YYS Belgesinin İptal Edilmemesi İçin Ne Yapmak Gerekir ?

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 25 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

YYS Belgesinin İptal Edilmemesi İçin Ne Yapmak Gerekir ?

22.11.2025

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği’nin (GİKY) 5 ilâ 8’inci maddelerinde belirlenmiş koşulları sağlayan, gümrük mevzuatına göre serbest bölgeler dâhil Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik ve en az üç yıldır fiilen faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilere gümrük mevzuatının öngördüğü basitleştirilmiş uygulamalardan ve Türkiye Gümrük Bölgesine eşya giriş ve çıkışı sırasında yapılan emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylaştırmalardan yararlanmak üzere yetkilendirilmiş yükümlü statüsü tanınır.

Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS); gümrük yükümlülüklerini yerine getiren, kayıt sistemi düzenli ve izlenebilir olan, mali yeterlik, emniyet ve güvenlik standartlarına sahip bulunan kendi oto kontrolünü yapabilen, güvenilir firmalara gümrük işlemlerinde birtakım kolaylık ve imtiyazlar sağlayan uluslararası bir statüdür.

– YYS Belgesi, Karşılıklı Tanıma Anlaşması yapılan ülkelerde; Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsüne sahip firmaların bu kolaylaştırmalardan sadece kendi ülkelerinde değil yetkilendirilmiş yükümlü uygulamasının yürütüldüğü diğer ülkelerde de yararlanabilmesine olanak sağlayan uluslararası bir belgedir.

– Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası düzenlendiği tarihten sonraki ilk iş günü geçerli hale gelir. Askıya alma, geri alma veya iptal yaptırımlarından herhangi biri uygulanmadığı sürece sertifikanın geçerlik süreci sınırsızdır. …

I- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) Sahibinin Yükümlülükleri

1) Sertifika için aranan koşullar ve/veya sertifika kapsamında kullanılan yetkiler için aranan ek koşullardan herhangi birinde veya koşulların karşılanmasını sağlayan unsurlarda sertifikanın ya da sertifika kapsamı yetkilerin kaybedilmesine neden olabilecek bir değişiklik ortaya çıkması durumunda, ortaya çıkan değişikliğin, sertifika sahibince, sertifikayı düzenlemiş olan bölge müdürlüğüne gecikmeksizin bildirilmesi zorunludur.
2) Sertifikalandırma sırasında mevcut olmayan ancak sertifika alındıktan sonra gerçekleşen yeni bir hizmet alımı olması, sözleşme yapılması, taahhüt alınması gibi durumlarda, sertifikanın alınmasında sağlanan tüm koşullara uygun şekilde işlem yapılması zorunludur. Söz konusu unsurların yetkilendirilmiş yükümlü statüsünün tanınması için aranan koşulları karşılamadığının tespiti halinde GİKY’in 155.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca işlem yapılır. …

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-
Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 –
www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com –
k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 1 / 7

4) Sertifika sahibi, sertifika için aranan koşullar ve/veya sertifika kapsamında kullanılan yetkiler için aranan ek koşulların sağlanmaya devam edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak gümrük idaresi tarafından yapılacak kontroller için gerekli her türlü kolaylığı sağlamak zorundadır.
5) Ek-2‘de yer alan soru formu, sertifika sahibi tarafından, sertifikanın düzenlendiği tarihten
itibaren beş yılda bir kez güncellenerek sertifika sahibinin mevcut durumunu yansıtacak şekilde
hazırlanır. Gümrükler Genel Müdürlüğü, gerekli görmesi halinde, soru formunun beş yıllık periyotlar
dışında da güncellenmesini isteyebilir. …

II- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının Askıya Alınması

… (2) Yirmi ikinci fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası (YYS) için aranan koşullardan herhangi birinin artık karşılanmadığının sertifika sahibi tarafından herhangi bir bildirimde bulunulmadan gümrük idaresince tespit edilmesi ya da kamunun emniyet ve güvenliğine, kamu sağlığına veya çevreye karşı tehdidin niteliği veya seviyesi itibarıyla gerek görüldüğünde üçüncü fıkrada belirtilen askıya alma derhal uygulanır.
(3) Sertifika sahibi, birinci fıkrada belirtilen durumu verilen otuz günlük süre içinde düzeltmezse veya ikinci fıkranın uygulandığı durumlarda, ilgili bölge müdürlüğü yükümlünün durumu düzeltmek üzere gerekli önlemleri almasına imkân vermek amacıyla yetkilendirilmiş yükümlü statüsünü otuz gün için askıya alır ve durumu ilgili yükümlüye bildirir. …
(5) Üçüncü ve duruma göre dördüncü fıkralarda belirtilen sürenin sonunda kaybedilen koşulların tekrar sağlandığının anlaşılması halinde askıya alma işlemi sonlandırılır.
(6) Gümrük işlemlerinden veya gümrük cezalarından doğan kesinleşmiş herhangi bir kamu alacağının, süresi içinde ödenmediğinin tespit edilmesi durumunda sertifika, söz konusu sertifikayı düzenleyen bölge müdürlüğünce, kesinleşmiş gümrük vergisi ve/veya ceza borcu ödeninceye kadar askıya alınır. …
(9) Ticaret unvanı, adres, ticaret siciline kayıtlı olunan yer ve/veya ticaret sicil numarasından birinde değişiklik olması ve 17 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen sürenin sonuna kadar sertifikayı düzenlemiş olan bölge müdürlüğüne sertifikada değişiklik yapılması için başvurulmaması halinde, sertifika, başvuru yapılıncaya kadar askıya alınır. …
(20) Askıya alınan sertifika kapsamı hak ve yetkilere ilişkin olarak aşağıda belirtilen şekilde işlem yapılır;
a) Sertifikanın onuncu fıkra uyarınca askıya alınması halinde, beşinci ve altıncı kısımda sayılan yetkiler dışındaki tüm hak ve yetkiler de askıya alınır.
b) Sertifikanın on ikinci, on üçüncü, on dördüncü, on beşinci, on altıncı veya on dokuzuncu fıkra uyarınca askıya alınması halinde eksik beyan usulü, kısmi teminat uygulaması, götürü teminat uygulaması, basitleştirilmiş işlem kapsamında A.TR Dolaşım Belgesi düzenleme ve vize etme izni ile eşyanın kıymetine bakılmaksızın fatura beyanı veya EUR.MED fatura beyanı düzenleme izni dışındaki tüm hak ve yetkiler sertifikanın askıya alınması süresince askıya alınır.

Sayfa 2 / 7

c) Sertifikanın (a) ve (b) bentlerinde sayılan haller dışında askıya alınması durumunda, askıya alma süresince sertifika kapsamı tüm hak ve yetkiler de askıya alınır. …

III- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının Geri Alınması

1- Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası söz konusu sertifikayı düzenleyen bölge müdürlüğü tarafından aşağıda belirtilen hallerde geri alınır:
a) 154.maddenin üçüncü, dördüncü ve yirmi ikinci fıkralarında belirtilen süre sonunda, sertifika için aranan ve kaybedilmiş olan koşullardan herhangi birinin tekrar sağlanamamış olması halinde sertifika geri alınır.
b) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrası uyarınca yapılan başvurunun 14 üncü madde uyarınca reddedilmesi halinde, başvuru sahibi firmanın mevcut sertifikası geri alınır.
c) 154 üncü maddenin on dokuzuncu fıkrasında belirtilen temsil yetkisinin sona erdirilmesi işleminin aynı bentte belirtilen sürenin bitiminde gerçekleşmemiş olması halinde sertifika geri alınır.
ç) 153 üncü maddenin yedinci fıkrası uyarınca sertifika sahibince karşılaması gereken ek koşul bildirilmesi ve bu ek koşulların aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde karşılanamaması halinde sertifika geri alınır.
2- Sertifika sahibinin talebi halinde de sertifika ve sertifika kapsamı yetki ve izinler geri alınır, …

IV-Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının İptali

(1) Aşağıdaki durumlardan herhangi birinin mevcudiyeti durumunda sertifika söz konusu sertifikayı düzenleyen bölge müdürlüğünce iptal edilir.
a) Sertifikanın yanlış veya eksik bilgilere veya sahte belgelere dayanılarak verildiğinin anlaşılması.
b) 5.maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan kişilerden yönetim kurulu üyeleri ile sermayesinin yüzde onundan (% 10) fazlasına sahip gerçek kişilerden herhangi biri hakkında aynı bentte sayılan kanunlara muhalefetten dolayı kesinleşmiş yargı kararının verilmiş olması.
c) Adına düzenlenmiş sertifikanın, sertifika kapsamı hak ve yetkilerin, 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sertifika numarasının, 45 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen onaylanmış ihracatçı (A.TR) yetki numarasının, 52 nci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen onaylanmış ihracatçı (EUR) yetki numarasının, 57.maddenin altıncı fıkrasında belirtilen onaylanmış ihracatçı (İYG) yetki numarasının, 76.maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen izinli gönderici yetki numarasının, 96.maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen izinli alıcı yetki numarasının, 121.maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen ithalatta yerinde gümrükleme yetki numarasının, 72 nci maddenin birinci fıkrası ile 92.maddenin birinci fıkrasında belirtilen özel tipte mühürlerin sertifika sahibi tarafından başkası adına kullanılması veya kullanılmasına izin verilmiş olması.

Sayfa 3 / 7

(2) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasının bu madde uyarınca iptal edilmesi durumunda, sertifika
kapsamı tüm hak ve yetkiler de iptal edilir.
(3) Birinci fıkradaki iptal işlemini müteakip üç yıl içerisinde yapılan sertifika başvuruları reddedilir.
… (Gümrük İşlemleri Kolaylaştırma Yönetmeliğinin 156.maddesi).

V- Sertifika Kapsamında Gerçekleştirilen Gümrük İşlemlerinin Yıllık Faaliyet Raporuna Bağlanması

1) Sertifika sahibince sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki her on iki aylık dönem sonunda sertifika kapsamında gerçekleştirilen gümrük işlemlerinin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı sertifika sahibince bu dönemlerin sonuna tekabül eden tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar incelenir.
Sertifika sahibi söz konusu incelemeyi hizmet alımı yoluyla da yaptırabilir. Faaliyet raporunun düzenlenmesinde, 6.maddenin ikinci fıkrasında yer alan esaslar da dikkate alınır.
2) Birinci fıkra uyarınca düzenlenecek faaliyet raporunda, ihracat ve ithalat beyannamelerinin, Ek-22/A‘da yer alan unsurlar çerçevesinde yapılacak geriye dönük kontrolüne ilişkin sonuçlara yer verilir. Taşımacı firmalar tarafından Ek-22/B’de yer alan unsurlar çerçevesinde düzenlenecek faaliyet raporlarında transit beyanlarının yeterli sayıda olmaması halinde özet beyanları esas alınır. Bu fıkra kapsamında faaliyet raporuna konu edilecek beyanname sayısı elliden az olmamak şartıyla toplam beyanname sayısının en az yüzde beşi (% 5) olarak belirlenir. …
4) Düzenlenen faaliyet raporları gümrük idaresince ibrazı istenildiğinde sunulmak üzere firma bünyesinde saklanır. …

VI- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Ve Sertifika Kapsamı Yetki Ve İzinlerin Koşullarına İlişkin Ön İzleme

(1) GİKY’nin 6.maddesinin birinci fıkrasının (a) ilâ (h) bentleri ile 8 inci maddede sayılanlar dışında yer alan ön incelemeye konu koşulların tümünün karşılanıp karşılanmadığı, sertifikanın düzenlendiği tarihten itibaren her beş yılda bir sertifikayı düzenleyen bölge müdürlüğü tarafından, bu koşulların tevsikine ilişkin belgeler ile Bakanlık veri tabanları üzerinden yapılacak ön izleme ile tespit edilir. …
(3) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası (YYS) ve sertifika kapsamı yetki ve izinlerin verilmesine ilişkin koşulların ön izlemesi 12.maddede belirtilen ön inceleme usul ve esasları çerçevesinde gerçekleştirilir. …
(5) Bölge Müdürlükleri tarafından birinci fıkra uyarınca yürütülen izleme faaliyeti, 10.maddede sayılan belgelerin sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki altmış aylık dönemlerin sonuna tekabül eden tarihi izleyen birinci ayın sonundan itibaren on beş iş günü içinde ibrazını müteakiben başlar ve en geç on beş iş günü içerisinde sonuçlandırılır. …
(7) Genel Müdürlükçe veya sertifikayı düzenleyen bölge müdürlüğünce gerekli görülen hallerde beş yıllık periyotlar dışında da ön izleme yapılmasına karar verilebilir. Bu durumda gerçekleştirilecek izleme faaliyetinde birinci fıkrada belirtilen süre beklenilmeksizin ibrazı gerekli belgeler derhal istenir.

Sayfa 4 / 7

(8) Sertifika sahipleri için faaliyet alanına bağlı olarak 5.maddenin birinci fıkrasının (c) ila (ı) bentleri uyarınca yapılacak sorgular sertifikanın düzenlendiği tarihten itibaren beş yıl içinde on ikişer aylık beş dönem için ayrı ayrı yapılır. …
(9) Gümrük idaresi tarafından tespit edilmeden önce ihlalin sertifika sahibi firma tarafından tespit edilerek gümrük idaresine bildirilmiş olması halinde, sekizinci fıkra kapsamında yapılacak incelemelerde 5 inci maddenin altıncı fıkrası uyarınca işlem yapılır.
(10) Bu madde uyarınca bölge müdürlüğünce yürütülen ön izleme faaliyetinin olumlu sonuçlanması halinde, aşağıdaki belgeler, tüm belgelere ilişkin işlemlerin tamamlanmasını müteakip beş iş günü içerisinde Genel Müdürlüğe iletilir:
a) 153 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca hazırlanan güncel soru formu.
b) Ön izleme faaliyetinin sonuçlarını içeren ve Ek-26’da yer alan İzleme Değerlendirme Formu.
(11) Genel Müdürlük tarafından, 12 nci maddenin dokuz ilâ on ikinci fıkralarında sayılan işlemlerin tamamlanmasına müteakip, 160.madde kapsamında işlem yapılmak üzere sonradan kontrol yetkilisi (Müfettiş) görevlendirilmesine ilişkin işlemler on beş iş günü içerisinde tamamlanır.
(12) Bu madde uyarınca bölge müdürlüğünce ön izleme kapsamında yapılan inceleme neticesinde, yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahiplerince bu sertifikanın verilmesine ilişkin koşullardan herhangi birinin sağlanmaya devam edilmediğinin anlaşılması halinde, 10 uncu maddenin yirmi birinci fıkrası saklı kalmak kaydıyla, 154 üncü maddenin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır. …
(13) On ikinci fıkra kapsamında sertifikanın askıya alınması halinde, aşağıdaki esaslar çerçevesinde işlem yapılır:
a) Askıya alma süresinin sonunda yapılan incelemede kaybedildiği anlaşılan koşulların tekrar sağlanmış olması halinde 154 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca askıya alma işlemi sonlandırılır.
b) Askıya alma süresinin sonunda yapılan incelemede kaybedildiği anlaşılan koşulların tekrar sağlanamamış olması halinde, 155 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası geri alınır.
(14) Bu madde uyarınca yapılan inceleme neticesinde sertifika kapsamında sahip olunan izin ve yetkilere ilişkin koşullardan en az birinin kaybedildiğinin anlaşılması durumunda, sahip olunan izin ve yetkiye göre; 50.maddenin birinci fıkrası, 55.maddenin birinci fıkrası, 74.maddenin yedinci fıkrası, 94.maddenin yedinci fıkrası ve 119.maddenin yedinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.

VII- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Ve Sertifika Kapsamı Yetki Ve İzinlerin Koşullarına İlişkin Yerinde İzleme

1) 13 üncü maddenin ikinci ve altıncı fıkrasında yer alan yerinde incelemeye konu koşulların karşılanıp karşılanmadığı, sertifikanın düzenlendiği tarihten itibaren her beş (5) yılda bir sonradan kontrol yetkilisi (Müfettiş) tarafından sertifika sahibinin tesislerinde gerçekleştirilecek yerinde izleme ile tespit edilir.
2) Bu madde uyarınca yapılacak yerinde izleme ve inceleme faaliyetleri 13 üncü maddede belirtilen yerinde inceleme usul ve esasları çerçevesinde gerçekleştirilir. …

Sayfa 5 / 7

4) Birinci ve ikinci fıkrada yer alan yerinde izleme faaliyetine 159.maddenin onuncu fıkrasında sayılan belgelerin Genel Müdürlüğe iletilmesinden sonra başlanır.
5) Birinci ve ikinci fıkra uyarınca yapılacak işlemlerde 153 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca hazırlanan Ek-2’de yer alan güncel soru formu da dikkate alınır.
6) Bu madde uyarınca yürütülen yerinde izleme faaliyetinin sonuçlarını içerecek şekilde hazırlanan yerinde inceleme değerlendirme formu yerinde izlemenin tamamlanmasını takip eden beş iş günü içerisinde Genel Müdürlüğe iletilir. …
8) Genel Müdürlükçe, gerekli görülen hallerde beş yıllık periyotlar dışında da yerinde izleme yapılmasına karar verilebilir. …

VIII- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Kapsamında Gerçekleştirilen İşlemlerin Sonradan Kontrolü

Yetkilendirilmiş yükümlülerce/ (YYS sahiplerince) gerçekleştirilen gümrük işlemleri, Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında sonradan kontrole tabi tutulur. …

Değerlendirme Ve Sonuç

Bilindiği üzere, Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği Hükümleri ve hali hazır uygulamaya göre; YYS Yıllık Faaliyet Raporunu hazırlayan kişi veya Firmanın Yetkilisi değil, bizzat hizmeti alan/faaliyet raporunu hazırlatan firmanın ortakları veya yöneticilerinden bir tanesi imzalamakta, mali, hukuki ve adli yönden tüm sorumluluk raporu imzalayan kişi ve firmaya yani ilgili mükellefe aittir.

YYS Yıllık Faaliyet Raporunu hazırlayan kişinin veya Firmanın Yetkilisinin ismi ve imzasının raporda yer almamasından ve bu kişilerce faaliyet raporunun imzalanmamasından dolayı, bu kişilerin mali, hukuki ve adli her hangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır.

YYS Belgesinin/Sertifikasının askıya alınması veya iptal edilmesi durumunda; Gümrük ve dış ticaret işlemlerinin uygulanması sırasında halihazırda yararlanılan avantajlar da kaybedileceğinden, ilgili firmalar açısından çok büyük vakit, nakit ve prestij kayıplarına, yüksek oranlarda maliyet artışlarına, vb. olumsuzluklara sebep olacaktır.
Öte yandan, YYS belgesinin süresiz olarak geri alınması durumunda ilgili firma en az üç yıl geçmedikçe yeni bir belge alımı için müracaatta (başvuruda) bulunamayacak, belge alım aşaması da dikkate alındığında bu süre 4 veya 5 yıla uzayacaktır.

Sayfa 6 / 7

YYS Sahibi Firmaların Yukarıda Ayrıntıları Verilen Olumsuzluklarla Karşılaşmamaları İçin Yapmaları Gerekenler:
1- YYS sahibi firmalar; En azından firmalarının gümrük ve dış ticaret departmanlarında görev yapan personellerinin nicelik ve niteliklerinin yükseltilmesi, farkındalıklarının artırılması için sürekli ve düzenli eğitime tabi tutmaları, YYS Yıllık Faaliyet Raporu hazırlanması işlemleri, YYS Yıllık Zorunlu Eğitimlerinin alınması, kendilerini Sonradan Kontrole Tabi Tutturmaları, kendilerini Gümrük, Dış Ticaret ve İlgili Diğer Mevzuatlar Kapsamında İnceletmeleri, YYS Koşullarını Hala Taşıyıp Taşımadıklarını Kontrol Ettirmeleri ve YYS Güncelleme Başvuru Dosyalarını Hazırlatmaları, vb. aşamalarında söz konusu hizmetleri gerektiğinde dışarıdan işin Ehli Olan Firmalardan hizmet alımı şeklinde karşılamaları,

2- Sertifika sahibi firmaların; YYS Yıllık Faaliyet Raporu Hazırlanması İşlemleri, YYS Yıllık Zorunlu Eğitimlerinin Alınması, kendilerini Sonradan Kontrole Tabi Tutturmaları, kendilerini Gümrük, Dış Ticaret ve İlgili Diğer Mevzuatlar Kapsamında İnceletmeleri, YYS Koşullarını Hala Taşıyıp Taşımadıklarını Kontrol Ettirmeleri ve YYS Güncelleme Başvuru Dosyalarını Hazırlatmaları, vb. aşamalarında söz konusu hizmetleri; Firmalarının gümrük işlemlerini yürüten, gümrük müşavirliği hizmetlerini satın aldıkları Gümrük Müşavirleri ve/veya Gümrük Müşavirlik Firmaları ile bu firmalarla ilişkili olan ve/veya bu firmaların ortağı veya iştiraki olan denetim şirketlerinden değil,

Bağımsız olarak kurulan ve bağımsız, objektif olarak hareket eden, Gümrük Müşavirleri ve/veya Gümrük Müşavirlik Firmaları başta olmak üzere YYS sahibi ilgili firmayla da her hangi bir ortaklık veya hukuki ilişkisi, her hangi bir bağlantısı bulunmayan, bağımsız hareket eden, bağımsız ve objektif çalışan, işinin ehli, bu konuda uzman, kendini yetiştirmiş ve ispatlamış, mevzuatı iyi bilen, mümkünse denetim deneyimine, kültürüne ve birikimine de sahip olan, sayılan bu hizmetleri “Profesyonel şekilde sunan” Gümrük Denetim ve Danışmanlık Firmalarından veya konusunda ehil olan kişilerden almaları,

Gerekir.
…
Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.
Ankara, 21.11.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Sayfa 7 / 7

YYS YILLIK FAALİYET RAPORUNUN HAZIRLANMASI İLE YYS YILLIK ZORUNLU EĞİTİMLERİNİN VERİLMESİ

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 25 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

YYS YILLIK FAALİYET RAPORUNUN HAZIRLANMASI İLE YYS YILLIK ZORUNLU EĞİTİMLERİNİN VERİLMESİ

22.11.2025

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği’nin (GİKY) 5 ilâ 8’inci maddelerinde belirlenmiş koşulları sağlayan, gümrük mevzuatına göre serbest bölgeler dâhil Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik ve en az üç yıldır fiilen faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile 9.maddede belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarına gümrük mevzuatının öngördüğü basitleştirilmiş uygulamalardan ve Türkiye Gümrük Bölgesine eşya giriş ve çıkışı sırasında yapılan emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylaştırmalardan yararlanmak üzere yetkilendirilmiş yükümlü statüsü tanınır.

– Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS): gümrük yükümlülüklerini yerine getiren, kayıt sistemi düzenli ve izlenebilir olan, mali yeterlik, emniyet ve güvenlik standartlarına sahip bulunan kendi oto kontrolünü yapabilen, güvenilir firmalara gümrük işlemlerinde birtakım kolaylık ve imtiyazlar sağlayan uluslararası bir statüdür.

– Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası düzenlendiği tarihten sonraki ilk iş günü geçerli hale gelir. Askıya alma, geri alma ve iptal yaptırımlarından herhangi biri uygulanmadığı sürece sertifikanın geçerlik süreci sınırsızdır.

– YYS, Karşılıklı Tanıma Anlaşmalarına göre; Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsüne sahip firmalar, bu kolaylaştırmalardan sadece kendi ülkelerinde değil yetkilendirilmiş yükümlü uygulamasının yürütüldüğü diğer ülkelerde de yararlanabilmesine olanak sağlayan uluslararası bir sözleşmedir.

Yetkilendirilmiş yükümlü statüsünün (YYS’nin) sağladığı avantajlar iki başlık altında incelenebilir.

Birinci kısımda; statüyü/belgeyi almakla kazanılan, ayrıca talep ve ek şartlar gerektirmeyen kolaylıklar,

İkinci kısımda ise; talebe ve ek şartların yerine getirilmesine bağlı olarak yararlanılan/ faydalanılan kolaylıklar,

Yer alır.

I- YYS YILLIK FAALİYET RAPORU HAZIRLANMASI ÇALIŞMALARI

1) YYS Yıllık Faaliyet Raporunun Hazırlanması: 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği, Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği, Dış Ticaret Mevzuatı, Sonradan Kontrol Ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 5236 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, vb. ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre yapılması gerekir.

2) Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği Hükümlerine Göre; İlgili Firmanın son bir yıl içinde gerçekleştirdiği ithalat, ihracat, transit, antrepo vb. dış ticaret işlemlerden her birisinin incelenmesi sırasında 50 adetten ve toplam işlem sayısının %5’inden az olmamak üzere beyanname ve ilgili belgelerin incelenmesi, seçilen beyanname ve işlemlerin firmanın tüm işlemlerine sirayet etmesi, tüm yılı ve ayları kapsayacak şekilde, … vb. seçilip incelenmesi gerekir.

3) YYS Faaliyet Raporu Hazırlanırken: İlgili firmanın son bir yıl içinde gerçekleştirdiği ithalat, ihracat, transit, antrepo vb. dış ticaret işlemlerinin; ilgili firmanın muhasebe kayıtları, mizanları, ilgili hesap ve muhasebe dökümleri (102 Bankalar Hesabı, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı, 153 Ticari Mallar Hesabı, 159 Verilen Sipariş Avansları Hesabı, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler, 320 Yurt Dışı Satıcılar, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar, 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 770 Genel Yönetim Giderleri, vb. İthalat ve Dış Ticaretle ilgili diğer hesaplar), ithalat – ihracat dosyaları ve ekleri, Dahilde İşleme Rejimi, DİİB/Dİİ, Yatırım teşvik, Finansal kiralama, Özellik arz eden ithalat ve ihracat işlemleri, Hizmet ithalatı, Dış ticaret işlemlerine ilişkin Vergi mevzuatı, Gümrük Vergi ve Cezaları, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun bazı hükümleri (Örneğin; Zamanaşımı, Royalty, Lisans, Know How, vb. Gayri maddi haklar, Gayri Maddi Hakların Brütleştirilmesi, Serbest Meslek Kazançları, Transfer Fiyatlandırması, Hizmet ithalatı, Hizmet ithalatında kur farkı vb.) ile bazı mali konular ve ilgili Mali Mevzuata bakılır. Özellikle; İlgili firmanın yararlandığı teşvikler (Yatırım teşvik tedbirleri, Dahilde işleme rejimi, Finansal Kiralama ve Geçici İthalat, Hariçte işleme vb.) kapsamında yapılan ithalat işlemleri, İhracat teşvik tedbirleri ve Dahilde işleme rejimi kapsamında yapılan ihracat, İhracatta Telafi Edici Vergi Kesintisi, Geçici çıkış, Geri gelen eşya, Mahrece iade, DİİB ve Dİİ kapatma işlemleri vb. incelenmeli, bu işlemlerin mevzuat yönüyle kontrol ve karşılaştırması yapılmalıdır. YYS Statüsü kapsamında yapılan ithalat, ihracat, antrepo, transit, vb. işlemleri, 2 Nolu KDV Beyannameleri ve ekleri, Muhtasar Beyannameler ve Ekleri, stok kayıtları, alınan izinler, royalti-lisans, know how ve benzeri gayri maddi hakların ithali, hizmet ithali, vb. hususlar, gümrük rejimleri, gümrük ve dış ticaret mevzuatı, KDV ve ÖTV mevzuatı, ilgili diğer mevzuatlar, rejim, tarife, kıymet, miktar, menşe, vb. yönleriyle ayrıntılı olarak incelenip, araştırılmalı, oluşan hata ve eksiklikler tespit edilerek ilgili Firmaya gerekli tedbirler aldırılmalı ve ilgili kanuni çözüm yolları tavsiye edilmelidir.
…

II- YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ SERTİFİKASI (YYS) ZORUNLU EĞİTİMLERİ

Mevzuat ve Farkındalık Eğitimi

4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Dış ticaret mevzuatı ile Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği hükümlerine göre, YYS belgesi sahibi firmaların ilgili şirket personeli ve yöneticilerince alınması gerekli olan; Gümrük ve dış ticaret mevzuatı, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, Organize suçlar ve benzeri konulardaki eğitimlerin zamanında almaları zorunludur. Bu eğitimlerin tamamının YYS belgesi alım aşaması sırasında alınması, YYS Belgesi alındıktan sonrada bu eğitimlerin çoğunluğunun her yıl, bazılarının ise en az üç yılda bir tekrar alınması gerekir.

Söz konusu eğitimlerle, ilgili firma yöneticileri ve personelinde bir farkındalık oluşturulması amaçlanmaktadır.

1- Gümrük ve Dış Ticaret Eğitimi Konuları

1) Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasına İlişkin Sunum,
2) Genel Olarak Dış Ticaretin İşleyişi,
3) Dış Ticarette Ödeme Şekilleri,
4) Uluslararası Teslim Şekilleri,
5) Eşyanın Tarife, Kıymet, Miktar Ve Menşe Belirlenmesi Konularında Farkındalık Eğitimi,
6) Ticari Eşyanın Lisans, İzin, Uygunluk Belgesine Tabi Olup Olmadığı Yönünde Eğitim,
7) Gümrük Vergileri Eğitimi,
8) Ticari Eşyanın Kota, Tarife Kontenjanı, İthalatta Gözetim Uygulamasına Tabi Olup Olmadığı Yönünde Eğitim,
9) Ticari Eşyanın Çift Kullanımlı Bir Eşya Olup Olmadığı Yönünde Eğitim,
10) Ticari Eşyanın İthalinin Ya Da İhracının Yasak Olup Olmadığı Yönünde Eğitim,
11) Türk Ceza Kanunu, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, Kabahatler Kanunu, Gümrük Kanunu, Vergi Usul Kanunu hakkında Farkındalık Eğitimi,
12) Ticari Eşyanın Ambargoya Tabi Olup Olmadığı farkındalık eğitimi,

Bu konular hakkındaki eğitimin her yıl verilmesi (İlgili firma tarafından alınması) zorunludur.

2- Tedarik Zinciri Güvenliği Eğitimleri Konuları

1) Uluslararası Tedarik Zincirinde Eşyanın Hareketleriyle İlgili Riskler Eğitimi,
2) Narkotik Maddeleri Tespiti Eğitimi,

3) Yanıcı ve Patlayıcı Maddelerin Tespit Eğitimi,
4) Nükleer, Biyolojik ve Kimyasal Maddelerin Tespiti Eğitimi,

Bu konular hakkındaki eğitimin en az üç yılda bir verilmesi(İlgili firma tarafından alınması) zorunludur.

III- YYS’Lİ FİRMALARIN GEÇİRECEKLERİ DENETİMLER VE KARŞILAŞABİLECEKLERİ MÜEYYİDELERDEN BAZILARI

1- YYS sahibi firmalar, YYS sertifikası düzenlendiği tarihten itibaren her beş yılda bir sertifikayı düzenleyen Bölge Müdürlüğü tarafından ve Ticaret Müfettişleri tarafından; YYS koşulları ve bu koşulların tevsikine ilişkin belgeler ile ilgili firmanın gerçekleştirdiği dış ticaret (İthalat, ihracat, transit, antrepo, Dahilde İşleme ve diğer gümrük rejimleri, vb.) işlemleri Bakanlık veri tabanı üzerinden ön izleme ile yerinde firma merkez ve tesislerinde fiziki inceleme ve denetime, Sonradan Kontrol (firma) İncelemesine ve Yerinde İzleme vb. çeşitli inceleme ve denetimlere tabi tutulmaktadırlar. İlgili firmalar 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği, İthalat ve İhracat Rejimleri ve Yönetmelikleri, Gümrük ve dış ticaret mevzuatı ile Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği hükümleri başta olmak üzere ilgili diğer mevzuat hükümleri gereği ayrıntılı alarak incelenip denetlenmektedirler.

2- Ticaret Bakanlığınca yapılacak (Müfettişlerce yürütülecek; herhangi bir inceleme, araştırma veya soruşturmalar, Sonradan Kontrol -Firma- İncelemeleri, YYS ve sertifika kapsamı yetki ve izinlerin koşullarına ilişkin yerinde izlemeler, Cari denetimler, Genel teftiş incelemeleri vb. ile İlgili Gümrük Personelince yapılacak) incelemeler sırasında: YYS yıllık faaliyet raporlarının eksik (düzenlenmemiş olduğunun) veya zamanında düzenlenmediğinin anlaşılması ya da düzenlenen YYS faaliyet raporlarının şekli ve/veya içerik olarak yetersiz olması [ kıymet, tarife, menşe, miktar, matrah, … vb. yönleriyle) uygun olmaması, inceleme sonucunda herhangi bir eksiklik, vergi kaybı, sorun/ problem, … vb.], eksiklik, hata, vb. tespit edilmesi halinde, tespit edilen vergi eksiklikleri faizleriyle birlikte geri istenerek çeşitli para cezaları (Eksik tespit edilen vergilerin üç katı, ilgili eşyanın gümrüklenmiş değerinin 2 katı, ilgili eşyanın gümrüklenmiş değerinin 4 katı, … vb. ceza) uygulanabilecektir.

3- Ayrıca, Ticaret Bakanlığınca gerektiğinde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda belirtilen “Kaçakçılık Fiilleri” ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Belgede Sahtecilik Hükümleri” başta olmak üzere ilgili diğer kanunlara göre gereğinin yapılması için İlgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulup, İlgili firma yetkilileri hakkında adli ve idari takibat başlatılabilecektir.

4- İzleme denetimlerinin yeni bir YYS başvurusundan her hangi bir farkı olmayıp, yapılacak denetim ve inceleme süreçleri sonucunda, YYS koşullarının artık sağlanmadığı, YYS şartlarının aşındığı veya aşındırıldığının anlaşılması veya tespiti durumunda ise; Bakanlık tarafından YYS sertifikasının geçici süreyle askıya alınması veya süresiz olarak geri alınması gibi belgenin iptali ile karşı karşıya kalınabilecektir.

5- Belki de firmalar açısından en önemli olumsuzluk; Bakanlıkça, ilgili firmaların YYS belgesinin geçici olarak askıya alınması, süresiz olarak geri alınması veya iptali olacaktır.

6- YYS Belgesinin/Sertifikasının kaybedilmesi durumunda; Gümrük ve dış ticaret işlemlerinin uygulanması sırasında halihazırda yararlanılan avantajlar da kaybedileceğinden, ilgili firmalar açısından çok büyük vakit, nakit ve prestij kayıplarına, yüksek oranlarda maliyet artışlarına, vb. olumsuzluklara sebep olacaktır.

7- Ayrıca, YYS belgesinin süresiz olarak geri alınması durumunda ilgili firma en az üç yıl geçmedikçe yeni bir YYS alımı için müracaatta (başvuruda) bulunamayacak, belge alım aşaması da dikkate alındığında bu süre en az 4 veya 5 yıla uzayacaktır.
…

IV- YYS YILLIK FAALİYAT RAPORU DÜZENLENMESİ HİZMETİ İLE YYS ZORUNLU EĞİTİMLERİ KİMLERDEN ALINMALIDIR?

Bilindiği üzere, Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği Hükümlerine ve hali hazır uygulamaya göre; YYS Yıllık Faaliyet Raporu, YYS Yıllık Faaliyet Raporunu hazırlayan Kişi veya İlgili Firmanın Yetkilisi tarafından değil, bizzat hizmeti alan/ faaliyet raporunu hazırlatan firmanın ortakları veya yöneticilerinden bir tanesi tarafından imzalamakta olup, mali, hukuki ve adli yönden tüm sorumlulukta raporu imzalayan kişi ve firmaya yani ilgili mükellefe aittir.

YYS Yıllık Faaliyet Raporunu hazırlayan kişinin veya İlgili Firmanın Yetkilisinin ismi ve imzasının raporda yer almamasından ve bu kişiler raporu imzalamadıklarından dolayı, bu kişilerin mali, hukuki ve adli her hangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır.

– Yukarıda belirtilen nedenlerle YYS sahibi firmaların; YYS Yıllık Faaliyet Raporu hazırlanması işlemleri, YYS Yıllık Zorunlu Eğitimlerinin Alınması, kendilerini Sonradan Kontrole Tabi Tutturmaları, kendilerini Gümrük, Dış Ticaret ve İlgili Diğer Mevzuatlar Kapsamında İnceletmeleri, YYS Koşullarını Hala Taşıyıp Taşımadıklarını Kontrol Ettirmeleri ile YYS Güncelleme Başvuru Dosyalarını Hazırlatmaları, vb. iş ve işlemlerde:

Söz konusu hizmetleri; Firmalarının gümrük işlemlerini yürüten, gümrük müşavirliği hizmetlerini satın aldıkları Gümrük Müşavirleri ve/veya Gümrük Müşavirlik Firmaları ile bu firmalarla ortaklık ve/veya hukuki ilişkili/ ilişkisi olan kişi veya denetim şirketlerinden değil,

– Bağımsız olarak kurulan, objektif olarak çalışan ve hareket eden, Gümrük Müşavirleri ve/veya Gümrük Müşavirlik Firmaları başta olmak üzere, YYS sahibi ilgili firmayla da her hangi bir ortaklık veya hukuki bağlantısı bulunmayan, bağımsız olan, bağımsız ve objektif hareket eden, işinin ehli, bu konuda uzman, kendini yetiştirmiş ve ispatlamış, mevzuatı iyi bilen ve yorumlayabilen, mümkünse denetim deneyimine, kültürüne ve birikimine de sahip kişi veya firmalardan destek/ hizmet almaları gerekir.

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.

Kocaeli, 22.11.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri “YGM”)

VADE FARKI, FİYAT FARKI VE KUR FARKININ VERGİSEL BOYUTU

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 24 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

VADE FARKI, FİYAT FARKI VE KUR FARKININ VERGİSEL BOYUTU

24.11.2025

I- VADE FARKLARININ VERGİSEL BOYUTU

Kısaca vade farkı: Alıcı ile satıcı arasında tespit edilen ve borcun belli bir vadede ödenmesi halinde mal veya hizmet bedeline eklenen ilave bir bedeldir. Bir başka değişle, herhangi bir mal veya hizmetin peşin satış fiyatı ile taksitli veya vadeli satış fiyatları arasındaki farktır.

Vade Farkı: Bir malın veya hizmetin bedelinin peşin olarak ödenmemesi ve daha sonra ödemek üzere anlaşılması nedeniyle fiyatına eklenen tutar vade farkıdır. Taksitli alımlarda peşin fiyatına eklenen tutar da bir vade farkıdır. Diğer bir deyişle, borcun gününde ödememesi halinde ödenmesi gereken gün ile ödendiği gün arasındaki gecikmeye göre hesaplanarak alınan ek tutardır. Vade farkı, her zaman satıcı lehine olup, alıcı fazladan para ödemektedir.

Alıcı ve satıcı arasındaki anlaşma ile mal veya hizmet bedelinin ödeneceği vadeye göre değişen vade farkı tutarları iki ayrı şekilde gösterilebilir.

1) Vade farkları faturada ayrı bir kalem olarak gösterilmeyerek mal veya hizmet bedeli içerisinde yer alır. İlgili mal veya hizmetle birlikte, ilgili mal veya hizmet ifası ya da ithalatı sırasında vergilendirilir. Vade farkları, faturada ayrıca gösterilmeyip mal veya hizmet bedeli içerisinde yer alması halinde, yabancı firmalar açısından mal satışı veya hizmet ifası karşılığında elde ettikleri ticarî bir kazançtır.

2) Vade farkları faturada “vade farkı” veya bu anlama gelecek bir terim şeklinde, ayrı bir kalem olarak ya da ayrı bir fatura düzenlenmek suretiyle gösterilebilir. Faturada ayrı olarak gösterilmesi ya da ayrı bir fatura düzenlenmesi durumunda ise vade farkları mal veya hizmet bedelinden ayrı bir alacak haline gelmekte, vade farkı bedelleri mal veya hizmet bedelinden ayrı olarak talep edilebilecek bir alacak hakkına dönüşmekte ve alacaklı firmalar açısından bu alacağı bağımsız olarak isteme hakkı ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle vade farkları nedeniyle oluşan alacaklar bir nevi finansman hizmeti olarak düşünülebilir. Türkiye’deki mal veya hizmet ithal eden firma, mal veya hizmetin bedelini peşin ödemekte zorlanması halinde bedelin ödenmesini vadeye yaymak suretiyle ödeme işlemleri belirlenen vadelerde yapılmakta ve bunun için satıcı yabancı firmaya vade farkı ödenmektedir. Bu şekilde ortaya çıkan durum bir nevi finansman hizmetidir. Bu hizmetin karşılığında yabancı firma vade farkı talep etme hakkına sahip olmaktadır.

Vade farkları, mahiyeti itibariyle bir finans hizmeti sonucunda ortaya çıktığı için bu gelirleri menkul sermaye iradı olarak kabul etmek gerekmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 75.maddesine göre: Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratların menkul sermaye iradı olduğu,

Gelir Vergisi Kanunu’nun 75.maddenin 6.fıkrasında ise; Her nevi alacak faizlerinin (Adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler dahil.) menkul sermaye iradı olarak sayıldığı anlaşılmış olup, bu madde hükmüne göre ticari bir faaliyetten doğan faizlerin alacak faizi olarak, dolayısıyla ticari faaliyet kapsamında elde edilen alacak faizi mahiyetindeki faizlerinde menkul sermaye iradı olarak kabul edilecekleri anlaşılmaktadır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK)’nun 3.maddesi hükmüne göre; Dar mükellefiyete tâbi kurumlarca elde edilen bir kazancın Türkiye’de Kurumlar Vergisi’ne tabi tutulabilmesi için kurumun kazanç ve/veya iradı Türkiye’de elde etmesi ve elde edilen kazancın KVK’nın 3.maddesinin 3.fıkrası hükmündeki kazanç veya irat türleri ile irtibatlandırılması zorunludur.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 7.maddesinin 1.fıkrasının (6) numaralı bent hükmünde; Dar mükellefiyete tâbi kurumlarca menkul sermaye iradının Türkiye’de elde edilmiş sayılması, sermayenin Türkiye’de yatırılmış olması şartına bağlanmıştır. Sermayenin Türkiye’de yatırılmış olması ile kastedilen, nakdi sermaye ve para ile temsil edilen değerlerin Türkiye’de kazanç ve/veya irat elde edilmesi amacıyla kullanılması anlaşılmalıdır.

Bu itibarla, Türkiye’de nakit veya alacak şeklinde bir varlığa sahip olan yurt dışında mukim yabancı bir kurumun Türkiye’ye sermaye yatırarak kazanç elde etme saikiyle hareket ettiği sonucuna ulaşılacaktır ki bu durum, adına ödeme yapılan yabancı firmanın söz konusu kazanç veya iradı Türkiye’de elde ettiğini gösterecek ve Kurumlar Vergisi (stopaj) kesintisi yapılmasını gerektirecektir.

Dar mükellefiyete tâbi kurumların; Türkiye’ye yapmış oldukları vadeli mal (hammadde, yarı mamul, mamul mal, makine, teçhizat, bilgisayar, bilgisayar aksamı, vb.) veya hizmet (Yazılım programları, proje çizimi, mühendislik hizmeti, tamir hizmeti, eğitim hizmeti, vb.) satışları dolayısıyla Türkiye’de mukim kişi, kurum veya kuruluşlardan alacağının bulunması ve bu alacağın bir kısmının vade farkı niteliğinde olması durumunda, kurumun/şirketin bilançosunda “alacak” olarak gözüken ve bir öz sermaye kalemi olan alacak şeklindeki sermayesini Türkiye’de yatırması ve bu alacağı dolayısıyla vade farkı şeklinde elde ettiği tutar, menkul sermaye iradı kapsamında değerlendirilebilecektir.

Bu Mantıksal Silsile Çerçevesinde;Türkiye’de yerleşik gerçek ve/veya tüzel kişiler tarafından yurt dışından ithal edilen mal veya hizmet bedeli ödemelerinin haricinde, sözleşme uyarınca bu kişi veya firmalara yapılan vade farkı ödemeleri Gelir Vergisi ya da Kurumlar Vergisi tevkifatına tabi olacaktır.

Yurt dışında yerleşik yabancı kişi veya kurumlar tarafından Türkiye’de elde edilen menkul sermaye iratları Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesi veya Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30.maddesi hükmüne göre tevkifat suretiyle vergilendirilecektir.

Diğer bir deyişle, gayri maddi hak sahibinin dar mükellef gerçek kişi olması halinde Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesi hükümleri, dar mükellef tüzel kişi, kurum, kuruluş veya firma olması halinde ise Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30.maddesi hükümleri uygulanacaktır.

Tevkifat nispetleri her bir kazanç ve/veya irat türleri itibariyle Bakanlar Kurulunca tespit edilmektedir.

Vade farkları, malın veya hizmetin bedelinden ayrı olarak faturada gösterilmesi yada ayrı bir vade faturası düzenlenmesi durumunda, ithal edilen mal veya hizmetin bedelinden (yabancı kurumun ticari kazancından) ayrı olarak talep edebileceği bir alacak türüne, menkul sermaye iradı (alacak faizi) haline dönüşmekte, dolayısıyla vade farkları menkul sermaye iradı içerisinde ve alacak faizi mahiyetinde bir ödeme olarak kabul edilmektedir.

Nitekim, 2009/14593 sayılı BKK’nın 5.fıkrasının (c) bendinde;Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler tarafından yurt dışındaki yabancı bir firmadan mal veya hizmet ithal edilmesi karşılığında, mal veya hizmet bedelinden ayrı olarak belirlenen vade farklarının, yabancı kurumlar yönünden alacak faizi mahiyetinde olduğu ve bu tür ödemeler üzerinden % 5 nispetinde Kurumlar Vergisi tevkifatı yapılması gerektiği belirtilmiştir.

a) Vade farkı, faturada ayrı bir kalem olarak gösterilmeyerek mal veya hizmet bedeli içerisinde yer alması durumunda;İlgili mal veya hizmetle birlikte, bu mal veya hizmetin ithalatı sırasında, mal veya hizmetin vergilendirme şart, koşul ve oranlarına göre vergilendirilir. Vade farkları, faturada ayrıca gösterilmeyip mal veya hizmet bedeli içerisinde yer alması halinde, yabancı firmalar açısından mal satışı veya hizmet ifası karşılığında elde ettikleri ticarî bir kazanç olacaktır.

Yurtdışından alınan hizmet ithali ticari nitelikte ise stopaja tabi değildir. Ancak, hizmetin Türkiye’de yapılması ve/veya hizmetten Türkiye’de faydalanılması nedeniyle KDV’ye tabi olup, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 1, 6, 8, 9, 10 ve 24.maddeleriyle ilgili diğer mevzuat hükümleri gereği, sorumlu sıfatıyla KDV tevkifatı yapılması gerekir.

Mal ithalatı ile ilgili vade farkı ise “Gümrük kıymetinin veya ithalatta KDV
matrahının bir unsuru olup” ithalata konu malla birlikte ilgili gümrük idaresine beyan
edilmesi ve tekabül eden gümrük vergi ve resimlerinin ödenmesi gerekir.

b) Vade farkı, mal veya hizmet faturasında mal veya hizmet bedelinden ayrı bir kalem olarak veya ayrı bir fatura düzenlenmek suretiyle gösterilmesi durumunda ise;Menkul sermaye iradı (alacak faizi) olarak kabul edildiğinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 7, 75 ve 94.maddeleri, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK)’nun 3, 15 ve 30.maddeleri ile 2009/14593 sayılı BKK’nın 1.maddesinin 5.fıkrasının (c) bendi gereğince brüt tutar üzerinden % 5 nispetinde vergi kesintisine (stopaja) tabi olup, bu konuda ilgili Çifte Vergilendirme Anlaşmasının (ÇVA) şartları ve oranlarına bakmak gerekir.

KVK’nun 15/7 ve 30/11.maddelerine göre, yapılacak vergi kesintisinde kazanç ve iratlar gayrisafî tutarları üzerinden dikkate alınır.Kesilmesi gereken verginin
ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde vergi kesintisi, fiilen ödenen tutar ile
ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır. Şayet dar
mükelleflere (yurt dışına) yapılan ödeme net olarak (net tutar üzerinden) yapılıyor ise vergi
matrahının brüte taşınması/brütleştirilmesi ve alınacak tüm vergi ve resimlerin (Stopaj, KDV,Gümrük Kıymeti Üzerinden Alınan Tüm Vergi ve Kesintiler, İthalatta KDV, ÖTV, vb.) brüt tutar üzerinden hesaplanması gerekir.

Hizmet ithali nedeniyle ortaya çıkan ve faturada ayrı bir kalem olarak gösterilen ya da ayrı bir fatura tanzim edilen vade farkları, KDV Kanunu’nun 1, 6, 8, 9, 10 ve 24.maddelerine göre KDV’ye tabi olup, KDV Kanunu’nun 41.maddesi gereği vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar Katma Değer Vergisi beyannamelerini, vergilendirme dönemini takibeden ayın yirmialtıncı günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine vermekle yükümlüdürler.

Hizmet ithaline ilişkin vade farkı tutarının KDV beyanından sonra yurt dışına gönderilmesi/ödenmesi durumunda; dövüz kurunun yükselişinden kaynaklanan fark TL tutarı (kur farkı) da KDV Kanunu’nun 24.maddesi, 117 sayılı Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin “4.2.Matrahta Değişiklik” başlıklı mevzuat hükümleri, Katma Değer Vergisi Uygulama Genel Tebliği ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın konuya ilişkin Muktezaları gereği KDV Düzeltme Beyannamesiyle ilgili vergi dairesine beyan edilmesi gerekir.

Mal ithalatı nedeniyle ortaya çıkan ve faturada ayrı bir kalem olarak gösterilen ya da ayrı bir fatura tanzim edilen vade farkları ise; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24/3-a ve 27.maddesi gereği gümrük kıymet unsuru veya 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 21.maddesi gereği ithalatta KDV matrah unsuru olup, brüt tutarları üzerinden Gümrük Yönetmeliği’nin 53/5.maddesi gereği, ithal eşyasının gümrük kıymetine veya katma değer vergisi matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun öğrenildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili gümrük idaresine beyanda bulunulması ve tekabül eden vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi gerekir. İstisnai kıymetle beyana ilişkin tamamlayıcı beyanların süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle zamanında ödenmeyen gümrük vergileri için eşyanın serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescil tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi tahsil edilir ve Gümrük Kanunu’nun 241.maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.

Gümrük Yönetmeliği’nin 53.maddesi uyarınca istisnai kıymetle beyan yapılan hallerde, tamamlayıcı beyanın gümrük idaresine verilmesi gerektiği süreden önce istisnai kıymete ilişkin ödemenin (mal ithaline ilişkin vade farkı tutarının) yurt dışına transferinin gerçekleştirilmesi gerekir. Aksi takdirde, vade farkı tutarı üzerinden Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı Genelgeleri kapsamında, (8/4/2015 Tarihli ve 2015/7511 Sayılı Kararnamenin Eki Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar eki “Vadeli İthalatında KKDF Kesintisi Oranı % 0 ‘Sıfır’ Olarak Belirlenen Mallar Listesi”nde – ‘Liste 1’de belirtilen GTİP’ler hariç) KKDF tahakkuk ve tahsili, ayrıca hesaplanan KKDF tutarı üzerinden varsa ÖTV ile bunlara (KKDF + ÖTV tutarına) tekabül eden KDV’nin tahsili gerekir.

II- FİYAT FARKLARININ VERGİSEL BOYUTU

Fiyat farkı: Kısaca, bir mal veya hizmetin, ya da menkul kıymetin cari fiyatıyla gelecek
(future) fiyatı arasındaki fark olarak tanımlanabilir.

Ticari hayatta fiyat farkı; Bir ticari işleme konu olan mal, teslim veya hizmetin kararlaştırılan tarihten önce ifası, alım satıma konu olan mal, teslim veya hizmetin kalitesinin beklenenden, kararlaştırılandan daha yüksek olması, borsaya tabi eşyaların nihai fiyatının sonradan oluşması, bazı eşyaların fiyatının özel bir yöntemle belirlenmesi, örneğin petrol gazı (Lpg) ve çeşitli petrol ürünleri başta olmak üzere bazı eşyaların fiyatının ay sonunda (30 günlük fiyat ortalaması alınarak) gerçekleşmesi ve Argus – Platts gibi bültenlerde ay sonlarında yayınlanması, yine petrol ürünleri başta olmak üzere özellikle dökme halinde taşınan eşyalarda, eşyanın faturalandırılma miktarı ile yükleme ve boşaltma sonrası ortaya çıkan miktarı arasında (+ -) farklılıklar çıkması, ayçekirdeği ve susam gibi yağlı tohumlar ile diğer bazı eşyalarda faturalandırma sırasında varsayılan, kabul edilen kalitesi ile ithalat/teslim sonrası yaptırılan tahlil sonrasında ortaya çıkan gerçek kalitesi arasında oluşan kalite farkları vb. çok çeşitli nedenlerle fiyat farkı ortaya çıkabilmekte, çoğu zaman satıcı/ihracatçı lehine, çok nadir de olsa bazen alıcı/ithalatçı lehine oluşabilmektedir. Fiyat farkı faturaları bazen “Debite Note” olarakta adlandırılabilir.

Fiyat farkı faturası veya borç dekontu kapsamındaki fark ödemeleri eşyaya veya hizmete ilişkin sonradan yapılan bir ödeme olup, eşyanın veya hizmetin Türkiye’ye ithali esnasında beyan edilen gümrük kıymetinde veya hizmet bedelinde artışa neden olmaktadır. Bu giderlerin (fiyat farkı) yurtdışına nakden veya hesaben ödenmesi durumunda, ilgili eşyanın veya hizmetin kıymeti gerçekte beyan edilenden fazla olacağı için ilgili mal veya hizmet ithali nedeniyle alınan vergiler açısından bir eksiklik söz konusu olacaktır. Bu nedenle her hangi bir mal veya hizmet ithaline bağlı olarak ortaya çıkan fiyat farklarının da, ilgili mal veya hizmetin vergilendirme koşullarında vergiye tabi tutulması gerekir.

Nakden Ödeme: Tevkifat konusu bedelin fiilen ödendiği durumdur.

Hesaben Ödeme: Tevkifata konu kazanç ve iradı ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.

Hizmet ithaline ilişkin (yurtdışından alınan fiyat farkı faturası veya borç dekontuna bağlı) olarak ortaya çıkan fiyat farklarında, ilgili hizmet türünün Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesi veya Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30.maddesi gereği stopaj kesintisine tabi olması halinde söz konusu fiyat farkının da stopaja tabi tutulması, ilgili hizmet bedelinin dar mükellefler açısından ticari kazanç sayılması durumunda ise ortaya çıkan fiyat farkından her hangi bir stopaj kesintisi yapılmaması gerekir. Ancak, söz konusu fiyat farkları KDV Kanunu’nun 6, 8, 9, 10 ve 24.maddelerine göre KDV’ye tabidir.

Herhangi bir mal ithaline ilişkin (yurtdışından alınan fiyat farkı faturası veya borç dekontuna bağlı) olarak ortaya çıkan fiyat farklarında, oluşacak kıymet farkı nedeniyle, ithal edilen eşyanın GTİP ve menşeine bağlı olarak ödenmemiş gümrük vergisi, ÖTV, ilave gümrük vergisi, Ek Mali Yükümlülük, ÇKP, Kültür Bakanlığı Fonu, TRT Bandrolü, Damping Vergisi, ÖTV, KDV, vb., karşımıza çıkabilecektir.

İthal eşyasına ilişkin fiyat farkı faturası ya da borç dekontu kapsamında yapılan fark ödemeleri eşyaya ilişkin sonradan yapılan bir ödeme olarak nitelendirildiğinden, beyannamenin tescilinden sonra yapılan bu ödemeler Gümrük Yönetmeliği’nin 53.maddesi hükümlerine uygun olarak (İthal eşyasının Gümrük kıymetine veya İthalatta Katma değer vergisi matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun öğrenildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir.) istisnai kıymetle beyan ve tamamlayıcı beyanla zamanında beyan edilmesi ve fiyat farkı tutarının tamamlayıcı beyandan önce yurtdışına ödenmesi şartıyla KKDF tabi değildir. Aksi takdirde, tamamlayıcı beyandan sonra yurtdışına ödenmesi halinde fiyat farkı tutarı üzerinden Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı Genelgeleri kapsamında, (8/4/2015 Tarihli ve 2015/7511 Sayılı Kararnamenin Eki Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar eki “Vadeli İthalatında KKDF Kesintisi Oranı % 0 ‘Sıfır’ Olarak Belirlenen Mallar Listesi”nde – ‘Liste 1’de belirtilen GTİP’ler hariç) KKDF tahakkuk ve tahsili, ayrıca hesaplanan KKDF tutarı üzerinden varsa ÖTV ile bunlara (KKDF + ÖTV tutarına) tekabül eden KDV’nin tahsili gerekir.

III- KUR FARKLARININ VERGİSEL BOYUTU

Kur Farkı: Belli bir miktar yabancı para biriminin yerel para birimi ile değiştirilmesi sırasında oluşan alış ve satış kurları arasındaki farktır.

Çeşitli ekonomik gelişmeler, enflasyonist değişmeler ve yapılan devalüasyonlar sonucunda, eski ve yeni kurlar arasında yerel para birimi aleyhine bir fark (kur farkı) ortaya çıkar. Mal ve hizmet ithalatı ve ihracatı işlemlerinde mal ve hizmetin siparişi, teslim ve ifası ile mal ve hizmet bedelinin ödenmesine kadar geçen süre içerisinde uygulamadan kaynaklanan çeşitli kur farkları ortaya çıkabilir.

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 181.Maddesine Göre İthalatta Gümrük Yükümlülüğü; a) İthalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişi,
b) İthalat vergilerine tabi eşyanın ithalat vergilerinden kısmi muafiyet suretiyle geçici ithali, için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlar.

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 21.Maddesine Göre İthalatta Matrah: “İthalatta verginin matrahı aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır;
a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,
b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,
c) Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler.” KDV matrahının unsurudur.

Herhangi Bir Mal İthaline İlişkin Olarak Ortaya Çıkan Kur Farkı: İlgili ithalat beyannamesinin (SDGB) tescilinden önce gerçekleşmiş ise doğal olarak ithal edilen malın gümrük kıymetine veya ithalatta KDV matrahına ilave edilir. Şayet beyanname tescilinden sonra gerçekleşmiş ise ithal edilen malın gümrük kıymetine veya ithalatta KKV matrahına katılmaz. SDGB tescilinden sonra doğan kur farkından herhangi bir vergi tevkifatı yapılmaz.

Hizmet İthaline Bağlı Olarak Ortaya Çıkan Kur Farklarında İse; Hizmet bedelinin sorumlu sıfatıyla ilgili vergi dairesine verilen 2 Nolu KDV Beyannamesinin verildiği tarihten (beyandan) sonra yurt dışına transfer edilmesi ve bu arada döviz kurunun yükselmesi nedeniyle ortaya çıkan kur farkları KDV Kanunu’nun 24.maddesi, 117 sayılı Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin “4.2.Matrahta Değişiklik” başlıklı mevzuat hükümleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın konuya ilişkin çok sayıdaki Muktezaları Özelgeleri gereği KDV’ye tabi olup, sorumlu sıfatıyla KDV ödenmesi gerekir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
k.coban0306@gmail.com
Tel: 0505 519 88 41

Kerim Çoban

Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

DAMGA VERGİSİNDE GÜMRÜK – MALİYE PASLAŞMASI VE UYGULANAN CEZALAR

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 3 October 2024. Posted in kategoriler. Leave a Comment

DAMGA VERGİSİNDE GÜMRÜK – MALİYE PASLAŞMASI VE UYGULANAN CEZALAR

Ekim , 2024

Kerim Çoban

Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

ANTREPOLARDA EŞYA DEVRİ VE SONRAKİ İŞLEMLER

Written by maple admin on 19 April 2023. Posted in kategoriler. Leave a Comment

ANTREPOLARDA EŞYA DEVRİ VE SONRAKİ İŞLEMLER

Nisan, 2023

ÖZET

Gümrük antrepolarında depolanan eşya satış suretiyle başkasına devredilebilir.

GİRİŞ

ANTREPOLARDA EŞYA DEVRİ VE SONRAKİ İŞLEMLER

25.02.2023

(Bu yazı, 19.01.2023 ve 16.02.2023 tarihlerinde iki ayrı başlık altında www.muhasebetr sitesinde yayımlanmıştır.)

I- KONUYA İLİŞKİN BAZI MEVZUAT HÜKÜMLERİ

1- Genel Bilgiler

Potansiyel Vergi Numarası: Herhangi bir nedenden veya bir zorunluluktan ötürü, sürekli bir yükümlülüğü gerektirmeyen (gelir vergisi, kurumlar vergisi, stopaj ve katma değer vergisi) nedenlerden ötürü vergi dairelerinden alınan numaraya “potansiyel vergi numarası” denir.

Potansiyel Vergi Mükellefiyeti: Herhangi bir nedenden veya bir zorunluluktan ötürü potansiyel vergi numarası alan kişiye vergi idaresi nezdinde “potansiyel vergi mükellefi” denir. Potansiyel vergi mukellefleri, adından da anlaşılacağı üzere herhangi bir verginin mükellefi değillerdir. Potansiyel, yani vergi numarası almış olan ve ileri de vergi mükellefi olabilecek kişilere verilen numaradır.

Gümrük Antreposu: Gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerdir. Gümrük antrepoları, genel ve özel antrepo olmak üzere ikiye ayrılır.

Genel Antrepolar: Eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen yerlerdir.

Özel Antrepolar: Yalnız antrepo işleticisine ait eşyanın konulması amacıyla kurulan yerlerdir.

– Uygulamadaki özellikleri sebebiyle, genel antrepoların A, B ve F tipleri; özel antrepoların ise C, D ve E tipleri bulunur.

2- Bazı Mevzuat Hükümleri

– Gümrük idareleri, beyanın doğruluğunu araştırmak üzere; a) Beyanname ile ilgili ve beyannameye ekli belgeleri kontrol edebilir ve beyannamenin içerdiği bilgilerin doğruluğunu araştırmak amacı ile beyan sahibinden diğer belgeleri de vermesini isteyebilir,

b) Eşyayı muayene edebilir ve ayrıntılı muayene veya tahlil amacıyla numune alabilirler. …

– “Türkiye’ye ihraç amaçlı satış”: Türkiye’ye ithal edilmek üzere doğrudan doğruya yapılan satışı, ifade eder.

– Gümrük antrepolarında depolanan eşya, satış suretiyle başkasına devredilebilir.

– Gümrük antrepolarında depolanan solvent ve baz yağın satış suretiyle devrine, devralan tarafından serbest dolaşıma sokulacak olması durumunda izin verilmez.

– Devralanın, onaylanmış kişi veya yetkilendirilmiş yükümlü statüsüne sahip olması ya da Gümrük Yönetmeliği’nin ilgili maddesindeki şartların sağlanması halinde, gümrük antrepolarında depolanan solvent ve baz yağın satış suretiyle devredilebilir.

– Eşyanın beş iş günü içerisinde gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması, yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda devre konu eşya için devralan tarafından yeni bir antrepo beyannamesi verilmesi gerekir.

– Eşyanın mülkiyeti ile ilgili olarak devri önleyici haciz ya da ihtiyati tedbir kararı gibi hukuki bir engelin varlığı halinde bu durum açıklığa kavuşturulmadan işlem yapılmaz.

– Eşyanın devri ile birlikte gümrük vergileri ile para cezaları da dâhil eşya ile ilgili hukuki sorumlulukların devralana geçer ve antrepo stok kayıtlarında gerekli değişiklikler/ düzetmeler yapılır.

– Devir işlemine ilişkin belgeler, eşyanın gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması ya da yeni antrepo beyannamesi verilmesi sırasında ilgili gümrük idaresine ibraz edilir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerine (Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine) yönelik 25.12.2008 tarih ve 29841 sayılı yazısında: “… Gümrük Yönetmeliğinin 333.maddesi çerçevesinde gümrük antrepolarında depolanan eşyanın satış suretiyle başkasına devredilmesi halinde de Türkiye’ye ihraç amaçlı satış, Türkiye’ye ithal edilmek üzere doğrudan doğruya yapılan satışı, yani devir suretiyle yapılan satışı ifade etmekte olup, kıymet tespitinde bu satışın esas alınması gerekmektedir.

Diğer taraftan, Gümrük Kanununun 65.maddesi çerçevesinde gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu araştırma hakkının bulunduğu açıktır.

Bu çerçevede, serbest dolaşıma giriş beyannamesinde beyan edilen kıymetin, antrepo beyannamesinde yer alan kıymete nazaran düşüklük arz etmesi durumunda, söz konusu düşüklüğün ekonomik ve ticari gerçeklerle (eşya borsalarında meydana gelen değişiklikler nedeniyle eşya fiyatlarının düşmesi vb.) uyumlu bir şekilde izah edilebilmesi durumunda, buna göre işlem yapılması gerekmektedir.”, denilmektedir.

3- Gümrük Kıymeti, Fiilen Ödenen Veya Ödenecek Fiyat, 26.Maddeye Göre Gümrük Kıymetinin Belirlenmesi

İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta Kanun’un 27 ve 28 inci maddelerine göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

– Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat, ithal eşyası için alıcının, satıcıya veya satıcı yararına yaptığı veya yapması gereken ödemelerin toplamıdır. Bu fiyat, ithal eşyasının satış koşulu olarak, alıcının satıcıya veya satıcının bir yükümlülüğünü karşılamak üzere üçüncü bir kişiye yaptığı veya yapacağı tüm ödemeleri kapsar. Ödemeler, para transferi şeklinde olabileceği gibi, akreditif veya ciro edilebilir bir kıymetli evrak kullanılarak ya da doğrudan veya dolaylı yapılabilir.

– 27.maddeye göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez.

– Gümrük Kanunu’nun 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti;

a) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın,

b) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin,

c) Bu bölüm hükümlerinin,

Prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirlenir.

– Kanun’un 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin 26. Maddeye göre belirlenecek olması halinde;

a) Türkiye’de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı,

b) Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanının kabul etmesini öngören bir sistem,

c) Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı,

d) Aynı veya benzer eşyanın, 25.maddenin 2.fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre hesaplanmış kıymeti dışındaki maliyet bedeli,

e) Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilen eşyanın fiyatı,

f) Asgari gümrük kıymetleri,

g) Keyfi veya fiktif kıymetler,

Esas alınmaz.

4- Antrepodaki Eşyanın İncelenmesi ve Eşyadan Numune Alınması

– Talep üzerine, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasından önce, gümrüğe sunulan eşyanın incelenmesi veya bundan numune alınması yönünden ilgili ve yetkili kişilere izin verilebilir.

– Kanunun 41.maddesi uyarınca gümrük idarelerinin, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasından önce ilgili ve yetkili kişilerin talebi üzerine eşyadan numune alınmasına veya eşyanın incelenmesine izin verebileceği belirtilmiştir.

– Antrepo rejimine tabi tutulan eşyanın gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasından önce; eşyanın doğru bir şekilde beyan edilmesini sağlamak, eşyanın evsafına uygun olup olmadığını belirlemek ya da satış suretiyle devri yapılacak eşyanın evsafını tespit etmek gibi nedenlerle ilgili ve yetkili kişilerin talebi üzerine eşyadan numune alınmasına veya eşyanın incelenmesine gümrük idarelerince izin verilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu kapsamdaki talep ve işlemlerin Gümrük Yönetmeliği’nin 87’inci maddesinin iki ilâ altıncı fıkraları hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmesinin gerektiği belirtilmiştir.

– Gümrük Yönetmeliği’nin 196.maddesi uyarınca tahlile gönderilmesi gereken eşya, yükümlünün ilgili gümrük idaresine başvurması halinde rejim beyanında bulunmadan önce tahlile gönderilir. Yükümlünün tahlil sonuçlarını kabul etmemesi halinde, Kanunun 243.maddesi kapsamında tahlile itiraz edilebilir.

– Özet beyan, fatura veya diğer idari ya da ticari belgelerden, eşyanın tahlil edilen eşya ile aynı olduğunun belirlenebilmesi koşuluyla, tahlil sonuçları rejim beyanında kullanılabilir. Beyan edilen eşyanın, tahlil edilen eşya ile aynı olmadığına yönelik kanıt bulunması durumu hariç, bu eşya beyanın kontrolü ve muayene aşamasında yeniden tahlile gönderilmez.

5- Antrepolarda Eşya Devri

Gümrük antrepolarında depolanan eşyanın satış suretiyle başkasına devredilebilir.

– Gümrük antrepolarında depolanan solvent ve baz yağın satış suretiyle devrine, devralan tarafından serbest dolaşıma sokulacak olması durumunda izin verilmez.

– Devralanın, onaylanmış kişi veya yetkilendirilmiş yükümlü statüsüne sahip olması ya da Gümrük Yönetmeliği’nin 333.maddesinin 5.fıkrasındaki şartların sağlandığının tespit edilmesi halinde, gümrük antrepolarında depolanan solvent ve baz yağı satış suretiyle devredilebilir.

– Eşyanın mülkiyeti ile ilgili olarak devri önleyici haciz ya da ihtiyati tedbir kararı gibi hukuki bir engelin varlığı halinde bu durum açıklığa kavuşturulmadan işlem yapılamaz.

– Eşyanın devri ile birlikte gümrük vergileri ile para cezaları da dâhil eşya ile ilgili hukuki sorumluluklar devralana geçer ve antrepo stok kayıtlarında gerekli değişiklikler/ düzeltmeler yapılır.

– Eşyanın beş iş günü içerisinde gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması, yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda ise; devre konu eşya için devralan tarafından yine beş iş günü içerisinde 7171 rejim kodlu yeni bir antrepo beyannamesi verilmesi, söz konusu beyannamenin açıklama ekranına veya 44 no.lu hanesine “Gümrük Yönetmeliği 330/2.maddesi kapsamı eşya” ibaresinin yazılması gerekir. Beş iş gününün başlangıç tarihi olarak satış faturasının düzenlenme tarihinin esas alınması gerekir.

– Özel antrepolarda bulunan eşyaların devrine ilişkin talepler, eşyanın devrini müteakip beş iş günü içinde gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulmak suretiyle antrepodan çıkarılması şartıyla kabul edilir. Belirtilen süre içinde eşyanın antrepodan çıkarılmaması halinde bu sürenin aşıldığı tarihten itibaren antrepo işleticisine/eşyayı devredene ve devralana ayrı ayrı olmak üzere, aşılan her bir gün için Gümrük Kanunu’nun 241.maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır. Bahse konu usulsüzlük cezası 2023 yılı için 523-TL’dir.

– Özel antrepolarda devralınan eşyalar için yeni bir antrepo beyannamesi düzenlenmez/ tescil ettirilmez.

6- Antrepolarda Devir Alınan Eşyanın Kıymeti

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 25.12.2008 tarih ve 29841 sayılı yazısında: “… Gümrük Yönetmeliğinin 333.maddesi çerçevesinde gümrük antrepolarında depolanan eşyanın satış suretiyle başkasına devredilmesi halinde de Türkiye’ye ihraç amaçlı satış, Türkiye’ye ithal edilmek üzere doğrudan doğruya yapılan satışı, yani devir suretiyle yapılan satışı ifade etmekte olup, kıymet tespitinde bu satışın esas alınması gerekmektedir.

Diğer taraftan, Gümrük Kanununun 65.maddesi çerçevesinde gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu araştırma hakkının bulunduğu açıktır.

Bu çerçevede, serbest dolaşıma giriş beyannamesinde beyan edilen kıymetin, antrepo beyannamesinde yer alan kıymete nazaran düşüklük arz etmesi durumunda, söz konusu düşüklüğün ekonomik ve ticari gerçeklerle (eşya borsalarında meydana gelen değişiklikler nedeniyle eşya fiyatlarının düşmesi vb.) uyumlu bir şekilde izah edilebilmesi durumunda, buna göre işlem yapılması gerekmektedir.”, denilmiştir.

– İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

– İthal eşyası için ve/veya Antrepo rejimine tabi ithal eşyası için bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda, eşyanın antrepo/geçici depolama masrafları ile antrepoda/geçici depolamada kaldığı sürece muhafazası için yapılan masraflar, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayrı olarak gösterilmeleri şartıyla gümrük kıymetine dahil edilmez.

Ancak, Eşyanın antrepo masrafları ile antrepoda kaldığı sürece muhafazası için yapılan masraflar, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 21.maddesi gereği ithal edilen eşyanın (İthalatta) KDV Matrahına eklenerek ilgili gümrük idaresine beyan edilip KDV ve varsa ÖTV’nin ithalat sırasında ödenmesi gerekir.

Kısacası; – Antrepolardan devir alınıp serbest dolaşıma (ithalata) konu edilecek eşyaların kıymetinin, söz konusu eşyanın antrepoya girişi sırasında beyan edilen (Türkiye’ye ihraç amaçlı satış- Türkiye’ye ithal edilmek üzere doğrudan doğruya yapılan satış) kıymetinden/ antrepo beyannamesinde yer alan kıymetten daha düşük olmaması (mümkünse, antrepo beyannamesinde beyan edilenden daha yüksek olması) gerekir.

– Antrepoda satış suretiyle başkasına devredilen eşyada ekonomik ve ticari gerekçelerle (borsa fiyatının düşmesi, eşyanın yeni modellerinin piyasaya çıkması nedeniyle talebinin ve fiyatının düşmesi, genel ekonomik kriz, eşyanın beklemesi sırasında kalite ve kıymet düşüklüğüne uğraması, vb. durumlar dışında) izah edilemeyecek şekilde eşyanın ilk antrepoya alınışından daha düşük kıymetle satış (devir) faturalarının düzenlenmesi halinde; Gümrük idaresinin, yapılan kıymet beyanının doğruluğunu Gümrük Kanunu’nun 65.maddesi, Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2012/29, 2021/27 sayılı Genelgeleri ve diğer ilgili mevzuat gereği araştırmasına neden olabileceği, yapılan araştırmada bu fiyat düşüklüğünün makul sebeplere dayanmadığının anlaşılması durumunda ise Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre cezai işlem uygulanacağının unutulmaması gerekir.

7- Potansiyel Vergi Mükelleflerinin Antrepoda Eşya Satışı/ Devri

Bize göre: Potansiyel vergi kimlik numarasına sahip firma veya şahıslar yurt dışından eşya getirerek antrepolara veya geçici depolama yerlerine koyabilir, depolayabilirler. Antrepolarda depoladıkları, Antrepo rejimine tabi tutulan bu eşyaları serbest dolaşım rejimine konu olmak (ithal edilmek) üzere Türkiye’de yerleşik kişi veya firmalara satabilirler.

Potansiyel vergi kimlik numarasına sahip firma veya şahısların antrepolarda depoladıkları, Antrepo rejimine tabi tutulan bu eşyaları Türkiye’de yerleşik kişi ve firmalara sattıklarında, söz konusu eşyaların kıymeti olarak; eşyaların antrepoya giriş kıymetleri değil, -(muvazaalı işlemler hariç ve aksi ispatlanmadıkça)- potansiyel vergi kimlik numarasına sahip firma veya şahısların serbest piyasa koşullarına göre düzenledikleri nihai (antrepodaki eşya) satış faturalarının dikkate alınması, söz konusu eşyaların alıcılar tarafından Türkiye’ye ithali sırasında bu faturalarda yer alan tutarların dikkate alınması, potansiyel vergi kimlik numarası ile düzenlenen faturalarla yapılan satışların da Gümrük Yönetmeliği’nin 43/1-h.maddesinde belirtilen Türkiye’ye ihraç amaçlı satış: “Türkiye’ye ithal edilmek üzere doğrudan doğruya yapılan satış” olarak kabul edilmesi gerekir.

Aksi bir durumda, (aksi, hukuki ve fiili delillerle ispatlanmadan, örneğin: eşya satış faturalarının değil de sadece söz konusu eşyaların antrepoya alınış kıymetlerinin yüksek olması sebebiyle bu kıymetlerin ithalat sırasında dikkate alınması, vb. durumlarda), Gümrük Kıymetinin belirlenmesinde/tespitinde dikkate alınmaması gereken ve Gümrük Kanunu’nun 26.maddesinin 2.fıkrasında belirtilen unsurlar [26/2-b: “Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanının kabul etmesini öngören bir sistem”, 26/2-f: “Asgari gümrük kıymetleri”, 26/2-g: “Keyfi veya fiktif kıymetler”] dikkate alınmış olur.

8- KDV ve ÖTV Yükümlülüğü

– Yurt dışından getirilerek antrepoya konulan, antrepoda devredilen/satın alınan, gümrük antrepo rejiminin uygulandığı eşyalar KDV’den istisnadır.

– Gümrük antrepolarında ithalat ve ihracat işlemlerine konu mallar için verilen ardiye, depolama ve terminal hizmetleri KDV’den istisnadır.

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun gümrük antrepo hükümlerinin uygulandığı mallar/ eşyalar ÖTV’den istisnadır.

Diğer bir deyişle, antrepoda eşyayı devreden/ satan kişi veya firmanın düzenleyeceği satış faturasında KDV ve ÖTV hesaplamasına gerek yoktur.

Ancak, eşyayı devralan kişi veya firma tarafından, söz konusu eşyanın serbest dolaşıma sokulması (ithalata konu edilmesi) durumunda tekabül eden KDV ile ÖTV ödenir.

9- Damga Vergisi Yükümlülüğü

– 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1.maddesi eki (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisine tabi olduğu; 3.maddesinde, damga vergisi mükellefinin kâğıtları imzalayanlar olduğu; 4.maddesinde, bir kâğıdın tabi olacağı verginin tayini için o kâğıdın mahiyetine bakılacağı, kâğıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı; 10.maddesinde, damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, nispi vergide, kâğıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kâğıtlarda yazılı belli paranın esas olacağı hüküm altına alınmıştır.

– Türkiye’de düzenlenen kâğıtların düzenlendiği an itibarıyla, yabancı memleketlerde düzenlenen kâğıtların, Türkiye’de resmi dairelere ibraz edildiği, üzerine devir veya ciro işlemleri yürütüldüğü veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı takdirde vergiye tabi tutulması, verginin bu mükellefler tarafından mükellefiyet durumlarına göre beyan edilip ödenmesi gerekmektedir.

– Kanuna ekli (1) sayılı tabloda sadece belli parayı ihtiva eden taahhütnameler ve sözleşmelere yer verildiği dikkate alındığında, belli parayı ihtiva etmeyen taahhütname ve sözleşmeler damga vergisine tabi tutulmayacaktır. Bu kapsamda sözleşme ve taahhütnamelerin taahhütnamenin düzenlendiği tarihte belli parayı ihtiva etmesi veya eki olduğu belirtilen kâğıtlarda belli paranın tespitine imkân veren verilerin olması veya atıf yapılan başka bir kâğıttan belli paranın bulunabilmesi halinde, taahhütname/sözleşmenin bu tutar üzerinden damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.

Bize göre; Antrepoda devredilen (satılan) eşya için düzenlenen sözleşmeler; Söz konusu eşyaya Antrepo rejimi, Transit rejimi veya İhracat rejimi hükümleri uygulandığı sürece Damga Vergisine tabi değildir.

Ancak, eşyayı devralan kişi veya firma tarafından, söz konusu eşyanın serbest dolaşıma sokulması (ithalata konu edilmesi) durumunda ilgili sözleşme veya sözleşmelere tekabül eden Damga Vergisinin ödenmesi ve ödenen Damga Vergisi tutarının ilgili SDGB’nin Yurt İçi Giderler bölümünde beyan edilerek tekabül eden KDV’nin -(ve varsa ÖTV’nin)- ödenmesi gerekir.

10- KKDF, Döviz Kuru ve Kur Farkı

– Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılan ithalat işlemlerinde % 6 oranında fon kesintisi yapılır.

– KKDF kesintisine tabi olmayan ödeme şekillerine göre gerçekleştirilen ithalatta, beyanname kapsamı eşya bedelinin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten önce (gümrük beyannamesinin tescil tarihinden önce veya tescil tarihinde) ihracatçının yurt dışı hesabına transfer edildiğinin gümrük idarelerine tevsik edilmesi gerekir.

– Antrepolarda veya geçici depolama yerlerinde devredilen eşyalar ile ilgili olarak K.K.D.F kesintisi doğmaması için; gerek devreden tarafından gönderici firmaya yapılacak transferin, gerekse eşyayı devralanın devredene yapacağı transferin, satıcı veya göndericisi belli alıcısı emre olan eşyada ise alıcının satıcıya veya göndericiye yapacağı transferin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten önce (veya bu tarihte) tamamlanmış olması ve bu durumun ilgili gümrük idarelerine ibraz edilecek belgelerle tevsik edilmesi gerekir.

Yani, gerek devreden tarafından yurt dışındaki gönderici firmaya yapılacak transferin, gerekse eşyayı devralanın devredene yapacağı transferin, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten (SDGB’nin tescil tarihinden) önce veya bu tarihte tamamlanmış/ yapılmış olması gerekir.

– “Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler” KDV matrahına katılır.

– İthalatta vergiyi doğuran olayın meydana gelmesinden önce yapılan ödeme tarihindeki kurun, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihteki kurdan yüksek olması (negatif kur farkı) halinde, aradaki kur farkının KDV matrahına ilave edilmez.

– Eşyanın gümrük vergisine esas alınacak kıymetinin Türk Lirası olarak beyanı zorunlu olup, Antrepolarda veya geçici depolama yerlerinde devredilen eşyaların İthalata (Serbest dolaşıma giriş rejimine) konu edilmesi durumunda, devir/satış faturasında yazılı yabancı paranın/paraların, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte (SDGB’nin tescil tarihinde) yürürlükte olan T.C. Merkez Bankası döviz satış kurları üzerinden Türk Lirasına çevrilmesi gerekir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 30.11.2022 Tarih Ve 80479953 Sayılı (Döviz Cinsi Faturaya İstinaden Türk Lirası Cinsinden Ödemenin Yapıldığı Durumlara İlişkin) Yazısına Göre: … Beyanname konusu eşya bedeline ilişkin faturanın döviz cinsinden, ödemenin ise Türk Lirası cinsinden yapıldığı durumlarda; ithal eşyasının gümrük kıymetine esas olacak değerinin, faturada yer alan döviz tutarının, Gümrük Kanununun 30 uncu maddesinde belirtildiği şekilde gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan, T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru karşılığı Türk Lirası olarak beyan edilmesi,

KKDF kesintisi doğmaması açısından ise, faturada yer alan eşya bedelinin, ödemenin yapıldığı tarihteki karşılığı Türk Lirasının beyanname tescil tarihi dâhil bu tarihten önceki bir tarihte transfer edildiğinin TBF ID ile 2014/18 sayılı Genelge kapsamı ithalatta ise banka yazısı, dekont, swift vb. belgelerle gümrük idarelerine tevsik edilmesi,

Gerekir.

11- İhtirazi Kayıt

İhtirazi Kayıt: [Yükümlülerce kanuni gerekçe gösterilerek beyan edilen matrah veya matrah üzerinden tarh edilen vergiye dava hakkının saklı tutulması yolundaki beyannameye yazılı şerh düşülmesine uygulamada “İhtirazı Kayıt” denilmektedir. (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).

– Bu durumda ihtirazı kaydı, yükümlü ile gümrük idaresi arasındaki gümrük mevzuatının uygulanmasına yönelik herhangi bir konuya veya gümrük beyanının herhangi bir unsuruna yönelik mevcut olan bir uyuşmazlığa ilişkin yükümlülerin idareye karşı yapmış oldukları gümrük beyanlarında dava hakkının saklı olduğunu belirten bir şerh olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).

Genel vergi mevzuatı uygulamasında sıklıkla kullanılan bir müessese olan, ihtirazı kayıtla beyana vergi ve gümrük mevzuatında lafzen yer verilmemekle birlikte “ihtirazi kayıt” kavramı, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin 4. fıkrasında yer almaktadır.

“İhtirazi Kayıtla Beyan”ın, gümrük vergilerine uygulanıp uygulamayacağına ilişkin olarak Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 18.06.2003 tarih ve 15501 sayılı yazısında; {“Hukuk Müşavirliğinden alınan görüş doğrultusunda yükümlünün serbest iradesi dışında yapmak durumunda kaldığı, yani idarenin öngördüğü kuralların sonucu zorunlu olarak yaptığı beyana karşı ihtirazı kayıt konulmasının gümrük mevzuatında mevcut olan “Beyanın Bağlayıcılığı” hükmünün dışında değerlendirilmesi gerektiği, çünkü bu durumda beyanın ihtirazi kayıtla yapılmasının idare tarafından engellenmesi mümkün olmayan bir hak teşkil ettiği, yükümlünün bu şekilde ihtirazi kayıt koyarak yaptığı beyanı üzerine itirazda bulunması ve işlemi yargıya götürmesinin idarece engel olunamayacak bir durum teşkil ettiği, ancak idarenin yükümlünün beyanına bağlı olarak tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğunun savunmasını çeşitli aşamalarda usulü dairesinde yapacağı vurgulanmış ve gümrük mevzuatındaki “Beyanın Bağlayıcılığı” müessesesinin yükümlünün tamamen kendi iradesiyle beyanda bulunduğu hususlara ilişkin olarak ihtirazi kayıt koymasını, itirazda bulunmasını ve dava yoluna başvurmasını engelleyecek şekilde yorumlanamayacağı”} ifade edilmiştir. Böylece bir anlamda ihtirazi kayıt uygulamasının gümrük vergilerine ilişkin olarak ta uygulanabileceği hususu açıklığa kavuşmuştur.

– İhtirazı kayıtla yapılan gümrük beyanında yükümlü gümrük idaresinin görüşüne katılmasa da, ithalat veya ihracat işlemini idarenin görüşüne veya mevcut uygulamasına göre tamamlamakta ancak, idarenin bu görüşüne katılmadığını gümrük idaresine ilgili ithalat veya ihracat işlemi için düzenlediği gümrük beyannamesi üzerine düştüğü bir şerhle veya eklediği bir dilekçeyle beyan etmektedir. …

Sonuç itibariyle, yükümlüler tarafından yapılan gümrük beyanlarında, gümrük idareleri ile gümrük vergilerine ilişkin bir konuda veya gümrük beyanının diğer unsurlarına ilişkin görüş/yorum farklılığının mevcut olması halinde ihtirazi kayıtla gümrük beyanında bulunulması, operasyonel süreçte hem cezai müeyyide ile muhatap olunmaksızın gümrük işlemlerinin tamamlanması, hem de gümrük işlemlerine ilişkin süreçler tamamlandıktan sonra yükümlünün yapılan işlemi uyuşmazlık konusu edebilmesi (Yargıya taşıması) bakımından oldukça önemlidir.] (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Antrepoda satın (devir) alınan eşyanın Türkiye’ye ithali/ serbest dolaşıma sokulması sırasında:

1) Söz konusu eşyanın antrepoya girişi sırasında beyan edilen (Türkiye’ye ihraç amaçlı satış- Türkiye’ye ithal edilmek üzere doğrudan doğruya yapılan satış) kıymetinden/ antrepo beyannamesinde yer alan kıymetten daha düşük olmaması (mümkünse, antrepo beyannamesinde beyan edilenden yüksek olması),

2) Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 25.12.2008 tarih ve 29841 sayılı yazısında belirtildiği üzere; “… Serbest dolaşıma giriş beyannamesinde beyan edilen kıymetin, antrepo beyannamesinde yer alan kıymete nazaran düşüklük arz etmesi durumunda, söz konusu düşüklüğün ekonomik ve ticari gerçeklerle (eşya borsalarında meydana gelen değişiklikler nedeniyle eşya fiyatlarının düşmesi vb.) uyumlu bir şekilde izah edilebilmesi durumunda, buna göre işlem yapılması”,

3) Antrepoda satış suretiyle başkasına devredilen eşyada ekonomik ve ticari gerekçelerle (borsa fiyatının düşmesi, eşyanın yeni modellerinin piyasaya çıkması nedeniyle talebinin ve fiyatının düşmesi, genel ekonomik kriz, eşyanın beklemesi sırasında kalite ve kıymet düşüklüğüne uğraması, vb. dışında) izah edilemeyecek şekilde eşyanın ilk antrepoya alınışından daha düşük kıymetle satış (devir) faturalarının düzenlenmesi halinde; Gümrük idaresinin, yapılan kıymet beyanının doğruluğunu Gümrük Kanunu’nun 65.maddesi, Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2012/29, 2021/27 sayılı Genelgeleri ve diğer ilgili mevzuat gereği araştırmasına neden olabileceği, yapılan araştırmada bu fiyat düşüklüğünün makul sebeplere dayanmadığının anlaşılması durumunda ise Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre ceza uygulanacağının unutulmaması,

4) İthal eşyasının kıymet düşüklüğünün haklı gerekçelere ve/veya mücbir sebeplere dayanmasına rağmen ilgili Gümrük idaresinin zorlamasıyla yapılacak (antrepo ya giriş kıymeti beyanı, yüksek kıymet beyanı, eşik/ referans fiyat, vb.) işlem ve beyanlarda ise “İhtirazi kayıtla beyan yapılması”,

– İhtirazı kayıtla yapılan gümrük beyanında; İlgili Yükümlü/ Gümrük Müşaviri tarafından ithalat, ihracat, antrepo, vb. işlemleri için düzenlenen gümrük beyannamesi üzerine (beyannamenin 44.sütununa) “İhtirazi kayıt” şerhi düşülmesi veya ilgili beyannameye “İhtirazi kayıtla beyan yapıldığına ilişkin” bir dilekçe eklenerek işlem yapılması,

5) “İhtirazi kayıtla yapılan beyanlarda”, eşyaya ilişkin gümrük işlemlerinin bitirilmesine/ tamamlanmasına (eşyanın fiilen ithaline, ihracına, vb.) müteakip, söz konusu eşya için fazladan ödenen gümrük vergilerinin Gümrük Kanunu’nun ilgili maddesine göre geri istenilmesi, geri istenilme işlemleri sırasında Kanun’un itiraz hükümlerine ilişkin ilgili maddesine göre gerekli takiplerin yapılması ve gerektiğinde olayın Adli Makamlara (Yargıya) taşınması,

Gerekir.

Not: Bu konuda daha fazla ayrıntılı bilgiyi, gerekli hukuki ve mevzuat desteğini, itiraz, savunma, dava açma ve benzeri işlemler ile sonradan kontrol/ firma incelemesi yaptırılması, … vb. konularında yardım, destek ve benzeri hizmetleri -isterseniz- Firmamız “Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim, Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.”den alabilirsiniz.

Kerim ÇOBAN -Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri “YGM”)

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.

www.cobangumrukdenetim.com

E Mail: info@cobangumrukdenetim.com

kerim.coban@cobangumrukdenetim.com

k.coban0306@gmail.com – Tel: 0505 519 88 41

KAYNAKÇA:

4458 sayılı Gümrük Kanunu.
Gümrük Yönetmeliği.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu.
Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Çeşitli Genelgeleri.
Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Muhtelif Sayı ve Tarihli Yazıları.

Kerim Çoban

Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi