Eşyanın GTİP’ini Belirleme Ve Vergi Hesaplaması Görevi Kime Aittir?

Konuya İlişkin Mevzuat Hükümleri Değerlendirilmesi:

– “1- Gümrük idareleri, beyanın doğruluğunu araştırmak üzere;
a) Beyanname ile ilgili ve beyannameye ekli belgeleri kontrol edebilir ve beyannamenin içerdiği bilgilerin doğruluğunu araştırmak amacı ile beyan sahibinden diğer belgeleri de vermesini isteyebilir,
b) Eşyayı muayene edebilir ve ayrıntılı muayene veya tahlil amacıyla numune alabilirler.
2- Beyanname kapsamı eşyanın muayene edilmesi halinde, muayene sonuçları, muayene edilmemesi halinde ise, beyannamede yer alan bilgiler, eşyanın tabi olduğu gümrük rejimi hükümlerinin uygulanmasında esas alınır…” şeklinde düzenleme ile idarenin sorumlulukları belirlenmiştir.

– Gümrük yükümlüsünün eşyanın gümrük beyanını yapması yeterlidir.

– “Belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade eder.” şeklinde tarif edilmiştir. Mükellefin gümrüğe ilgili rejimi beyan etmesi kanun hükmüne göre yeterlidir.

Gümrük vergilerinin üzerinden hesaplandığı unsurlar olan, kıymeti, miktarı, menşei ve gümrük istatistik pozisyonunu gümrük idaresine doğru beyan etmesi serbest dolaşıma giriş beyannamesini veya ihracat beyannamesini tescil ettirmesi yeterlidir. Kanunla yükümlüye, vergilerin de hesaplanması ve dış ticaret mevzuatı ile diğer mevzuat hükümleri bakımından yapılacak işlemleri yürütmekle ilgili bir yükümlülük verilmemiştir.

Bu yükümlülük, “1) Beyanın kontrolü ile görevli memurlar, gümrük vergileri ile gümrük idaresince tahakkuku gereken diğer vergileri tahakkuk ettirmek veya muaflık hükümlerini uygulamak, gümrük mevzuatı, dış ticaret mevzuatı ile diğer mevzuat hükümleri bakımından yapılacak işlemleri yürütmekle görevlidirler.   …” Hükmüne göre, muayene memuruna aittir.
2) Beyannameyi kontrol edenler ile ikinci muayeneyi yapanlar yaptıkları kontrol ve muayeneden gümrük vergilerinin hesaplanmasından veya doğruluğunun kontrolünden ya da muafiyet hükümlerinin uygulanmasından sorumludurlar.    …

– 1) Belge kontrolünde, kontrol ile görevlendirilen memur, beyannamedeki bilgileri ve eklerini inceler; tarife, kıymet, miktar, yasaklayıcı ve kısıtlayıcı önlemler söz konusu ise, buna ilişkin belge kontrollerini de yaptıktan sonra uygun bulursa, bu hususu beyanname üzerinde gösterir ve bilgisayar sisteminde onay verir. Yapılan kontrol sonucu sisteme kaydedilir.
2) Beyanın kontrolü ile görevlendirilen memur, yaptığı inceleme sırasında beyanname ve ekli belgeler arasında ciddi bir farklılık tespit eder ve muayenenin yapılmasını gerekli görür ise sistem tarafından kendisine havale edilen tarih ve saat itibariyle en geç yirmidört saat içinde bu hususu idare amirine bildirir. Muayenenin idare amirince uygun görülmesi halinde, ilgili amir beyannameyi muayene ile görevli memura havale eder ve işlemler bu memur tarafından sonuçlandırılır. Muayenenin idare amirince uygun görülmemesi halinde ise, beyanın kontrolü için önceden görevlendirilen memur tarafından işlemlere kaldığı yerden devam edilir.

Konuya ilişkin, Danıştay 7. Dairesinin 14.04.2009 tarihli, E. 2007/2448, K. 2009/1929 sayılı kararı ile; “… gümrük vergilerinin Gümrük Kanununun 195.maddesinin 1.fıkrası hükmünde, Gümrük İdaresi tarafından gerekli bilgiler kullanılarak tahakkuk ettirileceği belirtilmiş; aynı Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında ise, anılan vergilerin, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı öngörüldükten sonra, 7.fıkrasında da, aynı maddenin 3.fıkrasının (c) bendinde, gümrük vergisi oranlarını kapsadığı söylenen Gümrük Tarife Cetveli, idari uygulamalarda esas tutulması zorunlu metinler arasında sayılmıştır. 4458 sayılı Kanunun 3’üncü ve devamı maddeleriyle de, gümrük mevzuatını uygulayarak gümrük işlemlerini yapma yetki ve görevi Gümrük İdarelerine verilmiştir. …    Gümrük idaresine ve onun görevlilerine ait olan bu belirlemenin gümrük mükelleflerine yaptırılması ise, Anayasada yasaklanan ANGARYA niteliği taşıyacağından, olanaklı bulunmamaktadır.” yönündeki görüş ve gerekçeyle, gümrüğe sunulan eşyanın vergi oranının beyan edilmediği gerekçesiyle, Gümrük Kanunu uyarınca idari para cezası uygulanamayacağına hükmedilmiş bulunmaktadır.

Danıştay 7. Dairesinin 01.07.2010 tarihli, E. 2009/1308, K. 2010/3658 sayılı Kararında da; Yüksek Mahkemenin yukarıda zikredilen kararında yer alan görüş ve gerekçenin yanında “… 4458 sayılı Kanunun 3. ve devamı maddeleriyle de gümrük mevzuatını uygulayarak gümrük işlemlerini yapma yetki ve görevi Gümrük İdarelerine verilmiştir. Dolayısıyla; Gümrük Tarife Cetvelini uygulama görevi, gümrük mevzuatını uygulamakla görevli Gümrük İdarelerine aittir. O halde, ithal edilen eşyaya uygulanacak gümrük tarifesinin ve vergi oranının da her beyanname ile ilgili olarak, bu İdarelerce belirlenmesi yasal zorunluluktur, Yasada, gümrük tarifesinin ve vergi oranının yükümlülerce beyanını gerekli ve zorunlu kılan bir düzenleme mevcut değildir. Gümrük İdaresine ve onun görevlilerine ait olan bu belirlemenin gümrük mükelleflerine yaptırılması ise. Anayasada yasaklanan angarya niteliği taşıyacağından, olanaklı bulunmamaktadır.  …”. Denilmektedir.

Yukarıdaki Mevzuat Ve Yüksek Mahkeme İçtihatlarında Hükmedildiği Üzere; İthal veya ihraç eşyasının GTİP’inin tespiti, GTİP tespitine bağlı olarak tayin edilen eşyaya isabet eden gümrük vergileri oranlarının belirlenmesi ile gümrük mevzuatı, dış ticaret mevzuatı ve diğer mevzuat hükümleri bakımından yapılacak işlemleri yürütmek görevi -(İthalatçı ve/veya ihracatçıya  değil)- gümrük idaresine verilmiştir.  

Nitekim, Gümrük Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ile konuya ilişkin Gümrükler Genel Müdürlüğünün çeşitli genelgeleri ve tasarruflu yazılarında da gümrük idaresinin nasıl işlem yapması gerektiği belirtilmiştir.

Gümrük Kanununun 234.maddesine göre bahse konu olaya uygulanan Ceza Kararı;  Anayasa`nın “Vergi Ödevi” Kenar Başlıklı 73.Maddesinin Üçüncü Fıkrasındaki “Vergi, Resim, Harç Ve Benzeri Malî Yükümlülükler Kanunla Konulur, Değiştirilir Veya Kaldırılır.”, ‘Suç Ve Cezalara İlişkin Esaslar’ Başlıklı 38’inci Maddesi; “Hiç Kimse, İşlendiği Zaman Yürürlükte Bulunan Kanunun Suç Saymadığı Bir Fiilden Dolayı Cezalandırılamaz   …”,  “Ceza Ve Ceza Yerine Geçen Güvenlik Tedbirleri Ancak Kanunla Konulur …” Hükümlerine de Aykırıdır.

Anayasada vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde yasanın belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin Cumhurbaşkanına verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi (AYMK, E.2017/117 K.2018/28, 28.2.2018). Bu hükmü şöyle yorumlamıştır: “ …  Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülük öngören kanunlarda sosyal, ekonomik, mali ve kültürel amaçlı birtakım muaflık, istisna ve indirimler getirilmesi, kanun koyucunun takdirine bağlı bir konudur.  Anayasa’da vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık,

istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde değişiklik yapabilme yetkisinin Bakanlar Kuruluna verilebileceği belirtilmekle birlikte Bakanlar Kuruluna verilen bu yetkinin kullanılabileceği alt ve üst sınırların da kanunda belirtilmesi zorunludur. Bakanlar Kurulunun bu sınırları aşacak biçimde herhangi bir düzenleme getirebilmesi olanaklı değildir. Bir başka deyişle Bakanlar Kuruluna verilen bu yetki “koşullu ve sınırlı bir yetki”dir. Vergilendirmede esas kural, vergilerin kanunla konulup kaldırılması ve değiştirilmesi olduğundan verginin yasallığı ilkesinin zedelenmesine yol açacak ve yasama yetkisinin yürütme organına devri sonucunu doğuracak şekilde yürütme organına sınırsız bir yetki verilmesi kabul edilemez (İçtihat- AYMK, E.2017/117 K.2018/28, 28.2.2018).

(Bilindiği üzere, uygulanmakta olan Başkanlık Sisteminde Bakanlar Kurulunun Yetkisini Cumhurbaşkanı kullanmaktadır).

– Anayasa mahkemesinin kararından da görüldüğü gibi Cumhurbaşkanına bile verilmeyen bir yetkinin, olayda uygulanması mümkün olmayan Gümrük Kanununu yanlış yorumlamak suretiyle yorum ve kıyas yoluyla ceza uygulamak anlamına gelecek şekilde söz konusu Ceza Kararının uygulanması Anayasa ve yasalara aykırıdır. Bu nedenle, herhangi bir maddi ve hukuki dayanağı bulunmayan Ceza Kararının İPTALİ  gerekir.

Gümrük Kanunu’nun 231. Maddesinde Yer Alan Gümrük Cezalarında “Kasıt Aranmaz” Hükmü Madde Metninden Çıkarıldığından, Şirketimizin Dava Konusu Olayda Herhangi Bir Kastı ve İhmali Davranışı Bulunmadığından ve Gümrük İdaresinin De Bu Yönde Herhangi Bir Tespiti ve İddiası Da Bulunmadığından İlgili Ek Tahakkuk Kararının Kaldırılması Gerekir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu 2.maddesi uyarınca; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda ön görülen ve idari para cezasının gerektiren fiillerin, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında kabahat fiili niteliğinde olduğu hususunda şüphe bulunmamaktadır. Eski 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda suçlar, cürüm ve kabahatler olmak üzere iki ayırıma tabi tutulmuştur. Son düzenlemeler neticesinde, Ceza hukuku tatbikatında suçlar 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda, kabahatler ise 5326 sayılı Kabahatler Kanununda düzenlenmiştir. Bu şekilde, kabahatler ceza hukuku tatbikatı haricinde bırakılarak, bunlar için 5326 sayılı Kanunla idari müeyyideyle yetinilmiştir.

5326 sayılı Kanunun 4.maddesi ile kabahat fiilleri bakımından kanunilik ilkesi benimsenmiştir. Dolayısıyla, tıpkı ceza hukukunda olduğu gibi hangi fiilin kabahat niteliği taşıyacağının kabahati tayin eden kanunda açıkça zikredilmesi gerekir.

– Sistem hatasından da kaynaklansa gümrük vergilerinin eksik ya da yanlış hesaplanması nedeniyle yükümlüye ceza verileceğine ilişkin Gümrük Kanunu’nda bir hüküm bulunmamaktadır.

Öte yandan, 4458 sayılı Kanunun 231.maddesinin 2.fıkrası, “Bu Kanun hükümlerine göre para cezası verilmesinde ve bu cezaların idari itiraz mercilerince hükme bağlanmasında, para cezasını gerektiren eylemde bulunanların kasıtlı olup olmadıkları aranmaz.” Hükmü, Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun- 5911 (07.07.2009 t. 27281 s. R.G.) 57.maddesi ile kanundan çıkarılmıştır.

– Bu tarihten (07.07.2009 tarihinden) sonra, Gümrük Kanunu’na göre verilen cezalarda kasıt aranmaktadır.

– “… para cezasını gerektiren eylemde bulunanların kasıtlı olup olmadıkları aranmaz” hükmü yasa metninden çıkarıldığından, verilen cezalarda “kasıt” aranacağı açıktır. Kasıt ve taksir Kabahatler Kanununda tanımlanmamıştır. Bu nedenle 5237 sayılı TCK’nın 5.maddesine göre; “1) Bu Kanunun genel hükümleri, özel ceza kanunları ve ceza içeren kanunlardaki suçlar hakkında da uygulanır.” Hükmünden hareketle, aynı kanununun kasıt 21. ve taksir 22. maddeleri çerçevesinde konunun değerlendirilmesi gerekir.           

Danıştay’ın örnek niteliğindeki bir kararında; “…Ceza Hukukunda, kanunun cezalandırdığı eylem olarak tanımlanan suç, isnat kabiliyetine sahip bir şahsın kusurlu iradesinin yarattığı icrai veya ihmali bir hareketin meydana getirdiği, kanunda yazılı tipe uygun, hukuka aykırı ve yaptırım olarak bir cezanın uygulanmasını gerektiren eylemdir. Bu tanıma göre bir eylemin suç sayılabilmesi için, eylem sahibinin kusurlu iradesinin ürünü olması, kanunda sayılı tipe uygun bulunması ve bir yaptırımın uygulanmasını gerektiriyor olması şarttır. Vergi suçu, verginin mükellefi veya sorumlusu ya da bunlarla hukuki ilişkide bulunan üçüncü kişilerce vergi kanunlarında tanımı yapılan ve genellikle kamu maliyesinin gelir kaybına yol açan, vergi kanunlarıyla getirilen kuralların ihlali sonucunu doğuran eylemdir. Ceza ise, suç tanımına uyan eylemi gerçekleştiren kişilere uygulanacak olan ve nev`i, süresi ve miktarları kanunla belirlenen yaptırımlardır. Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemeyeceği ve kanunun açıkça cezayı arttırıcı bir neden olarak görmediği bir husustan dolayı kimsenin cezasının artırılamayacağı, “suçta kanunilik”; hiç kimsenin belli bir suçla ilgili olarak kanunda öngörülmeyen bir ceza ile ya da kanunda öngörülenden daha ağır bir ceza ile cezalandırılmayacağı ise, “cezada kanunilik” ilkesinin özünü oluşturmaktadır.  …

Yukarıda yer alan tanımlardan da anlaşılacağı üzere, suç ile onun hukuki müeyyidesi olan cezanın ortak öznesi, suçu işleyen kişidir. “Ceza sorumluluğunun şahsiliği” ilkesi gereği, cezanın muhatabının, iştirak hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kanunların suç saydığı eylemi gerçekleştiren kişi olması zorunludur.   …” (İçtihat- D7D Esas : 2007/1132 Karar : 2008/1782 Tarih : 18.03.2008).

A.TR dolaşım belgesinin sonradan (tescilden sonra) ibraz edilmesi Gümrük Vergisi, haliyle İdarece düzenlenen Ek Tahakkuk Kararını ortadan kaldırdığına göre, bu Ek Tahakkuk Kararına bağlı olarak düzenlenen Ceza Kararının da ortadan kaldırılması gerekmektedir.

Konu hakkında tarafımıza/firmamıza tebliğ edilen …….. sayılı, ………… TL tutarındaki Ceza kararının 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 210 ve 211.maddelerine istinaden kaldırılması hususunda gerekli işlemin yapılmasını arz ve talep ederiz.

Saygılarımızla.

Kocaeli, 08.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

DİR KAPSAMINDA AYNİYAT TESPİTİ YAPILMADAN İHRAÇ EDİLEN EŞYAYA CEZA UYGULANMASI HAKKINDA

Konu : Dahilde işleme Rejimi çerçevesinde ayniyat tespiti yapılmadan ihraç edilen eşyaya 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238/1-a maddesi uyarınca para cezası tatbik edilebilir mi? 

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ 

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 68/1 “Gümrük idareleri, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimi şartlarına uyulmasını sağlamak üzere zorunlu olan hallerde, eşyanın ayniyetini tespite yönelik önlemleri alırlar.” hükmünü ihtiva etmektedir. Dolayısıyla Kanun, eşyanın ayniyetinin tespiti hususunda açıkça gümrük idaresini görevlendirmiştir.

Gümrük Yönetmeliğinin 195/1’inci maddesine göre de; Gümrük idareleri, zorunlu olan hallerde, gümrüğe sunulan ve gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım talep edilen eşyanın, bu işlem veya kullanım şartlarına uyulmasını sağlamak amacıyla, başka kurumlarda ekspertizini yaptırmak da dahil olmak üzere ayniyetinin tespitine yönelik gerekli önlemleri alırlar.

Bilindiği üzere, Gümrük Yönetmeliğinin Muayene başlıklı 384/1. ile Geçici İthal Eşyasının Yeniden İhracı başlıklı 387/5.maddeleri uyarınca; muayene ile görevli memurlar tarafından eşyanın ayniyetini tespite yarayacak nitelikleri, varsa özel seri numaraları, ayırt edici özellikleri beyannameye kaydedilmekte ve yeniden ihraç sırasında eşyanın ilk giriş ayniyetine uygun olup olmadığı tespit edilerek, ihracat  beyannamelerine ayniyetine uygun olduğu hakkında onaylı ve imzalı şerh verilmektedir.

Gümrük Yönetmeliği’nin “Belge kontrolü” başlıklı 183.maddesinin 2.fıkrasında: “Beyanın kontrolü ile görevlendirilen memur, yaptığı inceleme sırasında beyanname ve ekli belgeler arasında ciddi bir farklılık tespit eder ve muayenenin yapılmasını gerekli görür ise sistem tarafından kendisine havale edilen tarih ve saat itibariyle en geç yirmidört saat içinde bu hususu idare amirine bildirir. Muayenenin idare amirince uygun görülmesi halinde, ilgili amir beyannameyi muayene ile görevli memura havale eder ve işlemler bu memur tarafından sonuçlandırılır. Muayenenin idare amirince uygun görülmemesi halinde ise, beyanın kontrolü için önceden görevlendirilen memur tarafından işlemlere kaldığı yerden devam edilir.” hükmü yer almaktadır. Ayrıca, hat değişikliklerinin muayene memurunca idare amirine sunulması ve idare amirinin onayıyla tamamlanması yönüyle sistem üzerinde düzenleme yer almaktadır.

I. Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) EK-4 Dip notlarında

“Belge kapsamındaki üretimin, kapasite raporu konusu üretimden farklılık gösteren özel bir üretim olması durumunda ekspertiz raporu düzenlenir ve bu durum ekspertiz raporunda belirtilir” açıklamasına rağmen, İhracatçı firmaların kapasite raporunda yer alan üretime konu iş ve işlemler içinde gümrük idarelerince ekspertiz raporu talep edilmektedir.”                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 1 / 7

2006/12) EK-4 Dip notlarında aynen;  “Ekspertiz raporu (İzin süresi içerisinde alınmış, üzerinde ilgili dahilde işleme iznine ilişkin beyanname tarih ve sayısı belirtilmiş, ilgili en az iki mühendis tarafından imzalanmış ve ilgili birimin yetkilileri tarafından tasdik edilmiş) (**)…

(**): Ekspertiz raporu, Dahilde İşleme İzni kapsamında ihraç edilen işlem görmüş ürünün ithal edilen eşyadan elde edilmediğine ilişkin karinelerin bulunması halinde istenir. İzin kapsamındaki üretimin kapasite raporu konusu üretimden farklılık gösteren özel bir üretim olması durumunda ekspertiz raporu düzenlenir ve bu durum ekspertiz raporunda belirtilir. Ayrıca, izin kapsamındaki ekspertize konu her bir ithal girdi ile her bir işlem görmüş üründen en az bir numunenin alınması veya numune alınmasının mümkün bulunmadığı durumlarda firma tesisinde inceleme yapılması gerekmekte olup; bu numuneler veya incelenen eşya ile ilgili ithalata ve ihracata ilişkin gümrük beyannamelerinin tarih ve sayılarının ekspertiz raporunda belirtilmesi gerekmekledir. Ekspertiz raporuna konu olan eşyadan alınacak numunenin veya numune alınmasının mümkün bulunmadığı durumlarda firma tesisinde yapılacak incelemenin izin süresi içerisinde yapılması, bu durumun ilgili kurum yetkilileri tarafından izin süresi içerisinde tasdik edilmiş bir yazıyla (ekspertiz raporu ekinde sunulan) tevsik edilmesi ve numune alınması veya yerinde yapılan incelemeye ilişkin yazı tarihi ile ekspertiz raporunun düzenleme tarihi arasında azami 3 (üç) aylık bir sürenin olması halinde, ekspertiz raporunun izin süresi içerisinde alınması şartı aranmaz.

II. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 16.01.2024 tarihli ve 92896306 sayılı yazısı (DİR-Ayniyet Tespiti)

     Bu itibarla, gümrük idarelerince;

– DİİB ile ilgili ayniyet tespitlerinin yaptırılması her ne kadar doğrudan DİİB sahibinin sorumluluğunda olsa da, DİİB özel şartlarında yer alan ibarelerin kontrolünün yapılması ve ayniyet tespitine ilişkin bir husus bulunması halinde muayene ve hat kriterine bakılmaksızın gerekli tespitlerin yaptırılması,

– DİİB/Dİİ `de eşya için ayniyet şartı öngörülmüş ise 31, 41, 51 ile başlayan rejim kodları kapsamında tescil edilen IM ve EX beyannamelerle ilgili olarak, ilgili muayene memurunca tespit yerine getirildikten sonra “ayniyet tespitine tabidir” butonu işaretlenerek açıklama bölümüne yapılan işlem hakkında açıklama (fotoğraf eklendi, ekspertiz raporu eklendi, laboratuvar analizine gönderildi. vb.) girilmesi, ayniyet öngörülmemiş ise “ayniyet tespitine tabi değildir” butonu işaretlenerek açıklama bölümüne ayniyete tabi olmama nedenine ilişkin açıklama (belge özel şartında bulunmamaktadır, kod-7 ayniyetten muaftır vb.) girilmesi/ yazılması,

– Asıl işlem görmüş ürün bünyesinde yer alan girdinin, ilgili DİİB/Dİİ kapsamında ithal edilen girdi olduğunun tespitinin MÜMKÜN ve sonucun OLUMLU olması halinde:

“…/… tarihli ………. sayılı ihracat beyannamesi muhteviyatı …. GTİP’li eşyaya ilişkin kimyagerlik tahlilinde/ laboratuvar analizi/ fotoğraf/ ekspertiz raporu/ numune karşılaştırılması/ teknik özellik bilgilerinin kontrolü neticesinde, bahse konu ihraç eşyasının bünyesinde …. sayılı DİİB/Dİİ kapsamı …….GTİP’li ithal girdinin kullanıldığı tespit edilmiştir.” şeklinde tespit tutanağı düzenlenmesi,

– Asıl işlem görmüş ürün bünyesinde yer alan girdinin, ilgili DİİB/Dİİ kapsamında ithal edilen girdi olduğunun tespitinin MÜMKÜN ve sonucun OLUMSUZ olması halinde:

– “…/… tarihli ………. sayılı ihracat beyannamesi muhteviyatı …. GTİP’li eşyaya ilişkin kimyagerlik tahlilinde/ laboratuvar analizi/ fotoğraf/ ekspertiz raporu/ numune karşılaştırılması/ teknik özellik bilgilerinin kontrolü neticesinde bahse konu ihraç eşyasının bünyesinde …. sayılı DİİB/Dİİ kapsamı                                                                                                                                                                                         Sayfa 2 / 7

…….GTİP’li ithal girdinin kullanılmadığı (ya da eşyanın bünyesinde beyan edilenden daha az oranda/miktarda ithal girdi kullanıldığı) tespit edilmiştir.” şeklinde tespit tutanağı düzenlenmesi,

– Ancak, asıl işlem görmüş ürün bünyesinde yer alan girdinin, ilgili DİİB/Dİİ kapsamında ithal edilen girdi olduğunun tespitinin yapılmasının MÜMKÜN OLMAMASI halinde:

– “…/… tarihli ………. sayılı ihracat beyannamesi muhteviyatı …. GTİP’li eşyaya ilişkin kimyagerlik tahlilinde/ laboratuvar analizi/ fotoğraf/ ekspertiz raporu/ numune karşılaştırılması/ teknik özellik bilgilerinin kontrolü neticesinde, bahse konu ihraç eşyasının bünyesinde …. GTİP’li eşya kullanıldığı tespit edilmiş olmakla birlikte, söz konusu eşyanın …. sayılı DİİB/Dİİ kapsamı …….GTİP’li ithal girdi olup olmadığına yönelik ayniyet tespiti yapılamamıştır.” şeklinde tespit tutanağı düzenlenmesi,

Yönünde işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

III. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 27.07.2018 tarihli ve 36140531 sayılı yazısı (Ayniyet Tespiti – BİLGE – Muayene Onay)

Bilindiği üzere, dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın ihraç edilen mamul bünyesinde kullanıldığına dair hat ve muayene kriterlerine bakılmaksızın gerçekleştirilen ayniyet tespit işlemi, belge/izin kapatmalarında da dikkate alınmakta, söz konusu tespit yapılmaksızın gümrük işlemlerinin tekemmülü halinde ise firmalara yönelik cezai yaptırımlar söz konusu olabilmektedir.

Ayniyet tespit işlemlerinin unutulmasının önüne geçilmesini teminen, 06.08.2018 tarihi itibarıyla BİLGE sistemi muayene ekranına yalnızca 31, 41, 51 ve 52 rejim kodları kapsamında tescil edilen IM ve EX türü beyannamelerle sınırlı ve zorunlu olmak üzere “ayniyet tespitine tabidir” ve “ayniyet tespitine tabi değildir” şeklinde seçmeli butonlar (Ek-1) eklenecek olup butonlardan birisi seçilerek açıklama girilmeden işlemler tamamlanamayacaktır.

Buna göre, rejim kapsamı ayniyet tespit işlemleri aynı şekilde yürütülmeye devam edilecek olup ilgili muayene memurunca;

Dahilde işleme izninde yahut belgesinde eşya için ayniyet öngörülmüş olması halinde tespit yerine getirildikten sonra “ayniyet tespitine tabidir” butonu işaretlenerek açıklama bölümüne yapılan işlem hakkında açıklama (fotoğraf eklendi, ekspertiz raporu eklendi, laboratuvar analizine gönderildi vb.) girilecektir.

Eşya için ayniyet tespiti öngörülmemesi halinde ise “ayniyet tespitine tabi değildir” butonu işaretlenerek açıklama bölümüne ayniyete tabi olmama nedenine ilişkin açıklama (belge özel şartında bulunmamaktadır, kod-7 ayniyetten muaftır vb.) girilecektir.

IV. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 23.06.2015 tarih ve 8774202 sayılı yazısı (DİİB- Ayniyet tespiti ile ilgili 2015/8 sayılı Genelgenin uygulanması hk.) 

“…   Bu çerçevede 2015/8 sayılı ”Dahilde İşleme İzin Belgesinde Ayniyet Tespiti” konulu Genelgemiz uyarınca; DİİB’in ”Özel Şartlar” kısmında ayniyet tespiti şartının bulunduğu hallerde, diğer bir deyişle ayniyet tespitine ilişkin hususların Dahilde İşleme İzin Belgesi taahhüt hesabının kapatılmasında dikkate alınacak olması halinde, bu tespitlerin yaptırılmasından doğrudan belge sahibi firmalar sorumludur ve firmalarca bu tespitin yapılmasının talep edilmesi durumunda da, gümrük idarelerince hat ve muayene kriterlerine bakılmaksızın söz konusu Genelge’de belirtildiği şekilde işlem tesis edilmesi gerekmektedir…”

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 7

V. Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün 07.10.2019 tarihli ve 48242623 sayılı yazısı (2017/17 Sayılı Genelge – YYS ve OKS Ayniyet hk.):

“Bakanlığımız Gümrükler Genel Müdürlüğünden alınan 04.10.2019 tarihli ve 47920096 sayılı yazılarında;  “2017/17 sayılı dahilde işleme izni kapsamında yapılan ayniyet işlemleri hakkında Genelgenin III. maddesi “Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi kişiler ile Onaylanmış Kişi Statüsüne (OKS) İlişkin Gümrük Genel Tebliği’nin (Sıra No: l) 42/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulları taşıyan ve mezkur maddede belirtilen kolaylıklardan faydalanma hakkı bulunan yükümlüler yukarıda belirtilen ayniyet tespitine ilişkin uygulamalardan istisna tutulmuşlardır.” hükmünü amirdir.

Bölge Müdürlüklerinden gelen muhtelif yazılarda, ayniyet istisnasının izin kapsamında işlem yapan temsilci ithalatçı ve/veya aracı ihracatçılara da sağlanıp sağlanmayacağı hususunda tereddüt yaşandığı iletilmektedir”.

Ayniyet tespitine ilişkin istisna, Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi kişiler ile Onaylanmış Kişi Statüsüne (OKS) İlişkin Gümrük Genel Tebliği’nin (Sıra No: l) 42/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulları taşıyan kişilere ait izinlere sağlanmıştır. Ayniyet istisnası sağlanan izinler kapsamında gerçekleştirilen ithalat ve ihracat işlemlerinin, temsilci ithalatçı veya aracı ihracatçı firmalar tarafından gerçekleştirilmek istenilmesi halinde, söz konusu firmaların YYS veya OKS sahibi yükümlü olup olmadığına bakılmaksızın temsilci ithalatçı veya aracı ihracatçı firmalar da ayniyet tespitine ilişkin uygulamalardan istisna tutulmuştur. İzin sahibi firmanın Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi kişi veya Onaylanmış Kişi Statüsüne (OKS) İlişkin Gümrük Genel Tebliği’nin (Sıra No:l) 42/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulları taşıyan firma olmaması halinde ise, temsilci ithalatçı veya aracı ihracatçı firmalar YYS veya OKS sahibi olsalar dahi ayniyet tespitinin yaptırılması gerekmektedir.” denilmektedir.
Bu itibarla, söz konusu talimatlı yazı doğrultusunda işlem yapılabilmesini teminen iş bu yazımızın Müdürlüğünüz ilan panosuna asılarak firmalara gerekli duyurunun yapılması hususunda,

VI. Genelge No: 2017/17 (Dahilde İşleme İzni Kapsamında) yapılan Ayniyet İşlemleri:

         “… II- İthalat Gümrük İdaresince Yapılacak İşlemler

Dahilde İşleme İzni kapsamında ithal edilecek eşyanın aşağıda belirtilen tedbirlerin alınması suretiyle geçici ithaline izin verilecektir.

1- Tamir amaçlı geçici ithal edilen makine ve taşıt araçlarının seri/şasi/motor numaralarının ve modelinin gümrük beyannamesinin 44 no.lu hanesine kaydedilmesi ve bu işlemlerin yapılmasını işaret eden Kod-1 ‘in kullanılması, Kod-l’e göre tespit yapılmasının mümkün olmaması halinde Kod- 4’te belirtilen ayniyet tespit yönteminin kullanılması,

2 – ” Karkas” niteliğindeki kullanılmış lastiklerin ithalatında jant çapı, üretim numarası, imal tarihi ve marka bilgisini içeren ek bilgi formunun (Kod-2) beyannameye eklenmesi,
                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 7

3-a) Ticaret politikası önlemlerine (İthalat Rejimi Kararının 4 üncü maddesinde belirtilen mevzuat çerçevesinde alınan önlemler) tabi eşya,

b) Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliğleri kapsamı eşya,

c) İthalat Rejimi Kararının 7 nci maddesinde belirtilen “eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) mallar,

İçin numune alınması, fotoğrafının eklenmesi ya da ayrıntılı teknik tanımının yapılması (Kod 3 veya 4) ya da ekspertiz raporunun ibrazı. (Kod-5) şeklindeki ayniyet tespit yöntemlerinden birinin seçilmesi,

4- Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin (İhracat: 2006/12) 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamında ithal edilen tekstil ana hammaddelerinden numune alınması (Kod-3) veya fotoğrafının eklenmesi ya da ayrıntılı teknik tanımının yapılması (Kod-4), bunların mümkün olmaması halinde ise Gümrük Yönetmeliğinin 196.maddesinin altıncı fıkrası hükmü de dikkate alınmak suretiyle eşyanın hangi hatta işlem gördüğüne bakılmaksızın laboratuvar tahliline tabi tutulması (Kod-6)

5- Dahilide İşleme Rejimi Tebliğinin (İhracat: 2006/12) 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ithali yapılan kıymetli maden ve taşlar için ayar raporu (Kod-8) aranması,

6- Numunesinin alınması mümkün olmayan eşyanın, tanınmasına yarayacak özelliklerinin ve gerek görülmesi halinde fotoğrafları içeren bir tutanakla tespitinin yapılması,

7- Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin (İhracat: 2006/12) 14.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen yardımcı maddeler (tela, etiket, düğme, fermuar, çıtçıt, rivet, askı, kuşgözü, şerit, kordela, lastik vb.) için Dâhilde İşleme İzni Talep Formunun 10 no.lu “Diğer Hususlar” bölümüne (Kod-7) ibaresinin yazılması,

Gerekmekte olup, (Kod-3) kapsamı numunelerin ithalata ilişkin gümrük beyannamesine eklenmesi gerekmektedir.

VII- İhracat Gümrük İdaresince Yapılacak İşlemler

Dahilde İşleme İzin Talep Formunun 10 no.lu hanesindeki meşruhat kontrol edilerek, bu meşruhata göre idarece memur görevlendirilmesi, teknik inceleme yaptırılması, ekspertiz raporu hazırlanması, laboratuvar tahlili vb. işlemlerin tekemmül ettirilerek ayniyet tespitini müteakiben eşyanın ihracına izin verilecektir. Bununla birlikte, bir dahilde işleme izni kapsamında geçici olarak ithal edilecek eşyanın ithali esnasında uygulanacak ayniyet tedbirleri saklı kalmak üzere, ilgili izin kapsamında yapılacak ihracatlarda, üretim sürecinin (işlemlerin) aynı olması ve eşyanın değişmemesi kaydıyla tek bir ihracat partisinden numune alınarak ekspertiz raporunun düzenlenmesi ve düzenlenen bu ekspertiz raporunun yapılacak sonraki ihracatlar için, beyannamenin tescil edildiği tarihte ihracat beyannamesine eklenmesi mümkündür. Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası sahibi kişiler ile Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliği’nin (Sıra No:1) 42/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulları taşıyan ve mezkur maddede belirtilen kolaylıklardan faydalanma hakkı bulunan yükümlüler yukarıda belirtilen ayniyet tespitine ilişkin uygulamalardan istisna tutulmuşlardır.    …”

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 7

 II- SONUÇ

4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 68/1 “Gümrük idareleri, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimi şartlarına uyulmasını sağlamak üzere zorunlu olan hallerde, eşyanın ayniyetini tespite yönelik önlemleri alırlar. “ hükmünü ihtiva etmektedir. Dolayısıyla Kanun, eşyanın ayniyetinin tespiti hususunda açıkça gümrük idaresini görevlendirmiştir.

Gümrük Yönetmeliği’nin ayniyet tespiti başlıklı 195/1. maddesine göre; “Gümrük idareleri, zorunlu olan hallerde, gümrüğe sunulan ve gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım talep edilen eşyanın, bu işlem veya kullanım şartlarına uyulmasını sağlamak amacıyla, başka kurumlarda ekspertizini yaptırmak da dahil olmak üzere ayniyetinin tespitine yönelik önlemleri alırlar. Muayeneden sonra değiştirilmemeleri için mühür, kurşun mühür, etiket gibi belirleyici araçları eşyanın ve kapların veya taşıtların üzerine tatbik edebilirler.”

Dahilde İşleme İzni Kapsamında yapılan Ayniyet İşlemleri konulu gümrükler Genel Müdürlüğünün Genelge No: 2017/17 sayılı genelgesine bakıldığında;  İhracat Gümrük İdaresince Yapılacak İşlemler başlığı altında yer alan “Dahilde İşleme İzin Talep Formunun 10 no.lu hanesindeki meşruhat kontrol edilerek, bu meşruhata göre idarece memur görevlendirilmesi, teknik inceleme yaptırılması, ekspertiz raporu hazırlanması, laboratuvar tahlili vb. işlemlerin tekemmül ettirilerek ayniyet tespitini müteakiben eşyanın ihracına izin verilecektir.”  

Ayniyet tespit işlemlerinin unutulmasının önüne geçilmesine teminen, 06.08.2018 tarihi itibarıyla BİLGE sistemi muayene ekranına yalnızca 31, 41, 51 ve 52 rejim kodları kapsamında tescil edilen IM ve EX türü beyannamelerle sınırlı ve zorunlu olmak üzere “ayniyet tespitine tabidir” ve “ayniyet tespitine tabi değildir” şeklinde seçmeli butonlar (Ek-1) eklenecek olup butonlardan birisi seçilerek açıklama girilmeden işlemler  tamamlanamayacaktır. 

Dahilde işleme izninde yahut belgesinde eşya için ayniyet öngörülmüş olması halinde tespit yerine getirildikten sonra “ayniyet tespitine tabidir” butonu işaretlenerek açıklama bölümüne yapılan işlem hakkında açıklama (fotoğraf eklendi, ekspertiz raporu eklendi, laboratuvar analizine gönderildi vb.) girilecektir.

Eşya için ayniyet öngörülmemesi halinde ise “ayniyet tespitine tabi değildir” butonu işaretlenerek açıklama bölümüne ayniyete tabi olmama nedenine ilişkin açıklama (belge özel şartında bulunmamaktadır, kod-7 ayniyetten muaftır vb.) girilecektir.

Hükümlerine amirdir.

Görüldüğü gibi, eşyanın ayniyet tespitini ve bu amaçla gerekirse başka kuramlarda ekspertiz yaptırmak gümrük idaresinin asli görevidir. İdare, gümrüğe sunulan ve gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım talep edilen eşyanın, bu işlem veya kullanım şartlarına uyulmasını sağlamak amacıyla gerekirse ayniyet tespitini yaptırmak zorundadır. 

Dahilde İşleme Rejimi kapsamında geçici ithalat beyannamesi ile ithal edilen eşya izinde belirtildiği şekilde rejim hükümlerine tabi tutulmuş ve işleme faaliyeti neticesinde; rejim hükümlerine uygun olarak uygun olarak beyan edilerek, hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde Türkiye gümrük bölgesinden fiili ihracatı gerçekleştirilmiştir. Eşyanın hangi hattan işlem göreceğine gümrük idaresi karar vermektedir. Sarı hattan Kırmızı hat kriterine çevirmekte yine idarenin görev ve sorumluluğundadır.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 6 / 7

Diğer taraftan; 2006/12) EK-4 Dip notlarında:  “Belge kapsamındaki üretimin kapasite raporu konusu üretimden farklılık gösteren özel bir üretim olması durumunda ekspertiz raporu düzenlenir ve bu durum ekspertiz raporunda belirtilir” açıklamasına rağmen, İhracatçı firmaların kapasite raporunda yer alan üretime konu iş ve işlemler için gümrük idarelerince ekspertiz raporu talep edilemez. Başka bir ifade ile yükümlünün ekpertiz raporu düzenletme zorunluluğu da bulunmamaktadır.

Sonuç olarak; Gümrük idaresine ve onun görevlilerine ait olan ayniyat tespitinin gümrük mükelleflerine yaptırılması ve buradan hareketle ortada bir vergi kaybı olmadığından, ek tahakkuk kararı alınamaz, ancak vergi kaybı olması ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarılması halinde uygulanabilecek Gümrük Kanunun 238 maddesine göre ceza uygulanması,  Gümrük Kanununa ve Hukuka aykırı olduğundan cezanın kaldırılması ve teminatın çözülmesi gerektiğinden Gümrük Kanunu un 242.maddesine göre süresi içinde itiraz edilmesi ve itirazın ret kararı ile sonuçlanması halinde 30 gün içinde dava yoluna gidilmesi halinde davanın kazanılabileceği değerlendirilmektedir.

Ankara, 10.12.2025

Kerim Çoban                                                                                                                                            Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                                Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 7 / 7

Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) Nasıl Alınır?

İlgili Mevzuat Hükümleri

1. Yazılı talep üzerine Ticaret Bakanlığınca yetkilendirdilen gümrük idaresi tarafından bağlayıcı tarife veya bağlayıcı menşe bilgileri verilir.
2. Bağlayıcı tarife veya bağlayıcı menşe bilgisi, gümrük idarelerini, hak sahibine karşı sadece eşyanın tarife pozisyonu konusunda veya eşyanın menşeinin tespiti konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlar. …
3. Bilgi alan kişi;
– Bağlayıcı tarife bilgisi için, beyan edilecek eşya ile verilen bilgide tanımlanan eşya arasında her bakımdan uygunluk bulunduğunu,
Kanıtlamak zorundadır.
4. Bağlayıcı tarife bilgisi veriliş tarihinden itibaren altı yıl; bağlayıcı menşe bilgisi veriliş tarihinden itibaren üç yıl geçerlidir. Talep edenin verdiği yanlış veya eksik bilgiye dayanan bağlayıcı bilgi iptal edilir.
5. Bağlayıcı tarife bilgisi aşağıdaki durumlarda geçerliliğini kaybeder:
a) Türk Gümrük Tarife Cetvelinde değişiklik yapılması ve verilen bilginin söz konusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması,
b) Dünya Gümrük Örgütünün uymakla yükümlü bulunduğumuz nomanklatür, izahname, tarife pozisyonlarına ilişkin kararlarındaki bir değişikliğe uymaması,
c) Bağlayıcı tarife bilgisinin iptal edildiğinin veya
değiştirildiğinin bilgi verilen kişiye tebliğ edilmesi.
Bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hallerde bağlayıcı tarife bilgisinin geçerliliğini kaybetme tarihi, söz konusu değişikliklerin Resmi Gazetede yayımı tarihidir. …
7. Beşinci fıkra hükümleri uyarınca geçerliliğini kaybeden bağlayıcı tarife bilgisinin hak sahibi, söz konusu bağlayıcı bilgiye dayanarak ve bu bilginin geçerliliğini kaybetmesinden önce, ilgili eşyanın alımı veya satımı üstüne bağlayıcı sözleşmeler yaptığı takdirde, geçerliliğini kaybeden tarife bilgisini, söz konusu yayımın ya da tebligatın yapıldığı tarihten itibaren altı aylık bir süre boyunca kullanabilir. Ancak, gümrük işlemleri sırasında söz konusu ürünler için bir ithalat, ihracat ya da ön izin belgesinin gümrüğe verilmesi halinde, bu belgenin geçerlilik süresi esas alınır. Bu fıkra hükümlerine istisna getirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
8. Bağlayıcı tarife bilgisine ilişkin 7.fıkra hükümleri ancak aşağıdaki amaçlarla kullanılabilir.
a) İthalat ya da ihracat vergilerinin belirlenmesi,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 5

b) Tarım politikası kapsamında ihracat vergi iadeleri ile ithalata ya da ihracata verilen diğer bütün ödemelerin hesaplanması,
c) Belgelerin, söz konusu tarife bilgisine istinaden verilmiş olması koşuluyla, eşyaya ait gümrük beyannamesinin tescili için gümrük işlemlerinin yürütülmesi sırasında verilen ithalat, ihracat ya da ön izin belgesinin kullanımı.
9. Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu, ek-1’de yer alan Bağlayıcı Tarife Bilgisi Başvuru Formu ile yapılır. Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurularının sadece bir kalem eşya için yapılması gerekir. Bir kalem eşya deyiminden Türk Gümrük Tarife Cetvelinde aynı tarife pozisyonu alt açılımında bulunan ve aynı yasal ya da tercihli vergi oranına tabi olan eşya anlaşılır.
10. Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurularının aşağıdaki bilgi ve belgeleri içermesi zorunludur:
a) Hak sahibinin adı, soyadı ve adresi,
b) Başvuran kişinin hak sahibi olmaması durumunda başvuranın adı, soyadı ve adresi,
c)Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki yerinin belirlenmesini sağlayacak ayrıntılı tanımı,
d) Eşyanın sınıflandırılmasının, eşya bileşimine bağlı olması durumunda bu bileşimin belirlenebilmesi için kullanılabilecek tahlil metotları,
e) Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki yerinin doğru şekilde saptanmasında gümrük idaresine yardımcı olacak numunesi, fotoğrafı, planı, krokisi ya da mevcut diğer belgeleri (yabancı dilde basılmış olanlarının yeminli tercüme bürolarınca onaylı tercümeleri),
f) Gizli tutulması istenilen hususlar varsa bunlara ilişkin bilgi.
11. Başvurunun Bağlayıcı Tarife Bilgisi verilmesi için gerekli bilgi ve belgelerin tamamını içermesi zorunludur. Aksi takdirde başvuru sahibinden eksik bilgi ve belgeleri tamamlaması istenir.
12. Bağlayıcı Tarife Bilgisi, ek-2’deyer alan örneğe uygun bir formla başvuru sahibine bildirilir. Bu bildirimde gizlilik esasına göre verildiği kabul edilen hususlar ve verilen Bağlayıcı Tarife Bilgisine karşı Kanunun 242 ncimaddesi hükümleri çerçevesinde itiraz yolunun açık olduğu belirtilir.
13. Bağlayıcı Tarife Bilgisi Kanunun 9 uncumaddesinin dördüncü fıkrasına göre iptal edildiğinde, iptal kararın verildiği tarihten itibaren; Kanunun 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendine göre iptal edildiğinde ise iptal ya da değişiklik kararının ilgiliye tebliği tarihinden itibaren hüküm ifade eder.
– Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB), İstanbul, Ege, Orta Anadolu, Orta Akdeniz, Doğu Marmara ve Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerince düzenlenir.

BTB Uygulamasının Amacı

(1) BTB uygulamasının amaçları şunlardır:
a) Sınıflandırma kurallarının doğru ve yeknesak bir şekilde uygulanması suretiyle sınıflandırmanın uyumlaştırılmasını ve böylece dış ticaret rejiminin dış ticaret erbabı arasında doğru ve eşit olarak uygulanmasını sağlamak,
b) Beyan sürecini ve gümrük işlemlerini hızlandırmak ve böylece gümrük kontrolünü ve uluslararası ticareti mümkün olduğunca kolaylaştırmak ve dış ticaret işlemlerinin maliyetini azaltmak,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 5

Başvuru Yeri Ve Şekli

1) BTB başvurusu, BTB Programına veri girişi yapılması suretiyle elektronik olarak veya Gümrük Yönetmeliğinin Ek-1’inde yer alan başvuru formu örneğine uygun bir form ile yazılı olarak yetkilendirilmiş gümrük ve ticaret bölge müdürlüğüne yapılır. Başvuru formu olarak BTB Programına veri girişi yapıldıktan sonra alınan bilgisayar çıktısı da kullanılabilir. BTB başvurusunun form ile yazılı olarak yapılması halinde, ekinde yer alan tüm belgeler ve eşyanın teşhisini sağlayacak nitelikteki değişik açılardan çekilmiş fotoğraflar kâğıt nüshası ile birlikte ayrıca dijital ortamda başvuru yapılan bölge müdürlüğüne sunulur.
2) Bir kişi, aynı eşya için sadece bir BTB müracaatında bulunabilir. Bir kişi adına aynı eşya için geçerli bir BTB var iken yeniden BTB düzenlendiği tespit edilirse o kişi adına aynı eşya için düzenlenmiş tüm BTB’ler verildiği tarihten başlayarak hükümsüzdür. Bu şekilde hükümsüz hale gelen BTB’nin hak sahibi için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uygulanır.

Başvuru Yapılamayacak Eşya

(1) Gümrük Yönetmeliğinin 196.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan tarife pozisyonlarına giren eşyadan perakende satılacak hale getirilmiş ambalajlarda olmayanları için BTB başvurusu yapılamaz. Eşyanın bu kapsamda olduğunun sonradan anlaşılması halinde başvuru reddedilir.
(2) Üzerlerinde veya ambalajlarında ayniyetini tespite yarayacak bilgileri haiz olmayan eşyaya dair başvurular, ayniyet tespitinin fiziki olarak da mümkün olmaması halinde reddedilebilir.
(3) BTB başvurusuna konu olabilecek eşya için BTB başvurusu yapılması esastır. Başvuru konusu eşyanın BTB kapsamına girmediğinin sonradan anlaşılması ve başvuru sahibince talep edilmesi halinde, mevcut BTB başvurusu 7/11/2008 tarihli ve 27047 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Tarife) (Seri No: 11) hükümlerine göre değerlendirilir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 5

Ayrı Başvuru Konusu Yapılacak Eşya

BTB başvurusu sadece bir kalem eşya için yapılır. Bir kalem eşya deyiminden Türk Gümrük Tarife Cetvelinde aynı tarife pozisyonu alt açılımında bulunan ve aynı yasal ya da tercihli vergi oranına tabi olan eşya anlaşılır.

Başvurunun İçeriği

(1) BTB başvuruları aşağıdaki bilgi ve belgeleri içermelidir:
a) Hak sahibinin adı ve adresi,
b) Başvuran kişinin hak sahibi olmaması durumunda başvuranın adı ve adresi,
c) Eşyanın Gümrük Tarife Cetvelindeki yerinin belirlenmesini sağlayacak ayrıntılı tanımı,
ç) Sınıflandırılacak eşyanın hak sahibince daha önce ithal veya ihraç edilmiş olması halinde buna ilişkin gümrük beyanname ve eklerinin fotokopisi,
d) Eşyanın Gümrük Tarife Cetvelindeki yerinin doğru şekilde saptanmasında gümrük idaresine yardımcı olacak eşyaya ait numuneler, fotoğraflar, planlar, krokiler ya da mevcut diğer belgeler (yabancı dilde basılmış olanlarının yeminli tercüme bürolarınca onaylı tercümeleri),
e) Gizli tutulması istenilen hususlar varsa bunlara ilişkin bilgi. (Tarifeye İlişkin 14 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliğinin 11.maddesi).

Başvuru Bilgilerinin Doldurulması

1) Başvuru ekranında ve formda yer alan kutular aşağıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda doldurulacaktır.
a) Başvuru Sahibi: Adı ve Adresi (Zorunlu)
Bu kutuya başvuru sahibinin adı, adresi ile telefon ve faks numarası yazılır.
b) Hak Sahibi: Adı ve Adresi (Zorunlu)
Bu kutuya hak sahibinin adı, adresi ile telefon ve faks numarası yazılır.
c) Gümrük Tarife Cetveli (Zorunlu)
Eşyanın sınıflandırılmasının istendiği Gümrük Tarife Cetveli bu kutuda yer alan kutucuğa X işareti koyarak belirtilir. (Hali hazırda yürürlükte sadece Türk Gümrük Tarife Cetveli bulunduğundan bu cetvelin yanındaki kutucuk işaretlenecektir).
ç) Eşyanın Ayrıntılı Tanımı (Zorunlu)
Eşyanın gümrük yetkilileri tarafından teşhisini ve Gümrük Tarife Cetvelinde sınıflandırılacağı tarife pozisyonunun tespit edilebilmesi için eşyanın mümkün olduğunca ayrıntılı tanımı yazılır. Bu kutuda eşyanın tam bileşimi, bu bileşimi tespit etmek için kimyasal analiz yapılması gerekiyorsa kullanılan tahlil metotları, üretim süreci, eşyanın parçaları dahil kıymeti ve eşyanın kullanım alanı gibi ayrıntılar verilir.
d) Ticari İsimlendirme ve Ek Bilgi (Zorunlu)
Bu kutuya eşyanın ticari markası, model numarası vb. bilgiler ile eşyaya ilişkin verilebilecek ek bilgiler yazılır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 5

e) Eşyanın Tarife Pozisyonunun Tespiti İçin Başvuruya Eklenen Ekler (Zorunlu)
1) Bu kutuda başvuruya eklenenler uygun kutucuklara X işareti koyarak belirtilir.
2) Eğer başvuru ekinde eşyanın numunesi sunulduysa uygun kutucuğa X işareti koyarak numunenin iadesinin istenilip istenilmediği belirtilir.
f) Öngörülen Sınıflandırma (İsteğe Bağlı)
Eşya için öngörülen Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu belirtilir.
g) Beyan (Zorunlu)
1) Form ile yapılan başvurularda beyan dikkatlice okunur, imzalanır ve tarih atılır. Elektronik başvuru yapılması durumunda e-imza tatbik edilir.
2) BTB başvuru formunun 1 no.lu kutusunda yer alan başvuru sahibi bilgileri ile 8 no.lu kutusunda yer alan beyan sahibi bilgilerinin birbirleri ile uyumlu olması ve başvuru sahibinin 4458 sayılı Gümrük Kanununun 5 inci maddesi çerçevesinde doğrudan veya dolaylı temsil yetkisine sahip olması gerekmektedir.
ğ) BTB başvuru formunun “SADECE RESMÎ KULLANIM İÇİNDİR” başlıklı kutuları başvuruyu kabul eden gümrük idaresince doldurulacaktır. (Tarifeye İlişkin 14 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliğinin 12.maddesi).

Kararın Bağlayıcılığı

Gümrük idarelerince, geçerli bir BTB’ye konu eşya ile aynı olduğu tartışmasız olan eşya için BTB’deki tespit doğrultusunda sınıflandırma yapılması gerekmektedir.(2) 4458 sayılı Gümrük Kanununun 9.maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen haktan sadece hak sahibi yararlanabilir.

Ayniyat Uygunluğu

BTB, gümrük idarelerini sadece eşyanın tarife pozisyonu konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlar. Bunun için, beyan sahibinin gümrük işlemleri sırasında beyan edilen eşya ile verilen bilgide tanımlanan eşya arasında her bakımdan uygunluk bulunduğunu kanıtlaması zorunludur.

Geçerlilik Süresi

BTB, veriliş tarihinden itibaren 6 yıl geçerlidir.

Geçersizlik ve İptal Şartları

(1) BTB;
a) Gümrük Tarife Cetvelinde değişiklik yapılması ve verilen bilginin söz konusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması,
b) Dünya Gümrük Örgütü’nün uymakla yükümlü bulunduğumuz nomanklatür, izahname ve tarife pozisyonlarına ilişkin kararlarındaki bir değişikliğe uymaması,
c) BTB’nin iptal edildiğinin veya değiştirildiğinin bilgi verilen kişiye tebliğ edilmesi,
durumlarında geçerliliğini yitirir.
(2) Talep edenin verdiği yanlış ve eksik bilgiye dayanan BTB iptal edilir.

Kocaeli, 13.12.2025

Kerim ÇOBAN -Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri “YGM”)
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim ve Danışmanlık A. Ş.    

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 5

Dahilde İşleme Rejimi Kapsamında İthal Edilen Eşyadan Üretilmiş Eşyanın İhracatında İzlenecek Yöntem

İlgili Mevzuat Hükümleri

Dahilde İşleme Rejimi (DİR), Ekonomik Etkili Gümrük Rejimlerinden Birisi Olup, serbest dolaşımda olmayan eşyanın, dahilde işleme rejimi çerçevesinde, Türkiye`de işlenerek veya başka eşyanın üretiminde kullanılarak Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmek kaydıyla, geçici olarak ithal edilmesi, ithal edilen eşyaya ait vergilerin, kural olarak, giriş sırasında, tahakkuk ettirilmesi; ancak, tahsil edilmeyerek, geçici olarak ithal edilen eşyanın işlem görmüş ürünler şeklinde ihraç edilmesi halinde iade edilmek üzere, 6183 Sayılı Kanunda öngörülen teminat türlerine göre teminata bağlanmaktadır. Eşya geçici olarak ithal edilmiş olmasına karşın, yapılan bu tahakkuk, geçici değil kat`i tahakkuk işlemi olup, eşyanın ihraç edilmiş olması halinde, Gümrük Yükümlülüğü ortadan kalktığından, teminatta geri alınmaktadır.

Serbest dolaşımda bulunmayan ve dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak ithal edilen eşya nihai olarak yurt dışına ihraç edileceğinden, bu eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişinin serbest dolaşıma giren eşya ile aynı kapsamda ve aynı hukuki statüde değerlendirilmesi mümkün değildir. O nedenle vergileri tahsil edilmeyip teminata bağlanır.

– Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni ihracat taahhüdü, belgede/izinde belirtilen şartlar da dikkate alınmak suretiyle, dahilde işleme rejimi hükümleri çerçevesinde eşdeğer eşya ve/veya ithal eşyasından elde edilen işlem görmüş ürün ile değişmemiş eşyanın başlamış işlemler dahil olmak üzere ihraç edildiğinin tespiti kaydıyla kapatılır.

– ‘Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir” hükmüne amirdir.

– Normal şartlarda, dahilde işleme belgesinde, hem izin sahibi firma hem ithalatçı firma hem de ihracatçı firma aynıdır. Eşyanın ihracat beyannamesinde 3151 rejim kodu ve Çıkış Kod 5 (ekspertiz raporu) ayniyet şartına göre gümrük işlemlerince tekemmül ettirilmektedir.

http://sefayayla@cozümdenetim.netÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ

Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA

 Kerim ÇOBAN  Tel: 0505 5198841,    Sefa YAYLA  Tel: 0530 4602418

kerim.çoban@cozumdenetim.net

sefayayla@cozümdenetim.net

Ayrıca, beyannamenin 44 no.lu hanesine dahilde işleme belgesi sayı ve tarihi de yazılır. İhracat beyannamesi serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile de ilişkilendirilir. 

– “İthal edilen eşyanın ihraç edilen işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanıldığına ilişkin dahilde işleme izin belgesinde yer alan şartların yerine getirildiğinin teknik, bilimsel veya idareden kaynaklanan bir nedenle tespit edilememesi halinde, söz konusu şartın yerine getirildiği, firmanın stok ve muhasebe kayıtları dikkate alınarak düzenlenecek Yeminli Mali Müşavir Raporu ile tevsik edilebilir”. 

–  “(1) Gümrük idaresince, dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamındaki işlemler; 2006/12 sayılı Tebliğ, genelgeler, talimatlar ve belgenin özel şartlar bölümünde belirtilen hükümler ile ihracat rejimi ve ilgili gümrük mevzuatı hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir.
(2) Gümrük idaresince;
a) Dahilde işleme izin belgesinin/dahilde işleme izninin ithalat bölümünde belirtilen eşyanın;
1) Belge/izin süresinin geçerli olması,
2) Belgede/izinde kayıtlı gümrük tarife istatistik pozisyonunda olması,
3) Belgede kayıtlı satır kodunda olması,
4) Cinsinin değişmemesi,
5) Miktarın (belgede/izinde kayıtlı birimlerle) aşılmaması,
6) Belge/izin kapsamında varsa indirimli teminat uygulamasına ilişkin hususlar saklı kalmak üzere, vergilerin teminata bağlanması,
7) İthalat rejiminde ithali belli kurum veya kuruluşların müsaadesine bırakılmış eşya için, ithalat esnasında bu kurum veya kuruluşların müsaadesinin/ izninin aranması (Şartlı muafiyet sistemi çerçevesinde izin kapsamında yapılan ithalatta İthalat Rejim Kararının 7 nci maddesi hükmü hariç olmak üzere),
kaydıyla ithalatına izin verilir.
b) Belge/izin kapsamındaki ihracata ilişkin gümrük beyannamesi üzerinde;
1) Belgede/izinde kayıtlı gümrük tarife istatistik pozisyonunun,
2) Belgede kayıtlı satır kodunun,
3) Belgede/izinde belirtilen ihraç ürününün adının, özelliğinin ve miktarının (belgede/izinde kayıtlı birimlerle),
4) İlgili belge veya belgelerin sayısını içeren satır kodunun/izin veya izinlere ilişkin beyanname sayısının,
5) Firmanın imalatçı-ihracatçı veya ihracatçı sıfatıyla unvanının,
6) İhracatçı, dış ticaret sermaye şirketi ve sektörel dış ticaret şirketi adına düzenlenen belge/izin üzerinde kayıtlı bulunan yan sanayici unvanının,
7) İmalatçı-ihracatçı adına düzenlenen belge/izin üzerinde yan sanayici kaydının bulunması ve ihraç konusu eşyanın tamamının veya bir kısmının ya da üretiminin bir alt aşamasının yan sanayicinin üretimi ile gerçekleşmesi durumunda, bu yan sanayici unvanının,
yer alması kaydıyla ihracata izin verilir.

http://sefayayla@cozümdenetim.netÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ

Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA

 Kerim ÇOBAN  Tel: 0505 5198841,    Sefa YAYLA  Tel: 0530 4602418

kerim.çoban@cozumdenetim.net

sefayayla@cozümdenetim.net

c) İthalat ve ihracat esnasında belgenin özel şartlar bölümündeki hükümler de dikkate alınarak işlem yapılır. Ancak, geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında, belgenin özel şartlar bölümünde konuya ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın sadece anti-damping ve sübvansiyon vergisine indirimli teminat uygulanmaz, bunun dışında bu ithalattan doğan vergi indirimli teminat uygulamasından yararlandırılır.
ç) Önceden ihracat konusu işlem görmüş ürünün ihracat vergisine tabi eşdeğer eşyadan elde edilmesi halinde, ihracat vergisi kadar teminat alınır.
d) İhracatın, A.TR dolaşım belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere veya menşe ispat belgeleri eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere, Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere, Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere veya Serbest Ticaret Anlaşması imzalanmış bir ülkeye yapılması halinde, bu Tebliğin 33.maddesi hükmü çerçevesinde varsa telafi edici vergi tahsil edilir.
e) İlgili firma tarafından sonradan A.TR dolaşım belgesi veya menşe ispat belgeleri düzenlenmesinin talep edilmesi halinde; bu durum, ilgili gümrük idaresince taahhüt kapatma işlemini tekemmül ettiren ilgili bölge müdürlüğüne/ilgili gümrük idaresine bildirilir ve bu mercilerden alınacak cevabi yazı çerçevesinde, varsa ödenmesi gereken telafi edici verginin tahsil edildiğinin tevsiki kaydıyla ilgili gümrük idaresince A.TR dolaşım belgesi veya menşe ispat belgelerinin vize edilmesi işlemleri tesis edilir.
f) İhracat esnasında, belge özel şartında aksine bir hüküm olmadığı takdirde belge kapsamında önceden ithalatın yapılmış olması şartı aranmaz.
g) Belge üzerinde ihracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünün gümrük tarife istatistik pozisyonu ile teknik ve ticari adı bakımından fiziki unsurları itibarıyla aynı madde olduğunun ilgili belge üzerinde görülmesi, çıkış esnasında gümrük beyannamesi ile ilgili işlemlerin sonuçlandırılması için gerekli ve yeterli şartları oluşturmakta olup, belgenin özel şartlar bölümünde aksine bir hüküm olmadıkça ayrıca ekspertiz raporu ve ayniyet istenmez.
ğ) Dahilde işleme izni kapsamında ihraç edilen işlem görmüş ürünün, ithal edilen eşyadan elde edilmediğine ilişkin karinelerin bulunması halinde, bu ürün için ekspertiz raporu istenebilir.
h) İhracatçı birlikleri genel sekreterliklerinin belge ihracat taahhüdünün kapatılmasına ilişkin yazısı ile, gerçekleşen ithalat ve ihracata ilişkin gümrük beyannameleri listeleri dikkate alınarak ithalat esnasında alınan teminat ve vergi, bu Tebliğin 40.maddesi hükmü çerçevesinde geri verilir.
ı) Bu maddenin (h) bendinde belirtilen gerçekleşen ithalat ve ihracata ilişkin gümrük beyannameleri listelerindeki gümrük beyannamelerinin ve eki belgelerin Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim birimlerince yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda, sahte olduğunun veya üzerinde tahrifat yapıldığının ya da gerçek dışı olduğunun veya gerçeği yansıtmadığının tespiti halinde,  alınan teminat/ firmaya iade edilmez, gerekli işlemlerin yapılmasını teminen ilgili bölge müdürlüğüne bilgi verilir.

Dahilde işleme rejimi kapsamında, üretilmiş olan mamul eşyanın ihraç kayıtlı olarak satılması halinde; bazı özel durumlar ortaya çıkmaktadır. 

http://sefayayla@cozümdenetim.netÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ

Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA

 Kerim ÇOBAN  Tel: 0505 5198841,    Sefa YAYLA  Tel: 0530 4602418

kerim.çoban@cozumdenetim.net

sefayayla@cozümdenetim.net

– Dahilde işleme rejimi çerçevesinde üretilen eşyanın “ihraç kayıtlı” satılması halinde; Aracı ihracatçı ile yapılan ihracata ilişkin gümrük beyannamesi üzerinde, belge/izin sahibi ve varsa yan sanayici unvanları ile belge satır kodunun/izne ilişkin beyanname sayısının kaydedilmiş olması kaydıyla, ilgili gümrük idaresince ihracata izin verilir.

– İhraç kayıtlı satış faturası aşağıda belirtilen şekilde tanzim edilir.

– “İhraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait katma değer vergisi, ihracatçılar tarafından ödenmez. Mükelleflerce tahsil edilmeyen ancak ilgili dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu vergi, vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunur.
Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç edilmesi halinde, tecil edilen vergi terkin olunur.

İhracatın yukarıdaki şartlara uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, tecil olunan vergi tahakkuk ettirildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammıyla birlikte tahsil olunur. Ancak, ihraç edilmek şartıyla teslim edilen malların Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle ihraç edilmemesi halinde, tecil edilen vergi tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir. 

Tecil veya terkin edilen bu vergiler hakkında ihracatçılar bakımından KDV Kanunun 32.maddesi hükmü uygulanmaz.

İhracatçılara mal teslim eden imalatçılara iade edilecek Katma Değer Vergisi, ihraç edilen mala ilişkin imalatçı satış bedeline göre hesaplanan vergiden imalatçı aleyhine matrahta meydana gelen değişikliğe ilişkin verginin düşülmesinden sonra kalan tutardan fazla olamaz.

İhracatçılara mal teslim eden imalatçılara iade edilmesi gereken Katma Değer Vergisi, ihracat işlemlerinin tamamlanmasından sonra yapılır.

İhracatın mücbir sebepler veya beklenmedik durumlar nedeniyle üç ay içinde gerçekleştirilememesi halinde, en geç üç aylık sürenin dolduğu tarihten itibaren onbeş gün içinde başvuran ihracatçılara, Maliye Bakanlığınca veya Bakanlığın uygun görmesi halinde vergi dairelerince üç aya kadar ek süre verilebilir.”

Uygulamada ihraç kayıtlı satış faturasına  “ihraç kayıtlı satılmıştır.” İbaresi de yazılır.   

Eşyanın üretiminde yurt içi girdi kullanılıyor ve bu girdiler vergiler muaf değil ise, dahilde işleme belgesi sahibi ithalatçı firma, ödediği KDV’yi mahsup, iade, indirim konusu yapabilmesi için, ihraç kayıtlı satış faturasında ve ihracat beyannamesi 4 no.lu hanede “imalatçı firma bilgilerinin yer alması gerekir”

http://sefayayla@cozümdenetim.netÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ

Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA

 Kerim ÇOBAN  Tel: 0505 5198841,    Sefa YAYLA  Tel: 0530 4602418

kerim.çoban@cozumdenetim.net

sefayayla@cozümdenetim.net

– Tescil-terkin uygulanmak suretiyle teslim edilen mallara ait bedelin dövize endeksli olarak belirlenmesi durumunda, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarih ile ödeme tarihi arasında ihracatçı lehine ortaya çıkan kur farkları için ihracatçı tarafından düzenlenecek faturada KDV hesaplanarak beyan edilmesi gerekmektedir. Söz konusu KDV imalatçı tarafından genel esaslara göre indirim konusu yapılabilecektir. İmalatçı lehine kur farkı ortaya çıkması halinde 25 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin D bölümüne göre işlem yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, eşyanın teminata bağlanan vergilerin geri alınabilmesi için Aracı İhracatçı tarafından, ihracat beyannamesi 44 no.lu hanesine, dahilde işleme belgesi sayı tarihinin yazılması ve eşyanın fiili ihracatından sonra (intaç tarihinden sonra), ihracat beyannamesinin kapatılmasından sonra ancak, üretim girdilerinin dahilde işleme rejimine girişi anında teminata bağlanan vergilere ilişkin teminat çözülebilmektedir.  Aracı ihracatçının herhangi bir hatası nedeniyle dahilde işleme rejimi şatlarının ihlali halinde, teminat irat kaydedilmekte, ayrıca şartları var ise, Gümrük Kanununun 238 inci maddesine göre de idari para cezası uygulanmaktadır. Ve hatta eşyanın kanununa aykırı olarak gümrük gözetiminden çıkarılması halinde yine şartları oluşmuş ise 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele kanunu hükümlerine göre de işlem yapılmaktadır.

Avrupa Birliği pazarında satılacak bir ürün; eğer Avrupa Birliġi Direktiflerinden birinin veya birkaçının kapsamına giriyorsa CE Markasını taşıması yasal bir zorunluluktur. “CE” Markası adını Fransızca “Avrupa’ya Uygunluk” anlamına gelen “Conformité Européene” kelimelerinin baş harflerinden almıştır. Bu düzenleme, üreticilerin CE işaretini ürünlerin üzerinde, ambalajlarında ve ürün hakkındaki her türlü doküman üzerinde kullanmalarını zorunlu kılmaktadır.

CE işareti üreticilere, ürünlerinin bazı standartlara ve gereksinimlere uygunluġunu sağlama yükümlülüğünü verirken kullanıcılarında ürünün temel kalite ve güvenlik standartlarına uyduğunu bilmesini sağlar. CE İşareti, pek çok kullanıcı tarafından bir kalite sembolü olarak bilinmektedir, CE İşareti/ (belgesi), ürünlerin, amacına uygun kullanılması halinde insan can ve mal güvenliği, bitki ve hayvan varlığı ile çevreye zarar vermeyeceğini, diğer bir ifadeyle ürünün güvenli bir ürün olduğunu gösteren bir işarettir. CE işareti ve eşya markası gibi belgelerin, etiket üzerinde gösterilme mecburiyeti bulunabilir.

Ticarette Teknik Düzenlemeler Yönetmeliği (16.08.2023 t. 32281 s. R.G.) kapsamında, İhracatçı ve ithalatçının sorumluluğu başlıklı 8 inci maddesine göre;

(1) İhracatçı, ihraç edeceği ürünlerin aşağıdaki şartlara uygun olmasından sorumludur:

a) Avrupa Birliği üyesi ülkelere ihraç edilen ürünler, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununun 2.maddesinin ikinci fıkrası kapsamında piyasaya arz edilmiş sayılır.

b) 7223 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilen ürünlerin güvenli olması, tağşişe konu olmaması veya ürüne ilişkin işaretleme, etiketleme ve belgelendirmenin alıcıyı yanıltmayacak şekilde yapılması zorunludur…”

http://sefayayla@cozümdenetim.netÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ

Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA

 Kerim ÇOBAN  Tel: 0505 5198841,    Sefa YAYLA  Tel: 0530 4602418

kerim.çoban@cozumdenetim.net

sefayayla@cozümdenetim.net

Not: Bu konu başta olmak üzere, YYS Yıllık Faaliyet Raporu Hazırlanması, YYS Yıllık Zorunlu Eğitimlerinin Verilmesi, YYS Revizyonları, Ön İzleme, Yeni YYS Belgesi Hazırlıkları ve YYS Belgesi Alım Süreci, YYS Başvuru Formlarının Doldurulması, YYS Danışmanlığı, vb. Tüm YYS Süreçleri hakkında daha fazla ayrıntılı bilgiyi, Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı konularında gerekli Hukuki ve Mevzuat Desteğini, İdari ve Adli İtiraz Süreçleri, Dava Açılması, Dava Aşamalarının Takibi, İlgili Mevzuat Ve Hukuki Açılardan Gerekli İtiraz Ve Savunmaların Yapılarak Dava Sonucunun Olumlu Sonuçlandırılması, Sonradan Kontrol/ Firma İncelemesi Yaptırılması, Antrepo Açma , Antrepo Genişletme, AN6, AN7, AN8 Raporlarının düzenlenmesi, … vb, işlemleri, Sürekli/ Düzenli, Aylık, Yıllık Gümrük ve Dış Ticaret Danışmanlığı, Olay (Konu) Başı Gümrük ve Dış Ticaret Danışmanlığı, Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı Eğitimleri, … vb. konularında yardım, destek, danışmanlık ve benzeri hizmetleri -İsterseniz- Firmalarımız “Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim, Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.”den veya “Çözüm Denetim Gümrük Dış Ticaret Ve Danışmanlık A. Ş.”den alabilirsiniz.

Değerlendirme ve Sonuç:  

Dahilde işleme rejimi çerçevesinde ithal edilen eşyadan üretilmiş ürünler (Söz konusu eşyalar millileştirilmeden) ancak aracı ihracatçı kapsamında ihraç edilmek şartıyla ve “İhraç Edilmek Kaydıyla”) dahilde satabileceğinden, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile 2006/12 sayılı Tebliğinin Aracı İhracatçı İle İhracat Başlıklı 29 uncu maddesin (2) inci fıkrasına göre “Aracı ihracatçı ile yapılan ihracata ilişkin gümrük beyannamesi üzerinde, belge/izin sahibi ve varsa yan sanayici unvanları ile belge satır kodunun/izne ilişkin beyanname sayısının kaydedilmiş olması kaydıyla, ilgili gümrük idaresince ihracata izin verilir.” Hükmü çerçevesinde ilgili belgeler üzerinde ilgili imalatçı firmanın isminin yer alması zorunludur.

Kısacası, DİR kapsamında, DİİB veya Dİİ sahibi firmanın ismi ve ilgili diğer zorunlu bilgiler, ilgili belgelerde gözükmeden dahilde işleme rejimi çerçevesinde ithal edilen eşyanın “İhraç Şartıyla” dahilde satılması mümkün değildir. 

Ayrıca, DİR (DİİB veya Dİİ) kapsamında yapılan bir ihracatta ve/veya ihraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından ihracatçılara teslim edilen mallara/ eşyalara ilişkin belgeler üzerinde (İlgili satış faturası, ilgili  ihracat beyannamesi, taşıma belgeleri, vb.) belge/izin sahibi ve varsa yan sanayici firmaların isimleri, unvanları, DİİB veya Dİİ sayılısının, belge satır kodunun, ilgili GTİP veya GTİP’lerin, vb. hususların kaydedilmiş olması zorunludur. Aksi takdirde ilgili ihracat beyannamesi veya beyannameleri DİR’de, DİİB veya Dİİ’de, ihracat taahhüdü kapatmalarında dikkate alınmaz. İlgili İhracat Taahhüdü kapatılamaz (Farklı durumlara göre, karşılığı ilgili mevzuat hükümlerinin gerektirdiği çeşitli müeyyideler, Örneğin Gümrük Kanununun 238/1maddesi, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3, 4 ve ilgili Diğer Maddeleri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 204 veya 207.maddesi, vb. uygulanır.

Diğer seçenekte ise kesin ithal edilmiş eşyadan üretilmiş ürünün iç piyasaya satılması halinde, söz konusu müşterinin ihracat belgelerinde üretici firmanın ismi gözükmeden ihracat yapması mümkündür. Ancak ithal edilen ülkede ürün üzerinde “firmanın markasının” gözükmemesi için eşyanın CE belgesine tabi olup olmaması önemlidir. CE belgesi ancak üreticinin ürettiği etiketin eşya üzerinde gözükmesine bağlıdır. Bu durumunda ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kocaeli,  08/12/2025

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız. 

Kerim Çoban                                                                                                                                            Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                                Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

http://sefayayla@cozümdenetim.netÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ

Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA

 Kerim ÇOBAN  Tel: 0505 5198841,    Sefa YAYLA  Tel: 0530 4602418

kerim.çoban@cozumdenetim.net

sefayayla@cozümdenetim.net

DAMPİNG VERGİSİNE CEZA UYGULANMASI HAKKINDA

ÖZET

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun Kapsamında bir Gözetim Koruma Önlemi olan Damping Vergisinin tahsil edilmemesi ya da eksik tahsil edilmesi halinde; Gümrük Kanunu hükümlerine göre, gümrük vergisi sayılarak Gümrük Kanunu Hükümlerine göre idari para cezası uygulanması, aşağıda açıkladığımız hukuki gerekçelerle ve Kanunsuz ceza olmaz ilkesine aykırı olduğundan ceza uygulanmaz.

Anahtar Kelimeler: Damping vergisi, İthalatta ÖTV matrahı İthalata KDV matrahı, indirilecek KDV, ithalatta gözetim önlemi, ithalatta koruma önlemi,

I. GİRİŞ

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir. 3577 sayılı Kanunun 16.maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanununda, Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmadığından, Gümrük Kanununa göre Damping Vergisine uygulanan ceza kanaatimizce hukuka aykırıdır.

II. DAMPİNG VERGİSİNDEN KAYNAKLI KDV VE ÖTV’DE CEZA UYGULANMASI

1. 3065 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre, “ithalatta KDV matrahına;

a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf veya müstesna olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,

b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,

c) Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler,

dahil olacaktır.”

2-Özel Tüketim Vergisi Matrahı

ÖTV’nin vergi daireleri tarafından tahsil edilecek kısmı için Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 11.maddesi 3.fıkrasına göre; “II, III [(B) cetvelindekiler hariç] ve IV sayılı listedeki mallar için verginin matrahı, bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel tüketim vergisi hariç, katma değer vergisini oluşturan unsurlardan teşekkül eder.”

ÖTV Kanunu’nun 16.maddesi 3.fıkrasına göre; “Bu Kanuna göre gümrükte vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek ithal edilen malların hiç alınmamış veya eksik alınmış özel tüketim vergisi ile vergiden müstesna olduğu halde yanlışlıkla alınan veya fazla alındığı anlaşılan özel tüketim vergisi hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanunu’ndaki esaslara göre işlem yapılır. İthal edilecek mala ilişkin beyan üzerinden hesaplanan vergiler ile muayene ve denetleme sonucu hesaplanan vergiler arasındaki farklarda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ithalat vergileri noksanlıklarında uygulanacak esaslara göre para cezası kesilir.” Hükmü yol göstericiliği ile gidilen vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar Gümrük Kanunu’nun 234-238 maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Damping Vergisi ödenmediğinde ya da eksik ödendiğinde ithalatta varsa ÖTV ve KDV matrahına girdiğinden, ÖTV Kanunu’nun 11 ve 16.maddeleri ile KDV’nn 48 ve 51.maddesinden hareketle, eksik alınan ÖTV ve KDV’ye ceza uygulanacağına kuşku yoktur.

III. DAMPİNG VERGİSİNE CEZA UYGULANMASI AŞAĞIDA BELİRTİLEN NEDENLERLE HUKUKA AYKIRIDIR

a) 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir. 16.maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanununda, Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmadığından, bu konuda Gümrük Kanununa göre uygulanan Damping Vergisinden kaynaklı cezalar/ ceza kararları hukuka aykırı olduğundan kaldırılması gerekmektedir.

b) Danıştay Kararına Göre Damping Vergisinin Ödenmemesi Ya da Eksik Ödenmesi Halinde Gümrük Kanununa Göre ceza Uygulanması Hukuka Aykırıdır; Danıştay 7. Dairesinin,: 2005/1117 Esas No.lu ve 2007/2800 Karar No.lu ve 20.06.2007 tarihli kararında Özetle; “Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Temyiz başvurusu; davacı Şirket adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya için ek olarak tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden mahkeme kararının bozulması istemine ilişkindir.

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Atıfta bulunulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3.maddesinin 8.fıkrasında, “Gümrük vergileri” deyiminin, yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin tümünü; “ithalat vergileri” deyiminin de, eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri ifade ettiği belirtilmiş; 234’üncü maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde de, eşyanın tarife uygulamasını etkileyen cins, tür ve niteliklerinde veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan gümrük vergisi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken gümrük vergisi arasındaki fark yüzde 5’i aştığı takdirde, gümrük vergisinden ayrı olarak, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı öngörülmüştür.

Mahkemece, eş etkili vergi olan damping vergisinin gümrük vergisi kapsamında değerlendirilmesi suretiyle karar verilmiştir. Ancak yukarıda yer alan hükümlere göre, damping vergisinin, yalnızca 4458 sayılı Kanunun usul ve şekle müteallik hükümlerinin uygulanması bakımından 4458 sayılı Kanunda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Öte yandan, damping vergisinin dayanağını oluşturan 3577 sayılı Kanun, damping vergisinin noksan ödenmesi suretiyle gerçekleştirilen ithalatlara yönelik olarak ceza uygulanacağı yolunda herhangi bir hüküm içermediği gibi, 4458 sayılı Kanunun cezaya ilişkin maddelerinde de bu yönde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanunun 234.maddesi hükmü uyarınca, aynı Kanunun 3’üncü maddesinin yukarıda yer verilen fıkralarından hareketle, damping vergisinin gümrük vergileri kapsamında değerlendirilmesi suretiyle, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, verilen kararda isabet görülmemiştir.” Şeklinde hüküm verilmiştir.

IV. SONUÇ

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir. 3577 sayılı Kanunun 16.maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
Danıştay kararında da açıkça belirtildiği gibi, “Ancak yukarıda yer alan hükümlere göre, damping vergisinin, yalnızca 4458 sayılı Kanunun usul ve şekle müteallik hükümlerinin uygulanması bakımından 4458 sayılı Kanunda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Öte yandan, damping vergisinin dayanağını oluşturan 3577 sayılı Kanun, damping vergisinin noksan ödenmesi suretiyle gerçekleştirilen ithalatlara yönelik olarak ceza uygulanacağı yolunda herhangi bir hüküm içermediği gibi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun cezaya ilişkin maddelerinde de bu yönde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.”

Bu durumda, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, Kanununa ve Danıştay kararında ifade edildiği gibi, “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık teşkil edecektir. Ayrıca, Anayasamızın 73.maddesinde belirtilen “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.   …” ilkesinede aykırıdır.

Tekrar ifade etmek gerekir ise, 3577 sayılı Kanunun açık hükmü ile Danıştay kararı karşısında, ödenmeyen ya da eksik ödenen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi hakkında; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturularak, şartları oluşmuş ise faiz ya da gecikme zammı dışında, herhangi bir idari yaptırım uygulanamayacağı anlaşılmaktadır.

Kocaeli, 10.12.2025

Kerim Çoban                                                                                                                                           Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                               Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi