4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 28.maddesinin b fıkrasına göre; İthal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırt edilebilmeleri koşuluyla sınai tesis, makine, teçhizat, kalıp gibi, ithal eşyası için ithalattan sonra yapılan inşa, kurma/kurulum, montaj, bakım (onarım) veya teknik yardıma ilişkin giderler, gümrük kıymetine dahil edilmez. Şayet, bahse konu inşa, kurma/kurulum, montaj, bakım (onarım) veya teknik yardıma ilişkin giderler ilgili faturasında, sözleşmesinde, vb. ithal belgelerinde, ithal edilen sınai tesisi, makine, teçhizat, kalıp, fikstür vb. ithal eşyasının kıymetinden ayrı şekilde, ayrı bir kalem olarak belirtilmemişse, ithal edilen eşyanın kıymetinden ayrılamıyor ise: Genel kıymet kuralları gereği, ithalat sırasında gümrük idaresince, ithal edilen esas eşyanın kıymetiyle birlikte, ithal eşyasının kıymeti olarak değerlendirilerek, ithalata ilişkin SDGB’nin tescil tarihinde söz konusu esas eşyaya ait vergi oranı, döviz kuru, ödeme şekli ve diğer vergilendirme unsurları, esas eşyanın ithaline ilişkin gerekli ticaret politikası önlemlerinin uygulanması ile eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması, ve ithalat vergilerinin tahsili ile ithalat gerçekleştirilir.

Ancak: İnşa, kurma/kurulum, montaj, bakım (onarım) veya teknik yardım ve benzeri giderlerin hizmet ithalatı olması, hizmetin Türkiye’de yapılması ve/veya hizmetten Türkiye’de faydalanılması nedeniyle Katma Değer Vergisine tabi olup, ilgili vergi dairesine sorumlu sıfatıyla 2 Nolu KDV Beyannamesiyle beyanda bulunularak, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1, 6, 8, 9, 10 ve 24.maddeleri, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri gereği, genel vergi oranı (% 18) üzerinden sorumlu sıfatıyla KDV tevkifatı yapılması gerekir. Ayrıca, söz konusu giderler, genelde, bu hizmetleri yerine getiren işçi, usta, ustabaşı, teknik eleman, tekniker, mühendis vb. kişilere ödenen ücretler (serbest meslek kazancı) şeklinde karşımıza çıktığı için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (Stopaj) hükümleri, ilgili “ÇVÖA” hükümleri, ilgili kişilerin bir yıl içinde toplam 183 günden fazla Türkiye’de kalıp kalmadıkları, vb. hususları dikkate alınarak stopaj açısından da incelenip değerlendirilmesi gerekir. 

Örnek 1: Afyon Karahisar’ın İscehisar ilçesinde mermerden mamul çeşitli fayans ve karo üretimi yapan X firmasının, mevcut üretim kapasitesini artırmak, yeni bir üretim bandı kurmak için Tayvan’da mukim Y firmasından sanayi tesisi (çeşitli makine, teçhizat, ekipman ve kalıplar) satın aldığını ve ithalata müteakip söz konusu sanayi tesisinin inşa, kurma, montaj giderleri de dahil toplam 1.200.000-USD bedel ödediğini, inşa, kurulum, montaj giderleri tutarının gerçekte toplam 75.000-USD olmasına karşın, ilgili satış sözleşmesinde ve/veya satış faturasında ayrı bir kalem, ayrı bir gider olarak gösterilmediğini ve ithalatı yapılan sanayi tesisinin (çeşitli makine, teçhizat ve kalıpların) fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırt edilemediğini, bu fiyata dahil olduğunu varsayalım. Söz konusu inşa, kurulum, montaj giderleri olan 75.000-USD tutar, bahse konu ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırt edilemediği, esas eşya ile birlikte bir bütün olarak değerlendirdiği (1.200.000-USD içinde olduğu) için ithalat eşyasının gümrük kıymeti ilgili SDGB’de 1.200.000-USD beyan edilip, gümrük/ithalat vergileri de 1.200.000-USD üzerinden tahakkuk ve tahsil edilmesi gerekir.

Örnek 2: Birinci örneğimizdeki ithal eşyamıza ilişkin olarak yapılan inşa, kurulum, montaj vb. giderlerinin ilgili satış faturasında ve/veya sözleşmede ayrı bir kalem, ayrı bir gider olarak gösterildiğini ve bu giderlerin toplam 75.000-USD olduğunu varsayalım. Bu durumda, söz konusu eşyalarımızın gümrük kıymeti 1.125.000-USD olacağı için eşyaların ithaline ilişkin SDGB’de 1.125.000-USD tutar üzerinden beyan, tescil ve gümrük/ithalat vergileri 1.125.000-USD üzerinden tahakkuk ve tahsil edilir. İnşa, kurulum, montaj giderleri olan 75.000-USD hizmet ithalatı için ise; İthalatçı X firması tarafından, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1, 6, 8, 9, 10 ve 24.maddeleri, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri gereği, ilgili vergi dairesine sorumlu sıfatıyla 2 Nolu KDV Beyannamesiyle beyanda bulunularak, tekabül eden KDV’nin ödenmesi gerekir. (KDV Kanunu’nun 29.maddesi, KDV Genel Uygulama Tebliği ve ilgili diğer mevzuat gereği, sorumlu sıfatıyla 2 Nolu KDV beyannamesi ile beyan edilen KDV, vergi sorumluları (ilgili gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri) açısından yüklenilen vergi niteliğinde olup, söz konusu KDV’nin aynı dönem içinde mükellef sıfatıyla verilen 1 No.lu KDV beyannamesi ile  indirime konu yapılabilir). 

Ayrıca, söz konusu giderler, genelde, bu hizmetleri yerine getiren işçi, usta, ustabaşı, teknik eleman, tekniker, mühendis vb. kişilere ödenen ücretler (serbest meslek kazancı) şeklinde karşımıza çıktığı için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (Stopaj) hükümleri, ilgili “ÇVÖA” hükümleri, ilgili kişilerin bir yıl içinde toplam 183 günden fazla Türkiye’de kalıp kalmadıkları, vb. hususları dikkate alınarak stopaj açısından da incelenip değerlendirilmesi, varsa tekabül eden stopajın da ithalatçı X firmasınca, ilgili vergi dairesine Muhtasar Beyanname ile beyan edilerek ödenmesi gerekir. 

İşyeri nakli suretiyle serbest dolaşıma sokulan sermaye malları ve diğer malzemelerin Türkiye’ye muafen ithal edilmesine ilişkin mevzuat hükümleri, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 Sayılı Karar’ın 80 ilâ 83.maddeleri ile 2 Seri Nolu Gümrük Muafiyeti Tebliği’nin 25 ilâ 28.maddelerinde düzenlenmiş olup;

– Türkiye Gümrük Bölgesi dışında sürdürülen ekonomik bir faaliyetin kesin olarak sona erdirilerek, Türkiye Gümrük Bölgesine nakli dolayısıyla serbest dolaşıma sokulan sermaye malı ve diğer malzemeye (kalıp ve fikstüre, vb.) muafiyet tanınır.

Faaliyet deyimi: madencilik, tarım, serbest meslek faaliyeti ve benzeri faaliyetler de dahil olmak üzere üreticilerin, tüccarların veya hizmet sunan kişilerin her türlü ekonomik faaliyeti anlamına gelir.

İşletme deyimi: Bağımsız ekonomik birim demektir. Bu birim, bir kurumun tümünü ya da bir bölümünü, kapsar. Sermaye malları ve diğer malzemeler deyimi:İşletmenin faaliyetini devam ettirmesi için, gerekli teknik malzemeler ile büro ve dükkan malzemelerini kapsar.

– Muafiyet; Mücbir sebep veya beklenmeyen haller saklı kalmak kaydıyla, Türkiye Gümrük Bölgesine nakletmek üzere yabancı ülkedeki faaliyetini sona erdirmeden önce en az oniki ay süreyle işletme tarafından fiilen kullanılmakta olan, Türkiye’ye nakilden sonra da aynı amaçla kullanılacak olan ve söz konusu işletmenin niteliği ile büyüklüğüne uygun bulunan eşya ve malzeme ile sınırlıdır. Muafiyet hakkı sadece, ayrıldıkları ülkede en az üç yıl süre ile aynı işte çalışan kişilere, Türkiye Gümrük Bölgesinde de benzer bir faaliyeti yürütmek amacıyla, ayrıldıkları ülkedeki faaliyetlerini kesin olarak sona erdiren iş yeri sahibine tanınır. Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bulunan bir işletme ile herhangi bir ilişki, bağlantı, ortaklık kurma amaçlarına yönelik işletmeler için muafiyet uygulanmaz.

– Üretim veya hizmet endüstrisi makinesi olmayan, mal ve hizmet üretiminde kullanılmayan, taşınabilir laboratuvar veya dış yayın yapma birimleri gibi ulaşım araçları. Canlı hayvan, hayvan yemleri ile tohum ve fidanlar. Ham madde, yarı mamul veya mamul madde stokları ile akaryakıtlar muafiyet kapsamı dışındadır.

– Muafiyet süresi bir yıl olup, mücbir sebep veya beklenmeyen haller saklı kalmak kaydıyla, işletmenin nakledildiği ülkedeki faaliyetlerini sona erdirildiği tarihten itibaren oniki ay (bir yıl) içerisinde Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşya ve malzeme için uygulanır.

Örnek 1: 01.01.2012 tarihinden itibaren Avusturya’nın Başkenti Viyana’da dokuma ve mefruşat fabrikası işleten Y gerçek veya tüzel kişinin, söz konusu fabrikasına en son 01.01.2014 tarihinde sermaye malları, makine ve ekipman satın aldığını, 01.07.2019 tarihinde Avusturya’daki faaliyetine son verdiğini ve söz konusu faaliyetini Türkiye’de devam ettirmek istediğini, ayrıca Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bulunan bir işletme ile herhangi bir hukuki veya ortaklık ilişkisi yada bağlantısının olmadığını varsayalım. Y gerçek veya tüzel kişi, Avusturya’da en az üç yıl (01.01.2012 tarihinden itibaren) dokuma ve mefruşat üretimi üzerine faaliyet gösterdiği, ilgili fabrikada kullanılan sermaye/yatırım malları, makine ve malzemelerin, kalıp ve tezgahların en yenisinin bir yaşından büyük olması (en son 01.01.2014 tarihinde satın alınması), faaliyetine (üretimine) Türkiye’de devam etmek istemesi ve edeceği, daha önce Türkiye’de faaliyet gösteren, Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bulunan bir işletme ile herhangi bir hukuki veya ortaklık ilişkisi, herhangi bir bağlantısı olmadığı ve bu amaçla Türkiye’ye gelmediği için, Avusturya’da faaliyetine son verdiği 01.07.2019 tarihinden itibaren bir yıl içinde (en geç 01.07.2020 tarihine kadar) ilgili gümrük müdürlüğüne gerekli bilgi ve belgelerle birlikte müracaatı üzerine, Avusturya’da sahip olduğu dokuma ve mefruşat fabrikasında kullanılan sermaye/yatırım malları, malzeme, makine ve ekipmanları, kalıp ve tezgahları Türkiye’ye muafen (gümrük vergi ve resmi ödemeden) ithal edebilir.

– Her hangi bir serbest meslek veya benzeri bir faaliyetle uğraşan gerçek kişilere de, mesleklerini Türkiye Gümrük Bölgesinde de yürüteceklerini ispat etmeleri halinde bu muafiyet tanınır.

Örnek 2: Uzun yıllar Fransa’da mukim bir Türk Veterinerin muayenehanesinde kullandığı araç, gerek, tıbbi alet ve makine ve malzemeleri 2016 yılında yenilediğini, Fransa’da yabancı düşmanlığının ve sarı yeleklilerin eylemlerinin artması nedeniyle 01.01.2019 tarihinde muayenehanesini kapatarak Türkiye’ye kesin dönüş yapmaya ve veterinerlik mesleğini Türkiye’de (İstanbul’da) devam ettirmeye karar verdiğini varsayalım. Veterinerimiz, 31.12.2019 tarihine kadar ilgili gümrük müdürlüğüne gerekli bilgi ve belgelerle birlikte müracaat etmesi halinde, Fransa’daki muayenesinde kullandığı araç, gerek, tıbbi alet, malzeme, ekipman, makine ve cihazları Türkiye’ye muafen (gümrük vergi ve resmi ödemeden) ithal edebilir.

– Kazanç sağlama amacına yönelik olmayan faaliyetlerle uğraşan ve bu faaliyetini Türkiye Gümrük Bölgesine nakleden tüzel kişiler tarafından serbest dolaşıma sokulan sermaye malları ve diğer malzemeye ilişkin muafiyet işlemleri de yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde yerine getirilir.

Örnek 3: Afganistan’da 01.01.2013 tarihinden itibaren çeşitli yardım faaliyetleri yürüten, ağırlıklı olarak günlük yemek ve ekmek üretip ihtiyaç sahiplerine parasız olarak dağıtan bir Türk hayır kuruluşu, vakfı veya derneğinin, faaliyetini sürdürdüğü bölgenin terör gruplarınca ele geçirilmesi nedeniyle, faaliyetine 01.09.2018 tarihi itibariyle son vermek zorunda kaldığını ve aynı yardım faaliyetlerini Türkiye’de (Afganistanlı göçmenlerin yoğun olduğu Van’da) sürdürmeye karar verdiğini varsayalım. Adı geçen Türk hayır kuruluşu, vakfı veya derneğinin, Afganistan’daki hayır ve yardım faaliyetlerini yürüttüğü sırada kullandığı, sahip olduğu araç, gereç, ekmek ve yemek üretim makineleri ve malzemeleri, fırın ekipmanları, vb. eşyaları, faaliyetine son verdiği 01.09.2018 tarihinden itibaren bir yıl içinde (en geç 01.09.2019 tarihine kadar) ilgili gümrük müdürlüğüne gerekli bilgi ve belgelerle birlikte müracaatı üzerine, Türkiye’ye muafen (gümrük vergi ve resmi ödemeden) ithal edebilir.

– İşyeri nakli suretiyle ve/veya ilgili sermaye malları ve diğer malzemelerin Türkiye’ye ithali için ilgili kişi veya kişiler tarafından, işyeri faaliyetleri devam ederken veya sona erdirildikten sonra; a) Ekonomik faaliyetin sona erdirildiğine dair ilgili ülke resmi makamlarından alınacak belge, b) İşletmenin son üç yıllık kazancı ve ödenen vergilere ilişkin belgeler, c) Serbest dolaşıma girişi istenilen makine ve sair eşyanın varsa faturaları ve işyeri demirbaş kayıtlarına ilişkin belgeler, d) Yerleşim yerinin nakledildiğine ilişkin dış temsilciliklerimizden alınacak ikamet nakil belgesi, e) Serbest dolaşıma girişi istenilen malların marka, model, seri numarası ve kullanım amaçlarına ilişkin ayrıntılı olarak düzenlenmiş liste veya listeler, Yurt dışından temin edilerek ve dış temsilciliklerimize tercümeleri onaylattırılarak, diğer taraftan f) İşyeri açma izin belgesi ile g) Mahalli esnaf, sanatkâr, ticaret veya sanayi odasına kayıt belgesi ise Türkiye’den temin edilerek tüm bu belgelerle birlikte ithalatın yapılacağı gümrük idaresine başvurulması gerekmekte olup, başvurulan gümrük idaresi tarafından ithalat işlemleri sonuçlandırılır.

İthal eşyasının yurtdışındaki üretiminde kullanılan, haliyle ithal edildikleri sırada kullanılmış ve/veya yenileştirilmiş durumda olan kalıp ve fikstürlerin Türkiye’ye ithali; Söz konusu eşyaların ithali, bir önceki “I- KULLANILMIŞ VEYA YENİLEŞTİRİLMİŞ EŞYANIN TÜRKİYE’YE İTHALİ” başlığı altında ayrıntıları belirtilen şekilde, 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararı’nın 2 ve 7.maddeleri ile “Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği” hükümleri dikkate alınarak gerçekleştirilmekle beraber, ithal eşyasının kıymeti açısından bazı özellikler arz etmektedir.

Kişisel görüşümüz: İthal eşyasının yurtdışındaki üretiminde kullanılan, haliyle ithal edildikleri sırada kullanılmış ve/veya yenileştirilmiş durumda olan kalıp ve fikstürlerin Türkiye’ye ithali sırasında, söz konusu kalıp ve fikstürlerin kıymetinin tamamı veya bir kısmının, daha önce bu kalıplar kullanılarak üretilen ve Türkiye’ye ithal edilen eşyaların ithalatı sırasında bu eşyaların kıymetine ilave edilerek/ dağıtılarak ilgili gümrük idaresine beyan edilmiş olsalar bile/dahi, bu beyanlar dikkate alınmadan, kalıp ve fikstürün kıymetinde herhangi bir indirime veya mahsuba gidilmeden;

1-a)  Söz konusu kalıp ve fikstürlerin, Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği eki (Ek-1)’de yer alan listede G.T.İ.P’leri belirtilen kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyalar arasında yer alması ve Türkiye’ye ithalleri sırasında karşısında gösterilen birim CIF kıymete eşit veya daha fazla/yüksek birim CIF kıymetle (diğer yurt dışı giderler kalemi dâhil) beyan edilmeleri koşulu ile,

b)Söz konusu kalıp ve fikstürler, Yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilmeleri durumunda (Bahse konu tebliğ eki, (Ek-1)’de yer almaları halinde, karşılarında gösterilen birim CIF kıymetlerine bakılmaksızın (belirtilen birim CIF kıymetlerden daha düşük kıymetlerde olsalar/beyan edilseler bile),

Türkiye’ye ithalleri mümkündür.

2- Söz konusu kalıp ve fikstürler, Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği eki (Ek-1)’de yer alan listede G.T.İ.P’leri belirtilen kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyalar arasında yer almalarına karşın, karşılarında birim CIF kıymetleri belirtilmeyenlerin Türkiye’ye ithalleri sırasında, kıymetlerinin bir kısmının, daha önce bu kalıplar kullanılarak üretilen ve Türkiye’ye ithal edilen eşyaların ithalatı sırasında bu eşyaların kıymetine ilave edilerek ilgili gümrük idaresine beyan edilmiş olmaları durumunda geriye kalan kısmı/geriye kalan kıymet tutarı, daha önce tamamının beyan edilmiş olması durumunda ise söz konusu kalıp ve fikstürün ithal sırasındaki hal ve ahvaline göre ilgili gümrük müdürlüğünce tespit edilecek kıymet üzerinden, Türkiye’ye ithali mümkündür.

3- Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği eki (Ek-1)’de yer alan kalıp ve fikstürün, (Ek-2)’de de yer alması ve ilgili uygunluk yazısının ibrazı halinde ithalatı, birim CIF kıymetine bakılmaksızın, yani daha önce bu kalıplar kullanılarak üretilen ve Türkiye’ye ithal edilen eşyaların ithalatı sırasında, bu eşyaların kıymetine ilave edilerek ilgili gümrük idaresine beyan edilmiş olmaları durumunda geriye kalan kısmı/geriye kalan kıymet tutarı, daha önce tamamının beyan edilmiş olması durumunda ise söz konusu kalıp ve fikstürün ithal sırasındaki hal ve ahvaline göre ilgili gümrük müdürlüğünce oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından tespit edilecek kıymet üzerinden Türkiye’ye ithali gerçekleştirilir.

 4- Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği eki (Ek-1)’de yer alan kalıplar ve fikstürlerin; 

a)Yatırım teşvik belgesi kapsamında olmayanların karşısında gösterilen birim CIF kıymetinden (diğer yurt dışı giderler kalemi dâhil) daha az birim CIF kıymete haiz olanların, 

b)Belirlenen yaş kriterinin üzerinde olanların,

Türkiye’ye ithalatlarına izin verilmez.

– İthal edilmek istenilen eşyaya (kalıp ve fikstürlere) ait faturanın ibraz edilmemesi veya edilememesi yada ibraz edilmekle birlikte faturada yazılı fiyatın gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunda ilgili gümrük idaresince ciddi şüphelerin oluşması halinde, eşyanın kıymeti varsa ilgili mümessilinden sorulur. Mümessilinin bulunmaması veya cevap alınamaması halinde ise ithalatın yapıldığı gümrük müdürlüğünde oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından, eşyanın piyasa fiyatı ve daha önce ithali yapılan aynı veya benzeri eşya için tespit edilen fiyatlar ve temini mümkün olan diğer veriler de dikkate alınmak suretiyle ithal eşyasının kıymeti tespit edilir. Ayrıca, söz konusu eşyanın Türkiye’deki giriş liman veya mahalline kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan nakliye ve sigorta giderlerinin de eşyanın gümrük kıymetine ilave edilmesi gerekir (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2002/18 sayılı Genelgesi).

– Eski, kullanılmış ve/veya yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithaline ilişkin mevzuat düzenlemeleri: 31.12.1995 tarihli, 22510 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayınlanan 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararı’nın 2 ve 7.maddeleri ile “Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliğ”de (Tebliğin 3, 4, 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13.maddelerinde) ayrıntılı şekilde belirtilmiştir.

– Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir (95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararı’nın 7.maddesi). 

1-a) Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 3.maddesine göre; (1) Söz konusu Tebliğ eki (Ek-1)’de yer alan listede GTİP’leri belirtilen kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyanın; a) Karşısında birim Cif kıymeti belirtilmeyenlerin,     b) Karşısında gösterilen birim Cif kıymetine eşit veya daha fazla birim Cif kıymete (Diğer yurt dışı giderler kalemi dâhil) haiz olanların, c) Yatırım teşvik belgesi kapsamında olanlarının karşısında gösterilen birim Cif kıymetine bakılmaksızın, serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında yapılan ithalatına, İthalat Rejimi Kararının 2’inci ve 7’inci maddeleri çerçevesinde izin verilir. Bu eşyaların ithalinde izin belgesi aranmaz. (2) Bahse konu Tebliğ eki (Ek-1)’de yer alan listede GTİP’leri belirtilen kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyanın; a) Yatırım teşvik belgesi kapsamında olmayanların karşısında gösterilen birim Cif kıymetinden (diğer yurt dışı giderler kalemi dâhil) daha az (düşük) birim Cif kıymete haiz olanlarının, b) Belirlenen yaş kriterinin üzerinde (yaşlı-eski) olanların, ithalatına izin verilmez.

– Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği eki (Ek-1)’de belirtilen eşyalara; 8479.89.97.90.00, 8480.49.00.00.00, 8480.71.00.00.00 ve 8480.79.00.00.00 GTİP’de yer alan kalıplar ile 9031.80.80.90.00 GTİP’da yer alan ölçme ve muayene alet, cihaz ve makineleri (fikstür)’ler örnek olarak verilebilir.

Örnek 1: Türkiye’de faaliyet gösteren A firmasının, İspanya’da mukim B firmasından 8455.10.00.00.00 GTİP’de yer alan 500-kg ağırlığında, buru imaline mahsus kullanılmış bir hadde makinesini Cif teslim 7.000-EUR’ya satın aldığını ve Türkiye’ye ithal etmek istediğini, eşyalar için A.TR Dolaşım Belgesi ve Menşe Şahadetnamesinin mevcut olduğunu varsayalım. Söz konusu kullanılmış hadde makinesinin Türkiye’ye ithali için ithalatçı A firmasınca, konuya ilişkin bilgi ve belgelerle birlikte ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulur. Bahse konu hadde makinesinin, Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği eki (Ek-1)’de, “İthalinde İzin Belgesi Alınmayacak Eşya Listesi”nde, 8455.10.00.00.00 GTİP’de (CIF<10-$/Brüt Kg – birim kıymet) yer alması, 500-Kg ağırlığı nedeniyle Cif kıymetinin en az 5.000-$ olması gerekmesine karşın, bahse konu hadde makinasının kıymetinin alış faturasında Cif teslim 7.000-EUR olması nedeniyle, ilgili ithalat gümrük müdürlüğünce A.TR Dolaşım Belgesi ve menşe şahadetnamesi de dikkate alınarak ilgili SDGB’nin tescil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak matrah (gümrük kıymeti) üzerinden % 18 KDV tahsil edilerek ithalat işlemi gerçekleştirilir. Şayet: Bahse konu hadde makinası ithalatının, Yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilmesi halinde ise yukarıda alınan KDV’de alınmaz (3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 13.maddesinin (d) fıkrası, 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın 10.maddesi ile Yatırım Teşvikle İlgili 9 Seri Nolu Gümrükler Genel Tebliğinin 6.maddesine göre; Teşvik belgesi kapsamında yapılacak makine ve teçhizat ithalatı ve yerli teslimleri ile belge kapsamındaki yazılım ve gayri maddi hak satış ve kiralamaları KDV’den istisnadır).

Not: {Konuya İlişkin Olarak Ayrıntılı Bilgi Edinmek İsteyenler, İleride “Muhasebetr.Com” Sitesinde Yayınlanacak “Yatırım Teşvik Tedbirlerine Kısa Bir Bakış (1), (2), (3)” Başlıklı Makalemize Müracaat Edebilirler}.

1-b) Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 4.maddesine göre; Söz konusu Tebliğ eki (Ek-2)’de yer alan liste kapsamı kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında yapılan ithalatında, listede belirtilen kurumdan (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nden) alınan fiziksel ya da elektronik uygunluk yazısı aranır.  Ek-1’de yer alan eşyanın, Ek-2’de de yer alması ve birinci fıkrada yer alan uygunluk yazısının ibrazı halinde ithalatı, birim CIF kıymetine bakılmaksızın gerçekleştirilir.

Örnek 2: Mesela, 8424.10.00.00.00 GTİP’de yer alan kullanılmış veya yenileştirilmiş bir yangın söndürme cihazının/eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında ithalinin yapılabilmesi için söz konusu eşya “Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği” eki (Ek-2)’de yer aldığı için ilgili tebliğ gereği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nden fiziksel ya da elektronik olarak uygunluk yazısı alınması gerekir.

Örnek 3: Örneğin, 8414.59.15.00.00 GTİP’de yer alan kullanılmış veya yenileştirilmiş bir eşyanın (vantilatör veya aspiratör) serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması sırasında, söz konusu eşya “Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği” ekleri olan (Ek-1) ve (Ek-2)’de, yani her iki ekte de yer aldığı için (Ek-1)’e göre 8414.59.15.00.00 GTİP’deki eşyanın birim Cif kıymeti 20-$/Kg’dan aşağı olamaz), ilgili kurumdan alınacak uygunluk yazısının ilgili gümrük müdürlüğüne ibrazı üzerine, söz konusu eşyanın ithali, birim Cif kıymet şartına bakılmaksızın, yani bahse konu eşyanın birim Cif kıymeti 20-$/Kg’dan aşağı olsa dahi Türkiye’ye ithali gerçekleştirilir.

2- Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 5.maddesine göre; Ek-1’de ve Ek-2’de belirtilmeyen kullanılmış veya yenileştirilmiş diğer eşya ile Ek-1’de yer almayan ancak Ek-2’de yer almakla birlikte sivil hava taşıtları veya deniz taşıtlarında kullanılmaya mahsus olmayan eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında ithal edilebilmesi için Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nden izin alınması gerekir. Birinci fıkrada belirtilen eşyanın ithalinde, Ticaret Bakanlığı’nca “Tek Pencere Sistemi (TPS)” çerçevesinde elektronik ortamda verilen numaranın gümrük (serbest dolaşıma giriş) beyannamesinin 44 no’lu hanesine firma tarafından kaydedilmesi zorunludur. Aksi takdirde eşyanın ithaline izin verilmez.

– İthalat Rejimi Kararının 2 ve 7.maddeleri çerçevesinde verilen izin belgesi altı ay geçerlidir (Altı aylık süre içinde ilgili eşyanın ithalinin gerçekleştirilmesi gerekir). İzin belgesi üçüncü kişilere devredilemez (Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 10.maddesi).

3- 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 6.maddesine göre; Mali mükellefiyetleri teminata bağlanmak suretiyle geçici olarak yurda giren eşyadan; a) Kesin ithalinin talep edildiği tarihte yeni ve kullanılmamış olanların, bedelleri ödenmek suretiyle kesin ithali (kısıtlayıcı hükümler saklı kalmak kaydıyla) gümrük idarelerince sonuçlandırılır. b) Yurda girdiği tarihte yeni ve kullanılmamış olanlarının, kesin ithalinin talep edildiği tarihte kullanılmış veya yenileştirilmiş olması halinde kesin ithaline İthalat Rejimi Kararı’nın 2 nci ve 7 nci maddeleri çerçevesinde izin verilir. c) Ek-1 ve Ek-2’de yer alan eşyaların, yurda girdiği tarihte kullanılmış veya yenileştirilmiş olması halinde kesin ithali, bu tebliğin 3’üncü, 4’üncü ve 12’nci maddeleri çerçevesinde gerçekleştirilir. ç) (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan hükümler dışında kalanların, yurda girdiği tarihte kullanılmış veya yenileştirilmiş olması halinde kesin ithali Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nün iznine tabidir. 

Not: {Konuya İlişkin Olarak Ayrıntılı Bilgi Edinmek İsteyenler, İleride “Muhasebetr.Com” Sitesinde Yayınlanacak “Geçici İthalat Ve Geçici İthalat Rejiminin Ayrıntılı İncelenmesi” Başlıklı Makalemize Müracaat Edebilirler}.

4-  Bakanlık (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı), sektörel kısıtlamaları göz önüne alarak; a) İthalat Rejimi Kararı uyarınca ithali mümkün olan kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat (karayolu nakil vasıtaları hariç) ile İthalat Rejimi Kararının 7.maddesi uyarınca ithaline izin verilen makine ve teçhizatın teşvik belgesi kapsamına alınmasını, b) Kullanılmış komple tesisin proje bazında yapılacak değerlendirme sonucunda ithalini, uygun görebilir. Baskı, basım, matbaa, tekstil, hazır giyim ve konfeksiyon yatırımlarına yönelik teşvik belgeleri kapsamında kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat ithal edilemez (2012/3305 Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın 9.maddesi).

– Kullanılmış veya yenileştirilmiş eşya ithalatına ilişkin 2020/9 sayılı tebliğ kapsamında yapılan beyan ve sunulan belgelerin gerçeğe uygunluğundan başvuru sahibi ve/veya yetkili temsilcisi sorumludur. İlgili belge, bilgi ve beyanların doğruluğuyla, ithal eşyası ile ilgili olarak ithalat işlemi öncesinde veya sonrasında inceleme yapmaya ya da yaptırmaya Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Belge, bilgi ve/veya beyanların gerçeğe aykırı olduğu veya izin belgesinin üçüncü kişilere devredildiğinin tespit edilmesi halinde, tespit edilen tarihten itibaren 2 yıl içerisinde başvuru sahibi ve/veya yetkili temsilcisinin kullanılmış veya yenileştirilmiş eşya başvurularına izin verilmez (Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 9.maddesi).

– İzin belgesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun eşyanın gümrük kıymetine ve diğer hususlara (GTİP tespiti dahil) ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez. Bu Tebliğde belirtilen kıymetler, Gümrük Kanununun eşyanın gümrük kıymetine ilişkin hükümlerinin uygulanmasına esas teşkil etmez. Gümrük beyannamesinin tescili sırasında gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymet veya miktarın, başvuruda kayıtlı kıymet veya miktarı, toplam % 5’ten (% 5 dâhil) daha az bir oranda aşması, ithalatın yapılmasını engellemez (Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 11.maddesi).

– Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 3 ve 4.maddesi ile 6.maddeenin 1.fıkrasının (c) bendinde belirtilen eşyanın ithaliyle ilgili tüm işlemler TAREKS üzerinden yapılır. Söz konusu Tebliğin 12.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen eşyayı ithal etmek isteyen firmaların, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2011/53) çerçevesinde TAREKS’te tanımlanması ve firma adına TAREKS’te işlem yapacak en az bir kullanıcının yetkilendirilmiş olması gerekir. TAREKS üzerinden Cif birim kıymetlere ilişkin yapılan beyanlar, 4458 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan Cif birim kıymetlere ilişkin denetim ve kontrollerin yerine geçmez. Tebliğin 12.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen eşyanın ithal edilebileceğine dair Bakanlıkça “Tek Pencere Sistemi” çerçevesinde elektronik ortamda verilen numaranın gümrük beyannamesinin 44 no’lu hanesine firma tarafından kaydedilmesi zorunludur. Aksi takdirde eşyanın ithaline izin verilmez (Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 12.maddesi).

Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS): Güvenlik, kalite ve standartlara uygunluk açısından tüketicimizi ve üreticimizi korumak amacıyla gerçekleştirilen ithalat ve ihracat denetimlerinin risk esaslı olarak yapılmasına imkân veren web tabanlı bir yazılımdır.

– Bu Tebliğ kapsamında verilen izinler ve uygunluk yazıları, Ürün Güvenliği ve Denetimi mevzuatı ve diğer mevzuat kapsamında alınması gereken izin ve belgelerin yerine geçmez ve ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel teşkil etmez (Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği’nin 13.maddesi).

ÖZET

Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında yurda geçici ithali yapılan eşyanın İthalat Rejimi Kararı (İRK) eki listelerde Gümrük mevzuatının nihai kullanım hükümlerine tabi tutulan eşyadan olması halinde; Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşyanın nihai kullanıma tabi tutulması için dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izninin ithalat listesinde, ithalat rejimi kararı eki listelerde gümrük mevzuatının nihai kullanım hükümlerine tabi kılınan gümrük tarife istatistik pozisyonunda (GTİP) sınıflandırılan eşyanın yer alması gerekir.

Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemine tabi tutulan ithal eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünlerin ihracı esnasında, Gümrük Kanunu’nun 194.maddesi uyarınca doğacak telafi edici verginin, bahse konu ithal eşyası için İthalat Rejimi Kararında nihai kullanımı nedeniyle öngörülen indirimli veya sıfır oran üzerinden hesaplanmasının talep edilmesi halinde, yükümlüsünce dahilde işleme rejimine giriş beyannamesinin tesciline kadar nihai kullanım izni başvurusunda bulunulması gerekir.

Nihai kullanımın sonlandırılması için tespit raporu düzenlenir. Tespit raporunun her bir dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni başına en geç dahilde işleme izin belgesinin/izninin kapatma başvurusu yapılıncaya kadar düzenlenmesi gerekir. Tespit raporunda ithal eşyasının nihai kullanım izin belgesinde öngörülen amacına uygun olarak ve telafi edici vergi doğuracak şekilde ihraç edildiğinin belirlenmesi halinde nihai kullanım izni sonlandırılır.

Anahtar Kelimeler: Nihai kullanım, Nihai kullanım izni, Nihai kullanım izninin sonlandırılması. …

GİRİŞ

Kısaca nihai kullanım: Bazı eşyaların ithalinde, Gümrük mevzuatında (Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği, vb.) belirlenmiş şartlara bağlı olarak indirimli ya da sıfır gümrük vergisi uygulanmasıdır.

– Telafi Edici Vergi (TEV): Üçüncü ülke menşeli bir eşyanın Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında ithal edildikten sonra üretim sürecini müteakip ihraç ürünü olarak ATR Dolaşım Belgesi eşliğinde ve/veya menşe ispat belgeleri eşliğinde AB üyesi ülkelere, Serbest Ticaret Anlaşması imzaladığımız ülkelere, Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonuna veya Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonuna taraf olan ülkelere ihraç edilmesi halinde, ithal edilen eşya ile ilgili ihracat sırasında beyan usulüne tabi olarak ödenen vergidir.

Tek Pencere Sistemi (TPS): İthalat, ihracat ve transit işlemlerine konu ilgili mevzuat hükümlerinin, ticaret ve taşımacılık yapan tarafların standart hale getirilmiş bilgi ve belgeleri tek bir veri giriş noktasından girilerek yerine getirilmesi olarak tanımlanabilir.

Nihai kullanıma ilişkin başlıca mevzuat hükümleri; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 10/A, 13, 16, 77, 136, 141, 184, 186, 191/A maddeleri, Gümrük Yönetmeliği’nin 126, 207, 208, 209, 210, 211, 363, 486, 574 maddeleri, 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararının 9.maddesi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 sayılı Kararın 4 ilâ 12.maddeleri, Nihai Kullanıma İlişkin 1 sayılı Gümrük Genel Tebliği ile çeşitli Genelge ve Tasarruflu yazılarla düzenlenmiştir.

İthalat Rejim Kararı eki I sayılı Liste kapsamı maddelerden (Ek:1)’de yer alan tabloda gümrük tarife istatistik pozisyonu ve isimleri belirtilenlerin, aynı tablonun “Üretimi Gerçekleştirilecek Nihai Ürün” sütununda ilgili maddenin karşısında gösterilen ürünlerin imalinde kullanılmak kaydıyla ithal edilmesi halinde gümrük vergisi karşısında gösterilen oranda uygulanır ve gümrük mevzuatının nihai kullanıma ilişkin hükümlerine tabidir (İthalat Rejim Kararı’nın 9.maddesi).

I- DAHİLDE İŞLEME REJİMİ VE NİHAİ KULLANIM

1- Dahilde İşleme Rejimi Kapsamında Nihai Kullanım: Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında yurda geçici ithali yapılan eşyanın İthalat Rejimi Kararı (IRK) eki listelerde Gümrük mevzuatının nihai kullanım hükümlerine tabi tutulan eşyadan olması halinde; 1) Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşyanın nihai kullanıma tabi tutulması için dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izninin ithalat listesinde, ithalat rejimi kararı eki listelerde gümrük mevzuatının nihai kullanım hükümlerine tabi kılınan gümrük tarife istatistik pozisyonunda (GTİP) sınıflandırılan eşyanın yer alması gerekir, 2) Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemine tabi tutulan ithal eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünlerin ihracı esnasında, Gümrük Kanunu’nun 194.maddesi uyarınca doğacak telafi edici verginin, bahse konu ithal eşyası için İthalat Rejimi Kararında nihai kullanımı nedeniyle öngörülen indirimli veya sıfır oran üzerinden hesaplanmasının talep edilmesi halinde, yükümlüsünce dahilde işleme rejimine giriş beyannamesinin tesciline kadar nihai kullanım izni başvurusunda bulunulur, 3) Başvurunun yapıldığı gümrük idaresince ilgili belge/iznin incelenmesinin ardından uygun bulunması halinde nihai kullanım izin belgesinin 16 no.lu kutusuna “… .sayılı … .günlü Dahilde İşleme İzin Belgesi/İzni kapsamında verilmiştir” şerhinin bulunduğu nihai kullanım izin belgesi düzenlenir. 

2- Nihai Kullanım Başvurusunun Sonradan Yapılması veya Farklı GTİP Beyanı Halinde Sonradan Başvuru: Nihai kullanım izninin eşyanın dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında girişine ilişkin beyannamenin tescili aşamasından önce alınmamış olması ve dahilde işleme rejimine giriş beyanının nihai kullanıma tahsisli GTİP’ler kullanılarak yapılması halinde, dahilde işleme rejiminde gümrük gözetiminin ihracata kadar devam etmesi nedeniyle ihracat beyannamesinin tesciline kadar nihai kullanım izninin alınması mümkün bulunmaktadır. Dahilde İşleme Rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında ithali yapılan eşyanın rejime girişine ilişkin beyanının nihai kullanıma tahsisli GTİP’ler kullanılarak yapılmaması ancak söz konusu eşyanın beyanının nihai kullanıma tahsisli GTİP’ler kullanılarak da yapılmasının mümkün olması halinde; 1) İhracat beyannamesinin tescili sırasında doğacak olan TEV’in indirimli veya sıfır vergi oranı üzerinden hesaplanabilmesi için ihracat beyannamesinin tescilinden önce dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında düzenlenen dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni ile ilgili olarak Bakanlık ya da ilgili gümrük idaresine nihai kullanıma tahsisli GTİP’e ilişkin belge/izin revizesinin yapılması için başvuruda bulunulması gerekir, 2) Yükümlü tarafından, dahilde işleme izin belgesi/izninde revize yapılmasını müteakip Dahilde İşleme Rejimine girişin sağlandığı gümrük beyannameleri üzerinde GTİP değişikliği yapılması için ilgili gümrük müdürlüklerine başvurulur, gümrük müdürlüklerince yapılacak incelemenin ardından uygun bulunması halinde beyannamelerde gerekli GTİP düzeltmesi yapılır. 3) Belge/İzinde değişiklik işleminin yapılmasını müteakip, beyannamenin tescil edildiği ilgili gümrük müdürlüğüne nihai kullanım izni için başvurulur, anılan gümrük müdürlüğünce öncelikle belgede/izinde kayıtlı bilgilerle beyanname üzerindeki bilgilerin uyumlu olup olmadığı kontrol edilir, 4) Başvurunun yapıldığı gümrük idaresince ilgili belge/izin üzerinde yapılan incelemenin ardından uygun bulunması halinde nihai kullanım izin belgesinin 16 no.lu kutusuna “… .sayılı … .günlü Dahilde İşleme İzin Belgesi/İzni kapsamında verilmiştir” şerhinin bulunduğu bir nihai kullanım izin belgesi düzenlenir.

3- YGM Tespit Raporu ve Nihai Kullanım İzninin Sonlandırılması: Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet kapsamında getirilecek eşyanın yukarıda belirtildiği şekillerde nihai kullanıma tabi tutulması halinde de 6 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) ve 2012/33 sayılı Genelgede belirtildiği şekilde nihai kullanımın sonlandırılması için tespit raporu düzenlenir. Tespit raporunun her bir dahilde işleme izin belgesi/izni başına en geç dahilde işleme izin belgesinin/izninin kapatma başvurusu yapılıncaya kadar düzenlenmesi gerekir. Tespit raporunda ithal eşyasının nihai kullanım izin belgesinde öngörülen amacına uygun olarak ve telafi edici vergi doğuracak şekilde ihraç edildiğinin belirlenmesi halinde nihai kullanım izni sonlandırılır. İthal eşyasının nihai kullanım izin belgesinde öngörülen amacına uygun olarak kısmen telafi edici vergi doğuracak şekilde ihraç edildiğinin tespiti halinde gerçekleşen miktar üzerinden nihai kullanım izin belgesi revize edilerek bu değerler üzerinden sonlandırılır. İhracatın telafi edici vergi doğurmaksızın gerçekleştiğinin tespiti halinde ise nihai kullanım izni müeyyide uygulanmaksızın sonlandırılır.

4- DİR Kapsamında Nihai Kullanım Halinde Teminat ve Nihai Kullanım Süresi: Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşyanın aynı zamanda nihai kullanım hükümlerine de tabi tutulacağı durumlarda, ithalat sırasında teminat olarak alınacak vergilerin, İthalat Rejimi Kararında bu eşyanın nihai kullanım hükümlerine tabi tutulması halinde uygulanması gereken indirimli veya sıfır vergi oranı üzerinden değil, İthalat Rejimi Kararında bu eşya için nihai kullanım dışında öngörülen vergi oranı üzerinden teminata bağlanması gerekir. Teminat işlemlerinde gerek dahilde işleme rejimi mevzuatı gerekse gümrük mevzuatı uyarınca sağlanan kolaylaştırma hükümleri saklıdır. Nihai kullanım izin belgesinin süresi, dahilde işleme izin belgesi/izninin geçerlilik süresi kadardır.

5- Müeyyide Uygulaması: Telafi edici verginin indirimli veya sıfır oran üzerinden tahakkuk ettirildiği, ancak gümrük idarelerince indirimli veya sıfır oran üzerinden tahakkuk yapılması için gerekli şartların yerine getirilmediğinin ortaya konulması halinde Gümrük Kanununun 234/5.maddesi uyarınca işlem yapılır (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2014/4 Sayılı Genelgesi).  

Not: Nihai Kullanım İle İlgili Çok Daha Ayrıntılı Bilgiye Ulaşmak İsteyenler, İleride “Muhasebetr” Sitesinde Yayınlanan “Gümrük Mevzuatında Nihai Kullanım” Başlıklı Makalemize Müracaat Edebilirler.

II- İHRACAT: 2015/2 SAYILI TEKSTİL, KONFEKSİYON, DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİNE İLİŞKİN DAHİLDE İŞLEME REJİMİ GENELGESİ

İmalatçı-İhracatçı: İşlem görmüş ürünün tamamını veya bir kısmını üreten ve bu ürünün ihracatını kendisi ve/veya aracı ihracatçı vasıtasıyla gerçekleştiren dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni sahibi firmayı ifade eder.

Yan Sanayici: Dahilde işleme izin belgesinde/dahilde işleme izninde taahhüt edilen ihraç ürününün tamamını ya da bir kısmını üreten, belgede/izinde kayıtlı ancak belge/izin sahibi olmayan firmayı ifade eder. 

İmalatçı-İhracatçı: İşlem görmüş ürünün tamamını veya bir kısmını üreten ve bu ürünün ihracatını kendisi ve/veya aracı ihracatçı vasıtasıyla gerçekleştiren dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni sahibi firmayı ifade eder.

Grup Firması: Ana ortaklığın doğrudan kendisi veya diğer grup firmaları veya iştirakleri vasıtasıyla; sermaye ve yönetim ilişkileri çerçevesinde asgari % 50 oranında hisseye veya asgari % 50 oranında oy hakkına veya yönetim kurulu üyelerinin asgari % 50’sini seçme hakkına veya yönetim kurulu üyelerinin asgari % 50’sine sahip olduğu işletmeyi ifade eder.

Genel Esaslar: İthali vergiye tabi tekstil, konfeksiyon, deri ve deri ürünlerinin Dahilde İşleme Rejimi kapsamında ithalinde uygulanacak genel hükümler aşağıda belirtilmiştir;

a) Tekstil ve konfeksiyon sektörlerinde (deri ve deri mamulleri hariç;) imalatçı olmayan ihracatçı firmalara (Dış Ticaret Sermaye Şirketleri ile Sektörel Dış Ticaret Şirketleri hariç) ait ihracat projeleri için DİİB düzenlenmeyecektir, Ancak, 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği’nin maddesinde belirtilen “grup firması” tanımı çerçevesinde, aynı grup içerisinde yer alan imalatçı olmayan firmalara, aynı grup içerisindeki imalatçı firmanın/firmaların yan sanayici olarak atanması kaydıyla dahilde işleme izin belgesi düzenlenebilecektir,

b) İlk kez DİİB talebinde bulunan firmalara, kapasitelerinin azami 1/4’ü oranında DİİB düzenlenecektir. Ancak, yapılan ihracat oranında bu belgelere artış revizesi yapılabilecektir.

c) DİİB kapsamında ihraca konu ev tekstili ürünlerinin (GTİP No: 5804, 5805, 6301, 6302, 6303, 6304, 9404.30 ve 9404.90) bünyesinde kullanılacak 5402.31.00, 5402.33.00, (Bu GTİP altında yer alan ipliklerden 10 ila 20 denye (20 denye dahil) arasında olanlar hariç), 5402.47.00, 5402.51.00, 5402.52.00, 5402.61.00, 5402.62.00,” GTİP numaraları altında yer alan malların her bir GTİP bazında en fazla % 50’sinin ithalat yoluyla, kalan kısmının ise iç piyasadan karşılanması gerekmektedir. Aksi takdirde her bir GTİP bazında ithalatın % 50”yi aşan kısmına müeyyide uygulanacaktır. Söz konusu GTİP numaraları ile birlikte ev tekstili diğer ürünlerinin aynı anda ihracat taahhüdünü içeren belge düzenlenmeyecektir.

d) Tekstil, konfeksiyon, deri ve deri ürünleri için ayrı belge düzenlenmesi esasla.

e) Firmaların DİİB başvurularında, ithalata ve ihracata konu ürünlerin miktarlarının, söz konusu ürüne/ürünlere ilişkin olarak “İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveli”nde yer alan GTİP numarası karşısındaki ölçü birimi birinci birim olarak esas alınacak ve ikinci birim olarak “kg” esas alınacaktır, GTİP numarası karşılığında herhangi bir ölçü biriminin mevcut olmaması halinde ise sadece “kg” değeri esas alınacaktır. Ayrıca, GTİP numarasında yer alan madde tanımının da belirtilmesi gerekmektedir.

f) Firmaların DİİB başvuruları esnasında ithalat ve ihracata konu ürünlerin madde adı ile GTİP numaralarının (8’li ve/veya 12’li bazda) uyumunun kontrol edilmesi ve DİİR başvurularında, belge kapsamında ithali ve ihracı öngörülen iplik ve kumaş cinsinin (halı, çuval ve deri hariç) karışım yüzdeleri ile ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekmektedir,

g) İlk defa DİİB müracaatında bulunan firmaların, bağlı bulundukları bölge müdürlüğünden temin edilecek, en az 2 imzalı “Yerinde Tespit Yazısı” ibraz etmeleri zorunludur. Bölge Müdürlüklerinin veya grup başkanlıklarının bulunmadığı illerde ise ihracatçı birlikleri genel sekreterlikleri, sanayi odaları veya ticaret, ve sanayi odaları görevlendirilir,

h) DİİB müracaatında bulunan firmaların aktif olarak faaliyet gösterdiklerinin tespit edilebilmesini teminen, geriye dönük son 12 aylık döneme ait SGK tahakkukları ile son dönem elektrik faturasının ibrazı gerekmektedir.

i) İplik üretimine yönelik DİİB başvurularında, üretimin open-end veya ring olduğu açıkça belirtilecektir.

k) DİİB kapsamında ithali ve ihracı öngörülen ürün miktarlarının, kapasite raporunda belirtilen miktarları aşıp aşmadığının kontrol edilmesi, aşması durumunda kapasite raporuyla birlikte firmanın belgeli ihracat performansı, vardiyalı çalışması (İl Çalışma Müdürlüklerinden veya Sanayi Odalarından alınacak yazı ile tevsik edilmesi) hususları dikkate alınarak ithal ve ihraç edilecek ürün miktarları hesaplanarak, aşağıda belirtilen belge süreleri çerçevesinde DİİB düzenlenecektir (2015/2 Sayılı Tekstil, Konfeksiyon, Deri Ve Deri Ürünlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesinin 5.maddesi).

Belge Süreleri: Tekstil, konfeksiyon, deri ve deri ürünleri için düzenlenecek DİİB’lere, aşağıdaki tabloda belirtilen süreler verilir.

(2015/2 Sayılı Tekstil, Konfeksiyon, Deri Ve Deri Ürünlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesinin 6.maddesi).

Birim Kullanım Miktarları: Ev tekstili, konfeksiyon, deri ve deri ürünleri için aşağıda belirtilen birim kullanım miktarları esas alınır. Ancak, firmalar tarafından daha büyük ebatlarda ürün üretimine yönelik DİİB başvurularında, belge süresi içerisinde alınmış ekspertiz raporu istenir.

A- Ev Tekstili (*)

 (*) Toplam boya kullanımı ağırlık bazında % 5’i geçmez.

(**) Dokuma kumaş eni 220 cm olarak kabul edilmiştir.

B- Konfeksiyon (*)

 (*) Toplam boya kullanımı ağırlık bazında % 5’i geçemez.

(**) Dokuma kumaş eni 150 cm olarak kabul edilmiştir.

C- Deri ye Deri Mamulleri

(*) 1 Aylık = 0,0929m²

10 Ayak = l m²

1 kg tabaklanmış ham deri: 13 dm²

1 adet yerli koyun derisi (yaş olarak) 3.700 gram

1 adet yerli kuzu derisi (yaş olarak) 1.850 gram

1 adet merinos koyun derisi (yaş olarak) 6.000 gram

1 adet merinos kuzu derisi (yaş olarak) 4.500 gram

(2015/2 Sayılı Tekstil, Konfeksiyon, Deri Ve Deri Ürünlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesinin 7.maddesi).

Fire Oranları: İşbu Genelge’de belirtilen oranları aşmamak (aşması halinde, Genelge’deki oranlar esas alınır.) kaydıyla kapasite raporundaki (kapasite raporu düzenlenmeyen üretim faaliyetleri için ilgili kurumdan alınan belge) fire, kullanım ve ikincil işlem görmüş ürün oranları esas alınarak DİİB düzenlenir. Bahse konu fire oranlarının kapasite raporunda yer alması halinde ise, Genelge’de belirtilen oranları aşmamak kaydıyla kapasite raporundaki fire oranları esas alınır. Ancak, belge kapatma aşamasında gerçekleşen fire oranları belge düzenlenme aşamasındaki fire oranlarından düşük ise gerçekleşen fire oranları dikkate alınarak belge taahhüt hesabı kapatılır.

Ancak, işbu Genelge’de belirtilen fire ve kullanım oranları azami oranları göstermekte olup, söz konusu oranların DİİB düzenlenmesi aşamasında esas alınması 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği’nin 44.maddesi hükümleri çerçevesinde firmanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

hükümlerine tabidir.

A- Mamul Ürünler

a) İplik Üretimi (ağırlık bazında)

b) Kumaş Üretimi (ağırlık bazında)

(*) Dokuma elastanlı kumaş için m² üzerinden ilave %10 fire verilir.

c) Ev Tekstili/Konfeksiyon Üretimi

B- Yardımcı Malzemeler

Mamul ürün üretiminde kullanılan düğme, çıtçıt, rivet, fermuar, sticker kağıt, kağıt ve karton etiketler ile dokuma etiket ve armalar vb. yardımcı malzemeler için ise aşağıdaki tabloda belirtilen azami fire oranları uygulanır.

(2015/2 Sayılı Tekstil, Konfeksiyon, Deri Ve Deri Ürünlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesinin 8.maddesi).

İkincil İşlem Görmüş Ürün Oranları: Bazı tekstil, konfeksiyon, deri ve deri ürünleri için asgari ikincil İşlem görmüş ürün oranları aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Listede yer almayan diğer ikincil işlem görmüş ürünler için firma beyanı esas alınır.

Ancak, bu Tablo’da belirtilen oranların DİİB düzenlenmesi aşamasında esas alınması Tebliğ’in 44 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde firmanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

 (2015/2 Sayılı Tekstil, Konfeksiyon, Deri Ve Deri Ürünlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesinin 9.maddesi).

SONUÇ

Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında yurda geçici ithali yapılan eşyanın İthalat Rejimi Kararı (İRK) eki listelerde Gümrük mevzuatının nihai kullanım hükümlerine tabi tutulan eşyadan olması halinde; Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşyanın nihai kullanıma tabi tutulması için dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izninin ithalat listesinde, ithalat rejimi kararı eki listelerde gümrük mevzuatının nihai kullanım hükümlerine tabi kılınan gümrük tarife istatistik pozisyonunda (GTİP) sınıflandırılan eşyanın yer alması gerekir.

Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemine tabi tutulan ithal eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünlerin ihracı esnasında, Gümrük Kanunu’nun 194.maddesi uyarınca doğacak telafi edici verginin, bahse konu ithal eşyası için İthalat Rejimi Kararında nihai kullanımı nedeniyle öngörülen indirimli veya sıfır oran üzerinden hesaplanmasının talep edilmesi halinde, yükümlüsünce dahilde işleme rejimine giriş beyannamesinin tesciline kadar nihai kullanım izni başvurusunda bulunulması gerekir.

Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşyanın aynı zamanda nihai kullanım hükümlerine de tabi tutulacağı durumlarda, ithalat sırasında teminat olarak alınacak vergilerin, İthalat Rejimi Kararında bu eşyanın nihai kullanım hükümlerine tabi tutulması halinde uygulanması gereken indirimli veya sıfır vergi oranı üzerinden değil, İthalat Rejimi Kararında bu eşya için nihai kullanım dışında öngörülen vergi oranı üzerinden teminata bağlanması gerekir.Nihai kullanım izin belgesinin süresi, dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izninin geçerlilik süresi kadardır.

KAYNAKÇA:

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu.
• Gümrük Yönetmeliği.
• 95-7606 sayılı İthalat Rejim Kararı.
• Nihai Kullanıma İlişkin 1 Seri Nolu Tebliğ.
• Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2014/4 Sayılı Genelgesi.
• 2015/2 Sayılı Tekstil, Konfeksiyon, Deri Ve Deri Ürünlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesi.