Gözetim Fiyatının Veya Yurt Dışı Giderlerinin Ya da Yurt İçi Giderlerinin Fazla Beyan Edilmesi, Sonradan Ortaya Çıkan Gümrük Kıymet Farkları Ya da İthalatta KDV Matrah Farkları Yerine Geçer Mi?

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Gözetim: İnsanları etkilemek, yönetmek, yönlendirmek veya korumak amacıyla davranış, etkinlikler veya diğer değişen bilgilerin izlenmesidir. Buna, uzaktan elektronik ekipman ya da elektronik olarak iletilen bilgilerin incelenmesi yoluyla gözlem dahildir.
Gözetimle ilgili genel mevzuat hükümleri: 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar, İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği, ilgili Tebliğler, çeşitli Genelgeler ve Tasarruflu yazılardan oluşmaktadır.

– Söz konusu tebliğler her sektör için ayrı olup, hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmiştir.

Gözetim Belgesi: Gözetime tabi malların ithali için Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nce verilen veya onaylanan belgeyi ifade eder (söz konusu belge elektronik ortamda da verilebilir). Gözetim Belgesi, yürürlükteki mevzuatın öngördüğü diğer koşullar saklı kalmak üzere, ithalatçının usulüne uygun başvurusunun İthalat Genel Müdürlüğüne ulaşmasından itibaren 10 (on) işgünü içinde talep edilen tüm miktar üzerinden, ücretsiz olarak verilir.
Yapılan beyanın gerçeğe aykırı olduğunun ve başvurularda sunulan bilgi ve belgelerde tutarsızlık bulunduğunun tespit edilmesi halinde Gözetim Belgesi düzenlenmez.

– Gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymet veya miktarın, Gözetim Belgesinde kayıtlı kıymet veya miktarı, toplam % 5’ten (% 5 dahil) daha az bir oranda aşması ithalatın yapılmasını engellemez.

– Gözetime tabi bir ürünün ithali ancak gözetim belgesi ibrazı veya söz konusu eşyanın kıymetinin Gözetim kıymetine yükseltilmesiyle (Gözetim fiyatı, referans fiyat, eşik fiyat) mümkün olmaktadır.

Gümrük Yönetmeliğinin 51.maddesine göre: Navlun makbuzu ve/veya sigorta poliçesinin ibrazının imkânsız olduğu veya kabul edilebilir nitelikte bulunmadığı hallerde, yükümlü tarafından nedenleri de belirtilerek verilecek bir dilekçe ile bu durumun bildirilmesi suretiyle; emsal navlun ve/veya sigorta gideri fiilen ödenen veya ödenecek fiyata eklenir. Vergi kaybı söz konusu olmaması ve yükümlünün talep etmesi halinde, ithal eşyasının FOB kıymetinin % 10’unun navlun ve % 3’ünün sigorta bedeli olarak ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına eklenebilir. Ancak, 71.08 tarife pozisyonunda yer alan eşyanın (Sadece Altın, Gümüş ve Platinden olan Metal Paralar) sigorta poliçesi veya navlun faturasının ibraz edilememesi halinde, vergi kaybı olmaması kaydıyla, işlemler eşyanın faturasında belirtilen teslim şekli esas alınarak tekemmül ettirilir.

Gümrük Kanununun 211.maddesine göre: 1. Kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergileri geri verilir. Kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergileri kaldırılır.

Ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilmez.

2. Kanunen ödenmemeleri gereken gümrük vergileri, söz konusu vergilerin yükümlüye tebliğ edilmesi ve ilgilinin üç yıl içinde gümrük idaresine müracaatı üzerine geri verilir veya kaldırılır.  
…

II- GÖZETİM FİYATI VE GÜMRÜK KIYMETİ İLİŞKİSİ

Gözetime tabi bir ürünün ithali ancak gözetim belgesi ibrazı veya söz konusu eşyanın kıymetinin Gözetim kıymetine yükseltilmesiyle mümkün olup, ithalat sırasında gözetim kıymetinin olması gerekenden çok daha fazla beyan edilmemesi gerekir. Aksi takdirde gereksiz yere fazla gümrük/ ithalat vergileri ödenmiş olur. İthalat sırasında gözetim kıymetinin olması gerekenden çok daha fazla beyan edilmesi; İthalat sonrası ortaya çıkan veya tespit edilen Gümrük Kıymet unsurları/ beyan edilmeyen Gümrük kıymet farkları (Navlun farkı, kıymet veya miktar farkı, yurtdışı kara taşıması, yurt dışı gümrükleme ücreti, yurt dışı çizim, mühendislik gideri, vb.) yerine geçmez, Gümrük kıymeti farkları yerine ikame edilmez.

Örneğin: Gözetim ve Koruma Önlemlerine Tabi olan bir eşyanın ithali sırasında, referans fiyatın/ eşik fiyatın olması gerekenden çok daha yüksek beyan edilmesi fakat, navlun ücretinin Gümrük Yönetmeliğinin 51/9.maddesine göre Emsal alınması suretiyle ithalatın gerçekleştirilmesi, sonrasında da gerçekleşen navlun tutarının/ ilgili navlun faturalasının beyan edilenden yüksek olmasısın Gümrük İdaresince tespit edilmesi sonucunda; Gümrük idaresince ve Müfettişlerce Gözetim/Eşik fiyatın yüksek beyan edilmesi sebebiyle Navlun kıymetinin eksik beyan edilmesi tolere edilmez. Navlun farkına tekabül eden ithalat vergileri ve gecikme faizi tahsil edilir, ayrıca Gümrük Kanununun 234.maddesine göre para cezası uygulanır. 

Ayrıca, “İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemi Uygulamaları Kapsamında Hesaplanan Katma Değer Vergisinin İndirim Hakkının Kaldırılmasına Dair 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı” ile;
a) İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ve
b) İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat hükümleri uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve
Katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla,
Ödenen Katma Değer Vergisi (KDV)’nin indirim hakkı, 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırılmıştır.

III- GÖZETİM FİYATI VE KDV MATRAHI (YURT İÇİ GİDERLERİ) İLİŞKİSİ

Gözetime tabi bir ürünün ithali sırasında, gözetim kıymetinin olması gerekenden çok daha fazla beyan edilmemesi gerekir. Aksi takdirde gereksiz yere fazla gümrük/ ithalat vergileri ödenmiş olur. İthalat sırasında gözetim kıymetinin olması gerekenden çok daha fazla beyan edilmesi; İthalat sonrası ortaya çıkan veya tespit edilen Yurt içi giderlerin (Boşaltma, tahmil, tahlil, ardiye, ambar, antrepo, depolama, demoraj, vb. giderleri) eksik beyan edilmesinden kaynaklanan İthalatta KDV Matrahı eksikliğini tolore etmez. Yani, Gözetim fiyatının fazla beyan edilmesi; İlgili eşyaya ilişkin SDGB’deki Gümrük Kıymet eksikliği ve/veya İthalatta KDV Matrah Eksikliği yerine geçmez. 

Örneğin: Gözetim ve Koruma Önlemlerine Tabi olan bir eşyanın ithali sırasında, referans fiyatın/ eşik fiyatın olması gerekenden çok daha yüksek beyan edilmesi ya da Yurt İçi Giderleri Kalemlerinden biri veya birkaçının olduğundan yüksek (Örneğin Ardiye ücretinin yüksek) beyan edilmesi, sonrasında diğer KDV matrah unsurlarında (Örneğin Demoraj ücretinde) ortaya çıkacak/ tespit edilecek matrah eksiklikleri yerine geçmez, bu eksiklikleri tolere etmez.

Ayrıca, 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile; İthalatta/ ithalat sırasında ödenen [Tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylara tekabül eden KDV, …] Katma Değer Vergisi (KDV)’nin indirim hakkı (indirim, iade, mahsup, terkin), 24.11.2023 tarihi itibarı ile kaldırılmıştır.

Bundan böyle, gümrük beyanı (Antrepo Rejimi ve Serbest Dolaşıma Giriş/İthalat Rejimi, Geçici İthalat Rejimi, vb.) sırasında başta Gümrük Kıymet Unsurları ile Yurt İçi Gederleri Unsurlarının gerçekte, “gerçekleşen tutardaki kısmının” beyan edilmesi, gerçekleşenden çok fazla ve/veya belgeye danaymayan, tevsik edilmeyan ve ispatlanamayan unsurların kesinlikle beyan edilmemesi gerekir. 

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Gözetim ve Koruma Önlemlerine ilişkin tebliğler her sektör için ayrı olup, hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmiştir.
Gözetimin amacı; Bir malın ithalatında kaydedilecek gelişmelerin yakından izlenmesi amacıyla o malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.

– İthalatta gözetim belgesi ibrazı zorunlu olan durumlarda, gözetim belgesi sunulmadığı zaman İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti Gözetim Fiyatına/ Referans fiyata/ Eşik fiyata tamamlanır (fazla beyan yapılır).
Gözetim fiyatı, olması gerekenden daha -çok- yüksek beyan edilmemelidir, edildiği takdirde sonrasında fazladan Gümrük vergileri ve gecikme faizi ödenmek zorunda kalınabilir.
Ayrıca, İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla  ödenen Katma Değer Vergisi’nin indirim hakkı 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırılmıştır.

Öte yandan; Gümrük Kanununda yapılan değişiklikle artık, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin, geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler Gümrük İdaresi tarafından kabul edilmemektedir.
Örneğin: Navlun ve sigorta, eşyanın Cif kıymetinin, haliyle Gümrük kıymetinin bir unsurudur. Asıl olan, ithalat -(Serbest dolaşıma giriş rejimi beyanı/ Seerbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili)- sırasında gerçek navlun tutarı ve sigorta poliçesi tutarının ilgili gümrük idaresine beyanı ile navlun faturası ve sigorta poliçesinin de ibrazıdır.

Ancak, Gümrük Yönetmeliğinin ilgili maddesine göre; Navlun makbuzu ve/veya sigorta poliçesinin ibrazının imkânsız olduğu veya kabul edilebilir nitelikte bulunmadığı hallerde, yükümlü tarafından nedenleri de belirtilerek verilecek bir dilekçe ile bu durumun bildirilmesi  suretiyle; emsal navlun ve/veya sigorta gideri (FOB kıymetinin % 10’unun navlun ve % 3’ünün sigorta bedeli olarak) fiilen ödenen veya ödenecek fiyata eklenmesi gerekir.
Şayet, emsal navlun ve/veya sigorta beyanı yapılmış ise ve ithalattan sonra ilgili navlun faturası ve/veya sigorta poliçesi ithalatçıya intikal etmiş ve tutarı emsal beyandan yüksek ise; aradaki farkın süresi içinde ilgili Gümrük İdaresine beyan edilmesi gerekir.

Diğer taraftan, Gözetim fiyatı/ eşik  fiyat/ referans fiyatı, Yurt dışı giderleri, vb. gerekçelerle ithal eşyasının kıymeti yükseltilmiş olsa bile; Gümrük idaresi tarafından sonradan tespit edilen  Gümrük Kıymet Farklarında, fazla beyan edilen/ yükseltilen kıymetler dikkate alınmamakta, Gümrük idaresi veya Ticaret Müfettişlerince tespit edilen Cif Kıymet ve/veya Gümrük Kıymeti farkı dikkate alınarak ek tahakkuk ve ceza kararları düzenlenmektedir.

Sonuç olarak:

1) İthalatta gözetim uygulaması olan eşyaların ithali sırasınsa; İlgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi, mümkünse eşya için gözetim belgesi alınması ve ilgili Gümrük idaresine ibraz edilmesi,
2) Gözetim belgesi alınamaması veya gözetim belgesinin ilgili Gümrük idaresine ibraz edilememesi durumunda ise; Gözetim kıymetine ulaşmak için fazladan beyan edilen kıymetin  -olması gerektiği miktarda ve ihtirazi kayıtla beyan edilmesi– çok abartılı miktarda fazla beyan edilmemesi,
3) İthalat (Serbest dolaşıma giriş rejimi beyanı) sırasında ilgili navlun faturası ve sigorta poliçesinin gümrük idaresine ibraz edilmesi, ancak, navlun makbuzu ve/veya sigorta poliçesinin ibrazının imkânsız olduğu veya kabul edilebilir nitelikte bulunmadığı hallerde, nedenleri de belirtilerek verilecek bir dilekçe ile bu durumun bildirilmesi suretiyle; emsal navlun ve/veya sigorta giderinin (FOB kıymetinin % 10 unun navlun ve % 3 ünün sigorta bedeli olarak) fiilen ödenen veya ödenecek fiyata eklenmesi, 
İthalattan sonra ilgili navlun faturası ve/veya sigorta poliçesinin ithalatçıya intikal etmesine müteakip, navlun ve/veya sigorta tutarının emsal beyandan yüksek olması durumunda; aradaki farkın süresi içinde ilgili Gümrük İdaresine beyan edilmesi,   
4) Gümrük Kanunu’nda yapılan değişiklikle artık, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin, geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler Gümrük İdaresi tarafından kabul edilmemekte olup, böyle durumlarda ilgili Ek Tahakkuk ve Ceza Kararlarına mümkünse itiraz edilmemesi ve yargı yoluna gidilmemesi, bunun yerine Gümrük Mevzuatındaki Uzlaşma hükümlerinden faydalanılması, 

5) Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yerkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi olan firmalar ya da bu belgeleri almayı düşünen firmalar açıcından; Gümrük Kanununa (Güm.Kanunu 324, 235, 236, 237, 238, 239. Maddeleri ile 241.maddenin bazı fıkralarına) göre uygulanacak ceza kararları bir risk oluşturduğundan, ilgili ceza kararlarına itiraz edilmemesi ve yargı yoluna gidilmemesi, bunun yerine Gümrük Mevzuatındaki Uzlaşma hükümlerinden yararlanılması,
6) Gümrük Kanunun 234’üncü maddesinin l’inci fıkrasının (b) bendinde, serbest dolaşıma giriş rejimine veya bir geçici muafiyet düzenlemesine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, kıymeti üzerinden gümrük vergisine tabi eşyanın beyan edilen kıymeti, muayene ve denetleme sonucunda, bu Kanunun 23 ila 31’inci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait gümrük vergisinden başka bu vergi farkının 3 katı para cezası alınacağı hükme bağlanmış olup; bu hükme göre, para cezası uygulanabilmesi için, ortada bir vergi farkının olması ve  bu farkın muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda ortaya çıkması  gerekmektedir. Eşyada gözetim kıymetinin üstünde bir vergi farkı olmadığından Gümrük Kanunu’nun 234/1-b maddesi uyarınca ceza uygulanmaması gerekir. Ancak, maalesef Gümrük İdaresince ceza uygulanmaktadır.
7) Yurt içi giderlerinin ayrıntılı olarak (Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2013/19 Sayılı Genelgesinde belirtilen şekilde “Yurt içi giderlerinin ayrıştırılarak, boşaltma, tahmil, tahlil, ardiye, depolama, demoraj, vb. ayrı) beyan edilmesi,
8) Gümrük beyannamesinin tescili sırasında belli olan Gümrük Kıymet Unsurları ile Yurt İçi Giderlerinin (depolama, ardiye, antrepo, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi ithalatta katma değer vergisi matrahına giren diğer KDV matrah unsurları tutarlarının) tescil anında tam ve eksiksiz olarak beyan edilmesi,
9) SDGB’nin tescili sırasında belli olmayıp sonrasında belli olan, sonradan ortaya çıkan Gümrük Kıymet Unsurları ile İthalatta KDV Matrah Unsurlarının (Yurt İçi Giderlerinin) ise Gümrük Yönetmeliği’nin 53.Maddesi kapsamında beyan edilmesi, söz konusu matrah unsurlarının en geç firma muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili/ beyannamenin tescil edildiği Gümrük idaresine beyanda  bulunulması ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi,
10) İthalatta KDV Matrahına Giren; Ardiye, Depolama, Demoraj, vb. giderlerin tespiti/ hesaplanması sırasında Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar (tescil tarihi dahil) yapılan kısmın dikkate alınması (KDV matrahına katılması), beyanname tescil tarihinden sonraki kısma tekabül eden tutarların KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, ayrıca Demoraj faturalarında “Free döneme” tekabül eden tutarın KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, 
11) 3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 17.Maddesinin 4.Fıkrasının (Diğer İstisnalar) E Bendi Gereği: [Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve  (p) bentlerinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri] KDV’den istisna olup, özellikle döviz transferleri (Mal bedeli ödemeleri) başta olmak üzere banka transfer yazılarına dikkat edilerek, Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olan (BSMV tahsil edilmiş) işlemler 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-e.maddesi gereği KDV’den istisna olduğu için, BSMV tahsil edilen söz konusu dekont/ yazı tutarlarının ithalatta KDV matrahına katılmaması,

Gerekir.

Kocaeli, 30.11.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu. 
• Gümrük Yönetmeliği.

Damping Vergisinde Ceza Olur Mu?

I- İlgili Mevzuat Hükümleri

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun’un 15.maddesine göre:  Gümrük mevzuatının; gümrük vergisinin tesciline, tahakkukuna, tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümleri, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tescili, tahakkuku, tahsili, geri verilmesi, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanır.
Ödenmeyen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturulur.

3577 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, GATT 1994’ün VI.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma ile Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması hükümleri dikkate alınır.

3577 sayılı Kanunun 16.maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanununda, Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmadığından, 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre Damping Vergisine uygulanan ceza kanaatimizce hukuka aykırıdır.

II- Damping Vergisinden Kaynaklı KDV  Ve  ÖTV’de Ceza Uygulanması

1- 3065 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre, “ithalatta KDV matrahına;

a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf veya müstesna olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,

b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,

c) Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler,

dahil olacaktır.”

2- Özel Tüketim Vergisi Matrahı

ÖTV’nin vergi daireleri tarafından tahsil edilecek kısmı için Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 11 inci maddesi 3 üncü fıkrasına göre; “II, III [(B) cetvelindekiler hariç] ve IV sayılı listedeki  mallar için verginin matrahı, bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel tüketim vergisi hariç, katma değer vergisini oluşturan unsurlardan teşekkül eder.”

ÖTV Kanunu’nun 16.maddesi 3.fıkrasına göre; “Bu Kanuna göre gümrükte vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek ithal edilen malların hiç alınmamış veya eksik alınmış özel tüketim vergisi  ile vergiden müstesna olduğu halde yanlışlıkla alınan veya fazla alındığı anlaşılan özel tüketim vergisi hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanunu’ndaki esaslara göre işlem yapılır. İthal edilecek mala ilişkin beyan üzerinden hesaplanan vergiler ile muayene ve denetleme sonucu hesaplanan vergiler arasındaki farklarda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ithalat vergileri noksanlıklarında uygulanacak esaslara göre para cezası kesilir.” Hükmü yol göstericiliği ile gidilen vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar Gümrük Kanunu’nun 234-238 maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Damping Vergisi ödenmediğinde ya da eksik ödendiğinde ithalatta varsa ÖTV ve KDV matrahına girdiğinden, ÖTV Kanunu’nun 11 ve 16.maddeleri ile KDV’nn 48 ve 51.maddesinden hareketle, eksik alınan ÖTV ve KDV’ye ceza uygulanacağına kuşku yoktur.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre: 1. Serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a)maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark % 5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınır. 
b) Kıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi eşyanın beyan edilen kıymeti, 23 ilâ 31.maddelerde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka vergi farkının üç katı para cezası alınır.
c)Satış birimine göre miktar itibarıyla % 5’i geçmeyen bir fark ile maddi hesap hatasından doğan noksan kıymet beyanlarında, bu farklara ait ithalat vergilerindenbaşka vergi farkının yarısı tutarında para cezası alınır. 

III. Damping Vergisine Ceza Uygulanması Aşağıda Belirtilen Nedenlerle Hukuka Aykırıdır 

a) 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1’inci fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir. maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanununda, Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmadığından, Gümrük Kanununa göre uygulanan Damping Vergisinden kaynaklı cezalar hukuka aykırı olduğundan kaldırılması gerekmektedir.

b) Danıştay Kararına Göre Damping Vergisinin Ödenmemesi ya da Eksik Ödenmesi Halinde Gümrük Kanununa Göre ceza Uygulanması Hukuka Aykırıdır.

Danıştay 7. Dairesinin: 2005/1117 Esas No.lu ve 2007/2800 Karar No.lu ve 20.06.2007 tarihli kararında Özetle;  “Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü:           
Temyiz başvurusu; davacı Şirket adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya için ek olarak tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234’üncü maddesinin 1’inci maddesinin (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden mahkeme kararının bozulması istemine ilişkindir. 
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Atıfta bulunulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3.maddesinin 8.fıkrasında, “gümrük vergileri” deyiminin, yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin tümünü; “ithalat vergileri” deyiminin de, eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri ifade ettiği belirtilmiş; 234.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde de, eşyanın tarife uygulamasını etkileyen cins, tür ve  niteliklerinde veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan gümrük vergisi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken gümrük vergisi arasındaki fark yüzde 5’i aştığı takdirde, gümrük vergisinden ayrı olarak, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı öngörülmüştür.

Mahkemece, eş etkili vergi olan damping vergisinin gümrük vergisi kapsamında değerlendirilmesi suretiyle karar verilmiştir. Ancak yukarıda yer alan hükümlere göre, damping vergisinin, yalnızca 4458 sayılı Kanunun usul ve şekle müteallik hükümlerinin uygulanması bakımından 4458 sayılı Kanunda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Öte yandan, damping vergisinin dayanağını oluşturan 3577 sayılı Kanun, damping vergisinin noksan ödenmesi suretiyle gerçekleştirilen ithalatlara yönelik olarak ceza uygulanacağı yolunda herhangi bir hüküm içermediği gibi, 4458 sayılı Kanunun cezaya ilişkin maddelerinde de bu yönde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanunun 234.maddesi uyarınca, aynı Kanunun 3.maddesinin yukarıda yer verilen fıkralarından hareketle, damping vergisinin gümrük vergileri kapsamında değerlendirilmesi suretiyle, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, Anayasamızın “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, verilen kararda isabet görülmemiştir.” Şeklinde hüküm vermiştir.

…
IV- Değerlendirme Ve Sonuç

Damping vergisine ceza uygulanması  aşağıda belirtilen nedenlerle hukuka aykırıdır. 

1-a) 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun ilgili maddesinin 1’inci fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir. 3577 sayılı Kanunun ilgili maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. 
Bu bağlamda; Damping Vergisine Ceza Uygulanması 3577 sayılı Yasa hükümlerine aykırıdır. Bu durumda damping vergisinin eksik ödenmesi yada hiç ödenmemesi halinde uygulnabilecek tek yaptırım, 3577 Yasa uyarınca eğer şartları oluşmuş ise 6183 sayılı Yasanın 48 ve 51 inci maddelerinden hareketle faiz ve gecikme zammı uygulanmasıdır. 
b) 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, İlgili Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerinde; Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre ceza uygulanması ve/veya ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

c) Bu konuda birçok Danıştay Kararı olup, bunlardan bir tanesinde  özetle; {“Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Temyiz başvurusu; davacı Şirket adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya için ek olarak tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden mahkeme kararının bozulması istemine ilişkindir.       

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Atıfta bulunulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3.maddesinin 8.fıkrasında, “gümrük vergileri” deyiminin, yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin tümünü; “ithalat vergileri” deyiminin de, eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri ifade ettiği belirtilmiş; 234.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde de, eşyanın tarife uygulamasını etkileyen cins, tür ve  niteliklerinde veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan gümrük vergisi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken gümrük vergisi arasındaki fark yüzde 5’i aştığı takdirde, gümrük vergisinden ayrı olarak, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı öngörülmüştür. 

Mahkemece, eş etkili vergi olan damping vergisinin gümrük vergisi kapsamında değerlendirilmesi suretiyle karar verilmiştir. Ancak yukarıda yer alan hükümlere göre, damping vergisinin, yalnızca 4458 sayılı Kanunun usul ve şekle müteallik hükümlerinin uygulanması bakımından 4458 sayılı Kanunda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.  
Öte yandan, damping vergisinin dayanağını oluşturan 3577 sayılı Kanun, damping vergisinin noksan ödenmesi suretiyle gerçekleştirilen ithalatlara yönelik olarak ceza uygulanacağı yolunda herhangi bir hüküm içermediği gibi, 4458 sayılı Kanunun cezaya ilişkin maddelerinde de bu yönde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanunun 234.maddesi hükmü uyarınca, aynı Kanunun 3.maddesinin yukarıda yer verilen fıkralarından hareketle, damping vergisinin gümrük vergileri kapsamında değerlendirilmesi suretiyle, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, Anayasamızın “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, verilen kararda isabet görülmemiştir.”} Şeklinde hüküm verilmiştir.

Bu nedenle, Dampinge Karşı Vergi veya Telafi Edici Vergi için Gümrük Kanununun 234.maddesine göre ceza uygulanması Anayasamızın 38.maddesinde belirtilen “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine, yine Anayasamızın 73.maddesinde belirtilen ‘Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır’, “Kanunilik İlkesi”ne aykırıdır. Böyle bie cezaya Gümrük Kanunu hükümlerine göre süresi içinde itiraz edilmesi, gerekir ise ilgili Vergi Mahkemede dava açılması gerekir. 

Bu durumda, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, 4458 sayılı Gümrük Kanununa ve Danıştay kararında ifade edildiği gibi, “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık teşkil edecektir.
Tekrar ifade etmek gerekir ise, 3577 sayılı Kanunun açık hükmü ile Danıştay kararı karşısında, ödenmeyen ya da eksik ödenen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi hakkında; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturularak, şartları oluşmuş ise faiz ya da gecikme zammı dışında, herhangi bir idari yaptırım uygulanamayacağı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkındaki mevzuata göre; Üretici belgesinin sonradan temin edilmesi ve ithalatın yapıldığı Gümrük idaresine sunulması/ ibrazı ve adı geçen belgeden sonradan yararlanılması/ faydalanılması mümkün değildir. 

 Diğer Taraftan, Her ne kadar dava yoluna gidildiğinde kazanılma ihtimali çok yüksek olan Ek Tahakkuk Kararı tutarının, ödenmeyip Gümrük Kanununun ilgili hühmüne göre itiraz edilmesi ve Gümrük idaresinin ret kararı vermesi üzerine ilgili Vergi Mahkemesinde dava açılması, açılacak davanın büyük bir ihtimalle kazanılabilecek olması, … düşünülse bile:

1) Yerkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) veya Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) sahibi firmaların YYS veya OKS belgelerinin zarar görmemesi ya da ilk defa YYS veya OKS belgesi alacak firmaların, belge alımı sırasında olumsuz etkilenmemesi için tebliğ edilen Ek Tahakkuk Kararı tutarlarının (Vergi aslının) itiraz edilmeden Gümrük Kanunu’nun 244.maddesi  kapsamında  “Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği” hükümlerinden yararlanarak/ konuyu uzlaşmaya götürerek, Dampinge Karşı Vergi ve Telafi Edici Vergi ile bu vergiler üzerinden alınan (bu vergilere tekabül eden) KDV ve KDV Cezasının ödenmesinin firma menfaatlerine daha uygun olacağı,

2) Tebliğ edilecek Ceza kararlarının kaldırılması yönünde 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242.maddesinde belirtilen 15 günlük süre içinde ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne itirazda bulunulması, itiraz sonucunun olumsuz olması halinde ise süresi içinde ilgili Vergi Mahkemesi nezdinde dava açılması gerekmektedir.

Kocaeli, 02.12.2025

Kerim Çoban                                                                                                                                            Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                                Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYIT BELGESİ ALINMADAN YA DA SONRADAN ALINARAK İŞLEM YAPILMASI DURUMUNDA CEZA UYGULANIP UYGULANMAYACAĞI HAKKINDA

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİNİN İNCELENMESİ

1- Kayda Alma Uygulamasının Hukuki Dayanakları:

İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri Türk gümrük mevzuatında, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan, 1995/6525 sayılı Bakanlar Kumlu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması`nın ekinde yer alan ve bu anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır. 

Kayda alma uygulaması: 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar” da yer alan “Ekli “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”ın yürürlüğe konulması; 1567 sayılı Kanunun değişik 1 inci, 474 sayılı Kanunun değişik 2 nci, 3283 sayılı Kanunun 2 nci, 4458 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile 2976 sayılı Kanun hükümlerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 10/5/2004 tarihinde   kararlaştırılmıştır”, vb. kararlara, tebliğlere, çeşitli genelge ve tasarruflu yazılara dayanmaktadır.

Söz konusu tebliğler her sektör için ayrı olup, hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmiştir.

Örneğin: 5505.10.90.00.19 GTİP’li sentetik suni iplik döküntüsü ticari tanımlı eşya, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (No: 2010/1) (31.12.2009 t. 27449 s. R.G.)’in ek- listede 55 fasılda yer alan eşyayı ithal edecek olanların, gerçekleştirecekleri ithalata ilişkin bilgileri ithalattan önce Ticaret Bakanlığı tarafından Kayıt Merkezi olarak yetkilendirilen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel  Sekreterliğine ait “ithalat.ebirlik.org” internet sitesi üzerinden kaydettirmeleri gerekir. İthal işleminin kayda alındığına dair elektronik ortamda bir Kayıt Belgesi düzenlenir. Kayda alınacak ürünlerin serbest dolaşıma girişinde gümrük beyannamelerinin tescilinde menşe ayrımı yapılmaksızın, Kayıt Belgesinin düzenlendiğine ilişkin Tek Pencere Sistemi çerçevesinde elektronik ortamda verilen numaranın gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı tarafından kaydedilmesi gerekir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 1 / 10

2- 2010/1 Sayılı Gözetim Tebliği Kapsamındaki Kayıt Belgesinin Tek Pencere E-Belge Kapsamına Alınması: 

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 60’ncı maddesinin 2/b fıkrasına göre; “Gümrük beyanı bilgisayar veri işleme tekniği yoluyla yapıldığında gümrük idaresi beyannameye eklenmesi gereken belgelerin beyanname ile birlikte ibrazını istemeyebilir. Bu durumda söz konusu belgeler gümrük idaresi istediğinde ibraz edilmek üzere beyan sahibince muhafaza edilir.

Bu kapsamda; BİLGE Sisteminde detaylı beyan modülünde 44 nolu “Beyan Edilen Dokümanlar” alanında beyan edilen, “İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2010/1)” gereğince söz konusu tebliğ eki GTİP’ler (Ek:1) kapsamındaki eşyalar için verilen belgelerin 18.08.2015 tarihinden itibaren Tek Pencere e-belge sistemi kapsamına alınması uygun bulunmuş olup aşağıdaki şekilde işlem yapılması gerekmektedir.

1- Yükümlüsünce yapılan belge başvurularının değerlendirilmesi neticesinde düzenlenen 0877 (eski 0743) belge kodlu izin belgeleri (TPS-Kayıt Belgesi) Tek Pencere e-belge sistemi aracılığıyla Ticaret Bakanlığına gönderilecektir.

2- Bu şekilde Bakanlığa gönderilen belgeler için Tek Pencere e-belge sistemi tarafından verilecek 20 haneli belge numarası/belge satır numarası (Örnek: Referans No:15545419880849000392/1) ile belge tarihi yükümlü tarafından beyannamenin 44 nolu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilecektir.

3- Söz konusu belgeye ilişkin bilgiler Bakanlığa doğrudan elektronik ortamda iletileceğinden, beyanname ekinde ayrıca kâğıt ortamında ıslak imzalı belge aranmayacaktır. Gümrük işlemleri sırasında ihtiyaç duyulması durumunda belge içeriğinin ilgili memurlarca Tek pencere e-belge sistemi üzerinden sorgulanması mümkün bulunmaktadır.   

3– İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin 80269272-TİM. İTKİB. GSK. UYG. 2021/1192-4791 Sayılı, 20.10.2021 Tarihli Yazısı:

İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin Muratbey Gümrük Müdürlüğü’ne yönelik, söz konusu yazısında aynen; [Bilindiği üzere, ithalat kayıt belgesi uygulamasının yürütüldüğü İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerin 3. maddesi “Kayda alınacak ürünlerin serbest dolaşıma girişinde gümrük beyannamelerinin tescilinde menşe ayrımı yapılmaksızın, 2 nci maddede belirtilen Kayıt Belgesinin düzenlendiğine ilişkin Tek Pencere Sistemi çerçevesinde elektronik ortamda ‘verilen numaranın gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı tarafından kaydedilmesi  gerekir.] hükmünü amirdir.

Ayrıca, anılan Tebliğlerin 4.maddesi 1.Fıkrası; [Kayıt Belgesi taleplerine ilişkin başvuruların değerlendirmeye alınabilmesi için EK 2 ’de yer alan Kayıt Belgesi başvurusuna eklenecek belgelerin tam ve usulüne uygun bir şekilde doldurulması ve ithalata ilişkin bilgiler ile birlikte “ithalat.ebirlik.org” internet sitesi üzerinden iletilmesi gerekir. Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde elektronik ortamda sunulan evrakların kayıtları Kayıt Merkezince talep edilebilir.] hükmünü amirdir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 2 / 10

Kayıt belgeleri, tescilli gümrük beyannamesi bilgilerinden önce beyan sahiplerinin beyan ettikleri bilgi ve belgeler değerlendirilerek düzenlenmekte olup düzenlenen belgeler üzerinde düzeltme veya değişiklik yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir. 

Diğer taraftan, bahse konu Tebliğlerin 6.maddesi 2.fıkrası “Kayıt Belgesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun “Eşyanın Gümrük Kıymetine” ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez ve diğer mevzuat çerçevesinde alınması gereken belgelerin yerine geçmez,  … hükmünü havidir.” hususları yer almaktadır. 

4- Gümrükler Genel Müdürlüğünün 16.03.2020 Tarihli 53168949 Sayılı Yazısı  (TPS-Kayıt Belgesi):

Bahse konu yazıda aynen; “Bilindiği üzere 31.12.2018 tarihli, 30642 sayılı (4.Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan “2019/1 sayılı İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ” ve 20.08.2019 tarihli, 30864 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “2019/1 sayılı Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” kapsamı eşya ithalinde bir gümrük beyannamesi kapsamında tekstil, konfeksiyon ve deri ürünleri için 25 kg. muafiyet sınırı tayin edildiği, ithal edilecek eşyanın Dokuma Kumaş, Örme Kumaş, İplik ve Elyaf olması halinde ürünün cinsine göre Detay Beyanlarından uygun olanın doldurulması ve Kayıt Belgesi Başvuru Formunun ekindeki belgelerle birlikte Kayıt Merkezlerine iletilmesi şartı getirilmiştir.

Ancak, Genel Müdürlüğümüze intikal eden sorunlardan 2019/1 sayılı Tebliğin 6.maddesinin 3.fıkrasına göre fatura kıymetinin kayıt belgesinde belirlenen kıymetten % 5 den fazla farklılık arz etmesi halinde ne tür işlem uygulanacağı hususunda tereddüt yaşandığı, ayrıca bazı durumlarda yükümlüsünce kayıt belgesi temini için Tek Pencere Sistemi üzerinden ilgili eşyaya ilişkin olarak kayıt merkezlerince belirlenen referans kıymet veya üzerinde bir kıymet ile beyanda bulunmak suretiyle sisteme giriş yapıldığı, ancak söz konusu referans kıymetin altında beyanda bulunup, eşya kıymetinde yükseltme yaparak kayıt belgesi temin eden ve ilgili gümrük idaresine sundukları fatura kıymeti ile kayıt belgesinde yer alan kıymet arasındaki  farkı ‘yurtdışı gider’ olarak beyan eden yükümlülerin, sonrasında söz konusu kıymet artırımını  (yurtdışı gider adı altında) dava konusu yaptıkları anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin İthalat Genel Müdürlüğü’nden alınan ekli 05.11.2019 tarihli, 49036975 sayılı yazıda; 2019/1 sayılı Tebliğin 10.05.2004 tarihli, 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”a dayandığı, kayda alma uygulaması kapsamında gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle -2019/1 sayılı Tebliğin 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla- aynı olmasının zorunlu olduğu, bu çerçevede gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun  olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerektiği,  …” hususları yer almaktadır.   

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 3 / 10

5- İthalat Genel Müdürlüğü’nün 05.11.2019 Tarih ve 49036975 Sayılı Yazısı:

İlgi’de kayıtlı yazıda: [… Gümrük beyannamesinde beyan edilen kıymet veya miktarla kayıt belgesinde beyan edilen kıymet veya miktarın farklı olması durumunda ve gümrük beyannamesinde “yurtdışı gider” beyan edilerek buna tekabül eden vergilerin ödenmesi sonrasında geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması  durumunda tesis edilecek işlemlere ilişkin tereddüt oluştuğu anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1) kapsamında yürütülen kayda alma uygulaması, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar’a dayanmaktadır.

Kayda alma uygulaması kapsamında, gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1)’in 6.maddesinin 3 üncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, aynı olması gerekmektedir. Bu çerçevede, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir.

Benzer şekilde, gümrük beyannamesinin tescilinde kayıt belgesi ile uyumlu kıymet ve miktar üzerinden ilgili vergilerinin ödenmesini müteakip geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir.

Diğer taraftan, geri verme dava açılışlarına ilişkin bilgilerin söz konusu Tebliğ uyarınca kayda alma işlemlerine ilişkin koordinatör birlik olarak belirlenen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine (İTKİB) iletilmesinde fayda görülmektedir.] denilmektedir. 

6- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün, Gümrük Kanununun 235.Maddesinin Uygulanmasına Dair 2016/9 sayılı Genelgesi:

Mezkûr Genelgede aynen [Bakanlığımıza intikal eden olaylar, denetim ve sonradan kontrol raporlarında yer verilen tespitler çerçevesinde, Gümrük Kanunun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi kapsamında yerine getirilen işlemlerde bir yeknesaklığın olmadığı anlaşılmış olup konuya ilişkin bazı açıklamalar yapılması gereği hasıl olmuştur.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 4 / 10

Bilindiği üzere; Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan tespitlere yönelik işlemlere ilişkin Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1 inci fıkrasının (c) bendi: “eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra eşyanın gümrüklenmiş  değerinin iki katı idari para cezası verilir.” hükmüne amirdir.

Yürürlükteki mevzuat uyarınca ilgili gümrük rejimleri kapsamında Türkiye’ye ithali öngörülen her türlü izin veya uygunluk belgesine tabi eşyaya ilişkin yetkili kurumlarca yapılacak kontrolleri açıklayan Gümrük Yönetmeliğinin 181.maddesinin 10.fıkrasının (b) bendinde muayene veya kontrol sonucunun yapılan beyanın aksine eşyanın ilgili kurumun ithalat veya ihracat kontrolünü gerekli kılması durumunda, gerekli kontrollerin yapılmasını teminen yükümlünün ilgili kuruma yönlendirileceği, (c) bendinde denetime ilişkin belgenin veya referans numarasının beyannamede yer almadığının beyannamenin kapatılmasından veya eşyanın tesliminden sonra yapılan kontroller neticesinde anlaşılması durumunda ilgili kurumun bilgilendirileceği, (ç) bendinde ise yapılan yönlendirme veya bilgilendirme neticesinde; ilgili kurumca gerçekleştirilen denetimin olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi veya ithali ve ihracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde  Kanunun 235.maddesi hükümleri uygulanacağı belirtilmektedir.   …

2- İthale konu eşya ile ilgili olarak, denetime ilişkin belgenin veya referans numarasının beyannamede yer almadığının beyannamenin kapatılmasından veya eşyanın tesliminden sonra yapılan denetimler ve/veya kontroller neticesinde anlaşılması durumunda ise;

– Eşyaya ilişkin denetimlerin ve/veya kontrollerin yapılmasını teminen ilgili kurum bilgilendirilir.

– Bilgilendirme yazısında; Gümrük Yönetmeliğinin 181.maddesinin 10 uncu fıkrasının (c) ve (ç) bentlerine ilişkin açıklamalara yer verilerek denetime ve/veya kontrole ilişkin olumlu ya da olumsuz sonucun 3 ay içerisinde bildirilmesi gerektiği, aksi takdirde verilen sürenin bitimini müteakip eşyaya ilişkin denetimin ve/veya kontrolün olumsuz sonuçlandığı kabul edilerek Gümrük Kanununun 235 inci maddesinin 1 inci  fıkrasının (c) bendine göre işlem tesis edileceği ifade edilir. İlgili Kuruma verilecek olan 3 aylık süre, bilgilendirme yazısının Kurumun kayıtlarına giriş tarihinden itibaren başlar ve talep edilmesi halinde en çok 6 aya kadar uzatılabilir.

– Denetimin ve/veya kontrolün olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi ya da verilen sürenin sona ermesine rağmen ilgili Kurumdan herhangi bir geri dönüş sağlanmaması halinde, Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi çerçevesinde işlem tesis edilir. 

Ayrıca, yine aynı maddenin 4 üncü fıkrasına göre; eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya Gümrük Kanunun 177 ilâ 180 inci madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur. 

Ancak, yukarıda bahsedilen denetimler ve/veya kontroller esnasında, yükümlü tarafından gerçeğe aykırı bilgi ve belge ibraz edilmesi veya eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde, bilgilendirme veya yönlendirme yapılmaksızın Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi çerçevesinde işlem tesis edilir…] hususları yer almaktadır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 5 / 10

Söz konusu Genelge; Gümrük Kanunu’nun 235 maddesinin uygulanması için gerekli şartları, 235 maddeye uygun olarak belirlemiş olup, konuya ilişkin ceza uygulaması gerek genelgeye, gerekse Gümrük Kanunu hükümlerine uymadığından mevcut hukuki düzenlemelere aykırı olup, 235.maddeye göre ceza uygulanmaması gerekir. 

7- Gümrük Kanunu’nun 235’inci Maddesi İlgili Fıkraları: 

Gümrük Kanunu’nun 235/ Maddesi 1’inci Fıkrası (C) Bendine Göre; “1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; …

c) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir…”

6’ıncı Fıkrasına Göre; “Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on (% 10) oranında uygulanır.” 

8- Danıştay 7.Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararı: 

Mezkur Danıştay kararında aynen;“Davacı adına tescilli 06.08.2013 gün ve 36957 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu bulunduğu halde ibraz edilmediğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemi; Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kesilebilmesi için, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan kontrol sonucunda eşyanın ithalinin, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi gerektiği, maddede sayılan fiillerin, gümrük idaresinin yanıltılması sonucunu doğuran fiiller olup, cezanın kesilmesine neden olan fiilin, anılan madde kapsamına girmediği anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal eden Mersin İkinci Vergi Mahkemesinin 23.10.2015 gün ve E:2014/986; K2015/1583 sayılı kararının; ithal olunan eşya için gözetim belgesi ibrazı zorunlu olduğundan, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.                               

Savunmanın Özeti: Savunma verilmemiştir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 6 / 10

Tetkik Hakimi Muhammed Said DUMANLI`nın Düşüncesi:

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, 2577 sayılı Kanunun 49`uncu maddesinin 1`inci fıkrasında sayılan bozma nedenlerine uymadığından, temyiz istemi reddedilerek kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA 

Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan mahkeme kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddine; kararın onanmasına, kararın tebliğ tarihini izleyen on beş (15) gün içinde Danıştay nezdinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak  üzere, 22.05.2018 gününde oybirliği ile karar verildi.” Hükmü verilmiştir.

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ: 

1- Yukarıda tam metni verilen, Danıştay 7 Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararında da belirtildiği üzere; “4458 sayılı Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemi; Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kesilebilmesi için, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan kontrol sonucunda eşyanın ithalinin, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi gerektiği, maddede sayılan fiillerin, gümrük idaresinin yanıltılması sonucunu doğuran fiiller olup, cezanın kesilmesine neden olan fiilin, anılan madde kapsamına girmediği anlaşıldığından…” söz konusu kayıt belgelerinin Gümrük Kanunu’nun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi kapsamına  girmediği…” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, ceza uygulaması hukuksuz olduğundan ceza kararına Gümrük Kanunu’nun 242 maddesine göre itiraz edilmesi itirazın red edilmesi halinde ise, süresi içinde dava açılması gerekir.

2- Her ne kadar, İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin Muratbey Gümrük Müdürlüğü’ne Yönelik yazısında; “Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir.” Denilmekte ise de, 

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 7 / 10

(TPS-Kayıt Belgesi) konulu Gümrükler Genel Müdürlüğünün 16.03.2020 tarihli 53168949 sayılı yazısında bahsi geçen, İthalat Genel Müdürlüğü’nün Ekli 05.11.2019 Tarihli, 49036975 Sayılı Yazısında aynen: “… Gümrük beyannamesinin tescilinde kayıt belgesi ile uyumlu kıymet ve miktar üzerinden ilgili vergilerinin ödenmesini müteakip geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir…”  yorumundan da görüleceği üzere, Gümrük İdareleri kendi lehine olan hususlarda, sonradan kayıt belgesi düzenlenebileceğini kabul  etmektedir.

Öte yandan, İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin söz konusu yazısında; “…  Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir.  …” yazısında başvuruların geçmişe yönelik gümrük beyannameleriyle  ilişkilendirilmediği belirtilmekte ve bu bağlamda zımnen sonradan alınan kayıt belgelerinin geçmişe yönelik olarak verilip verilmediğinin kendileri tarafından takip edilmediği, başka bir ifade ile sehven verilebileceği değerlendirilmektedir.

3- Kayıt belgesinin dayanağını oluşturan yukarıda belirtilen “1- Kayda alma Uygulamasının Dayanakları” başlıklı mevzuat hükümlerinin incelenmesinden de görüleceği üzere; kayıt belgesinin sonradan verilemeyeceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Gümrük İdareleri ve İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği yorum yoluyla ve varsayımla, kayıt belgelerinin sonradan verilmeyeceğini değerlendirmektedir.

4- Kayıt belgesinin dayanağını oluşturan ve yukarıda belirtilen “1- Kayda alma Uygulamasının Dayanakları” başlıklı mevzuat hükümlerinin ayrıntılı olarak incelenmesinden de görüleceği üzere;

İlgili mevzuat uyarınca bir eşyanın İthalatın tümünde değil, belirli bir CİF değerin altında ve belirli miktarların özerinde ithal edilmek istenmesi halinde gözetim uygulamasına tabi tutulduğu görülmektedir.

– Eşyanın yüksek miktarda ve düşük kıymet ile ithalatının ciddi bir artış trendine girmesi halinde, bu eşyaların ithalatının izlenebilmesi amacıyla gözetim belgesi ya da kayıt belgesi alma zorunluluğunun getirilmesi söz konusudur. Bu tarz ithalatın zaman içinde ekonominin geneli ve özellikle yerli üretici üzerinde olumsuz bir etki oluşturma ihtimaline binaen ithalatın izlenebilmesi ve bu açıdan İstatistiki bilgiler elde edilmesi amacıyla bazı eşyalar için gözetim uygulaması kararları alınmaktadır. Bu kararlar resen alınabileceği gibi üreticilerin başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucu da alınabilmektedir. (08.06.2004 t. 25486 s. R.G İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği Md.3, 7).

İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 9 ve 10 maddelerinde de belirtildiği üzere; Gözetim uygulamasının hedefi, ithalatın gelişiminin, ithalat şartlarının, yerli üreticiler üzerindeki etkisinin izlenmesi ve ithalattan kaynaklanan vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, gümrük vergisinde artış yapılması, ek mali mükellefiyet getirilmesi, miktar/değer kısıtlaması, tarife kontenjanı uygulaması veya bunların birlikte  uygulanması şeklinde Korunma Önlemi ya da Geçici Koruma önlemi uygulaması şeklinde olabilir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 8 / 10

Gözetim belgesi ya da kayıt belgesi koruma önlemi ya da geçici önlem alınıp alınmayacağının değerlendirilebilmesi için “İstatistik Bilgi Havuzu” oluşturulmasından ibarettir. 

Bu nedenle, kayıt belgesi veya gözetim belgesi alınmamış ise, bundan Devletin bir zararı söz konusu olmadığı gibi, eşyanın serbest dolaşıma girişinden sonra da bu belgelerin düzenlenmesinde ve eşya ithalinin “İstatistik Bilgi Havuzu”na eklenmesi, bir malın benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturacak şekilde artan miktar ve şartlarda ithal edilip edilmeyeceğinin takibini düzenleyen, gözetim ve koruma önlemlerine ilişkin gerek uluslararası gerekse ulusal mevzuatımıza uygun olduğundan, geriye doğru kayıt belgesi ve gözetim belgesi verilmesi ve istatistiki bilgi havuzuna eklenmesinin ilgili mevzuatının lafsına ve ruhuna uygun olduğu  değerlendirilmektedir. 

5- Gümrük idaresi tarafından yükümlüye yazı ile yanlış izahat verilmiş olması hâlinde, bu Kısım hükümlerine göre idari para cezası ve faiz uygulanmaz. Yazıda belirtilen, 01.11.2016 tarihinde 4051 rejim kodu ile firmanın DİİB kapsamındaki ikincil işlem görmüş ürünler için kayıt belgesi alınması konusunda da yukarıda ki açıklamalar geçerlidir.

Bunun yanında, İkincil İşlem Görmüş Ürünlerde Kayıt Belgesi hakkındaki Gümrükler Genel Müdürlüğünün 26.10.2017 tarihli 28960530 sayılı tasarruflu yazısında; “Dahilde işleme rejimi kapsamında elde edilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma girişinde “2010/1 sayılı İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ” uyarınca düzenlenecek kayıt belgesinin gümrük idarelerince aranması gerektiği hususuna ilişkin Ekonomi Bakanlığından alınan 18.10.2017 tarihli ve 112034 sayılı yazı ilişikte gönderilmektedir.” Hususları belirtilmektedir.

Kayıt belgesi uygulanıp uygulanmayacağı söz konusu yazı tarihi olan 26.10.2017 tarihinden sonra ve üstelik Ekonomi Bakanlığına sorularak belli olduğundan, Gümrük İdaresinin bu yazı tarihinden önceki tarihli ithalat beyannameleri için Gümrük Kanunu’nun 235 inci maddesi uyarınca Ceza Uygulaması, hukuka aykırıdır.

6- Kayda bağlı eşyanın kayıt belgesindeki kıymeti ile beyan edilen kıymette fark olması halinde Gümrük Kanunu’nun 197.maddesine göre üç yıllık zamanaşımı içerisinde vergiler Gümrük İdaresince istenebilir. Ancak Gümrük Kanunu’nun 234 üncü maddesine göre ceza uygulanmaz.

7- Gümrük idaresinin yanlış yorumla Gümrük Kanunu’nun 235 inci maddesine göre ceza uygulaması halinde vergi farkı doğmadığından, zaman aşımı Kabahatler Kanununa göre 8 yıla çıkmaktadır.

8- Konuya ilişkin, VDDGK: 2020/1 Esas, 2020/1 Karar ve 19.02.2020 Tarihli İçtihadı Birleştirme  kararında da belirtildiği üzere; “… Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya re`sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. 

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 9 / 10

Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.  

Gözetim belgesinin İbraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde sadece “gözetim belgesi” ibrazı zorunluluğu getirildiğinden bu zorunluluğa uyulmaması. Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektirir bir durum değildir.

Öte yandan, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli, gerçek gümrük kıymeti değildir.

Bu nedenle, gözetim önlemlerinin hukuka aykırı uygulanması suretiyle fazladan ödenen vergilerin Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi kapsamında iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemlerde hukuka uygunluk bulunmamaktadır…” her ne kadar söz konusu karar gözetim belgesine ilişkin ise de kayıt belgesi ile gözetim belgesinin amacı ve kaynak mevzuatı aynı  olduğundan kanaatimizce söz konusu karar Kayıt Belgesini de kapsamaktadır. Bu nedenle kayıt belgelerinde belirtilen kıymetlerin iadesi ile bu konuda uygulanan cezaların geri alınabileceği bir tarafa, kıymetten kaynaklı vergi ödenmemesi halinde herhangi bir ceza uygulanamayacağı değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak; 

Firmalar tarafından, ithal eşyasının kıymetinin yükseltilerek gözetim fiyatına ulaşılması/ gözetim fiyatına yükseltilmesi veya kayıt belgesi ibraz edilememe sebebiyle eşya kıymetinin yükseltilerek beyanda bulunulması vb. durumlarında beyanın “İhtirazi Kayıtla Yapılması”, bu konuda düzenlenen ceza kararlarına itiraz edilmesi, gerek itirazda gerekse itirazın red kararı ile sonuçlanması halinde vergi mahkemesinde açılacak davada, yukarıda belirtilen emsal Danıştay 7.Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararı ile bulunacak benzer emsal kararlar ve lehe olan ilgili diğer bilgi ve belgelerin kullanılması gerektiği  değerlendirilmektedir.

Kocaeli, 25.11.2025

Kerim ÇOBAN                                                                                                                                     Sefa YAYLA      

Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                           Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi    (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri)                                                                                                   (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri)

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                Sayfa 10 / 10

FİRMALARIN KENDİLERİNİ SONRADAN KONTROLE TABİ TUTTURMALARININ AVANTAJLARI

I- SONRADAN KONTROL (FİRMA) İNCELEMESİ

Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi: 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği ve İlgili Diğer Gümrük Mevzuatı, 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği, Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği ile İlgili Diğer Mevzuat Hükümleri dikkate alınarak Ticaret Bakanlığı Müfettişlerince gerçekleştirilir. 

Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yapılacak sonradan kontrol; eşyanın gümrük işlemlerine veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge, banka ve firma verileri ile muhasebe kayıtlarının incelenmesi, karşılaştırılması ve kontrolünün yapılmasını teminen gümrük işlemleriyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili bulunan kişiler ile söz konusu işlemlere ilişkin bilgi, belge ve verileri ticari amaçla elinde bulunduran diğer kişileri kapsar. Sonradan kontrolün mükelleflerin işyerlerinde, mahallinde -firma merkezinde- yapılması esastır.

Sonradan Kontrolün Amacı ve Kapsamı: 1) Sonradan kontrol, kişilerin gümrük vergileri karşısındaki durumu ile gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini belirlemek için yapılır.
2) Sonradan kontrol, belirli bir konu (sektör, rejim, tarife, vergi türü vb.) veya dönem ile sınırlı olabilir.

Belge Kontrolü veya Ertelenmiş Kontrol: Gümrük idarelerinde belge kontrolü veya ertelenmiş kontrol kapsamında işlem gören gümrük beyannamelerinin kontrol işlemleri, Gümrük Yönetmeliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde Gümrük Muayene Memurları tarafından yapılır.

II- FİRMALARIN KENDİLERİNİN SONRADAN KONTROL YAPTIRMALARININ (KENDİLERİNİ DENETİME TABİ TUTTURMALARININ) AVANTAJLARI 

Hakkını vererek/hakkıyla yapılan Sonradan Kontrol -Firma- İncelemesi; İnceleme yapılan firmaya sayısız faydalar ve avantajlar sağlar. Örneğin: Firmanın gümrük mevzuatı ve dış ticaret mevzuatı ile kısmen mali mevzuat karşısındaki fiili durumunu ortaya çıkarır. Firmanın ithalat ve ihracat başta olmak üzere dış ticaret işlemlerinde, ithalat ve ihracat eşyasının kıymet, miktar, tarife/gtip, menşe, rejim beyanı, vb. işlemlerinde, eşyanın gümrük kıymeti veya ithalatta KDV matrah unsurlarında, gümrük mevzuatı, dış ticaret mevzuatı, ilgili diğer mevzuatlar ile kısmen mali mevzuatın uygulanmasında, ilgili Firmanın bilerek veye bilmeyerek yaptığı hata ve eksiklikler tespit edilerek, bunların çözüm yolları ortaya konulur, yapılan hatalar ve eksiklikler tespit edilerek çözüm yolları gösterilir, eksiklikler tamamlattırılır, hatalar düzelttirilir. Firmada var olan problemler daha fazla büyümeden, başka problemlere yol açmadan, kontrolden çıkmadan çözüme kavuşturulur.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                                       Sayfa 1 / 6

Sonradan kontrol firma- incelemesi; Denetim kökenli, tecrübeli, işini iyi bilen ve yapan, yetkin bir Gümrük, Dış Ticaret ve ve Danışmanlık Firmasına yaptırılırdığında ve süreç iyi idare edildiğinde maddeten ve manen ilgili firmaya çok şey -vizyon- kazandırır, sınıf atlatır.

İnceleme sırasında; Serbest dolaşıma giriş rejimi, İhracat rejimi, Transit rejimi, Gümrük antrepo rejimi, Dahilde işleme rejimi, Gümrük kontrolü altında işleme rejimi, Geçici ithalat rejimini, Hariçte işleme rejimini başta olmak üzere 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği ve İlgili Gümrük mevzuatı, Dış ticaret mavzuatı, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun bazı hükümleri (Örneğin; Zamanaşımı, Royalty, Lisans, Know How, vb. Gayri maddi haklar, Gayri Maddi Hakların Brütleştirilmesi, Serbest Meslek Kazançları, Transfer Fiyatlandırması, Hizmet ithalatı, KDV Kanunu’nun 24.maddesi gereği Hizmet ithalatında kur farkı vb.) ile ilgili Mali Mevzuata bakılır. Özellikle; İlgili firmanın yararlandığı/ faydalandığı teşvikler ve kolaylıklar (Yatırım teşvik tedbirleri, İhracat teşvik tedbirleri, Dahilde işleme rejimi, Finansal Kiralama, Geçici İthalat, Hariçte işleme vb.) kapsamında yapılan ithalat işlemleri, ve Dahilde işleme rejimi kapsamında yapılan ihracat, İhracatta Telafi edici vergi kesintisi, Geçici çıkış, Geri gelen eşya, Mahrece iade, DİİB ve Dİİ kapatma işlemleri vb., işlem ve uygulamalar incelenir, bu işlemlerin mevzuat kontrol ve karşılaştırması yapılır. Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin geçerli olup olmadığı, hala ilgili şartları taşıyıp taşımadığı, ilgili firmanın sahip olduğu OKS veya YYS Statüsü kapsamında yapılan ithalat, ihracat, transit, antrepo, vb. gümrük işlemleri, YYS kapsamında gerçekleştirilen gümrük işlemlerine ilişkin yıllık faaliyet raporları, bu raporlarda belirtilen ve belirtilmeyen hususlar, başta Gümrük Mevzuatı olmak üzere ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı, vb. hususlar incelenir, araştırılır, ilgili muhasebe kayıtlarıyla [Örneğin: 102 Bankalar, 120 Alıcılar (Yurtdışı Alıcılar), 150 İlk Madde ve Malzeme, 151 Yarı Mamuller, 152 Mamuller, 153 Ticari Mallar, 159 Verilen Sipariş Avansları, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar, 320 Satıcılar (Yurtdışı Satıcılar), 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları, 601 Yurt Dışı Satışlar, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 770 Genel Yönetim Giderleri ile İthalat ve İhracat işlemlerini ilgilendiren diğer hesapların muavin dökümleriyle, …vb.] karşılaştırılır, gerekli tedbirler aldırılır ve çözüm yolları önerilir.   

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 2 / 6

Yine yapılan incelemede; Gerçekleştirilen ithalatlar sırasında ilgili eşyanın Gümrük kıymet unsuru ve İthalatta KDV matrah unsurlarının tam (eksiksiz) olarak beyan edilip edilmediği, sonradan ortaya çıkan ilgili kıymet ve matrah unsurlarının tamamlayıcı beyanla ilgili Gümrük İdaresine beyanda bulunulup bulunulmadığı, ithal eşyalarının kıymet, tarife, menşe, rejim, vb. yönleriyle doğru olarak beyan edilip edilmediği incelenir, araştırılır. Firmanın ilgili Vergi Dairesine verdiği 2 Nolu KDV Beyannamaleri ve ekleri ile Muhtasar Beyannameler ve ekleri, ilgili faturalar incelenerek beyan harici bırakılan ithalatta Gümrük kıymet unsurları veya ithalatta KDV matrah unsurları olup olmadığı, 2 Nolu KDV Beyannamaleri ile (Hizmet ithalatı olarak) beyan edilen unsurlar arasında gümrük idaresine beyan edilmesi gereken her hangi bir Gümrük kıymeti veya eşya (mal) olup olmadığı, Muhtasar beyannameler ile beyan edilen ve ithalatta Gümrük kıymetine girdiği halde ilgili Gümrük idaresine beyan edilmeyen royalty, lisans, know how, vb. gayri maddi hak ödemeleri olup olmadığı, beyan edilen gayri maddi hak ödemelerinin brüt tutar üzerinden beyan edilip edilmediği {5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15/7 ve 30/11.maddelerine göre; Yapılacak vergi kesintisinde kazanç ve iratların gayrisafi tutarlarının dikkate alınması, kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde ise vergi kesintisinin, fiilen ödenen tutar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanması gerekir.}, İlgili Firmanın dış ticaret işlemleri ve özellikle hizmet ithalarına ilişkin yaptığı ödemelere ilişkin masraf ve faturaları, ilgili Vergi Dairesine beyan ederek tekabül eden KDV ile varsa Stopajını ödeyip ödemediği, hizmet ithaline ilişkin olarak KDV Kanunu’nun 24.maddesine göre kur farkından kaynaklanan KDV matrah farklarının düzeltme beyannamesiyle ilgili vergi dairesine beyan edilerek tekabül eden KDV’nin ödenip ödenmediği, Firmanın stok kayıtlarından hareketle, ithal edilen ürünlerden Yüksek Gümrük Vergisine, İlave Gümrük Vergisine, Damping Vergisine, Ek Mali Yükümlülüğe, Gözetim ve Konuma Önlemlerine, TRT Bandlolüne tabi, vb. eşyaların ithali sırasında tarife sapması (İlgili ithal eşyasını olması gereken Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonundan farklı bir Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda “GTİP”de beyan edilerek ilgili gümrük vergilerinin eksik ödenmesi veya hiç ödenmemesi) vb. hususların incelemesi ve karşılaştırması yapılır.

Gümrük İdaresince/Gümrük Personelince, Müfettişlerce Tespit Edilen: Matrah farkları/ Vergi eksiklikleri için uygulanan ve Gümrük Kanunu’nun 234.maddesinin 1 ve 2.fıkrası ile aynı Kanun’un 235.maddesinin 1 ve 2.fıkrasının belirtilen ceza  uygulamalarını gerektiren durumlarda;

Örnek 1:  Eksik beyan edildiği tespit edilen 1.000.000-USD tutarında Gümrük kıymet farkının, % 10 Gümrük Vergisine (GV) ve % 20 Katma Değer Vergisine (KDV)’ye tabi olduğunu, 100.000-USD GV, 220.000-USD  KDV varsayalım. GV + KDV Toplamı = 320.000-USD Vergi tahsil edilmesi,
Ayrıca, Gümrük Kanunu’nun 234.maddesinin 1/b.fıkrası gereği vergiler toplamının (320.000-USD) üç katı = 960.000-USD para cezası uygulanması gerekir.

Ancak, söz konusu aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi (İlgili Firma) tarafından ilgili gümrük idaresine bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan üç kat ceza (960.000-USD) yerine yüzde on (% 10) oranında ceza (96.000-USD olarak) uygulanır. Yani,

Örnek 2: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan Gümrük kıymet farkının, gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi (İlgili Firma) tarafından ilgili gümrük idaresine bildirildiğini/beyan edildiğini varsayalım. Ödenecek vergiler: 100.000-USD GV, 220.000-USD KDV,  GV + KDV = 320.000-USD Vergi Toplamı, Gümrük Kanunu’nun 234.maddesinin 3.fıkrası gereği vergiler toplamının (320.000-USD) üç katı = 960.000-USD para cezası değil, bu tutarın % 10’u olan 96.000-USD Ceza olarak uygulanır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 3 / 6

Örnek 3: Gümrük idaresince/gümrük personelince, müfettişlerce yapılan incelemede; Cif kıymeti 1.000.000-USD, Gümrük Kıymeti 1.500.000-USD tutarında olan bir ithal eşyasının ithalatının, Tarım Bakanlığı’nın iznine tabi olduğu halde Adı geçen Bakanlık izninin alınmadan söz konusu ithalatın gerçekleştirildiği, bahse konu eşyaların % 10 Gümrük Vergisi (GV), % 15 İlave Gümrük Vergisi (İGV) ve % 20 Katma Değer Vergisi (KDV)’ye tabi olduğunun anlaşıldığını varsayalım. Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinin 1/c fıkrası: “Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi ilgili Bakanlıktan/ Kurumdan alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.” gereği; Eşyanın Gümrük Kıymeti (1.500.000-USD) üzerinden % 10 (150.000-USD GV, % 15 (225.000-USD) İGV, % 20 (375.000-USD) KDV olmak üzere Gümrük Vergileri Toplamı: 750.000-USD, Toplam 750.000-USD Gümrük Vergileri ödenmesi gerektiği ile Eşyanın Cif Kıymeti = 1.000.000-USD, Eşyanın Gümrüklenmiş Değeri= Eşyanın Cif Kıymeti + Gümrük Vergileri Toplamı (1.000.000-USD + 750.000-USD= 1.750.000-USD) 1.750.000-USD, İki katı (1.750.000-USD X 2 = 3.500.000-USD) 3.500.000-USD Ceza/İdari Para Cezası verilmesi/ tadbik edilmesi gerektiği halde,

– İlgili Firnanın kendisinin (Kendisinden, ilgili Firmanın gümrük işlemlerini gerçekleştiren Gümrük Müşaviri ve/veya Müşavirlik Firmasından, hizmet aldığı Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri ve/veya Müşavirlik Firmasından bağımsız, işi bilen, daha önce Sonradan Kontrol “Firma” incelemesi yapmış olan, yıllarını bu iş için harcayan Müfettiş/ Denetim kökenli birilerine/bu özellikleri taşıyan bir danışmanlık ve denetim firmasına) yaptırdığı Sonradan Kontrol -Firma- İncelemesi sonucunda;

Örnek 4: Yukarıda (Örnek 3’de) yer alan olayın, gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi (İlgili Firma) tarafından kendisince yaptırılan Sonradan Kontrol –Firma- incelemesi sonucunda tespit edildiğini/ öğrenildiğini ve İlgili Firma tarafından ilgili gümrük idaresine bildirildiğini/beyan edildiğini varsayalım. Eşyanın Cif Kıymeti= 1.000.000-USD, Gümrük Vergileri Toplamı= 750.000-USD, Eşyanın Gümrüklenmiş Değeri= 1.750.000-USD olup,

Uygulanacak Ceza ise: 1.750.000-USD X 2 = 3.500.000-USD olup, Bu  Cezanın % 10’u olarak= 350.000-USD İdari Para Cezası uygulanır.

Yine, Gümrük İdaresince/Gümrük Personelince, Müfettişlerce; İlgili Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin hala geçerli olup olmadığı, ilgili şartları taşıyıp taşımadığı, vb. hususları incelenir, araştırılır, ilgili firmanın alması gereken tedbirler aldırılır. Yapılan Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi sonucunda; Tespit edilen Gümrük Vergi eksiklikleri ve Gecikme Cezası tahsil ettirilir, Kanun’un gerektirdiği en yüksek hadlerden (3 katı ceza, Gümrüklenmiş Değerinin 2 katı veya 4 katı) ceza uygulanır. Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin hala geçerli olup olmadığı, hala ilgili şartları taşıyıp taşımadığı, vb. hususları incelenir, araştırılır, gerekli tedbirler alınır/ aldırılır. Firmanın sahip olduğu Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS)’nün Askıya alınması, Geri alınması veya İptalini gerektirir şartların tespiti durumunda, konu ilgili Gümrük Personelince gereği için yazı veya raporla Banaklığa intikal ettirilir. 

Halbuki, İlgili Firmanın kendi isteği ile kendisini Sonradan Kontrol -Firma- İncelemesine tabi tutturması sonucunda; Tespit edilen Gümrük vergi eksiklikleri ve Gecikme zammı asılları ödenir ve firma kendisi bildirdiği için “Söz konusu aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi/İlgili Firma tarafından ilgili gümrük idaresine bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on (% 10) oranında uygulanır.” Hukuki prensibinden hareketle, İlgili Ceza tutarının % 10’u İdari Para Cezası olarak alınır ve bu ceza miktarıda ilgili Firma tarafından Gümrük Kanunu’nun 244.maddesi ve Uzlaşma Yönetmeliği kapsamında Uzlaşmaya  götürülebilir/ götürülür.  

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 4 / 6

Bu Şekilde, ilgili Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin geçerliliği, olması gereken şartları korunarak, tespit edilen hatalar düzeltilir, eksiklikler tamamlanır. Bu yöntemle/ bu şekilde ilgili Firmanın sahip olduğu Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) Belgesinin ilgili Gümrük İdaresince Askıya alınması, Geri alınması veya İptalinin önüne geçilmiş olur, bu olumsuzluklar önlenir.

Ayrıca, Firmanın, kendi isteği ile kendisini Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesine tabi tutturması sonucunda; Tespit edilen Gümrük vergi eksikliklerinin aslı ve Gecikme zammı ile (Ödenmesi gereken Cezaların) % 10 İdari Para Cezası olarak –bu tutarda Uzlaşmaya götürülerek- ödenir. Hatalar düzeltilir, eksiklikler tamamlanır. İlgili Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) yoksa bile, söz konusu aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi/ Firma tarafından ilgili gümrük idaresine bildirildiği (Gümrük nezdinde cazalı duruma düşmediği), ayrıca Gümrük Kanunu’nun 244.maddesi ve Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’ne göre Uzlaşmaya gidildiği için Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) almak için 2 yıl, Yükümlü Statüsü (YYS) almak için üç yıl beklemek zorunda kalınmaz. 

Öte yandan, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele kanunu’nun 3.maddesinde tanımlanan suçlardan birine iştirak etmiş olan kişi/Firma yöneticileri, yine bu maddede belirtilen cezalarla cezalandırıldığı halde, yaptırılan Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi sonucunda; Tespit edilen kaçakçılık fiili ve/veya fiillerinin, resmî makamlar tarafından (Gümrük İdaresince/ Gümrük Personelince) haber alınmadan önce ilgili firma yetkililerinin-yöneticilerinin/ fail veya faillerin, resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri ilgili merciine/ mercilere haber verirse, verilen bilginin, faillerin yakalanmasını veya kaçak eşyanın ele geçirilmesini sağlaması halinde cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişiye verilecek ceza üçte iki oranında indirilir. Bu şekilde, ilgili Firma ve firma yetkilileri/ yöneticileri Kaçakçılıkla yargılanmaktan da kurtulmuş olurlar ya da olması gerekenden daha az ceza alırlar.

Diğer taraftan, 24.11.2023 tarih ve 32379 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemi Uygulamaları Kapsamında Hesaplanan Katma Değer Vergisinin İndirim Hakkının Kaldırılmasına Dair 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı” ile;

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 5 / 6

İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla, 
İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla, ödenen Katma Değer Vergisi’nin indirim hakkı 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırılmış olup, Firmaların üzerindeki KDV yükü ve ithalat maliyetleri eskisine göre dahada artmış olup, ithalattan kaynaklanan KDV’nin büyük bir kısmı indirilemez/ mahsup edilemez hale gelmiştir.

Bu olumsuzluklar ve mevcut enflasyonist ortam şartları dikkate alındığında; maliyetlerin azaltılması ve ticari hayatın sürdürülebilmesi için özellikle dış ticaretle (ithalat – ihracat) uğraşan firmaların kendilerini sonradan kontrole tabi tutturmalarının/ kendi istekleriyle sonradan kontrol yaptırmalarının ne kadar isabetli, yararlı ve faydalı olacağı aşikârdır.

III- SONUÇ

Kısacası, hakkını vererek/hakkıyla yapılan Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi; İnceleme yapılan firmaya sayısız faydalar ve avantajlar sağlar. Örneğin: Firmanın gümrük mevzuatı ve dış ticaret mevzuatı ile kısmen mali mevzuat karşısındaki fiili durumunu ortaya çıkarır. Firmanın ithalat ve ihracat başta olmak üzere dış ticaret işlemlerinde, ithalat ve ihracat eşyasının kıymet, miktar, tarife, menşe, rejim beyanı, vb. işlemlerinde, eşyanın gümrük kıymeti veya ithalatta KDV matrah unsurlarında, gümrük mevzuatı, dış ticaret mevzuatı, ilgili diğer mevzuatlar ile kısmen mali mevzuatın uygulanmasında ilgili Firmanın bilerek veye bilmeyerek yaptığı hata ve eksiklikler tespit edilerek, bunların çözüm yolları ortaya konulur, yapılan hatalar ve eksiklikler tespit edilen çözüm yolları önerilir/ tavsiye edilir, eksiklikler tamamlattırılır, hatalar düzelttirilir. Firmada var olan problemler daha fazla büyümeden, başka problemlere yol açmadan, kontrolden çıkmadan çözüme kavuşturulur.

Bu olumsuzluklar ve mevcut enflasyonist ortam şartları dikkate alındığında, maliyetlerin azaltılması ve ticari hayatın sürdürülebilmesi için özellikle dış ticaretle (ithalat – ihracat) uğraşan firmaların kendilerini sonradan kontrole tabi tutturmalarının ne kadar isabetli, yararlı ve faydalı olacağı aşikârdır.

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.

Kocaeli, 24.11.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri – T903)

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 6 / 6

Transfer Fiyatlandırması ve Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) İlişkisi

I- 88/12944 Sayılı Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) Hakkında Karar’ın 3.Maddesinin (d) fıkrasına Göre;

Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda fatura tutarı üzerinden % 6 oranında Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) tahsil edilmesi gerekir.

Bedelin ithalden önce ödendiği uluslararası ticarette kullanılan ödeme şekillerinden “peşin”, “akreditifli” ve “vesaik mukabili” ödeme şekilleri ise KKDF kesintisine tabi değildir.

– İhracatın, (İhracatı teşvik belgesi ve vergi resim ve harç istisnası belgesine bağlanmış ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler dahil) finansmanı amacıyla kullanılan krediler ve ihracatı teşvik belgesi ile dahilde işleme izin belgesi kapsamında yapılan ithalatta yukarıdaki oranlar % 0 olarak uygulanır.

II- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16 sayılı 18.03.2011 tarihli Genelgesine göre;

– KKDF kesintisine tabi olmayan ödeme şekillerine göre gerçekleştirilen ithalatta mal bedelinin, proforma fatura veya kesin satış faturası tarihine bakılmaksızın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden önce (bu tarih dahil) ilgili bankaya yatırılması ve ilgili banka tarafından da bu bedelin ihracatçıya transferinin en geç iki iş günü içinde tamamlamış olması gerekmektedir.

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın 22.maddesi, “Bu Kararla bu Karara ek olarak yayımlanacak kararlarda ve bunlara ilişkin tebliğlerde belirtilen, hak doğurucu ve hak düşürücü ve uyulmaması aykırılık oluşturan sürelerin hesaplanmasında, işlemin yapıldığı gün hesaba katılmaz. Ancak, hesaplanacak sürelerin son günü resmi tatile rastlarsa, süreler resmi tatili izleyen ilk is gününün çalışma saati sonunda biter.” Hükmünü amir olup, bahsi geçen iki günlük sürenin hesaplanmasında bu hükmün dikkate alınması gerekmektedir.

Bununla birlikte, KKDF kesintisi doğup doğmadığı hususunun gümrük idarelerince değerlendirilebilmesi için, yükümlünün mal bedelini tescil tarihinden önce veya tescil tarihinde bankaya yatırdığını transfer bildirim formu/banka yazısı ile gümrük idarelerine tevsik etmesi gerekir.

Diğer taraftan, mal bedelinin banka tarafından gümrük beyannamesinin tescil tarihinden önce veya tescil tarihinde ihracatçıya transfer edilmiş olması halinde, iki iş günü valör süresi aşılmış olsa bile KKDF kesintisi yapılmaması gerekmektedir.

III- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2013/6 Sayılı 13.02.2013 Tarihli Genelgesine Göre; 

1) Dahilde işleme rejimi kapsamında üretilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak Gümrük Kanunu’nun 114.maddesine göre vergilendirilmesi halinde, eşya bedelinin dahilde işleme rejimine ilişkin verilen gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,
2) Dahilde işleme rejimi kapsamında üretilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş rejimine tutularak Gümrük Kanunu’nun 115.maddesine göre vergilendirilmesi halinde, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş rejimine ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,
3) Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde kısmi muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, eşya bedelinin geçici ithalat rejimine ilişkin verilen gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

4) Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

5) İstisnai kıymet yoluyla beyan yapılan hallerde, tamamlayıcı beyanın gümrük idaresine verilmesi gerektiği süreden sonra istisnai kıymete ilişkin ödemenin yapılması durumunda,

KKDF kesintisi yapılacaktır.

IV- Değerlendirme ve Sonuç:

88/12944 Sayılı Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) Hakkında Karar’ın 3.Maddesinin (d) fıkrasına Göre; Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda fatura tutarı üzerinden % 6 oranında Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) tahsil edilmesi gerekir.
Bedelin ithalden önce ödendiği uluslararası ticarette kullanılan ödeme şekillerinden “peşin”, “akreditifli” ve “vesaik mukabili” ödeme şekilleri ise KKDF kesintisine tabi değildir.

– Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16 sayılı 18.03.2011 tarihli Genelgesine göre; KKDF kesintisine tabi olmayan ödeme şekillerine göre gerçekleştirilen ithalatta mal bedelinin, proforma fatura veya kesin satış faturası tarihine bakılmaksızın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden önce (bu tarih dahil) ilgili bankaya yatırılması ve ilgili banka tarafından da bu bedelin ihracatçıya transferinin en geç iki iş günü içinde tamamlamış olması gerekmektedir. Bu nedenle:

a) Bir şahıs veya firmanın/ (Bir özel veya tüzel kişinin) gerçekleştirdiği ithalatlarla ilgili serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin tamamında ödeme şeklinin “Peşin Ödeme” olması, yapılan inceleme sonucunda tanzim edilen İnceleme Raporu, Sonradan Kontrol Raporu, vb. rapor veya belgede; Yapılan Yurt dışı araştırması sonucu elde edilen bilgi ve belgelere göre (İthalat sırasında, İthalatçı firmanın temin ettiği sahte fatura ve/veya belgelerin kullanılması), Gümrük İdaresinin ve/veya Denetim Elemanınca yapılan ayrıntılı bir inceleme, bunlarca elde edilen sözleşme/sözleşmeler, ilgili firma muhasebe kayıtları, 2 Nolu KDV Beyannameleri ve Ekleri, Muhtasar Beyannameler ve ekleri, İlgili İdarece ve Müfettişlerce yapılan Kontrol, Sonradan Kontrol ve Firma İncelemesi, Plan Dışı Kontrol, vb. şekilde vakıf olunan ve ilgili gümrük idaresine beyan edilmediği (Eksik beyan edildiği veya hiç beyan edilmediği) anlaşılan gümrük kıymet unsurlarının tespiti (İstisnai kıymet yoluyla beyan yapılan hallerde, tamamlayıcı beyanın gümrük idaresine verilmesi gerektiği süreden sonra istisnai kıymete ilişkin ödemenin yapılması durumu hariç),

b) Yine, incelemeyi yapan ilgili Müfettiş veya Müfettişlerce tespit edilen ve Mali Mevzuata göre uygulanan Gayri Maddi hak Ödemelerin Brütleştirilmesi, vb. ile; “Transfer Fiyatlandırması” nedeniyle yapılan kâr marjı, fiyat ayarlaması, vb. sebebiyle uygulanan indirimden kaynaklanan, söz konusu tutarın hiçbir zaman satıcı firmaya ödenmediği ve ödenmeyeceği, ortada ödenen veya ödenecek bir bedel, meblağ, tutar, değer, vb. bulunmayan, bu nedenle söz konusu serbest dolaşıma giriş beyannamesi ve/veya beyannamelerine ilişkin olarak, söz konusu beyanname veya beyannamelerin tescil tarihinden/tarihlerinden sonra Yurt dışına satıcıya ve/veya satıcı yararına bir başka şahsa veya firmaya ödenen veya ödenecek bir meblağ, değer, tutar, kıymet, miktar vb. bulunmadığı ve bulunmayacağı,

Durumlarda; Bahse konu serbest dolaşıma giriş beyannamesi ve/veya beyannamelerine ilişkin  olarak Kaynak Kullanım Destekleme Fonu (KKDF) oluşması, doğması veya ilgili idarece tahakkuk ettirilmesi, haliyle ilgili mevzuata göre oluşmayan, doğmayan bir KKDF üzerinden KDV vb. vergi ve resimlerin, mali yükümlülüklerin istenilmesi/ ilgili şahıs veya firmalardan talep edilmesi ilgili mevzuata ve Anayasanın Vergilendirmeyle ilgili 73.maddesine aykırı olup,

Konuya ilişkin olarak ilgili şahıs veya firmaya tebliğ edilen Tahakkuk ve Ceza Kararlarının, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 210 ve 211.maddeleri gereği “Kaldırılması” gerekir.

Not: İlgili Gümrük İdaresinden KKDF ile ilgili olarak gelen Tahakkuk Kararları ve Ceza kararları için, bu kararların ilgili ithalatçı firmaya tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne itiraz edilmesi, İlgili Bölge Müdürlüğü’nden red cevabı alınması veya “Zımni Red” halinde ise bir aylık süre içinde İlgili Vergi Mahkemesine dava açılması gerekir.

Kocaeli, 24.11.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi