fabrika çıkış fiyatının belirli bir yüzde oranını aşmayacak şekilde menşeli olmayan madde kullanımını öngörmekte ise bu yüzde oranının hesaplanmasında;
a) Kıymet deyimi, kullanılan menşeli olmayan maddelerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymetini, bunun bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde ise imalatın yapıldığı ülkede maddeler için ödenen tespiti mümkün ilk fiyatı,
b) Fabrika çıkış fiyatı deyimi, elde edilen ürünün fabrika çıkış fiyatından ürünün ihracında geri ödenmiş veya ödenecek yurt içi vergilerin tenziliyle bulunan fiyatı,
c) Montaj işlemleri sonucu oluşan kıymet deyimi, montaj işlemlerinin yapıldığı ülkede anılan ülke menşeli parçaların birleştirilmesinden ve her türlü tamamlayıcı ve kontrol mahiyetindeki işlemler ile birlikte montaj sonucunda oluşan, kâr ve bu tür işlemlerden kaynaklanan genel giderler sonucu ortaya çıkan kıymet artışını,
ifade eder.
(3) Eşyanın üretildiği ülkeden doğrudan Türkiye’ye getirilmeyerek üçüncü bir ülke veya ülkeler yoluyla getirilmiş ve oralarda geçici depolama yerlerine ve antrepolara konmuş olsa dahi menşe ülkesi değişmez. Eşyanın geldiği ülkeden maksat Türkiye’ye en son gönderildiği veya getiren araca yüklendiği ülkedir. Başka bir ülkede antrepoya konmaksızın sadece araç değiştirilerek eşyanın getirilmesi halinde eşyanın geldiği ülke değişmez.

4-Aksesuarlar, Yedek Parçalar Ve Aksam

1) Bir cihaz, makine, alet veya aracın parçası beraberinde teslim edilen, normal olarak bir cihazın bölümü durumundaki aksesuarlar, yedek parçalar ve aksamın, söz konusu cihaz, makine, alet veya aracın parçası ile aynı menşei taşıdığı kabul edilir.
2) Serbest dolaşıma sokulan veya daha önce ihraç edilmiş cihaz, makine, alet veya aracın herhangi bir parçası ile kullanılan önemli yedek parçaların bu kısımda düzenlenen şartları yerine getiren cihaz, makine, alet veya aracın parçası ile aynı menşei taşıdığı mütalaa edilir.
3) Birinci ve ikinci fıkralara göre menşe belirlenebilmesi için varış ülkesindeki ithalat için gerekli olması ve söz konusu önemli yedek parçaların üretim aşamasında ilgili teçhizat, makine, cihaz veya taşıtın bünyesine girmesinin, bu teçhizat, makine, cihaz veya taşıtın imalatının yapıldığı ülkenin menşeine sahip olmasını engellememesi gerekir.
4) Bu maddenin uygulanmasında;
a) Cihaz, makine, alet veya aracın parçası, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin XVI, XVII ve XVIII inci bölümlerinde yer alan eşyayı,
b) Önemli yedek parçalar, (a) bendinde belirtilen serbest dolaşıma sokulan veya daha önce ihraç edilmiş olan eşyanın düzgün çalışması için gerekli olan ve ilgili eşyanın özelliğini haiz, ilgili eşyanın normal bakımları ve hasar görmüş veya hizmet göremeyecek duruma gelmiş olanların parçalarının değiştirilmesi için kullanılması planlanan parçaları,
ifade eder.
5) Bu maddede belirtilen önemli yedek parçaların ihracatında menşe şahadetnamesi düzenlenirken, bu şahadetnamenin eşyanın tanımı, koli sayısı ve cinsi marka ve sayısını gösteren 6 no.lu kutusunun doldurulmasından başka, başvuruda bulunan tarafından yine bu eşyanın daha önce ihraç edilmiş olan cihaz, makine, alet veya aracın bir parçasının normal bakımı için kullanılacağına ilişkin yazılı beyanı aranır. Yazılı beyanda, söz konusu cihaz, makine, alet veya aracın tüm özellikleri de yer alır. Başvurularda, mümkünse, daha önce ihraç edilmiş olan ve yedek parçası ihraç edilmek istenilen cihaz, makine, alet veya araca ait menşe şahadetnamesine ilişkin sayı, tarih ve onaylayan gibi bilgileri içeren ayrıntılar da sunulur. Gümrük idaresi buna ek olarak daha önce ihraç edilmiş cihaz, makine veya alet veya aracın parçası ile ilgili fatura veya bu faturanın bir nüshasının, teslimatın normal bakım hizmetinin bir parçası olarak yapılmakta olduğunu gösteren sözleşme veya bir nüshasının ve gerekli gördüğü başka bir belgenin ibraz edilmesini isteyebilir.
6) Önemli yedek parçaların serbest dolaşıma sokulmak istenmesi halinde, 40.maddede belirtilen bilgileri içeren menşe şahadetnamesinin ibrazı gerekir. Gümrük idaresi bu şekilde ibraz edilen menşe şahadetnamelerine ek olarak serbest dolaşıma sokulan cihaz, makine veya alet veya aracın parçası ile ilgili fatura veya bu faturanın bir nüshasının, teslimatın normal bakım hizmetinin bir parçası olarak yapılmakta olduğunu gösteren sözleşme veya bir nüshasının ve gerekli gördüğü başka bir belgenin ibraz edilmesini isteyebilir.

5-Ticaret Politikası Önlemleri, İlave Gümrük Vergisi Ve Diğer Mali Yükümlülükler

– (1) Eşyanın serbest dolaşıma girişinde, o tarihte yürürlükte bulunan ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere ilişkin mevzuat ile konulmuş hükümler de uygulanır.
(2) Bu maddede bahsi geçen önlemlerin, ilave gümrük vergisinin veya diğer mali yükümlülüklerin uygulanmasında serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihi esas alınır. Önlem kararının düzenlenecek bir belgeye istinaden uygulanması durumunda, gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibariyle geçerlilik süresi sona eren belgeler kabul edilmez.
(3) Serbest dolaşıma girişte, ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın menşei, menşe şahadetnamesi ile ispat olunur. Menşe şahadetnamesi, eşyanın serbest dolaşıma girişine ilişkin beyanname ekinde ibraz edilir.
(4) Bu maddede bahsi geçen önlemlere, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyadan;
a) Türkiye’nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı anlaşmalar çerçevesinde veya tek taraflı olarak tanıdığı tercihli tarife uygulamasından faydalanmak amacıyla eşyanın tercihli menşeini tevsik eden belgelerin ibraz edilmesi halinde,
b) Serbest ticaret anlaşmaları veya Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi çerçevesinde tercihli tarife uygulamasının ortadan kalktığı tarihten önce gümrük gözetimi altında bulunan serbest dolaşımda olmayan eşyaya ait dördüncü fıkranın (a) bendinde sayılan belgelerin ibraz edilmesi halinde,
c) Doğrudan ticaret politikası önleminin uygulandığı ülkeden ithal edilen veya ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülük uygulanan ülke menşeli olduğu beyan edilen eşyanın serbest dolaşıma girişinde,
ç) Türkiye ile AB arasında gümrük birliği tesis eden 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararının ticaret politikası önlemlerine ilişkin 47 nci maddesi hükümleri saklı kalmak üzere, AB’ye üye ülkelerden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelen eşyanın serbest dolaşıma girişinde, menşe şahadetnamesi aranmaz. Ancak, (c) bendinin istisnası olarak, eşyanın aynı zamanda birden fazla ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olması ya da aynı düzenleme kapsamında ülkesine göre farklı oranların belirlenmiş olması durumunda menşe şahadetnamesi aranır. Menşe şahadetnamesi ibraz edilmemesi halinde, tahsil edilmesi gerekenlerden en yüksek tutarlar esas alınarak işlem yapılır.
(5) Bir ila dördüncü fıkra hükümleri, yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı eki listelerde Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan ülkeler için öngörülen gümrük vergisi oranının aynı listelerde yer alan Diğer Ülkeler sütununda gösterilen gümrük vergisi oranından daha yüksek bir oranda belirlenmiş olması halinde de uygulanır.
(6) 181 inci maddenin yedinci ve sekizinci fıkraları hükümleri, ticaret politikası önlemine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde de uygulanır.
(7) Numunelerin serbest dolaşıma girişinde bu madde hükümleri uygulanmaz.
…

6- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2002/1) (Üretici Beyan usul ve esasları) (12.02.2002 t. 24669 s. R.G.)

Mezkur tebliğin 1 inci maddesine göre; “Dampinge karşı vergi ile telafi edici vergilerin 99/13482 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar’ın 5 inci maddesi uyarınca, menşe ülkedeki üreticiler esasında değişen miktar veya oranlarda belirlendiği hallerde, ithalatın belirli bir üretici firma için tespit edilen vergi miktar veya oranından istifade edilerek yapılabilmesini teminen, gümrük idarelerince ithal edilecek ürünün vergiye konu üretici tarafından üretildiği tevsik eden “Üretici Belgesi” aranır. Söz konusu belgenin ibraz edilememesi halinde “diğerleri” kapsamında belirlenen vergi tatbik edilir.”

Mezkur tebliğin 2 inci maddesine göre; “Üretici tarafından firmanın antetli kağıdına yazı makinesi ile İngilizce lisanında düzenlenen ve başlıca aşağıdaki bilgileri içeren Üretici Belgesi’nin bir örneği EK’te yer almaktadır.

a) Belgenin tanzim yeri ve tarihi,
b) Eşyayı üreten firmanın adı ve adresi,
c) Satıcı veya eşyayı gönderen firmanın adı ve adresi,
d) Türkiye’deki alıcı firmanın adı ve adresi,
e) Üretici belgesinin gümrük beyanına esas fatura ile ilişkisini gösterecek referanslar (faturanın veya konşimentonun tarih ve sayısına veya akreditif numarası ve bankasına ilişkin bilgi),
f) Eşyanın cinsi ve nev’inin detaylı açıklaması,
g) Varsa eşyanın markası,
h) Eşyanın satış birimine (kilo, metre, adet gibi) göre miktarı,
i) Eşyanın üretiminin hangi temel safhalarının belgeyi düzenleyen üretici firma tarafından gerçekleştirildiğine dair açıklama,
j) Belgeyi düzenleyen üreticinin bahse konu ürünün kendi üretimi olduğuna ve bilgilerin denetime açık bulunduğuna dair beyanı,
k) Beyanı vermeye yetkili üretici firma görevlisinin adı, soyadı, unvanı ve imzası.”

Mezkur tebliğin 4 üncü maddesine göre; “Üretici firmadan Türkiye’ye satışları ve düzenlendiği üretici belgeleri ile ilgili bilgiler ve belge suretleri belirli sürelerle talep edilebilecektir.”

7- Gümrük Yönetmeliğinin itirazların karara bağlanmasından önce eşyanın çekilebilmesi başlıklı 587 inci maddesine göre:

“(1) Yükümlüler, mercilerince verilecek kararlardan önce, ihtilaf konusu eşyayı çekmek isterlerse, aşağıda yazılı şartlarla istekleri kabul olunur ve eşyanın çekilmesine izin verilir.

a) Kararların Yükümlüce tebellüğ edilmiş olması ve taleplerinin bir dilekçe ile gümrüğe verilmiş olması,

b) Yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın ve eşyanın alıcısı adına düzenlenen para cezalarının teminata bağlanması,

c) Uyuşmazlığın idari yargı merciine intikali halinde bu hususun belgelenmesi,

ç) İdarece gerekli görülecek her türlü bilgi veya belgenin sunulması.

d) Düşük kıymet beyanı şüphesiyle kıymet araştırması yapılan hallerde yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın teminata bağlanması.

(2) Vergi tahakkukunun kesinleşmesinden önce idare ile yükümlü arasında çıkan uyuşmazlık yürürlükteki yasaklama ve kısıtlama hükümlerini ihlal eder mahiyette olduğu takdirde bu madde hükmü uygulanmaz.

(3) Birinci fıkranın “(d) bendinin” uygulanmasında düşük kıymet beyanı şüphesiyle kıymet araştırması yapılan hallerde, araştırmanın bu maddenin uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren bir yılda sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre işlem sonuçlandırılır. Bu süreden sonra alınan cevaplar çerçevesinde vergi farkı ortaya çıkan hallerde gerekli işlemler yerine getirilir.”

II. Sonuç;

– “Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.”

Olayda dış ticaret rejimine tabi olarak A ülkesinden ithal edilecek mamul eşyanın, A ülkesindeki üretim aşamasında bünyesine giren bir kısmı % 60 gibi üçüncü ülke (B) menşeli girdiler ile üretilen eşyanın, % 40 A ülkesindeki üretim sürecinde esaslı işlem gerçekleştirdiğinin kanıtlanması, başka bir ifade ile eşyanın menşe kazanması ile İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2002/1 sayılı Tebliğ eki “Üretici Belgesi” beyanının gümrük idarelerine ibraz edilmesi ve gümrük idaresince yapılacak menşe araştırmasında mevcut damping önlemini etkisiz kılmadığı, gerek sunulan bilgi ve belgelerden, gerekse yerinde doğrulama soruşturması sırasında elde edilen bilgi ve belgelerden tespit edilmesi halinde damping vergisi uygulanmayacağını düşünülse bile ki; Bize göre, bu olayda böyle bir şeyin olması (Gümrük İdaresinin, eşyanın ithalatına Dampingsiz olarak izin vermesi) mümkün görünmemekte diye düşünüyoruz.

Anti Damping muafiyeti sağlanmak istenildiğinde, mevzuatta belirlenmiş bir oran bulunmamaktadır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 19.maddesi ve Gümrük Yönetmeliğinin 33.maddesine göre: Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

Gümrük Kanununun 19.maddesine göre en son esaslı işçilik ve eylem A ülkesinde gerçekleştirilse bile, Kanunun 20 inci maddesinde belirtildiği gibi, Esas amacın Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz. Hükümlerinden hareketle, gümrüğün bu yönde bir kanaat oluşturması halinde; aynı hukuksal nedenler ve gerekçelerle bize göre, damping vergisi uygulanabileceği de değerlendirilmektedir.

Ancak; Gümrük Yönetmeliğinin 587.maddesine göre; kanaatimizce Gümrük İdaresince eşyanın menşeinden şüphelenilmesi halinde, sonradan kontrol sonuçlanıncaya kadar vergiler teminata bağlanarak söz konusu eşya sahibine verilebilir.

Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan diğer sebeplerle; Öngörülemeyen herhangi bir ek tahakkuk ve cezai durumla karşılaşmamak için; Gümrük Kanununun 231/5 inci fıkrasına göre Gümrük idaresi tarafından yükümlüye yazı ile yanlış izahat verilmiş olması hâlinde bu Kısım hükümlerine göre idari para cezası ve faiz uygulanmaz”.

Konu hakkında kesin, net, hukuki ve bağlayıcı bir sonuca ulaşmak için; Gümrük Kanunu’nun 6 ve 8.maddeleri ile Gümrük Yönetmeliğinin 580/A. maddesi gereği İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü kanalıyla Gümrükler Genel Müdürlüğünden yazılı izahat alınması ve alınacak yazılı izahata göre işlem yapılmasının daha doğru olacağı değerlendirilmektedir.

Bilgi ve takdirlerinize sunulur.

Ankara, 18.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

MENŞE SAPMASI, DAMPİNG VERGİSİ

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

MENŞE SAPMASI, DAMPİNG VERGİSİ

18.12.2025

I. KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19.maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.

1-Tekstil Ürünlerinde Menşeinin Belirlenmesi

– “… ek-5’te yer alan listedeki tekstil ürünlerinde, pozisyon değişikliği olup olmadığına bakılmaksızın listenin üçüncü sütununda belirtilen işlemlerin gerçekleştirilmiş olması şartı aranır. Listede yer alan ürünler için üçüncü sütunda belirtilen işlem gerçekleşmediği sürece pozisyon değişikliği olsa dahi elde edilen ürün menşe kazanmaz.

5- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat (Damping, Sübvansiyon)

İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında 3577 Sayılı Kanun

Amaç ve kapsam: Bu Kanun, ithalatta haksız rekabet hallerinden dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olduğu zarara karşı bir üretim dalının korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını ilişkin usul ve esasları kapsar.

Damping: Bir malın Türkiye’ye ihraç fiyatının, benzer malın normal değerinin altında olmasını,

Sübvansiyon: Menşe veya ihracatçı ülkenin fayda sağlayan, doğrudan veya dolaylı malî katkısını veya GATT’ın XVI’inci maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteğini,

İhraç Fiyatı: İhraç amacıyla satılan mal için fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken fiyatı,

Benzer Mal: Dampinge veya sübvansiyona konu mal ile aynı özellikleri taşıyan bir malı, böyle bir malın bulunmaması halinde ise benzer özellikleri taşıyan başka bir malı,

Normal Değer: İhracatçı veya menşe ülkede tüketime konu olan benzer mal için normal ticari işlemler sonucunda fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken karşılaştırılabilir fiyatı,

Yönetmelik: İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliği,

Damping marjı: Normal değerin ihraç fiyatını aştığı miktarı,

Sübvansiyon Miktarı: Menşe veya ihracatçı ülke tarafından ihraç edilen malın imal, üretim, ihracat veya taşınma aşamasında sağlanan, doğrudan veya dolaylı malî katkı veya GATT 1994’ün XVI ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteği şeklindeki faydaların tutarını,

Zarar: Bir üretim dalında maddî zararı, maddî zarar tehdidini veya bir üretim dalının kurulmasının fizikî olarak gecikmesini,

Bakanlık: İthalat Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Ticaret Bakanlığını,

Kurul: İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunu,

GATT: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması 1994’ü,

İfade eder.

Önlem Alınmasını Gerektiren Haller: Dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın Türkiye’de bir üretim dalında maddi zarara yol açması veya maddî zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesidir. Ancak, sübvansiyona konu ithalata karşı önlem alınabilmesi için, sübvansiyonun Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması’nın 2.maddesi çerçevesinde bir firma/firma grubu veya bir üretim dalı/üretim dalı grubuna yönelik olduğunun da tespit edilmiş olması gerekir.

Şikâyet ve İnceleme: Genel Müdürlük, şikâyet üzerine veya gerektiğinde re’sen damping veya sübvansiyon incelemesi yapabilir. Dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalattan maddî zarar gördüğünü veya maddî zarar tehdidi altında bulunduğunu veya bu tür ithalatın bir üretim dalının kurulmasını fizikî olarak geciktirdiğini iddia eden üreticiler veya üretim dalı adına hareket eden gerçek veya tüzelkişi veya kuruluşlar Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunabilirler.

Dampinge Karşı Vergi Ve Telafi Edici Vergi: Yapılan soruşturma sonucunda Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı ve sübvansiyon miktarı kadar dampinge konu malın ithalinde dampinge karşı vergi, sübvansiyona konu malın ithalinde ise telafi edici vergi alınır. Bununla birlikte, dampinge veya sübvansiyona konu ithalat nedeni ile meydana gelen zararın telafisinin, tespit edilen damping marjı veya sübvansiyon miktarından daha az bir miktar veya oranda vergi konulmasıyla mümkün olabileceğinin belirlenmesi halinde bu oran veya miktarda vergi uygulanır.

Bu vergilerin, ithali evvelce gerçekleştirilen mallar için, geriye dönük olarak uygulanmasına ilişkin esaslar Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edilir. Ancak, geriye dönük uygulamanın süresi geçici önlemlerin alındığı tarihten itibaren 90 günü geçemez.

Mükellef: Dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi mükellefi; Dampinge veya sübvansiyona konu malı ithal eden gerçek ve tüzel kişilerdir.

Tahsil Mercii: Dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi Gümrük İdarelerince, ithalde alınan diğer vergilerden ayrı olarak tahsil olunur veya teminata bağlanır.

Soruşturma: Re’sen veya şikâyet üzerine yapılan inceleme sonucunda dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın ve bu ithalattan kaynaklanan zararın varlığı konusunda yeterli delillerin bulunması durumunda soruşturma açılır.

– Soruşturma, özel durumlar dışında 1 yıl içinde sonuçlandırılır. Bu süre, gerektiğinde, Kurulca 6 ayı geçmemek üzere uzatılabilir. Soruşturmaya ilişkin ilanlar RG’de yayımlanacak bir tebliğle ilan edilir.

Kesin Önlemler: Soruşturma sonucunda dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen damping marjı veya sübvansiyon miktarı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi alınır.

Daha önce teminat alınmış olması halinde 14.maddeye göre işlem yapılır. Ancak, kesin önlem kararının maddî zarar tehdidi veya bir üretim dalının kurulmasının fizikî olarak gecikmesine ilişkin olarak alınması durumunda, soruşturma sırasında alınan teminatın tahsil edilebilmesi için Kurulun, geçici önlem alınması sebebiyle maddî zarar oluşmadığı hususunda bir belirleme yapması gerekir. Böyle bir belirleme yapılmadığı takdirde, soruşturma sırasında geçici önlem olarak alınan teminat iade edilir. Yürürlüğe konulan dampinge karşı verginin veya telafi edici verginin geçerlilik süresi, uygulanması, askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edilir. Soruşturmaya konu olan mal için hem damping yapılmış olması hem de sübvansiyon verilmiş olması halinde, aynı durumun telafisi için dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi birlikte uygulanamaz.
Dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi konulmuş olması, ilgili malın ithalatını engellemez.

– Soruşturma konusu malların ithalatının teminata bağlanması ve bilahare soruşturma sonucunda önlem uygulanmasına karar verilmesi halinde; karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farka tekabül eden teminatlar hazineye irat olarak kaydedilir. Karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farktan fazla olan teminat iade edilir, az olan kısım için ise tahsilat yapılmaz. Soruşturmanın önlemsiz kapatılmasına karar verilmesi halinde teminat uygulamasına son verilir ve alınan teminatlar iade edilir.

Gümrük mevzuatının; gümrük vergisinin tesciline, tahakkukuna, tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümleri, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tescili, tahakkuku, tahsili, geri verilmesi, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanır.

Ödenmeyen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturulur.

Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, GATT 1994’ün VI.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma ile Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması hükümleri dikkate alınır.

II. Sonuç;

– “Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, Gümrük Kanunu’nun 19’uncu maddesine dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.”

Anti Damping vergisi muafiyeti sağlanmak istenildiğinde, mevzuatta belirlenmiş bir menşe oranı bulunmamaktadır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 19.maddesi ve Gümrük Yönetmeliğinin 33.maddesine göre: Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

Gümrük Kanununun 19 en son esaslı işçilik ve eylem A ülkesinde gerçekleştirilse bile, Gümrük Kanunu’nun 20 inci maddesinde belirtildiği gibi, Esas amacın Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke (A ülkesi) menşeli sayılmaz..

Bilgi ve takdirlerinize sunulur.

Kocaeli, 18.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) ve Transfer Fiyatlandırması

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) ve Transfer Fiyatlandırması

20.12.2025

– Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda fatura tutarı üzerinden % 6 oranında Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) tahsil edilmesi gerekir.
Bedelin ithalden önce ödendiği uluslararası ticarette kullanılan ödeme şekillerinden “peşin”, “akreditifli” ve “vesaik mukabili” ödeme şekilleri ise KKDF kesintisine tabi değildir.

– İhracatın, (İhracatı teşvik belgesi ve vergi resim ve harç istisnası belgesine bağlanmış ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler dahil) finansmanı amacıyla kullanılan krediler ve ihracatı teşvik belgesi ile dahilde işleme izin belgesi kapsamında yapılan ithalatta yukarıdaki oranlar % 0 olarak uygulanır.

– KKDF kesintisine tabi olmayan ödeme şekillerine göre gerçekleştirilen ithalatta mal bedelinin, proforma fatura veya kesin satış faturası tarihine bakılmaksızın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden önce (bu tarih dahil) ilgili bankaya yatırılması ve ilgili banka tarafından da bu bedelin ihracatçıya transferinin en geç iki iş günü içinde tamamlamış olması gerekmektedir.
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın 22 nci maddesi, “Bu Kararla bu Karara ek olarak yayımlanacak kararlarda ve bunlara ilişkin tebliğlerde belirtilen, hak doğurucu ve hak düşürücü ve uyulmaması aykırılık oluşturan sürelerin hesaplanmasında, işlemin yapıldığı gün hesaba katılmaz. Ancak, hesaplanacak sürelerin son günü resmi tatile rastlarsa, süreler resmi tatili izleyen ilk is gününün çalışma saati sonunda biter.” Hükmünü amir olup, bahsi geçen iki günlük sürenin hesaplanmasında bu hükmün dikkate alınması gerekmektedir.

Bununla birlikte, KKDF kesintisi doğup doğmadığı hususunun gümrük idarelerince değerlendirilebilmesi için, yükümlünün mal bedelini tescil tarihinden önce veya tescil tarihinde bankaya yatırdığını transfer bildirim formu/banka yazısı ile gümrük idarelerine tevsik etmesi yeterlidir.

Öte yandan, mal bedelinin banka tarafından gümrük beyannamesinin tescil tarihinden önce veya tescil tarihinde ihracatçıya transfer edilmiş olması halinde, iki iş günü valör süresi aşılmış olsa bile KKDF kesintisi yapılmaması gerekmektedir.

– 1) Dahilde işleme rejimi kapsamında üretilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak Gümrük Kanunu’nun 114.maddesine göre vergilendirilmesi halinde, eşya bedelinin dahilde işleme rejimine ilişkin verilen gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

2) Dahilde işleme rejimi kapsamında üretilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş rejimine tutularak Gümrük Kanunu’nun 115.maddesine göre vergilendirilmesi halinde, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş rejimine ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

3) Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde kısmi muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, eşya bedelinin geçici ithalat rejimine ilişkin verilen gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

4) Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

5) İstisnai kıymet yoluyla beyan yapılan hallerde, tamamlayıcı beyanın gümrük idaresine verilmesi gerektiği süreden sonra istisnai kıymete ilişkin ödemenin yapılması durumunda,

KKDF kesintisi yapılacaktır.

Gümrük Kıymeti

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.Maddesine Göre İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti: “1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28’inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır: a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı,
d) Alıcı ve satıcı arasında bir ilişki bulunmamalı; ilişkinin varlığı durumunda ise, satış bedeli bu maddenin 2 nci fıkrası hükümlerine göre gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir nitelikte olmalıdır.
a) Yukarıdaki fıkra hükümlerini uygulayarak satış bedelinin belirlenmesinde, alıcı ile satıcı arasında bir ilişkinin varlığı, satış bedelinin reddedilmesi için tek başına yeterli bir neden oluşturmaz. Böyle durumlarda, satışa ilişkin koşullar incelenerek, bu ilişkinin fiyatı etkilemediği belirlenirse, satış bedeli kabul edilir. …
c) (b) bendinde sayılan kıymetler, beyan sahibinin girişimi/ rızası ile ve yalnız kıyaslama amacıyla kullanılır. (b) bendi hükümlerine dayanarak eşyanın satış bedelinin yerini alacak bir kıymet tespit edilemez. …
b) 27’inci maddeye göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez”.

Gümrük Kanunun 24.Maddesi Hükümlerine Göre Belirlenemeyen Gümrük Kıymeti; Kanun’un 25.maddesinde belirtilen diğer yöntemlerin sırasıyla uygulanması suretiyle belirlenir. 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, Kanun’un 26.maddesinde belirtilen hükümlere göre belirlenir. Kanun’un 24, 25 ve 26.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti ise, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT)’ın VII’inci Maddesi, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma, Bu Anlaşmaya göre oluşturulan Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi’nin Kararları, Gümrük Kıymeti Yorum Notları, Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği’nin eşyanın gümrük kıymetine ilişkin diğer hükümleri ile bu hükümlere uygun prensip ve yöntemlerle ve Türkiye’deki mevcut veriler esas alınarak belirlenir.

Transfer Fiyatlandırması

Bugün dünya üzerindeki ticaretin önemli bir kısmı çokuluslu şirketlerin iştirakleri arasında gerçekleştirilmektedir. Bu firmalar kendi iştirakleri arasındaki mal ve hizmet alım satımında oluşacak fiyatı, karşılaşacakları toplam vergi yükünü de dikkate alarak belirlemek istemektedirler. Transfer fiyatlandırması bir ticari işletmenin kendi kolları ya da bağlı iştirakleri arasındaki mal ve hizmet satışlarında uyguladığı fiyatlama olarak tanımlanabilir. (KAPUSUZOĞLU Tuncay, “Vergisel Yönden Transfer Fiyatlandırması”, Oluş Yayıncılık, İstanbul. Kapusuzoğlu, 2003, s. 3).

Bu sayede, grubun her bir iştirakinin ayrı ayrı kârını maksimize etmesinden ziyade, bütüncül bir bakış açısıyla grubun toplam kârının maksimize edilmesi hedeflenmektedir.

Transfer fiyatlandırması; Vergilendirmede, mükellefler tarafından kullanılabilecek bir vergi planlama aracı ve vergi idareleri bakımından da bunun kötüye kullanılarak vergi kaybına neden olmasını engellemek adına yapılan bir düzenleme olarak ifade edilebilir. (ÖCAL Erdoğan, “Teoride, Mevzuatta ve Uygulamada Transfer Fiyatlandırması”, PWC Danışmanlık Hizmetleri Yayını, İstanbul, 2015, s. 21).

OECD’nin yayımladığı Çokuluslu Şirketler ve Vergi İdareleri için Transfer Fiyatlandırması Rehberinde “Transfer Fiyatı”; bir işletmenin mal, gayri maddi hak ya da hizmetlerinin bağlı bir işletmeye satış fiyatıdır” şeklinde tanımlanmıştır (OECD Transfer Pricing Guidelines For Multinational Enterprises and Tax Administrations, 2017, s.17).

Vergi alanında sıkça kullanılan ve genellikle hakkında olumsuz düşünülen transfer fiyatlandırması, vergi kanunlarına aykırı bir kavram değildir. Vergi kanunlarına aykırı olan bu fiyatlandırma şeklinin işletmeler (firmalar) tarafından kötüye kullanılması olup, bunun yasal dayanağı da 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 13’ncü maddesinde hüküm altına alınan “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı”dır. (BATI Murat, “Transfer Fiyatlandırması Hakkında Ne Biliyoruz?” Yaklaşım Dergisi, Haziran, Sayı 270, 2015, s. 111).

Dünya ticaretinin büyük bir kısmını gerçekleştiren çok uluslu şirketler, kendi aralarındaki ticareti bir takım vergisel avantaja dönüştürmektedirler. Bunun için de kullanmış oldukları araç, transfer fiyatlandırmasıdır. (NAZALI Ersin, “Transfer Fiyatlandırması-I”, Yaklaşım Dergisi, Temmuz 2007, s. 58).

Transfer fiyatlandırması mevzuatımızda, 5520 sayılı Kanunun 13’ncü maddesi ve Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) ile düzenlenmiştir.

1- 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.Maddesi

1) Kurumlar/ firmalar; ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.

2) İlişkili kişi; kurumların/ firmaların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. …
3) Emsallere uygunluk ilkesi; ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder. …
4) Kurumlar/ firmalar, ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri, aşağıdaki yöntemlerden (işlemin mahiyetine) en uygun olanını kullanarak tespit eder.
Bu yöntemler:
a) Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi: Bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade eder.
b) Maliyet artı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder.
c) Yeniden satış fiyatı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade eder.
ç) İşlemsel kâr yöntemleri: Emsallere uygun fiyat veya bedelin tespitinde, ilişkili kişiler arasındaki işlemden doğan kârı esas alan yöntemleri ifade eder. Bu yöntemler, işleme dayalı net kâr marjı yöntemi ve kâr bölüşüm yöntemidir. İşleme dayalı net kâr marjı yöntemi, mükellefin kontrol altındaki bir işlemden; maliyetler, satışlar veya varlıklar gibi ilgili ve uygun bir temele dayanarak tespit ettiği net kâr marjının incelenmesi esasına dayanır. Kâr bölüşüm yöntemi, ilişkili kişilerin bir veya daha fazla sayıdaki kontrol altındaki işlemlere ilişkin toplam faaliyet kârı ya da zararının, üstlendikleri işlevler ve yüklendikleri riskler nispetinde ilişkili kişiler arasında emsallere uygun olarak bölüştürülmesi esasına dayanır.
d) Emsallere uygun fiyata yukarıdaki yöntemlerden herhangi birisi ile ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemin niteliğine uygun olarak kendi belirleyeceği bir yöntemi kullanabilir.
5) İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanacak fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemler, mükellefin talebi üzerine Maliye Bakanlığı ile anlaşılarak belirlenebilir. …
8) Transfer fiyatlandırmasına ilişkin belgelendirme yükümlülüklerinin tam ve zamanında yerine getirilmiş olması kaydıyla, örtülü olarak dağıtılan kazanç nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmemiş veya eksik tahakkuk ettirilmiş vergiler için vergi ziyaı cezası (Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hali hariç) % 50 indirimli olarak uygulanır.

Değerlendirme ve Sonuç

88/12944 Sayılı Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) Hakkında Karar’ın 3.Maddesinin (d) fıkrasına Göre; Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda fatura tutarı üzerinden % 6 oranında Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) tahsil edilmesi gerekir.
Bedelin ithalden önce ödendiği uluslararası ticarette kullanılan ödeme şekillerinden “peşin”, “akreditifli” ve “vesaik mukabili” ödeme şekilleri ise KKDF kesintisine tabi değildir.

– Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16 sayılı 18.03.2011 tarihli Genelgesine göre; KKDF kesintisine tabi olmayan ödeme şekillerine göre gerçekleştirilen ithalatta mal bedelinin, proforma fatura veya kesin satış faturası tarihine bakılmaksızın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden önce (bu tarih dahil) ilgili bankaya yatırılması ve ilgili banka tarafından da bu bedelin ihracatçıya transferinin en geç iki iş günü içinde tamamlamış olması gerekmektedir.

….Firmamız A.Ş.’nin gerçekleştirdiği ithalatlarla ilgili Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamelerinin tamamında ödeme şeklinin “Peşin Ödeme” olduğu, söz konusu Sonradan Kontrol Raporunda ilgili gümrük idaresine beyan edilmediği (eksik beyan edildiği) belirtilen gümrük kıymet unsurunun ise Mali Mevzuata göre uygulanan “Transfer Fiyatlandırması” nedeniyle yapılan kâr marjı ayarlaması sebebiyle uygulanan % 3 oranındaki indirim nedeniyle kaynaklandığı ve bu tutarın hiçbir zaman satıcı firmaya ödenmediği ve ödenmeyeceği, ortada ödenen veya ödenecek bir bedel, meblağ, tutar, değer, vb. bulunmadığı, bu nedenle söz konusu serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin olarak beyannamelerin tescil tarihlerinden sonra Yurt dışına satıcıya ve/veya satıcı yararına ödenen veya ödenecek bir meblağ, değer, tutar, kıymet, miktar vb. bulunmadığı için bahse konu serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin olarak Kaynak Kullanım Destekleme Fonu (KKDF) oluşması, doğması veya tahakkuk etmesinin, haliyle ilgili mevzuata göre oluşmayan, doğmayan bir KKDF üzerinden KDV vb. vergi ve benzeri yükümlülüklerin istenilmesi/ firmamızdan talep edilmesinin mevcut ilgili mevzuata ve Anayasanın Vergilendirmeyle ilgili 73.maddesine aykırı olduğu,
Konuya ilişkin olarak Firmamıza tebliğ edilen …. Sayı ve tarihli “Tahakkuk Kararı”nın, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 210 ve 211.maddeleri gereği “Kaldırılması” gerekmektedir.

– İlgili Gümrük İdaresinden KKDF ile ilgili olarak gelen Tahakkuk Kararları ve Ceza kararları için, bu kararların Firmamıza tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne itiraz edilmesi, İlgili Bölge Müdürlüğü’nden red cevabı alınması veya “Zınmı Red” halinde ise 30 gün içinde İlgili Vergi Mahkemesine dava açılması gerekir.

Ankara, 20.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Türkiye Cumhuriyeti İle Büyük Britanya Ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA)’nın Getirdiği Bazı Avantajlar

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Türkiye Cumhuriyeti İle Büyük Britanya Ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA)’nın Getirdiği Bazı Avantajlar

19.12.2025

– Gümrük Birliği, malların serbest dolaşımı esasına göre tesis edilmiş olmakla birlikte, STA’lar menşe esasına göre tesis edilmektedir.

– STA’larda sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinin içerisindeki sanayi payları dışında kalan ürünler ile hizmetler sektörü ve kamu yatırımları gibi alanlarda da bir serbesti uygulanabilmektedir.

Söz konusu Anlaşmanın (STA) Amacı: 1) Tarafların İş bu Anlaşma gereğince ve GATT 1994’ün XXIV’üncü Maddesi ile tutarlı olarak mal/eşya ticaretinde bir serbest ticaret alanı ve ilgili kuralları tesis etmektir.
2) Taraflar arasındaki ticarete ilişkin AB ile Türkiye arasındaki ikili ticaret düzenlemelerinden kaynaklanan tercihli koşulları korumak ve aralarındaki ticaretin daha ileri düzeyde serbestleştirilmesi ve kolaylaştırılması için gerekli zemini sağlamaktır.
3) Anlaşma hükümleri uyarınca ve GATT 1994’ün XXIV’üncü Maddesi’ne uygun olarak, mal ticaretinin serbestleştirilmesidir.
4) Anlaşmanın amacı, AB ile Türkiye arasındaki gümrük birliği düzenlemelerinden kaynaklanan tercihli koşulların korunması ve taraflar arasındaki ticaretin daha ileri düzeyde serbestleştirilmesi, taraflar arasındaki ticarette bir serbest ticaret alanının tesis edilmesidir.

Sanayi Ürünlerinde Gümrük Vergilerinin Kaldırılması: 1) İşbu Anlaşma’da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf, diğer Taraf’ın menşeli sanayi ürünlerindeki tüm gümrük vergilerini kaldıracaktır.
2) Bu madde’nin amacı doğrultusunda sanayi ürünleri, Ek 2-A’da listelenen ürünler hariç olmak üzere, Armonize Sistemin 25 ilâ 97’inci Fasılları arasında yer alan malları ifade etmektedir.

– STA uyarınca sanayi ürünlerinde BK’dan vergi tahsil edilmeyecek. Tarım ve işlenmiş tarım ürünlerinde AB’ne uygulanan vergiler geçerli olacaktır.

– STA uyarınca BK’dan İGV (ilave gümrük vergisi) tahsil edilmeyecektir,

Ancak; AB üzerinden ithal edilecek BK menşeli eşya için İGV tahsilatı yapılacaktır.

Tarım Ürünlerinde Gümrük Vergilerinin Sıfırlanması: 1) İşbu Anlaşma’da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf, Ek 2-B uyarınca diğer Taraf’ın menşeli tarım ürünlerindeki gümrük vergilerini indirecek veya zamanla sıfırlayacaktır.
2) Bu Madde’nin amacı doğrultusunda tarım ürünleri, Armonize Sistemin 1 ilâ 24’üncü Fasılları arasında yer alan malları ve ayrıca Ek 2-A’da listelenen ilave ürünleri ifade etmektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yayla Denetim Danışmanlık
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş. Eğitim Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA Tel: 0312 – 442 67 35 –
www.cobangumrukdenetim.com Tel: 0505 – 519 88 41 Tel: 0530 – 460 24 18
E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com E-Mail: yayla.sefa@hotmail.com ; www.yayladenetim.com
k.coban0306@gmail.com

Sayfa 1 / 7

İhracat Vergileri, Resim Ve Diğer Harçlar: Taraflardan hiçbiri, diğer Taraf’ın ülkesine mal ihracatında herhangi bir vergi, resim, ücret veya her türlü diğer harçları, bu vergi, resim, ücret veya harçlar iç tüketime yönelik benzer ürünler için uygulanmadıkça, uygulamaya koymayacak veya var olanları sürdürmeyecektir.

İthalat Ve İhracat Kısıtlamaları: İşbu Anlaşma (STA)’da aksi belirtilmedikçe, Taraflardan hiçbiri diğer Taraf’ın herhangi bir ürününün ithalatına yönelik olarak, GATT 1994’ün XI’inci Maddesi ve bunun yorumlayıcı notlarına uygun olanlar hariç, herhangi bir yasak veya kısıtlama kabul etmeyecek veya var olanları sürdürmeyecektir.

AT.R Dolaşım Belgesi Kullanımı: 31 Aralık 2020 itibariyle Türkiye BK arasındaki ticarette ATR kullanımı sona ermiş olup, yeni dönemde BK ile menşe esaslı ticarete geçildi. Bundan böyle menşe belgesi kullanılacaktır.
Ancak, BK yolda veya antrepoda olan ürünler için 31 Aralık 2020’den önce düzenlenen ATR belgelerini 1 yıl süreyle tanımaya devam edecektir.

– Gümrük Birliğinden farklı olarak yeni dönemde BK ile ticaretimiz menşe ilkesine göre devam edecektir.

– Ülkemiz ile Birleşik Krallık arasında akdedilen STA’nın ekini oluşturan ve ilk hali 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girip 14/04/2021 tarihine kadar yürürlükte kalan “Menşe Kuralları ve Menşe İşlemlerine İlişkin Protokol”ün 16’ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “50 ile 63’üncü fasıllar arasında yer alan eşya ile sınırlı” geri ödeme yasağı bulunduğundan, protokolün ilk halinin yürürlükte bulunduğu 01/01/2021 ile 13/04/2021 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) tescil edilmiş gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın Gümrük Tarife Cetveli’nde “50 ile 63’üncü fasıllar arasında sınıflandırılmış olması halinde (bu fasıllar dahil), ihraç eşyasının bünyesindeki serbest dolaşıma girmemiş üçüncü ülke menşeli girdiler için telafi edici vergi yükümlülüğü doğacaktır.

01/01/2021 tarihinden sonra tescil edilen beyannameler kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen eşyanın mezkur fasıllar dışında sınıflandırılmış olması halinde ise, bu eşyanın bünyesindeki serbest dolaşımda bulunmayan üçüncü ülke menşeli girdi telafi edici verginin konusunu oluşturmayacaktır.

14/04/2021 tarihinden (bu tarih dahil) sonra tescil edilen gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın bünyesinde yer alan ve serbest dolaşımda olmayan üçüncü ülke menşeli girdi için telafi edici vergi yükümlülüğü doğmayacaktır.

– 14.04.2021 tarihinde yürürlüğe giren menşe kuralları çerçevesinde İngiltere’ye (BK) yapılan ihracatta TEV ödenmesi söz konusu olmayacaktır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yayla Denetim Danışmanlık
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş. Eğitim Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA Tel: 0312 – 442 67 35 –
www.cobangumrukdenetim.com Tel: 0505 – 519 88 41 Tel: 0530 – 460 24 18
E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com E-Mail: yayla.sefa@hotmail.com ; www.yayladenetim.com
k.coban0306@gmail.com

Sayfa 2 / 7

– Anlaşma uyarınca, bir taraf ülke menşeli eşyaya diğer bir taraf ülkede tercihli tarife uygulanmasında, ürünler yönetmelikteki geçerli koşulları karşılarsa o taraf ülke menşeli kabul edilecektir.

– Bir ürünün menşe statüsü kazanması durumunda, o ürünün üretiminde kullanılan menşeli olmayan girdiler, o ürün başka bir ürün içinde girdi olarak kullanıldığında menşeli olmayan olarak kabul edilmeyecektir.

– Bir ürünü taşınması sırasında korumaya yönelik kullanılan ambalaj malzemeleri ve konteynerler, o ürünün menşeli olup olmadığının belirlenmesinde dikkate alınmayacaktır.

– İthalatçı taraf ülkede dahili kullanım için beyan edilen menşeli bir ürün, ihraç edildikten sonra ve dahili kullanımı için beyanda bulunulmadan önce, değiştirilmemiş, herhangi bir şekilde dönüştürülmemiş veya iyi koşullarda muhafaza edilmelerine yönelik işlemler veya işaret ve etiket yapıştırmak veya mühür basmak ya da ithalatçı taraf ülkenin belli iç gerekliliklerine uygunluğunu temin etmek üzere, diğer belgelendirme işlemleri haricinde bir işlemden geçirilmemiş olması gerekecek. Bir ürün üçüncü bir ülkede, gümrük gözetimi altında tutulması koşuluyla depolanabilecek veya sergilenebilecektir.

– BK ile ticarette menşe kontrolü yapılacak, üçüncü ülke menşeli malların (MFN) vergisi tahsil edilecektir.

Ayrıca, Türkiye – İngiltere (BK) arasında yapılan STA gereği: “STA uyarınca BK’dan yapılan ithalatlarda İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsil edilmeyecektir.

Ancak; AB üzerinden Türkiye’ye ithal edilecek BK menşeli eşyalar için İGV tahsilatı yapılacaktır. Türk menşeli ürünlerin doğrudan BK’a ihracatında İGV tahsilatı yapılmayacak,
Fakat, Türk menşeli ürünlerin AB ülkeleri (Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, vb.) üzerinden İngiltere’ye (BK) yapılan İthalatı sırasında ise İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsilatı yapılacaktır.

– Türkiye-BK STA mal ticaretini kapsamakta ve hizmet ticaretine ilişkin kurallar içermemektedir. Bu bağlamda, taraflar arası ticaret DTÖ kuralları üzerinden devam edecektir. AB ve BK arasında kurulan yeni ilişki sonrasında, ülkemiz ve BK arasında hizmet ticaretini de içerecek şekilde daha derin ve kapsamlı bir STA akdedilmesi hedeflenmektedir.

Sayfa 3 / 7

Menşe İşlemleri

Menşe bakımından uygulama; tercihli menşe kuralları çerçevesinde olacaktır. Taraflar arasında gerçekleştirilecek olan ticarette kapsam dâhilinde olan mallar için gümrük vergileri kaldırılacaktır. Yine ihracat ile ilgili olarak taraflardan hiçbiri diğer tarafın ülkesine mal ihracatında herhangi bir vergi, resim, ücret veya her türlü diğer harçları uygulamayacak ve var olanlar da kaldırılacaktır. Taraflar herhangi bir ürünün ithalatına yönelik bir yasak veya kısıtlama kabul edemeyecektir.

– STA kapsamı vergi muafiyetlerinden yararlanmak için; İhracatçı tarafından kendiliğinden ilgili fatura ya da başka bir ticari belge üzerine yapılacak menşe beyanı, taraflar arasındaki ticarete konu eşyanın menşe belgesi olarak kullanılacak ve bir makamın onayını gerektirmeyecektir.
Bu çerçevede, aşağıda metni verilen menşe beyanının, dipnotlarla uyumlu şekilde yapılması gerekmektedir/ gerekir.

İngilizce Uyarlama:

The exporter of the products covered by this document (customs authorisation No … ([1])) declares that, except where otherwise clearly indicated, these products are of … (2) preferential origin.

Türkçe Uyarlama:

Bu belge (gümrük onay No: … (1) kapsamındaki girdilerin ihracatçısı, aksi açıkça belirtilmedikçe, bu girdilerin … (2) tercihli menșeli olduğunu beyan eder.
… (3)
(Yer ve tarih)
… (4)
(İhracatçının imzası, İlaveten beyanı imzalayan kişinin adı ve soyadı okunaklı şekilde yazılmalı)

EORİ Numarası Alınması Zorunluluğu Bulunmuyor: Türk ihracatçıları için EORI numarası alınması zorunluluğu bulunmamaktadır. STA uyarınca, Menşe beyanının Birleşik Krallık’ta yerleşik bir ihracatçı tarafından yapıldığı hallerde bu alana EORI numarası girilir. EORİ hakkında BK Maliye Bakanlığı’nın https://www.gov.uk/eori adresinden bilgi edinilebilir ve başvuru yapılabilir.

Menşeli Ürün Kavramı: (1) Anlaşma uyarınca bir Taraf ülke menşeli eşyaya diğer bir Taraf ülkede tercihli tarife uygulanmasında, ürünlerin bu Yönetmelikteki diğer tüm geçerli koşulları karşılaması şartıyla, aşağıda belirtilen ürünler o Taraf ülke menşeli kabul edilir;
a) 7 nci maddede belirtildiği şekilde, tamamen o Taraf ülkede elde edilen ürünler.
b) Sadece o Taraf ülke menşeli girdilerden o Taraf ülkede üretilen ürünler.
c) EK-2’de belirlenen koşulları karşılamak şartıyla menşeli olmayan girdileri içermek suretiyle o Taraf ülkede üretilen ürünler.
(2) Bir ürünün menşe statüsü kazanması halinde, o ürünün üretiminde kullanılan menşeli olmayan girdiler, o ürün başka bir ürün içerisinde girdi olarak kullanıldığında, menşeli olmayan olarak kabul edilmez.
(3) Menşe statüsü kazanımı İngiltere veya Türkiye’de kesintisiz olarak yerine getirilir.

Sayfa 4 / 7

Tercihli Tarife Talebi: (1) Her bir Taraf ülke, bu Yönetmeliğin gerekliliklerini karşılayan menşeli eşyanın, ithalatçı tarafından 19.maddenin (menşe beyanı) gerekliliklerini karşılayan bir menşe beyanına dayanarak yapılan tercihli tarife talebini esas almak suretiyle, bu Yönetmelik uyarınca tercihli tarifeden yararlanmasını sağlar.
(2) İthalatçı Taraf ülke, bu Yönetmeliğin herhangi bir gerekliliğini yerine getiremeyen bir ithalatçı, ihracatçı veya Taraf ülkenin tercihli tarife talebini reddedebilir.

Menşe Beyanı: (1) Bir menşe beyanı; a) İthal edilen eşyanın Anlaşma çerçevesinde tercihli tarife için gerekli koşulları karşıladığını açıkça beyan eden ihracatçının kendisi tarafından, EK-4’te belirlenen biçimde yazılı olarak yapılır.
b) Söz konusu eşyayı yeterli ayrıntıda açıklayacak şekilde tanımlayan bir fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge üzerine yapılabilir veya bunlara eklenebilir.
(2) Menşe beyanı, ihracatçı tarafından elektronik ortamda düzenlenebilir. Bu hallerde, düzenleyen kişinin açık bir şekilde yazılı olması ve şekil ile içeriğinin EK-4’te yer verilen örneğe uygun olması koşuluyla;
a) İhracatçı tarafından kâğıt ortamında ıslak imza atılmak suretiyle düzenlenmesini müteakip elektronik ortama aktarılarak ithalatçıya gönderilen beyanın,
b) İhracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasının imajını taşıyan veya elektronik olarak imzalanan, herhangi bir imza imajı içermeyen beyanın,

Yer aldığı fatura, teslimat notu veya ticari belgenin aslı veya elektronik ortama aktarılarak ithalatçıya gönderilen nüshasının, yazıcıdan alınan çıktısı kabul edilir.
(3) Türkiye’de düzenlenen menşe beyanları ihracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasını taşır. Ancak, onaylanmış ihracatçıdan, kendi adıyla hazırlanmış menşe beyanını kendi el yazısıyla imzalanmış addedilerek tüm sorumluluğu üzerine aldığına dair yazılı bir taahhütnameyi ilgili gümrük idaresine vermiş olması koşuluyla, böyle bir beyanı imzalama şartı aranmaz.

Menşe Beyanının Geçerliliği: (1) Her bir Taraf ülke, bir menşe beyanının, yapıldığı tarihten itibaren on iki ay veya ithalatçı Taraf ülkede tanınan daha uzun bir süre için geçerli olmasını sağlar. İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresinden bu geçerlilik süresi içerisinde tercihli tarife talebinde bulunulabilir.
(2) Her bir Taraf ülke, bir menşe beyanının; a) Menşeli eşyanın bir Taraf ülkeye tek bir sevkiyatı için,
b) Menşeli aynı eşyanın birden fazla sevkiyatı için,
on iki ayı geçmemek kaydıyla menşe beyanında belirtilen süre dâhilinde kullanılmasına imkan tanır.
(3) İthalatçı Taraf ülke, yasa ve yönetmeliklerine uygun olarak geçerlilik süresinden sonra gümrük idaresine sunulan bir menşe beyanını tercihli tarife amacıyla kabul edebilir.
(4) Armonize Sistemin XV ila XXI. Bölümleri altında sınıflandırılan, Armonize Sistemin 2(a) nolu Genel Kuralı çerçevesinde birleştirilmemiş veya demonte olan ürünler parçalar halinde ithal edilirse, ithalatçının talebi üzerine ve ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi tarafından belirlenen gerekliliklere uygun olarak, bu tür ürünler için tek bir menşe beyanı kullanılabilir.

Menşe İstenmeyen Haller (Muafiyet): (1) Anlaşma kapsamında Türkiye’ye ithal edilen ürünlerin toplam kıymetinin küçük paketler için 500 Euro’yu veya yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler için 1200 Euro’yu aşmadığı hallerde, menşe beyanı ibraz edilmesi gerekmez.
(2) Birinci fıkra kapsamında gerçekleştirilen bir ithalat işleminin, bu Yönetmeliğin menşe beyanları ile ilgili gerekliliklerinden kaçınmak amacıyla gerçekleştirilmiş olduğunun tespit edildiği hallerde, birinci fıkra hükümleri uygulanmaz.

Sayfa 5 / 7

Tercihli Tarifenin Sonradan Talep Edilmesi: Her bir Taraf ülke, kendi yasa ve yönetmelikleri ile uyumlu olarak, eşyanın o Taraf ülkeye ithal edildiğinde menşeli olarak nitelendirildiği, ancak ithalatçının ithalat esnasında bir menşe beyanının bulunmadığı hallerde, eşyanın ithalatçısının ithalat tarihinden itibaren en geç iki yıl içerisinde, eşyanın tercihli tarifeye tabi tutulmaması sonucunda ödenen vergilerin iade edilmesi için başvuruda bulunmasına imkân tanır.

Cezalar: Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı fiiller hakkında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
…

Sonuç olarak:

1) İşbu Anlaşma’da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf, diğer Taraf’ın menşeli sanayi ürünlerindeki tüm gümrük vergilerini kaldıracaktır.
2) Bu Madde’nin amacı doğrultusunda sanayi ürünleri, Ek 2-A’da listelenen ürünler hariç olmak üzere, Armonize Sistemin 25 ilâ 97’inci Fasılları arasında yer alan malları ifade etmektedir.

– STA uyarınca sanayi ürünlerinde BK’dan vergi tahsil edilmeyecek. Tarım ve işlenmiş tarım ürünlerinde AB’ne uygulanan vergiler geçerli olacaktır.

– STA uyarınca BK’dan İGV (ilave gümrük vergisi) tahsil edilmeyecek,
Ancak; AB üzerinden ithal edilecek BK menşeli eşya için İGV tahsilatı yapılacaktır.

Tarım Ürünlerinde Gümrük Vergilerinin Sıfırlanması: 1) İşbu Anlaşma’da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf, Ek 2-B uyarınca diğer Taraf menşeli tarım ürünlerindeki gümrük vergilerini indirecek veya zamanla sıfırlayacaktır.
2) Bu Madde’nin amacı doğrultusunda tarım ürünleri, Armonize Sistemin 1 ilâ 24’üncü Fasılları arasında yer alan malları ve ayrıca Ek 2-A’da listelenen ilave ürünleri ifade etmektedir.

Sayfa 6 / 7

– Gümrük Birliğinden farklı olarak yeni dönemde BK ile ticaretimiz menşe ilkesine göre devam edecektir.

– Ülkemiz ile Birleşik Krallık arasında akdedilen STA’nın ekini oluşturan ve ilk hali 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girip 14/04/2021 tarihine kadar yürürlükte kalan “Menşe Kuralları ve Menşe İşlemlerine İlişkin Protokol”ün 16’ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “50 ile 63’üncü fasıllar arasında yer alan eşya ile sınırlı” geri ödeme yasağı bulunduğundan; Protokolün ilk halinin yürürlükte bulunduğu 01/01/2021 ile 13/04/2021 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) tescil edilmiş gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın Gümrük Tarife Cetveli’nde “50 ile 63’üncü fasıllar arasında sınıflandırılmış olması halinde (bu fasıllar dahil), ihraç eşyasının bünyesindeki serbest dolaşıma girmemiş üçüncü ülke menşeli girdiler için telafi edici vergi yükümlülüğü doğacaktır.

01/01/2021 tarihinden sonra tescil edilen beyannameler kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen eşyanın mezkur fasıllar dışında sınıflandırılmış olması halinde ise, bu eşyanın bünyesindeki serbest dolaşımda bulunmayan üçüncü ülke menşeli girdi telafi edici verginin konusunu oluşturmayacaktır.

Söz Konusu Protokolün Revize Edilmiş Hali İse: 14/04/2021 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, protokolün revize edilmiş halinde hiçbir ürün grubu için geri ödeme/muafiyet yasağı bulunmadığından,
14/04/2021 tarihinden (bu tarih dahil) sonra tescil edilen gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın bünyesinde yer alan ve serbest dolaşımda olmayan üçüncü ülke menşeli girdi için telafi edici vergi yükümlülüğü doğmayacaktır.

– 14.04.2021 tarihinde yürürlüğe giren menşe kuralları çerçevesinde İngiltere’ye (BK) yapılan ihracatta TEV ödenmesi söz konusu olmayacaktır.

BK’nın Türkiye ve üçüncü ülke menşeli ürünlerde uygulayacağı vergi oranlarına aşağıdaki adreslerden ulaşılabilir: https://www.gov.uk/guidance/uk-tariffs-from-1-january-2021

https://www.trade-tariff.service.gov.uk/sections

– Türkiye – İngiltere (BK) arasında yapılan STA gereği: “STA uyarınca BK’dan yapılan ithalatlarda İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsil edilmeyecektir.

Fakat, Türk menşeli ürünlerin AB ülkeleri (Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, vb.) üzerinden İngiltere’ye (BK) yapılan İthalatı sırasında ise İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsilatı yapılacaktır.
…

Kocaeli, 19.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri) (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri )

Sayfa 7 / 7

İTHALATTA GÖZETİM UYGULAMASI

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

İTHALATTA GÖZETİM UYGULAMASI

28.12.2025

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Gözetimle ilgili genel mevzuat hükümleri: 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar, 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı R.G.’de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği, ilgili Tebliğler, çeşitli Genelgeler ve Tasarruflu yazılardan oluşmaktadır.

Söz konusu tebliğler her sektör için ayrı olup, hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmiş olup, bildiğimiz kadarıyla, şimdiye kadar Petrol ürünleriyle ilgili herhangi bir gözetim tebliği yayımlanmamıştır.

Gözetim Uygulamasının Amaç ve kapsamı: İlgili Karar ve Yönetmeliğin amaç ve kapsamı; Bir malın ithalatında kaydedilecek gelişmelerin yakından izlenmesi amacıyla o malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.

Gözetim belgesi: Gözetime tabi malların ithali için Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nce verilen veya onaylanan belgeyi ifade eder (söz konusu belge elektronik ortamda da verilebilir).

– Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya resen yapılacak bir değerlendirme sonucunda (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır.

– Gözetim kararı, Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.

– Bir malın ithalatı geçmişe dönük gözetime tabi tutulduğunda, bu malın ithalatı sırasında Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kayıt tutulur.

– İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra “Gözetim Belgesi”de aranır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 1 / 11

– Gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esaslar ile başvuru sahiplerinden alınacak olan taahhütnameler Tebliğlerle belirlenir.

– Gözetim Belgesi, yürürlükteki mevzuatın öngördüğü diğer koşullar saklı kalmak üzere, ithalatçının usulüne uygun başvurusunun Genel Müdürlüğe ulaşmasından itibaren 10 (on) işgünü içinde talep edilen tüm miktar üzerinden, ücretsiz olarak verilir. (Uygulamada ise, kolay kolay gözetim belgesi verilmemektedir).

– Yapılan beyanın gerçeğe aykırı olduğunun ve başvurularda sunulan bilgi ve belgelerde tutarsızlık bulunduğunun tespit edilmesi halinde Gözetim Belgesi düzenlenmez. Gözetim belgeleri devredilemez.

– Gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymet veya miktarın, Gözetim Belgesinde kayıtlı kıymet veya miktarı, toplam % 5’ten (% 5 dahil) daha az bir oranda aşması ithalatın yapılmasını engellemez. Genel Müdürlük, malın ve işlemlerin özelliklerini dikkate alarak, % 10’u aşmamak üzere farklı bir oran tespit edebilir.

– 2019/1 sayılı Tebliğin, 10.05.2004 tarihli, 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”a dayandığı, kayda alma uygulaması kapsamında gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle, 2019/1 sayılı Tebliğin 6.maddesinin 3.fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla aynı olmasının zorunlu olduğu, bu çerçevede gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesinin sunulması gerekmektedir.

– Gözetim uygulaması konusu ithalat işlemlerine esas olan belgelerde tahrifat yapıldığının, sahte belge kullanıldığının, Gözetim Belgesinin üçüncü kişilere devredildiğinin veya verilen taahhütnamelere aykırı davranıldığının Denetim Birimlerince belirlenmesi durumunda; Bakanlıkça firmaların Gözetim Belgelerinin iptal edileceği ve gözetim uygulaması yürürlükte olduğu süre içerisinde bu kişi veya firmalara bir daha Gözetim Belgesi düzenlenmeyeceği belirtilmiştir.

– Ticaret politikası önlemleri; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat, İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür.

– Gözetim önlemlerinin uygulanmasına ilişkin 2004/7304 sayılı Karar ve bu Karara istinaden yayımlanan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre uygulanmakta olan gözetim önlemlerinin İthalat Rejimi Kararında ticaret politikası önlemi olarak belirtilmesine karşın, Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının mal ticaretine ilişkin 1/A ekinde yer alan ve ticaret politikası önlemlerine ilişkin anlaşmalar içinde yer almamaktadır.

Sayfa 2 / 11

II- GÖZETİM UYGULAMASI, BİR TİCARET POLİTİKASI ÖNLEMİ MİDİR?

Gözetim uygulamasının bir ticaret politikası önlemi olarak değil, ithalatın seyrinin izlenmesine dönük bir uygulama şeklinde düzenlendiği halde, ticaret politikası önlemleri arasında sayıldığı anlaşılmaktadır. Gözetim uygulamasının yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Kaldı ki, mevcut uygulamaya bakıldığında gözetim uygulamasının bir ticaret politikası önlemi olarak değil, kıymet kriterli bir uygulama olduğu anlaşılmaktadır. Gözetim uygulaması bir ticaret politikası önlemi olmadığı gibi idari düzenlemelerde ticaret politikası önlemleri arasında sayılmış olmasının da yasal ve hukuksal hiçbir dayanağı bulunmamaktadır. Gözetim önlemleri (Gözetim uygulaması) bir korunma önlemi değildir. “İthalatta gözetim uygulanmasına ilişkin mevzuat” DTÖ Anlaşmaları içinde yer almamaktadır. İthalatta gözetim uygulaması bir dış ticaret politikası önlemi değildir.

Dış ticaret politikası önlemleri; benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticilerin ithalattan ciddi zarar görmesinin önüne geçmek amacıyla başvurulan önlemlerdir.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2019/1 sayılı Genelgesinde de; Gözetim uygulamasının bir kıymet belirleme yöntemi olarak benimsendiği, ilgili mevzuata ve uluslararası anlaşmalara aykırı olarak bir ticaret politikası önlemi olarak kabul edildiği ve uygulandığı görülmektedir.

Gözetim uygulamasının mevcut haliyle bir kıymet belirleme yöntemi olarak kabul edilmesi ve kullanılması ulusal ve uluslararası mevzuata aykırıdır. Gözetim uygulamasının mevcut haliyle bir kıymet belirleme yöntemi olarak kabul edilmesi ve kullanılması; DTÖ Kuruluş Anlaşması ve eki GATT 1994’ün VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma hükümlerine, GATT’ın XIX. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma ve Korunma Tedbirleri Anlaşması hükümlerine, DTÖ Anlaşmalarına, 4458 sayılı Kanun’un eşyanın kıymetiyle ilgili hükümlerine, Anayasamızın 5, 7, 10, 11, 35, 36, 38 ve 73. maddesi ile Gümrük Kanunu’nun 15, 23 ilâ 31, 55, 74. maddeleri hükümlerine aykırı olup, hiçbir şekilde keyfi veya fiktif kıymetler uygulanamaz. Mevzuatımızda da bu uygulamanın dayanağı olarak gösterilen kanun hükümlerinin hiçbirinin bu uygulama konusunda yürütme organına yetki vermediği anlaşılmaktadır.

– TÜPRAŞ ve/veya PETKİM referans kıymeti ise, özel bir şirketin referans kıymet uygulaması olduğundan yasal bir bağlayıcılığından hiçbir şekilde söz edilemez.

III- YURT DIŞI GİDER ADI ALTINDA BEYAN EDİLEN TUTARLARIN BELGELENDİRİLMESİ ZORUNLULUĞU

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda; “Asgari Gümrük Kıymetleri” ile “Keyfi ve Fiktif Kıymetler”in ithal eşyasının gümrük kıymetinin belirlenmesinde esas alınmayacağı belirtilmiştir.

Sayfa 3 / 11

– BİLGE Sistemi detaylı beyan modülü üzerinde genel ve kalem ekranlarında bulunan finansal bilgilerde; “Fatura”, “Navlun”, “Sigorta” ve “Yurt Dışı Diğer” alanları mevcut bulunmaktadır.

BİLGE Sistemi, teknik olarak gümrük mevzuatı ile dış ticaret ve sair mevzuatın doğru, etkin ve yeknesak olarak uygulanmasında önemli bir araç olarak kullanıldığı kadar, bu sistem vasıtası ile alınan veriler gerek Bakanlığımız birimlerinin, gerekse Bakanlığımız dışındaki kurum ve kuruluşların bilgi talepleri karşılanmakta ve/veya protokol kapsamında veri akışı sağlanmakta ve bu bilgiler üzerinden kararlar alınmakta veya birtakım belgeler verilmektedir.

Bu nedenle, BİLGE Sistemi detaylı beyan modülü üzerinde “Yurt Dışı Diğer” olarak tanımlanan alana girilecek verilerin etkin kullanılabilmesi amacıyla, bu alan;
– Komisyon ve Tellaliye
– Demuraj Giderleri
– Royalti Lisans
– Faiz Masrafları
– Diğer
Tanımları ile alt bölümlere ayrılmıştır.

Yükümlülerce ithalat beyannamelerinde beyan edilecek bir yurt dışı diğer tutarının bulunması durumunda, genel ekran/ finansal bilgilerde yer alan yurt dışı alanına toplam değer olarak tek bir para cinsinden beyan edilmeye devam edecek olmakla birlikte; kalem ekranında, finansal bilgilerde yer alan yurt dışı alanında yukarıda belirlenmiş alt bölümlerden birine, birkaçına ya da tümüne veri girmek mümkün olacaktır. Kalem/ kalemler ekranında yer alan yurt dışı alanlarına girilecek verilerin farklı farklı para cinslerinden oluşması durumunda sistem tarafından T.C. Merkez Bankası döviz satış kurları esas alınmak sureti ile Türk Lirası cinsinden hesaplanarak genel ekranda beyan edilen yurtdışı tutar döviz cinsinden ve Türk Lirası cinsinden ayrı ayrı kalem yurtdışı tutarı olarak gösterilecektir. Kalem/ kalemlerde beyan edilecek yurt dışı veriler toplamı genel ekranda beyan edilen tutardan az olamayacaktır. Ayrıca “Diğer” alt bölümüne girilecek verilere ilişkin “Diğer Açıklama” alanına bilgi girilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, ithal eşyasının gümrük kıymetini düzenleyen 4458 sayılı Gümrük Kanununun 23-31 maddeleri ile Gümrük Yönetmeliğinin 43-57 nci maddeleri ve bunlara ilişkin Bakanlığımızca çıkarılmış olan alt mevzuat düzenlemeleri kapsamında, gümrük kıymetine girmesi gereken masraf unsurları (fatura, navlun ve sigorta dışındakiler) yukarıda belirtilen yurt dışı diğer alanlarında beyan edilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, yukarıda belirtilen masraf unsurlarından herhangi birinin mevzuat gereği gümrük kıymetine değil de, ÖTV ve KDV matrahına girmesi gerektiği durumlarda bu masraf unsurunun yurtiçi diğer alanında beyan edilmeye devam edilecektir.

Bu düzenlemeye göre, keyfi veya fiktif kıymetlerin gümrük kıymetine ilave edilmemesi, “YURT DIŞI DİĞER” olarak tanımlanan alana keyfi veya fiktif bir tutarın beyan edilmemesi/ girilmemesi gerekmektedir.

Sayfa 4 / 11

Nitekim Hazine ve Maliye Bakanlığı Tarafından Yayımlanan 2020/1 Sayılı İthalat Genelgesinde De: İthalat bedellerinin (İthal eşyanın fiilen ödenen veya ödenecek fiyatı ile bu fiyata varsa ilave olarak yapılacak ödemelerin) Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, bu Karar’a ilişkin 2008/32-34 Sayılı Tebliğ ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından bunlara ek olarak yapılacak düzenlemeler çerçevesinde ithalatçı ile ihracatçı arasındaki sözleşmeye ve uluslararası kurallar ile bankacılık teamüllerine göre bankalar aracılığıyla döviz veya Türk lirası (TL) olarak ödeneceği,

İthalat bedellerinin;
– Banka kaynaklarından,
– İthalatçıya ait Döviz Tevdiat Hesabından,
– Kredi kartından,
– İhracat bedelinden,
Karşılanmak suretiyle ödenebileceği ve bankaların aracılık edilen ithalat ödemeleri kapsamında firmalarca talep edilmesi halinde bu ödemelere ilişkin bilgileri içeren bir yazı veya Ticaret Bakanlığınca yapılan ID’nin bankalarca firmalara verileceği belirtilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, BİLGE SİSTEMİ DETAYLI BEYAN MODÜLÜ “üzerinde bulunan “YURT DIŞI DİĞER” olarak tanımlanan alana ithal eşyasının faturasında yer alan fiyatına ilave edilecek bir tutar girilecek ise, bu tutarın banka kaynaklarından, Döviz Tevdiat Hesaplarından, Kredi kartından ve İhracat bedelinden karşılanmak suretiyle ödenmesi ve bu ödemenin yapıldığının ilgili bankadan alınan bir yazı ile de ispat edilen bir tutar olması şarttır.

Bu nedenle, “YURT DIŞI GİDER “adı altında “Asgari Gümrük Kıymeti” ile “Keyfi ve Fiktif Kıymet” olarak beyan edilen kıymet üzerinden gümrük vergilerinin tahsil edilmesi 4458 sayılı Gümrük Kanunun 26.Maddesinin 2 numaralı fıkrasının (f) ve (g) bentlerinde yapılan düzenlemeye aykırıdır.

IV- REFERANS FİYATA İLİŞKİN BAZI ÖRNEK YARGI KARARLARI

1- Kocaeli 2.Vergi Mahkemesinin 2023/572 Esas, 2024/281 Karar Sayılı, 22/03/2024 Tarihli Kararında Özetle: [“… Davacı şirket adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 7 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı “Ftalik Anhidrit (PA)” ticari tanımlı eşyanın kıymetinin, Petkim referans kıymetine yükseltilmesi suretiyle beyan edilmesi üzerine tahakkuk ettirilerek fazladan ödendiği ileri sürülen gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve katma değer vergisinin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının iadesi istemiyle, 4458 sayılı Kanunun 211.maddesi uyarınca yapılan geri verme başvurusunun, Dilovası Gümrük Müdürlüğü’nce … tarih ve … sayılı işlemle reddine vaki itirazın reddine ilişkin Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı yazısında; Referans kıymetin yasal bir düzenlemenin konusu olmayıp, idari düzenlemelere konu edildiği, konuya ilişkin olarak Gümrükler Genel Müdürlüğünün 05.05.2015 tarih ve 7714585 sayılı yazısı ile açıklık getirildiği ve buna göre; söz konusu referans fiyatların beyanın ayrıntılı incelenmesine gerek olup olmadığı yönünde yol gösterici mahiyette olduğunun belirtildiği, bu fiyatların doğrudan doğruya gümrük kıymeti olarak vergilendirmeye esas alınmalarının, meri mevzuat hükümleri çerçevesinde de mümkün bulunmadığı, Petkim’in ise, Reuters’den alınan petrokimyasal ürünler için belirlenen referans kıymeti olup yasal bir bağlayıcılığının bulunmadığı, üstelik dava konusu Petkim referans kıymeti ise özel bir şirketin referans kıymet uygulaması olduğundan yasal bir bağlayıcılığından hiçbir şekilde söz edilemeyeceği, … Referans Kıymet Uygulamasının, sadece Bakanlığın sitesinde bilgi amaçlı paylaşılan bir listeden ibaret olup, uygulamada ithalatçının gerçek fatura bedeli bu referans kıymetlerin altında kaldığında gümrük idarelerinin hiçbir yasal dayanağı olmayan bu kıymetleri bir yasa hükmü gibi uygulamakta olduğu ve bu durumda gümrük idarelerince ithalata izin verilmediği ya da ithalata izin verilip fark bedel için Gümrük Kanunu kapsamında üç katı oranında para cezaları kesildiği, hiçbir yasal dayanağı olmayan bu fiili durum ile karşılaşmamak için fatura bedeli ile referans kıymet arasındaki farkın yurtdışı gider olarak beyan ederek matrahın yükseltilmek zorunda kalındığı ve söz konusu uygulamadan kaynaklanan fark vergilerin iadesi gerektiği, iddia edilerek iptali ile fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin 3095 sayılı Kanun’da öngörülen yasal faiz oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesine karar verilmesinin istenildiği,

Sayfa 5 / 11

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28.maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25.maddesinin 1.fıkrasında, 24.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; anılan Kanunun 26.maddesinde ise, 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII’nci Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT’ın VII. maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17.maddesinde de, bu anlaşmada yer alan hiç bir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağının hükme bağlandığı,

Gümrük Yönetmeliği’nin 3-1/n maddesinde ticaret politikası önlemlerinin; gözetim, korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri ifade ettiği,
Ticaret politikası önlemleri ile idarenin, yasalarca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde ithalat ve ihracat işlemlerinin belirlenen politikalar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak amacıyla her türlü denetleme, inceleme ve araştırma yetkisine sahip olduğu, …

Emsal-referans kıymet uygulamasının, gümrük idareleri tarafından ithal edilen eşyanın gümrük kıymetine esas değerler olarak kullanılmadığı, kıymet tespitinde gümrük idaresinin beyanının gerçekliği ve doğruluğu konusunda yapılacak incelemede yol gösterici mahiyette kullanıldığı, bu haliyle emsal-referans kıymet uygulamasının bir ticaret politikası önlemi değil, idareye yön göstermek amacıyla belirlenen bir kıymet olduğu,

Sayfa 6 / 11

Kaldı ki, 1982 Anayasası’nın 2.maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk devleti olduğuna ilişkin hükmü dikkate alındığında, idare tarafından uygulanacak bir ticaret politikasının ne olduğu, nasıl ve ne şekilde uygulanacağı belirlilik ilkesi gereği mevzuatla düzenlenmesinin gerektiği, Gözetim belgesi ve kayıt belgesinde olduğu gibi Devlet bir ticaret politikasını uygulamak istiyorsa bunun taraflarca önceden bilinir yazılı bir mevzuatla düzenlenmesinin gerektiği, Gümrük Yönetmeliği’nde Ticaret politikası önlemleri tanımlanırken de “hükümlerle belirlenir” şeklindeki ifadenin bu düşünceyi doğruladığı, …

Olayda; ithale konu eşyaya ilişkin faturadaki düşük birim fiyatın yükseltilerek beyanda bulunulduğunun anlaşılması karşısında, beyannamelerin tescil edildiği gün yurt dışı giderler kalemine yapılan ek kıymet beyanının emsal-referans kıymet uygulaması nedeniyle beyan edildiği görüldüğünden, davacının beyanının bağlayıcı olduğunun kabulüne imkân bulunmadığı,

Bu nedenle, eşyanın satış bedelinin faturada gösterilen kıymet olduğu, satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymetinin tespit edilemediği durumda sırasıyla diğer yöntemlere göre gümrük kıymetinin belirleneceği, davalı idarece, davacı tarafından beyan edilen uyuşmazlık konusu beyannameler eki faturalardaki kıymetin gerçeği yansıtmadığı konusunda herhangi bir tespit yapılmadığı gibi eşyanın kıymetinin gerçek satış bedeline göre düşük olduğu hususunun ihracatçı firma piyasasında ve ihracatçı ülke yetkili makamları nezdinde yapılan araştırmalarla saptanmadığı anlaşıldığından, davacı adına tescilli beyannameler kapsamında fazladan ödendiği ileri sürülen gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve katma değer vergisinin iadesi istemiyle Gümrük Kanunu’nun 211.maddesine uygun olarak süresinde yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı karara vaki itirazın reddine dair Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün …. tarih ve … sayılı kararında hukuka uyarlık görülmediği,

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 125.maddesinin 1.fıkrasında “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık” olduğu, son fıkrasında da; “idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu” hükme bağlanmış olup; ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin mülkiyet hakkının ihlaline ilişkin kararları da dikkate alındığında, davada, hukuka aykırı olarak tahsil edildiği sonucuna ulaşılan vergilerin, hukuk devletinin bir gereği olarak, tasarruf hakkından yoksun kaldığı parasal haklardan kaynaklı zararlara karşılık olmak üzere, davacının talebi doğrultusunda ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı “Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun”da öngörülen yasal faiz oranında hesaplanacak faiziyle birlikte davacıya iade edilmesinin gerektiği,

Açıklanan nedenlerle; Davanın Kabulüne, dava konusu işlemin İptali ile dava konusu beyannameler için fazladan ödenen gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve katma değer vergisi tutarlarının, davacının talebi doğrultusunda ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da öngörülen yasal faiz oranında hesaplanacak faizi ile birlikte davacıya iadesine, … karara karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere, 22/03/2024 tarihinde karar verildi.”] Denilmektedir.

Sayfa 7 / 11

2- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2023/6 Esas, 2024/1 Karar Sayılı, 24.01.2024 Tarihli Kararında (Bölge İdare Mahkemesi Kararları Arasındaki Aykırılığın Giderilmesi İstemi Hakkında Karar) Özetle; “ … Eşyanın kıymetinin, gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazı kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242.maddesi uyarınca tahakkuka yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile vergilerin iadesi talebiyle açılan davada, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması; satış bedeli yönteminin terk edilme nedenlerinin somut olarak ortaya konulmadığının anlaşılması halinde işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılması gerektiği hakkında.
…

Olayda, davalı idarece, 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7333 sayılı Kanunla 4458 sayılı Kanun’un 211.maddesinde yapılan değişiklik uyarınca, davaya konu beyanname muhteviyatı ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması sebebiyle, beyanına göre tahakkuk eden vergilerin geri verilmesini talep hakkının bulunmadığı iddia edilmiştir. Yükümlülerce ihtirazı kayıtla verilen beyannameye dayalı tahakkukun bulunması halinde de İtiraz yoluna başvurulması mümkün bulunduğundan, davacı tarafından beyannamenin tescil tarihinde ileri sürülen ihtirazı kaydın varlığı karşısında, bu iddiada hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ ile birim kıymet üzerinden belirlenen kıymet, gümrük mevzuatı çerçevesinde ithalat sırasında esas alınacak kıymet olmayıp, gözetim belgesi İbrazının gerekli olup olmadığının tespitinde esas alınacak değerdir. …

Gümrük Kanunu hükümlerine göre eşyanın gümrük kıymetinin satış bedeli yöntemine göre belirlenen fiyat olduğu, satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymetinin tespit edilemediği durumda sırasıyla diğer yöntemlere göre gümrük kıymetinin belirleneceği açıktır.

Gözetim belgesinin ibraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında, ithal edilmek istenilmesi halinde sadece “gözetim belgesi” ibrazı zorunluluğu getirildiğinden bu zorunluluğa uyulmaması Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektiren bir durum değildir.

Öte yandan, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli değildir.

Bununla beraber, 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun’un 211.maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.

Sayfa 8 / 11

Bu değişiklikten önce ithalatçılar, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen kıymetten düşük olması durumunda, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye çıkmasını sağlayacak şekilde yurt dışı diğer giderlerin artırılması yoluyla beyanda bulunmak suretiyle ithalatı gerçekleştirmekte, kıymetin arttırılması nedeniyle fazladan ödedikleri vergilerin iadesi için ya üç yıllık süre içinde 4458 sayılı Kanun’un 211.maddesine göre geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunmakta ya da tescil tarihinde beyannameye ihtirazi kayıt koymak suretiyle aynı Kanun’un 242.maddesi uyarınca tahakkuka itiraz ederek vergilerin iadesini talep etmekteydiler.

4458 sayılı Kanun’un 211.maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tescil edilen beyannameler açısından, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye çıkmasını sağlayacak şekilde beyanda bulunulması, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması neticesini doğuracağından, bu durumda ödenen veya tahakkuk eden vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması taleplerinin kabul edilmeyeceği açıktır.
Ancak, aykırılığın giderilmesine konu edilen uyuşmazlıklarda dava konusu edilen işlemler, 4458 sayılı Kanun’un 211.maddesine göre yapılan bir geri verme veya kaldırma talebi üzerine bu talebin reddi yolunda tesis edilmiş işlemler değil, aynı Kanun’un 242. maddesi uyarınca beyannamelere ihtirazi kayıt konulmak suretiyle yapılan itirazın zımnen reddine dair işlemlerdir.

Gümrük vergileri tahakkukları dolayısıyla vergi mahkemesinde idari dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu’nun 242.maddesinde öngörülen idari İtiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun zımnen ya da açık olarak reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir Ek Tahakkuk İşleminin veya İhtirazi Kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir.

İhtirazı kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir.

Karar aykırılığının giderilmesi istemine konu olaylarda beyannamelere ihtirazi kayıt konulması ve daha sonra 4458 sayılı Kanun’un 242.maddesinde öngörülen idari başvuru yolu izlenerek dava açılması söz konusu olduğundan, Kanun’un 211.maddesinde yapılan değişiklikte öngörülen, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolundaki düzenlemenin uyuşmazlık konusu olaylarda uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; beyannameye ihtirazı kayıt konulması ve 4458 sayılı Kanun’un 242.maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilmesi halinde, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Sayfa 9 / 11

Sonuç: Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle aykırılığın, eşyanın kıymetinin, gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazı kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242.maddesi uyarınca tahakkuka yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile vergilerin iadesi talebiyle açılan davada, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde ise sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması; satış bedeli yönteminin terk edilme nedenlerinin somut olarak ortaya konulmadığı sonucuna varılması halinde işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı yönünde giderilmesine, 24/01/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.” Denilmektedir.

3- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun Esas No: 2020/1, Karar No: 2020/1, Tarih: 19.02.2020,
4- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2021/1268, Karar No: 2023/1835, Tarih: 30.03.2023,
5- İstanbul Bölge İdare Mahkemesi, Esas No: 2019/4039 Esas, Karar No: 2020/1661, Tarih: 27.02.2020,
6- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2018/139, Karar No: 2021/1531, Tarih: 12/03/2021,
7- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2018/563, Karar No: 2021/2413, Tarih: 21.05.2021,
8- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, YD İtiraz No: 2017/1064, Tarih: 07/12/2017,
9- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2016/7380, Karar No: 2018/2902, Tarih: 22/05/2018,
10- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2008/3687, Karar No: 2009/2639, Tarih: 27.05.2009,
11- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2006/757, Karar No: 2008/4038, Tarih: 16.10.2008,
12- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2005/3096, Karar No: 2008/1303, Tarih: 28.02.2008,
13- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2006/757, Karar No: 2008/4038,
14- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2008/3687, Karar No: 2009/2639, Tarih: 27.05.2009,
15- Danıştay 10.Daide, Esas No 2012/1071, Karar No: 2015/4742,
16- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2015/6801, Karar No: 2018/2897, Tarih: 22.05.2018,
17- Danıştay 7.Daire, Esas No: 2016/7380, Karar No: 2018/2902, Tarih: 22/5/2018,

… Bu konuda Mahkeme ve Danıştay Kararlarını çoğaltmak mümkündür.

Sonuç olarak:

1) İthalatta gözetim uygulaması olan eşyaların ithali sırasında; İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar, İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği, ilgili Tebliğler, ilgili Genelgeler ve Tasarruflu yazılar, vb. hükümlerine uygun hareket edilmesi, mümkünse eşya için gözetim belgesi alınmasının ve ilgili Gümrük idaresine ibraz edilmesi,

2) Gözetim belgesi alınamaması veya gözetim belgesinin ilgili Gümrük idaresine ibraz edilememesi durumunda ise; Gözetim kıymetine ulaşmak için fazladan beyan edilen kıymetin –olması gerektiği miktarda beyan edilmesi- çok abartılı, yüksek, fahiş miktarda/ tutarda olmamasının, aradaki kıymet farkının çok abartılı, yüksek, fahiş miktarda beyan edilmemesi ve yapılacak fazla beyanın ihtirazi kayıtla yapılması,

Sayfa 10 / 11

3) İthalat (Serbest dolaşıma giriş rejimi beyanı) sırasında ilgili navlun faturası ve sigorta poliçesinin gümrük idaresine ibraz edilmesi, ancak, navlun makbuzu ve/veya sigorta poliçesinin ibrazının imkânsız olduğu veya kabul edilebilir nitelikte bulunmadığı hallerde, nedenleri de belirtilerek verilecek bir dilekçe ile bu durumun bildirilmesi suretiyle; emsal navlun ve/veya sigorta giderinin (FOB kıymetinin % 10’unun navlun ve % 3’ünün sigorta bedeli olarak) fiilen ödenen veya ödenecek fiyata eklenmesi,

İthalattan sonra ilgili navlun faturası ve/veya sigorta poliçesinin ithalatçıya intikal etmesine müteakip, navlun ve/veya sigorta tutarının emsal beyandan yüksek olması durumunda; aradaki farkın Gümrük Yönetmeliğinin 53/5.maddesi gereği [İthal eşyasının gümrük kıymetine veya katma değer vergisi matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir.] ilgili Gümrük İdaresine beyan edilmesi,

4) Gümrük Kanunu’nun 211.maddesinde yapılan değişiklikle; -(28.07.2021 / 31551 sayılı R.G. 7333 Sayılı Kanun)- artık, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin, geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler Gümrük İdaresi tarafından kabul edilmemektedir. Bu hususta çeşitli yargı kararları da (Anayasa Mahkemesi Kararı) mevcut olup; böyle durumlarda ilgili Ek Tahakkuk ve Ceza Kararlarında mümkünse itiraz edilmemesi ve yargı yoluna gidilmemesi, bunun yerine Gümrük Kanununun 244.maddesi ve Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği hükümlerine göre Uzlaşmaya gidilmesi,

5) Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi olan firmalar ya da bu belgeleri almayı düşünen firmalar açıcından ise; YYS ve OKS belgelerinin olumsuz etkilenmemesi için Gümrük Kanununa (Güm. Kan. 324, 235, 236, 237, 238, 239 maddelerine göre uygulanacak ceza kararları bir risk oluşturduğundan, ilgili ceza kararlarına itiraz edilmemesi ve yargı yoluna gidilmemesi, bunun yerine Gümrük Kanununun 244.maddesi ile Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği hükümlerine göre Uzlaşmaya gidilmesi,

6) Gümrük Kanunun 234’üncü maddesinin l’inci fıkrasının (b) bendinde; serbest dolaşıma giriş rejimine veya bir geçici muafiyet düzenlemesine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, kıymeti üzerinden gümrük vergisine tabi eşyanın beyan edilen kıymeti, muayene ve denetleme sonucunda, bu Kanunun 23 ila 31’inci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait gümrük vergisinden başka bu vergi farkının 3 katı para cezası alınacağı hükme bağlanmış olup; bu hükme göre, para cezası uygulanabilmesi için, ortada bir vergi farkının olması ve bu farkın muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda ortaya çıkması gerekmektedir. Eşyada gözetim kıymetinin üstünde bir vergi farkı olmadığından Gümrük Kanunu’nun 234/1-b maddesi uyarınca ceza uygulanmaması,

Ancak, Gümrük idaresi malesef fazla beyan edilen gözetim kıymetini ve/veya yurtdışı kıymetini dikkate almayarak navlun farkı, vb. kıymet farkı üzerinden (Beyan Edilmeyen Gümrük Kıymet Farkı ve ödenmeyen vergi farkı –eksik vergi- olduğunu ileri sürerek) Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi uyarınca ceza uygulandığının bilinmesi,

7) Yukarıda yer alan hususlardan, firma menfaatleri de gözetilerek firmalarına en uygun olanının seçilmesi,

Gerekir.

Kocaeli, 28.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Sayfa 11 / 11