Gözetim Uygulaması, İPA II Çerçeve Anlaşması, Ceza Uygulaması …

…  Müdürlüklerinin, İlgi (b)’de kayıtlı Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’na yönelik 17.07.2023 tarih ve E-13999432-100-00087196222 sayılı yazılarıyla; “…  Ltd. Şti. adına IPA II Çerçeve Anlaşması kapsamında düzenlenen KDV İstisna Sertifikasının bütçe bedelinin 7.157.677,67-TL olarak belirtildiği, söz konusu eşyaların kıymetinin 6.400.726,68-TL olduğu, gözetim kıymetinin eklenmesi sonucu eşyaların kıymetinin 36.193.435,78-TL olduğu ve proje bedelini 29.035.758,11-TL aştığı, IPA Anlaşmasında 2020/5 sayılı Tebliğ ile uygulanan gözetim kıymeti farkı için KDV muafiyeti uygulanıp uygulanmayacağı yönünde bir hüküm bulunmadığı, yapılacak işlemde tereddüt hasıl olduğu, söz konusu eşyalar için gözetim uygulaması sonucu oluşan 29.035.758-TL fark kıymetin KDV’ye tabi olup olmadığının bildirilmesinin istenildiği” anlaşılmıştır.

{ …  AB tarafından Türkiye’ye yönelik olarak verilen mali yardımlara ilişkin Türkiye ile AB arasında 11/2/2015 tarihinde IPA II Çerçeve Anlaşması imzalandığı, 6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunduğu ve 21/6/2015 tarih ve 29393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 22/6/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği, Bahse konu Anlaşma’nın “Vergiler, gümrük vergileri ve diğer mali harçlara ilişkin kurallar” başlıklı 28/2/a maddesinde: “Birlik yüklenicileri tarafından yapılan tüm ithalatların, gümrük vergilerine, ithalat vergilerine, Katma Değer Vergisine (KDV), özel tüketim vergileri ve diğer özel tüketim vergilerine ya da eş etkiye sahip diğer benzer vergi, gümrük vergisi veya harçlara tabi olmaksızın, Türkiye Cumhuriyeti’ne girmesine izin verilir.   … denildiği,

1 Sıra Nolu Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği’nin 4.10.İthalat İşlemlerinde Vergi İstisnası ve Uygulaması başlıklı kısmının 4.10.2. İstisnanın Uygulanması bölümünde:
“IPA II Çerçeve Anlaşmasının 27/1/f, 28/1 ve 28/2/a maddelerine göre, Birlik Yüklenicisi tarafından Birlik Sözleşmesi kapsamında yapılan ithalat işlemleri, gümrük veya ithalat vergileri, harçları, KDV, ÖTV ve diğer benzeri vergi ve harçlardan istisnadır. Bu istisna, sadece Birlik Sözleşmesi kapsamında Birlik Yüklenicisi tarafından tedarik edilen eşya, verilen hizmetler veya yapılan işlere ilişkin olarak yapılan ithalata uygulanacaktır.”   … denildiği,

Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen malın gümrük kıymetinin “10/5/2004 tarihli 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar” doğrultusunda çıkartılan “İthalatta Gözetim Uygulaması Yönetmeliği”ne göre belirlenen gözetim kıymetini içermediği, bir başka ifadeyle, bu mala uygulanan gözetim kıymetinin ithal edilen malın gümrük kıymetine dâhil edilmediğinin anlaşıldığı,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 8

Bu çerçevede, Birlik Yüklenicisi sıfatını haiz olup da Başkanlığımızdan KDV İstisna Sertifikası alan mükellefler, vergi idaresi tarafından kendisine verilen KDV İstisna Sertifikasının bir örneğini ilgili Gümrük İdaresine ibraz etmeleri halinde, ithalat listesinde yer alan eşyayı, gümrük veya ithalat vergileri, harçları, KDV, ÖTV ve diğer benzeri vergi ve harçlardan istisna olarak ithal edilebilmekte ve yaptıkları ithalat esnasında bu eşyalar üzerinden hesaplanacak gümrük veya ithalat vergileri, harçların, KDV ve ÖTV’den istisna tutulacağı,

Buna göre, IPA II kapsamında KDV İstisna Sertifikası sahibi bulunan ve Birlik Sözleşmesi kapsamında mal ithal eden mükelleflerin; “2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar” doğrultusunda, olayın başından itibaren herhangi bir koşul aranmaksızın “Gözetim Belgesi” edinmelerinin sağlanmasının, bunun mümkün olmaması halinde yine aynı Karar doğrultusunda çıkartılan “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Yönetmelik”in 6. Maddesinde yer alan: “Bu Yönetmelik … c) Uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerin uygulanmasını engellemez.” hükmü doğrultusunda, yapılacak ithalat esnasında malın gümrük kıymetinin gözetim uygulaması nedeniyle aşan kısımları için hesaplanacak KDV’den istisna tutulmalarının sağlanması gerektiği hususlarının değerlendirildiği} açıklamaları yapılmıştır.

I- KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ İNCELEDİĞİNDE:  ….

– Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya re’sen yapılacak bir değerlendirme sonucunda Bakaanlık (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır. Gözetim kararı Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.

– Bu Tebliğ, aşağıda gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) ve tanımı belirtilen eşyanın (yalnız karşısında gösterilen gümrük kıymetinin altında birim kıymetleri haiz olanlarının) ithalatında ileriye yönelik olarak yürütülecek olan gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esasları içerir.

– “…(2) Gözetim Belgesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun eşyanın gümrük kıymetine ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez. Gözetim Tebliğinin 1.maddesinde belirtilen kıymet, 4458 sayılı Gümrük Kanununun eşyanın gümrük kıymetine ilişkin hükümlerinin uygulanmasına esas teşkil etmez.” ifadelerine yer verilmiştir.

-Söz konusu eşyanın henüz millileşmeden devredilmesi halinde 3065 sayılı KDV Kanununun 6.maddesi uyarınca KDV hesaplanmayacağı tabiidir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 8

– “İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.” Hükmünün yer almaktadır.  

– 24.madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına hangi ilavelerin yapılacağı (27.maddede belirtilenlerin dışında herhangi bir ilavenin yapılamayacağı), 28.maddesinde ise ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırt edilebilmeleri koşuluyla gümrük kıymetine dahil edilmeyecek giderler sayılmıştır.

Türkiye İle Avrupa Birliği Arasında Yapılan IPA II Çerçeve Anlaşmasının 28.maddesi ne göre: “… Birlik yüklenicileri tarafından yapılan tüm ithalatların, gümrük vergilerine, ithalat vergilerine, Katma Değer Vergisine (KDV), özel tüketim vergileri ve diğer özel tüketim vergilerine ya da eş etkiye sahip diğer benzer vergi, gümrük vergisi veya harçlara tabi olmaksızın, Türkiye Cumhuriyeti’ne girmesine izin verilir. …”.

– … “Aynı Anlaşmanın 28-2/a maddesinde; Birlik yüklenicileri tarafından yapılan tüm ithalatların, gümrük vergilerine, ithalat vergilerine, Katma Değer Vergisine (KDV), özel tüketim vergileri ve diğer özel tüketim vergilerine ya da eş etkiye sahip diğer benzer vergi, gümrük vergisi veya harçlara tabi olmaksızın, Türkiye Cumhuriyeti’ne girmesine izin verilir. Bu muafiyet, sadece Birlik sözleşmesi kapsamında Birlik yüklenicileri tarafından tedarik edilen mallar ve/veya verilen hizmetler ve/veya yapılan işlere ilişkin olarak yapılan ithalatlara uygulanır. Türkiye Cumhuriyeti, sözleşmenin hükümleri uyarınca, Birlik Yüklenicilerine teslim edilmek üzere ve sözleşmenin normal uygulanması bakımından hemen kullanılmasını sağlamak için söz konusu ithalatın, yukarıda belirtilen vergi, gümrük vergisi veya harçlar ile ilgili herhangi bir uyuşmazlık veya gecikme olmaksızın giriş noktasından serbest bırakılmasını sağlar” hükmüne yer verilmiştir.

1 Sayılı Türkiye – Avrupa Birliği  Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği’nin 4.2.,   4.2.2., 4.2.2.2.,  4.2.2.6.,  4.2.3.,  4.2.3.1.,  4.2.3.2., Madde Başlıkları Altında:  KDV İstisnası ve uygulaması, KDV istisnasının şartları, İstisnadan yararlanacak kişi ve kuruluşlar, KDV iadesi, vb., hususların yer aldığı görülmektedir.

II- KONUYA  İLİŞKİN  YARGI  KARARLARINDAN  ÖRNEKLER 

1) Danıştay 7.Dairesi, 2005/3096 Esas No, 2008/1303 Karar No, 28.02.2008 Tarihli Kararın’da Özetle; “…  Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere  başvurulması gerektiği; ayrıca gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu tespit amacıyla, her zaman, her türlü bilgi ve belgeyi inceleyerek değerlendirme hak ve yetkisine sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 8

Bakanlar Kurulu Kararlarıyla getirilen gözetim önlemlerinin amacı ise, bir malın, aynı veya ikame edilebilir malları üreten yerli üreticiler üzerinde, zarar tehdidi yaratan miktar ve/veya şartlarda ithal edilmesi halinde, söz konusu malın ithalatının, ithalattaki gelişmelerin gözlemlenmesidir. Gözetim önlemleri, bu amacın gerçekleştirilmesini sağlamanın ötesinde bir uygulama içermemektedir.
Korunma önlemleri ise, bir malın aynı veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticiler üzerinde, ciddi zarar veren veya ciddi zarar tehdidi oluşturan miktar ve/veya şartlarda ithal edildiği hallerde, ülke menfaatleri de göz önüne alınarak, yapılacak soruşturma sonucunda, başvurulması öngörülen; gümrük  vergisinde artış yapılması, ek mali mükellefiyet getirilmesi, miktar/değer kısıtlaması getirilmesi (kota uygulaması), tarife kontenjanı uygulanması veya bu önlemlerin hepsinin bir arada uygulanması gibi önlemlerden ibarettir.
Gözetim uygulamasında; Ticaret Bakanlığı’nca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re`sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla inceleme başlatılması söz konusudur. Bu inceleme sonunda, gözetim uygulanmasına karar verilmesi durumunda, amaçlanan, bir malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması değil; o malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesidir.
Dolayısıyla; bir eşyanın belli kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi durumu için öngörülen “gözetim belgesi” ibrazı zorunluluğuna uyulmaması halinin; kıymet ve kıymeti etkileyen diğer hususlar yönünden gümrük yükümlüsünün beyanının kabul edilmeyerek, 4458 sayılı Kanunun “Eşyanın Gümrük Kıymeti” başlıklı Üçüncü Bölümünde öngörülen satış bedeli yöntemini izleyen diğer yöntemlerin uygulanmasını  gerektiren yasal ve hukuksal durum olarak kabulü olanaklı değildir.
Bu bakımdan: olayda; yalnızca, beyan edilen kıymetin, 2003/19 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğde öngörülen 5 Amerikan doları birim kıymetin altında olması nedeniyle  gözetim belgesi ibrazı zorunluluğunun bulunması hali, yöntem atlanmasını gerektirmediğinden, Tebliğde öngörülen birim kıymet esas alınarak yapılan ek tahakkuka vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık; bu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararında da, isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, temyiz isteminin reddine, oybirliği ile karar verildi.” denilmektedir.

2) Danıştay 7.Dairesi, 2008/3687 Esas No, 2009/2639 Karar No, 27.05.2009 Tarihli Kararın’da Özetle; “…  Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği; ayrıca gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu tespit amacıyla, her  zaman her türlü bilgi ve belgeyi inceleyerek değerlendirme hak ve yetkisine sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.  … 

Gözetim uygulaması öngörülmesi aşamasında, gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, sadece, “gözetim belgesi”

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 8

ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması hali, Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektirir bir durum değildir.  

Olayda, gerek, beyan edilen pozisyon için, gerekse, tahlil sonucu belirlenen pozisyon için Tebliğde belirtilen kıymetler, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığı gibi, Tebliğde de, böyle bir durumda, belirtilen kıymetin esas alınması suretiyle ek tahakkuk yapılmasını öngören herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, gözetim önlemlerinin yanlış algılanması suretiyle yapılan ek tahakkukta mevzuata uyarlık görülmemiştir.

Bu bakımdan, dava konusu işlemin belirtilen gerekçeyle iptal edilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen kararda isabet yoktur.  

Açıklanan nedenle; temyiz isteminin kabulüne, mahkeme kararının bozulmasına, bozma kararı üzerine, Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına, 27.05.2009 gününde oybirliği ile karar verildi.”  Denilmiştir.

3) Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun YD İtiraz No: 2017/1064 sayılı, 07/12/2017 tarihli Kararı’nda Özetle: “…  Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 07/02/2012 günlü, 2012/3 sayılı Genelgesi’nin 3.maddesinde, “Gümrük Yönetmeliği’nin 180.maddesi kapsamında yapılan kontrolde, gözetim belgesi olmadığı halde beyan edilen kıymetin ilgili tebliğde belirtilen kıymete ulaşmaması durumunda, yükümlü ek beyanı ile ithal eşyasının  kıymetinin ilgili tebliğde belirtilen kıymete ulaşmasını sağlar ve ihtirazı kayıt yapmayacağına dair taahhüt verirse eşyanın serbest dolaşıma girişinde gözetim belgesi aranmayacaktır. Söz konusu ek beyan, BİLGE programında usulüne uygun olarak “Yurt Dışı Diğer Giderler” altında yapılabilecektir.  … Ancak; daha önce yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmasına karşın kıymet artırımına karşı dava açtığı tespit edilen yükümlüler, tekrar yukarıda izah edilen uygulamadan faydalanamayacaktır.” Bu durumda, yükümlüler, 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar’ın 4.maddesinde yer alan “İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra ‘Gözetim Belgesi’ de aranır.” hükmü gereğince Ticaret Bakanlığından ilgili eşya için alacakları Gözetim Belgesini ibraz etmek zorundadır. Gözetim Belgesi ibraz edilmemesi halinde ise eşyanın serbest dolaşıma girmesine izin verilmeyecektir.” şeklinde değiştirilmiştir.  … 

Daire kararında belirtildiği gibi, idarenin, ithalatın ülke ekonomisi yararına ve uluslararası ticaretin gereklerine uygun olarak düzenlenmesini sağlamak amacıyla, ticaret politikası önlemlerinden biri olarak öngörülen gözetim uygulaması kapsamında, gözetim uygulamasına tabi tutulan bir malın ithalatında yükümlülerden gözetim belgesini istemesi, belgenin ibraz edilmemesi halinde de malın serbest dolaşıma  girmesine izin verilmemesine yönelik düzenleme yapabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Ancak, kıymet artırımına karşı dava açtığı tespit edilen yükümlülerin, bir daha genelgedeki uygulamadan

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 8

faydalanamayacakları yolundaki uyuşmazlık konusu düzenleme ile, hak arama özgürlüğünün kısıtlandığı anlaşıldığından, hukuka uygunluğundan bahsetmenin imkânı yoktur.

Açıklanan nedenlerle, davacının itirazının KABULÜ ile Danıştay Onuncu Dairesi’nin 03/07/2017 günlü, E:2017/371 sayılı yürütmenin durdurulması isteminin reddi kararının kaldırılmasına, olayda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 4001 sayılı Kanunla değişik 27. maddesinde öngörülen  ve yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için gerekli olan koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına, 07/12/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.”  Denilmektedir.

4) Danıştay 7.Dairesi’nin 2018/139 Esas No, 2021/1531 Karar No, 12/03/2021 Tarihli Kararı’nda Özetle;

“ … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: … İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, gözetim kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, bu kıymetin ithalata konu edilen eşyaya ait gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınamayacağı, bu nedenle gözetim kıymetinden kaynaklanan fark vergilerde ve bu vergilere vaki itirazın reddine dair işlemde hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.    …

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;
1) Temyiz isteminin reddine,
2) …. Bölge İdare Mahkemesi … Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 12/03/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.” Denilmektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 6 / 8

5) İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5.VDD’nin, 2019/4039 Esas, 2020/1661 Karar Sayılı, 27.02.2020 Tarihli Kararı’nda Özetle; “ … İSTEMİN ÖZETİ: Davacı adına tescilli 28.12.2017 tarih ve IM224607 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyadan kaynaklı fazla ödendiği belirtilen ilave gümrük vergisi ve katma değer vergisinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Gümrük Müdürlüğü kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle açılan davada; davacı tarafından ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin, 4458 sayılı Kanunun 211.maddesi  uyarınca yapılan geri verme kaldırma başvurusunun, İstanbul Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünce, açık olarak ihtilaf konusu beyanname muhteviyatı eşyaların 2010/1 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında olduğu gerekçesiyle reddedildiğinin görüldüğü, davacı tarafından ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin, 2010/1 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğde öngörülen kıymetin altında olması sebebiyle, gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirildiği, ancak, Tebliğde belirtilen birim kıymetin, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığı, bu duruma göre, Gümrük Kanununun 211. maddesinin öngördüğü şekilde kanunen alınmaması gereken bir verginin söz konusu olduğu ve yapılan geri verme-kaldırma başvurusunun 4458 sayılı Kanun’un 211. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, gözetim önlemlerinin yanlış uygulanması suretiyle ödenen verginin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, ödenen ilave gümrük vergisi ve katma değer vergilerinin, tahsil tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davacıya iadesine karar veren İstanbul 4. Vergi Mahkemesi’nin 29/03/2019 gün ve E:2018/1824, K:2019/719 sayılı kararının; davacı tarafından iadesi talep edilen vergilerin gözetim uygulamasından kaynaklandığı iddia edilmekte ise de, söz konusu vergilerin 2016/9422 sayılı İthalat Rejimine Ek Karara dayandığı, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.   …

TÜRK MİLLETİ ADINA  

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci Vergi Dava Dairesince gereği görüşüldü:  … Olayda, davacı tarafından ithal edilen ve 4819.50.00.10.00 GTİP’te beyan edilen eşyanın, yukarıda açıklamasına yer verilen 2016/9422 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca %25 oranında ilave gümrük vergisine tabi olduğu anlaşıldığından, ödenen vergilerin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme vaki itirazın zımnen reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine,  …  temyizi kabil olmamak üzere kesin olarak 27/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” Denilmiştir.

6) Danıştay 7.Dairesinin Esas No: 2021/1268, Karar No: 2023/1835, 30/03/2023 tarihli Kararında Özetle: “… Davanın konusu; Ticaret Bakanlığı Gümrükler

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 7 / 8

Genel Müdürlüğünün 22/01/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Genelgesi’nin 3. maddesini değiştiren, “Kıymet Kriterli Gözetim Uygulaması” konulu, 31/03/2021 tarih ve 2021/13 sayılı Genelgenin iptali istenilmektedir.

…   Eşyanın gözetim kıymet belgesi sunulmaksızın ithal edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işleme karşı açılan bir davada, eşyanın ithalinde ibraz edilmesi gereken gözetim belgesinin, 4458 sayılı Kanun’un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde sayılan
belgeler arasında yer almadığı, Gözetim Tebliğinde getirilen düzenleme ile eşyanın ithalinin sınırlandırılmasının veya şartlı olarak ithaline izin verilmesinin değil, ithali serbest olan eşyanın ithalat seyrinin izlenmesi ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına gerek olup olmadığının belirlenmesinin amaçlandığı, anılan belgenin ibraz edilmemesi nedeniyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptali yolunda verilen karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin karar, Dairemizin 25/05/2021 tarih ve E:2020/1936, K:2021/12449 sayılı kararıyla onanmış bulunmaktadır.
Bu durumda, yukarıda aktarılan hususlar göz önüne alındığında uyuşmazlık konusu Genelge ile ihdas edilen düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: 

Açıklanan nedenlerle;
1. Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 22/01/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Genelgesi’nin 3. maddesini değiştiren, “Kıymet Kriterli Gözetim Uygulaması” konulu, 31/03/2021 tarih ve 2021/13 sayılı Genelgenin İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam 588,80 Türk Lirası yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 9.500,00 Türk Lirası vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içerisinde Danıştay Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” Denilmiştir. 

– Yukarıda yer alan yargı kararları da dikkate alındığında: Gümrük işlemlerini takip ettiğimiz ………. Vergi Numaralı ………….Ltd. Şti. adına Müdürlüğünüzde işlem gören ilgi (a)’da kayıtlı 13.07.2023 tarih ve ………..sayılı SDGB’nin gümrük işlemlerinin tamamlanarak söz konusu eşyaların acilen tarafımıza teslim edilmesi hususunda,

Bilgi ve gereğini arz ederiz.

Kocaeli, 12.12.2025
Kerim Çoban

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 8 / 8

KDV KANUNU’NUN 24.MADDESİNDEN HAREKETLE, VADELİ İTHALATLARDA OLUŞAN KUR FARKININ İTHALATTA KDV MATRAHINA KATILMASI GEREKİR Mİ?

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

– Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler ithalatta KDV matrahının unsurudur.

–  “ … İthal eşyasının gümrük kıymetine veya ithalatta KDV matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet  veya matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun ilgili firmanın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulması ve vergileri de aynı süre içinde ödenmesi gerekir.

– Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri gibi ithalatta katma değer vergisi matrah unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal  ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir. 

– İstisnai kıymetle beyana ilişkin tamamlayıcı beyanların süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle zamanında ödenmeyen gümrük vergileri için eşyanın serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescil tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre  belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi tahsil edilir ve Kanunun 241.maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır. 

– Aşağıda yazılı unsurlar KDV matrahına dahildir:
a) Teslim alanın gösterdiği yere kadar satıcı tarafından yapılan taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri,
b) Ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlar,
c) Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                       Sayfa 1 / 5

– Bilindiği üzere, 3065 sayılı KDV Kanununun 21/c maddesi uyarınca, “gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler“, ithalatta KDV matrahına dahil edilmektedir.

Hazine ve Maliye Bakanlığının “Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği“nin “III/A-2” bölümünde, “Ayrıca, gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve munzam sigorta ücreti, destekleme ve fiyat istikrar fonu ve konut fonuna katılma payları gibi ödemeler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan ve yine gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar oluşan fiyat farkı ve kur farkı gibi ödemeler KDV’nin matrahına dahildir.
Bu kapsamda, örneğin, ithal edilen eşyanın gümrük antreposuna konulduğu tarihten gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar geçen süre için ödenen ardiye ücreti üzerinden KDV Kanununun (17/4-o) maddesine göre KDV hesaplanmadığından vergilendirilmeyen bu tutar, ithalatta KDV matrahına dahil edilir. Malın, ithalat işlemi gerçekleştikten sonra da gümrük antreposunda kalmaya devam etmesi durumunda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet için ayrı bir fatura düzenlenebileceği gibi antrepodan çekiş sırasında işlem için tek bir fatura da düzenlenebilir. Bu durumda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen ardiye hizmet bedeline isabet eden tutar, fatura üzerinde ayrıca gösterilir ya da “İşlem bedelinin… TL’si gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet bedeline aittir.” şeklinde bir açıklama yapılır.” denilmektedir.

Bu düzenleme çerçevesinde, eşyanın, ithalat işlemi gerçekleştikten sonra da gümrük antreposunda kalmaya devam etmesi durumunda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet için ayrı bir fatura düzenlenmesinin mümkün bulunduğu; tek fatura düzenlenmesi durumunda ise; gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen ardiye hizmet bedeline isabet eden tutarın fatura üzerinde ayrıca gösterilebileceği ya da “İşlem bedelinin … TL’si gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet bedeline aittir.” şeklinde bir açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır    …” denilmektedir.

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ  

Gümrük beyannamesinin tescili tarihine kadar yapılan, Gümrük beyannamesinin tescili sırasında belli olan Gümrük kıymet unsurları ile vergilendirilmeyen İthalatta KDV Matrahına girin KDV Matrah Unsurlarının (depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi yurt içi giderleri ile ithalatta katma değer vergisi matrahına giren diğer KDV matrah unsurlarının) beyan sırasında/ beyannamenin tescili anında  beyan edilmesi,

– Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen ardiye, depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi ithalatta Katma Değer Vergisi Matrah Unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurunun firma  muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili/ beyannamenin tescil edildiği Gümrük idaresine beyanda bulunulması ve vergileri de aynı süre içinde ödenmesi,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 2 / 5

– İthalatta KDV Matrahına Giren; Ardiye, Depolama, Demoraj, vb. giderlerin tespiti/ hesaplanması sırasında Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar (tescil tarihi dahil) yapılan kısmın dikkate alınması (KDV matrahına katılması), beyanname tescil tarihinden sonraki kısma tekabül eden tutarların KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, ayrıca Demoraj faturalarında “Free döneme” tekabül eden tutarında KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, 

 [e) Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve  (p) bentlerinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri] KDV’den istisna olup, özellikle döviz transferleri (Mal bedeli ödemeleri) başta olmak üzere banka transfer yazılarına dikkat edilerek, Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olan (BSMV tahsil edilmiş) işlemler 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-e.maddesi gereği KDV’den istisna olduğu için, BSMV tahsil edilen söz konusu dekont/ yazı tutarlarının ithalatta KDV matrahına katılmaması,

– Söz konusu giderlerle ilgili olarak süresi içinde tamamlayıcı beyanda bulunularak (Eksik İthalatta KDV Matrah Unsurlarının mahiyet ve tutar itibariyle tahakkuk ettiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili gümrük idaresine bilgi verilmesi ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi) işlemin tamamlanması,

– ithal eşyasının gümrük kıymetine veya ithalatta KDV matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya KDV matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulması ve tahakkuk eden vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi,

Gerekir.

Öte Yandan, belirtilen süre içinde böyle bir beyanın verilmemesi ve bu durumun sonradan yapılan denetimler sonucunda Müfettişler veya Gümrük idaresice tespit edilmesi halinde Gümrük Kanunu’nun 234/1. Maddesine göre üç kat para cezası uygulanması gerekir.

Diğer taraflar, mezkûr süre içinde böyle bir beyanın verilmemesi, ancak söz konusu aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce, beyan sahibince ilgili gümrük idaresine bildirilmesi/ beyan edilmesi durumunda ise söz konusu cezalar yüzde on (% 10) oranında uygulanır.

Kişisel görüşümüz: KDV Kanunu’nun 21/c maddesi yürürlükte iken, bu madde değiştirilmeden, KDV Kanunu’nun 24/c maddesinden hareketle Vadeli ithalatlarda oluşan Kur Farkı İthalatta KDV Matrahına katılamaz ve KDV alınamaz.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 3 / 5

Bilindiği üzere; “Vadeli Akraditif, Mal Mukabili Ödeme ve Kabul Kredili Ödeme” şekillerine göre yapılan ithalatlar ile,

– “Peşin ödeme” şekline göre yapılan ithalatta, ithalat bedeli, ithalat beyannamenin (SDGB)’nin tescil tarihinden çok daha önce bankaya/ aracı bankaya yatırılmış olsa bile, ithalat/ mal bedelinin ithalat beyannamesinin tescil tarihinden üç iş günü ve sonrasında yurt dışına transfer edilmesi/ gönderilmesi durumunda % 6 KKDF ödenmesi gerekmektedir. 

Bize göre:  KDV Kanunu’nun 24.maddesindeki kur farkı, (KDV Kanunu’nun 21/c maddesinde belirtilen “Beyannamesin tescil tarihine kadar” sınırlaması sebebiyle İthalatta KDV matrahına katılamaz.

– KDV Kanunu’nun 24.maddesindeki kur farkı Hizmet İthalatını ilgilendirmekte, Mal/ Eşya ithalatını ilgilendirmemekte, eşya/ mal ithalatını Kanun’un 21/c maddesi ilgilendirmektedir.

Örneğin: Firmamızın makine parkı ve demirbaş makinelerin bakımı ve onarımı için yurtdışından mühendislik hizmeti alındığını, Türkiye’ye mühendislerin gelerek bir hafta çalıştıkları ve karşılığında da 01.01.2025 tarihi itibarı ile 10.000-USD tutarında mühendislik (hizmet) faturası düzenlendiğini ve faturanın 05.01.2025 tarihinde Firmamıza ulaştığını ve 10.01.2025 tarihinde Firmamızın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiğini, bahse konu mühendislik gideri faturası eşya ithalatını/ gümrük idaresini ilgilendirmediği, hizmet ithalatı olduğu için Firmamız tarafından Ocak ayı içinde veya takip eden ayın (Şubat) 26’sına kadar bağlı bulunduğumuz vergi dairesine beyan edilmesi gerektiğinden hareketle, Firmamızın bu faturayı 26.02.2025 tarihinde Sorumlu Sıfatıyla 2 Nolu KDV Beyannamesiyle ilgili Vergi Dairesine beyan ettiğini, beyan tutarının / Matrahın (1-USD= 30-TL, 10.000-USD X 30-TL = 300.000-TL) 300.000-TL olduğunu ve Vergi Dairesine 300.000-TL beyan edildiğini fakat, ilgili mühendislik fatura tutarının/ giderinin bir kısmının veya tamamının yurt dışına transferinin daha sonra, örneğin 01.04.2025 tarihinde yapıldığını ve (01.04.2025 tarihi itibari ile döviz kurunun 1-USD = 32-TL olduğunu ve 10.000-USD x 32-TL = 320.000-TL) 20.000-TL kur farkının doğduğunu varsayalım.

Mali mevzuata göre, ilgili hizmet/ gider tutarının bir kısmının veya tamamının 2 Nolu KDV beyanından sonra Yurtdışına yapılması ve bu arada döviz kurunun yükselmesi nedeniyle, aradaki kur farkının da, döviz transferinin yapıldığı ay içinde veya takip eden ayın 26’sına kadar İlgili Vergi Dairesine Düzeltme  Beyannamesiyle beyan edilerek tekabül eden KDV’nin ödenmesi gerekmektedir.  

Yine, başka bir Örnek (Müfettişken yaptığımız bir Sonradan Kontrol İncelemesi sonucu düzenlenen rapordan küçük bir alıntı): [[ “…   2) Raporumuz eki Tablo III’de ayrıntılı bilgileri yer alan ve Firmanızın muhasebe kayıtlarından seçilen bazı gider unsurlarına ilişkin yurt dışı döviz transferlerinin (Toplam 153 satır ödeme/transfer), sorumlu sıfatıyla ilgili vergi dairesine verilen 2 Nolu KDV Beyannamelerinden (Beyandan) sonra yapıldığı ve bu arada döviz kurlarının yükseldiği, döviz kurlarının yükselişinden  kaynaklanan matrah farkına tekabül eden KDV’nin ilgili vergi dairesine düzeltme beyannamesi verilerek beyan edilmediği/ödenmediği anlaşılmıştır. Konu hakkındaki kanuni dayanak ve gerekçeler ile ilgili mevzuat son derece açık ve sarih olup, döviz kurunun yükselişinden kaynaklanan ve TL olarak artan söz

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 4 / 5

konusu matrah farklarına tekabül eden KDV’nin; 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 24.maddesi, 117 sayılı  Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin “4.2.Matrahta Değişiklik” başlıklı mevzuat hükümleri, KDV Uygulama Genel Tebliği ile Maliye Bakanlığı’nın konuya ilişkin Muktezaları/Özelgeleri {Örneğin: 1) “… Bedeli döviz olarak ifade edilen işlemlerde, işlem tarihi ile nakden veya hesaben tahsil edildiği tarih arasındaki kur farkı bedelin bir unsuru olarak işleme ait oran üzerinden katma değer vergisine tabi olacaktır…..” (Maliye Bakanlığı’nın 04.08.1995 tarih ve 53532 Sayılı Muktezası), Örneğin: 2) “…Katma değer vergisine tabi bir mal teslimi veya hizmet ifasına bağlı olarak ortaya çıkan vade farkı, faiz, fiyat farkı ve mahiyet olarak bunlardan farklı olmayan kur farkları Kanunun 24’üncü maddesi uyarınca vergiye tabi işlemin matrahına dahil edilerek vergilendirilmektedir…” (Maliye Bakanlığı’nın 19/10/2006 Tarih ve 82206 Sayılı Muktezası)} gereği KDV Düzeltme Beyannamesiyle ilgili vergi dairesine beyan edilmesi gerekir. ”  

Kısacası, Raporumuz eki Tablo III’de ayrıntıları yer alan ve kur farklarından kaynaklanan KDV’nin, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 6, 8, 9 ve 10, 24, 34, 35.maddeleriyle 117 sayılı KDV Genel Tebliği’nin 4.2. “Matrahta Değişiklik” başlıklı mevzuat hükümleri, KDV Uygulama Genel Tebliği ile bu konudaki Muktezalar ve diğer ilgili mevzuat hükümleri gereği ilgili Vergi Dairesi’ne beyan edilerek ödenmesi gerekir ( Ek: 2 ). 

– 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 371.maddesinden “Pişmanlık ve Islah” faydalanabilirsiniz. ]].  …

Bilgilerine sunulur.

Kocaeli, 08.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 5 / 5

GÜMRÜKTE ROYALTY-LİSANS TUTARININ BEYANI

I- EŞYANIN GÜMRÜK KIYMETİ VE ROYALTİ

A- Eşyanın Gümrük Kıymeti

– İthal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25.maddesinin 1.fıkrasında, 24.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26.maddesinde ise, 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII.maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT’ın VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17.maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

B- Royalti ve Lisans Ücretleri

– Royalti ve lisans ücretlerinin başlıca dayanak ve uygulamasına ilişkin hükümleri; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 27/1-c maddesi, Gümrük Yönetmeliği’nin 56.maddesi, 28.06.2014 tarih ve 29044 sayılı  R.G.’de yayımlanan Gümrük Kıymeti İlişkin 2 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği ile Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/48 sayılı Genelgesi’nde ayrıntılı şekilde yer almaktadır.

Royalti Kavramı: Hukuk Terimleri Sözlüğünde bir lisans veya marka sahibinin sahip olduğu hakları bir başkasına devretmesi karşılığı aldığı bedeldir. Kiralanarak veya üretim birimi üzerinden verilebilir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                 Sayfa 1 / 5

Lisans Kavramı: Maddi olmayan hukuki bir malın, bir ihtiranın veya eserin, ücret karşılığında belli bir süre kullanmak üzere bir başkasına devrettiği sözleşme olarak tanımlanmaktadır.

Lisans Sözleşmesi: Marka ve patent hakkı yanında üretim yönetimi veya teknik bilgi (know-how) gibi üretim proseslerini de içermektedir.

Royalti Veya Lisans Ücreti: İthal eşyasının imalatı, ihraç edilmek üzere satışı veya kullanımı ya da yeniden satışı ile ilgili hakların kullanımı nedeniyle patent, dizayn, know-how, model, marka, tescilli tasarım, telif hakkı ve imalat prosesleri gibi adlar altında yapılan ödemelerdir.

İmalat Kavramı; maddeleri makina, cihaz, tezgah, alet, el emeği vasıtasıyla kısmen veya tamamen değiştirmek, işlemek ya da maddeye ürünün bünyesinde bir fonksiyon yüklemek suretiyle yeni ürün elde edilmesini ifade eder.

Franchise(ing): “Kısaca sözlük anlamı; 1) Hükümet tarafından verilen imtiyaz veya muafiyet,
2) ortak işletmecilik, mümessillik, bir markanın isim hakkının alınması, bir üretici ya da hizmet sunucu ile bir kuruluş arasında, ürün ya da hizmetin genellikle sınırları belirlenmiş bir yörede pazarlanması yolunda varılan anlaşma” demektir. Türkçe karşılığı “imtiyaz” olan franchise, İngilizce bir kelimedir.

1- Royalti ve lisans vb. ücreti/ tutarı, miktarı ilgili ithalat beyannamesinin (SDGB) tescili sırasında belli ise beyannamenin tescili (beyan) sırasında eşyanın gümrük kıymetine katılarak beyan edilir.

2- Royalti ve lisans vb. ücreti/ tutarı, miktarı ilgili ithalat beyannamesinin (SDGB) tescili sırasında belli değil ise; ilgili royalti sözleşmesi ilgili gümrük idaresine/ Bölge Müdürlüğüne ibraz edilerek, ithalat normal fatura tutarı üzerinden, Gümrük Yönetmeliği’nin 53.maddesi gereği istisnai kıymetle beyan edilerek  gerçekleştirilir, sonrasında royalti – lisans miktarı/ tutarı belli olunca ve ilgili royalti – lisans faturası ithalatçı firmanın muhasebe kayıtlarına girdiği tarihi takip eden ayın 26’sına kadar Gümrük Yönetmeliğinin 53 ve 150.maddelerine göre işlem yapılır/ tamamlayıcı beyanda bulunulur.

3- Royalti-lisans tutarı, yapılan sözleşme gereği ithal edilen ürünlerin kıymeti veya miktarı göz önüne alınarak ilgili SDGB veya SDGB’lere dağıtılarak, beyan edilir. Ya da, yine royalti sözleşmesi şartlarına göre bulunacak/ belirlenecek katsayı ile ithal edilen ürünlere ilişkin SDGB/ veya SDGB’lerinin tutarlarının çarpımı ile her beyannameye düşen royalti miktarı bulunur ve gümrük idaresine beyan edilir.

4- Royalti-lisans ücretlerinin/ tutarlarının, brütleştirilmiş tutar üzerinden beyan edilmesi (İlgili vergi dairesine Muhtasar Beyanname ile beyan edilerek tekabül eden Stopajın, ilgili Gümrük İdaresine beyan edilerek te KDV ile diğer gümrük vergilerinin ödenmesi) gerekir.

5- Franchisee fee, redevans/redevance, royalti, lisans ücreti, telif hakkı vb. gayri maddi hakların kullanımı karşılığı olarak ithal edilen eşya ile ilgili olarak ödenen ve ya ödenecek olan, yani, gümrük kıymetinin bir unsuru olan bahse konu giderler (Yapılan anlaşma gereği hak sahibine net tutar olarak yapılıyor ise)

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 5

stopaj oranı dikkate alınarak brüte çevrilmesi ve ulaşılacak brüt tutar üzerinden ilgili gümrük  idaresine beyan edilerek tekabül eden gümrük vergi ve resimlerinin tahsil edilmesi gerekir.      … 

II- GAYRİ MADDİ HAK KAZANÇLARININ BRÜTLEŞTİRİLMESİ

A- Gayri Maddi Haklarla İlgili Bazı Mevzuat Hükümleri

Bu konudaki en geniş izahat “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında 1 Seri Nolu Genel Tebliğ”in 10.maddesinde yapılmış olup, buna göre;

Gayri Maddi Haklar: Sinema filmleri, radyo-televizyon yayınlarında kullanılan filmler ve bantlar dahil olmak üzere edebi, artistik, bilimsel her nevi telif hakkının veya her nevi patentin, alameti farikanın, desen veya modelin, planın, gizli formül veya üretim yönteminin veya sınai, ticari, bilimsel tecrübeye dayalı bilgi birikiminin kullanma imtiyazı, kullanma hakkı veya satışı ile sınai, ticari, bilimsel teçhizatın kullanma imtiyazı veya kullanma hakkını ifade etmektedir. Başka bir ifadeyle, gayri maddi haklar patent, ticari marka, ticari unvan, tasarım ya da model gibi sınaî varlıkların kullanım hakkı ile edebi, sanatsal eserlerin mülkiyet hakları ile ticari bilgi birikimi (know how) ve ticari sırlar gibi fikri hakları kapsamaktadır. Gayri maddi haklar özellikleri nedeniyle ticari gayri maddi haklar ve pazarlama amaçlı gayri maddi haklar olmak üzere iki grup altında değerlendirilmektedir.

Ticari Gayri Maddi Haklar: Bir malın üretiminde ya da bir hizmetin sağlanmasında kullanılan patentler, know-how, dizaynlar ve modeller ile müşterilere transfer edilen ya da ticari faaliyetin işletiminde kullanılan (bilgisayar yazılım programları gibi) ticari varlık niteliğine sahip gayri maddi hakları ifade etmektedir.

Pazarlama Amaçlı Gayri Maddi Haklar İse: Bir ürün ya da hizmetin ticari amaçlı olarak kullanımına yardımcı olan ticari markalar ve ticari unvanlar, müşteri listeleri, dağıtım kanalları ile ilgili ürün açısından önemli bir promosyon değerine sahip nevi şahsına münhasır isimler, semboller ya da resimler gibi gayri maddi hakları ifade etmektedir.
Gayri maddi hakların satışı, temliki (bir mülkü birine mülk olarak verme), devri, kullanımı yada kiraya verilmesi sonucu elde edilen kazançlarada gayri maddi hak kazancı veya  gayrimenkul sermaye iradı denir.

B- Gayri Maddi Hak Kazançlarının Brütleştirilmesi

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15/7. ve 30/11. maddelerinde: Yapılacak vergi kesintisinde, kazanç ve iratların gayrisafi tutarları üzerinden dikkate alınacağı, kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde vergi kesintisinin, fiilen ödenen tutar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanacağı belirtilmiştir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 5

Gayri maddi hak sahipleri genellikle alacakları tutarın net olarak (her hangi bir kesinti yapılmadan) kendilerine ödenmesini isterler, bu nedenle ilgili anlaşmalarda çoğunlukla ödemenin net olarak yapılacağı belirtilir.

Gayri maddi hak kazançlarında ödenecek vergi (stopaj) matrahını bulabilmek için yapılan ödemenin brüt tutar üzerinden mi (ödenecek vergi kesintisi yapılarak geriye kalan kısmın hak sahibine ödenmesi), yoksa  net tutar özerinden mi yapıldığının araştırılması, ödeme net tutar özerinden yapılmış veya yapılacak ise söz konusu ödeme bedelinin, stopaj oranı dikkate alınarak (Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması “ÇVÖA” varsa burada belirtilen oran, anlaşma yoksa genel stopaj oranı olan % 25 dikkate alınarak) brütleştirilmesi gerekmektedir.

Brütleştirilmiş gayri maddi hak kazancının/ödemesinin, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği tarihteki merkez bankası döviz alış kuru üzerinden TL’ye çevrilerek, bulunacak meblağ üzerinden Stopaj ve KDV’nin hesaplanması/ödenmesi gerekir.

Örnek 1: Türkiye’de üretici olan X firması tarafından, Türkiye’de yaptığı üretim için Almanya’da mukim Y firmasına 100.000-EUR royalty faturası karşılığında ödeme yapılacağını varsayalım. 

Not-1: Türkiye’de yapılan üretim için veya herhangi bir ürünün Türkiye’de çoğaltılması için ödenen royalti-lisans ücreti Gümrük Kıymetini ve Gümrük İdaresini ilgilendirmemektedir. Haliyle Gümrük İdaresine de beyan edilmesi gerekmemektedir). Yapılacak ödeme iki farklı şekilde, gerçekleştirilebilir.

Birinci yöntem; Ödeme brüt olarak, stopajı/vergisi kesilerek (Türkiye ile Almanya arasında mevcut olan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması “ÇVÖA” gereği % 10 stopaj kesilerek) geriye kalan 90.000-EUR Almanya’da mukim Y firmasına gönderilir. Bahse konu royalty ödemesine istinaden ilgili vergi dairesine yapılan stopaj matrahı (Kurumlar Vergisi) beyanı ve sorumlu sıfatıyla KDV matrahı beyanı 100.000-EUR karşılığı TL olarak beyan edilir.

İkinci yöntem; Ödeme net olarak, net tutar üzerinden 100.000-EUR olarak Almanya’da mukim Y firmasına gönderilir. Bu durumda, stopaj matrahına ulaşmak için yapılan ödemenin brütleştirilmesi, brüte taşınması gerekir. Şöyle ki: % 90’ı  100.000-EUR ise,  % 100’ü  ne kadardır? İçler dışlar çarpımı sonucunda, bütün vergi hesaplamalarımızda dikkate almamız gereken Brütleştirilmiş matrah 111.111,11-EUR olup, tüm vergilerin, Kurumlar Vergisi/Stopaj ile sorumlu sıfatıyla ödenecek KDV’nin bu tutar (yani 111.111,11-EUR  matrah) üzerinden ilgili vergi dairesine Muhtasar Beyanname ve 2 Nolu KDV Beyannamesiyle beyan edilip ödenmesi gerekir.

Örnek 2: Türkiye’de üretici olan A firması tarafından, Türkiye’de yaptığı üretim için Pakistan’da mukim B firmasına 100.000-USD royalty-lisans faturası karşılığında ödeme yapılacağını ve Türkiye ile Pakistan arasında Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) olmadığını varsayalım. Yapılacak ödeme iki farklı şekilde, iki farklı yöntemle gerçekleştirilebilir.

Birinci yöntem; Ödeme brüt olarak, stopajı/vergisi kesilerek (Türkiye ile Pakistan arasında ÇVÖA olmadığı için genel oran olan % 25 stopaj kesilerek) geriye kalan 75.000-USD Pakistan’da mukim B firmasına gönderilir. Bahse konu lisans ödemesine istinaden ilgili vergi dairesine yapılan stopaj matrahı (Kurumlar Vergisi) beyanı ve KDV matrahı beyanı 100.000-USD karşılığı TL olarak beyan edilir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 5

İkinci yöntem;  Ödeme net olarak, net tutar üzerinden 100.000-USD olarak Pakistan’da mukim B firmasına gönderilir. Bu durumda, stopaj matrahına ulaşmak için yapılan ödemenin brütleştirilmesi gerekir. Şöyle ki: % 75’i  100.000-USD ise,  % 100’ü  ne kadardır? İçler dışlar çarpımı sonucunda, bütün vergi hesaplamalarımızda dikkate almamız gereken brütleştirilmiş matrah 133.333,33-USD olup, tüm vergilerin, Kurumlar Vergisi/Stopaj ile sorumlu sıfatıyla ödenecek KDV’nin bu tutar (yani 133.333,33-USD matrah) üzerinden ilgili vergi dairesine Muhtasar Beyanname ve 2 Nolu KDV Beyannamesiyle beyan edilip ödenmesi gerekir.

C- İthalatı İlgilendiren Royalti-Lisans Ücretlerinin/ Ödemesinin Beyanı  

İthal edilen ürünler için ödenen, ithal edilen eşyaları ilgilendiren royalti-lisans ücretleri/ tutarlarının da; Yukarıda (B- Gayri Maddi Hak Kazançlarının Brütleştirilmesi bölümünde) izah edildiği üzere, brütleştirilmiş tutar üzerinden ilgili Gümrük idaresine beyan edilmesi, KDV tutarı ithalat sırasında diğer gümrük vergi ve resimleriyle beraber ilgili Gümrük idaresince hesaplanıp tahsil edileceği için İlgili/ bağlı bulunulan Vergi Dairesine 2 Nolu  veya 1 Nolu KDV Beyannamesiyle beyan edilmesi gerekmemekte (aksi takdirde iki defa/ ikinci kez KDV ödenmiş olacaktır.),

Ancak, Stopaj açısından ilgili Vergi Dairesine Brütleştirilmiş tutar üzerinden Muhtasar Beyanname verilerek tekabül eden Stopajın/ Kurumlar Vergisinin ödenmesi gerekir.

Kocaeli, 10.12.2025

Kerim ÇOBAN                                                     
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi    

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 5

KAYIT BELGESİ ALINMADAN İŞLEM YAPILMASI DURUMUNDA CEZA UYGULANIR MI

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİNİN İNCELENMESİ  

1- Kayda Alma Uygulamasının Hukuki Dayanakları:

İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri Türk gümrük mevzuatında, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan, 1995/6525 sayılı Bakanlar Kumlu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması`nın ekinde yer alan ve bu anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.

Kayda alma uygulaması: 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar” da yer alan “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”ın yürürlüğe konulması; 1567 sayılı Kanunun değişik 1 inci, 474 sayılı Kanunun değişik 2 nci, 3283 sayılı Kanunun 2 nci, 4458 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile 2976 sayılı Kanun hükümlerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 10/5/2004 tarihinde kararlaştırılmıştır”, vb. kararlara, tebliğlere, çeşitli genelge ve tasarruflu yazılara dayanmaktadır.

Söz konusu tebliğler her sektör için ayrıdır. Hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmektedir.

Örneğin: 5505.10.90.00.19 GTİP’li sentetik suni iplik döküntüsü ticari tanımlı eşya, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (No: 2010/1) (31.12.2009 t. 27449 s. R.G.)’in ek- listede 55 fasılda yer alan eşyayı ithal edecek olanların, gerçekleştirecekleri ithalata ilişkin bilgileri ithalattan önce Ticaret Bakanlığı tarafından Kayıt Merkezi olarak yetkilendirilen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel  Sekreterliğine ait “ithalat.ebirlik.org” internet sitesi üzerinden kaydettirmeleri gerekir. İthal işleminin kayda alındığına dair elektronik ortamda bir Kayıt Belgesi düzenlenir. Kayda alınacak ürünlerin serbest dolaşıma girişinde gümrük beyannamelerinin tescilinde menşe ayrımı yapılmaksızın, Kayıt Belgesinin düzenlendiğine ilişkin Tek Pencere Sistemi çerçevesinde elektronik ortamda verilen numaranın gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı tarafından kaydedilmesi gerekir. 

2- 2010/1 Sayılı Gözetim Tebliği Kapsamındaki Kayıt Belgesinin Tek Pencere E-Belge Kapsamına Alınması:

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 9

BİLGE Sisteminde detaylı beyan modülünde 44 nolu “Beyan Edilen Dokümanlar” alanında beyan edilen, “İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2010/1)” gereğince söz konusu tebliğ eki GTİP’ler (Ek:1) kapsamındaki eşyalar için verilen belgelerin 18.08.2015 tarihinden itibaren Tek Pencere e-belge sistemi kapsamına alınması uygun bulunmuş olup aşağıdaki şekilde işlem yapılması gerekmektedir.

1- Yükümlüsünce yapılan belge başvurularının değerlendirilmesi neticesinde düzenlenen 0877 belge kodlu izin belgeleri (TPS-Kayıt Belgesi) Tek Pencere e-belge sistemi aracılığıyla Bakanlığımıza gönderilecektir.

2- Bu şekilde Bakanlığa gönderilen belgeler için Tek Pencere e-belge sistemi tarafından verilecek 20 haneli belge numarası/belge satır numarası (Örnek: Referans No:15545419880849000392/1) ile belge tarihi yükümlü tarafından beyannamenin 44 nolu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilecektir.

3- Söz konusu belgeye ilişkin bilgiler Bakanlığa doğrudan elektronik ortamda iletileceğinden, beyanname ekinde ayrıca kâğıt ortamında ıslak imzalı belge aranmayacaktır. Gümrük işlemleri sırasında ihtiyaç duyulması durumunda belge içeriğinin ilgili memurlarca Tek pencere e-belge sistemi üzerinden sorgulanması mümkün bulunmaktadır.  

3– İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin 80269272-TİM. İTKİB. GSK. UYG. 2021/1192-4791 Sayılı, 20.10.2021 Tarihli Yazısı:

İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin Muratbey Gümrük Müdürlüğü’ne yönelik, söz konusu yazısında aynen; “Bilindiği üzere, ithalat kayıt belgesi uygulamasının yürütüldüğü İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerin 3. maddesi “Kayda alınacak ürünlerin serbest dolaşıma girişinde gümrük beyannamelerinin tescilinde menşe ayrımı yapılmaksızın, 2.maddede belirtilen Kayıt Belgesinin düzenlendiğine ilişkin Tek Pencere Sistemi çerçevesinde elektronik ortamda ‘verilen numaranın gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı tarafından kaydedilmesi  gerekir. ” hükmünü amirdir. 

Ayrıca, anılan Tebliğlerin 4.maddesinin 1.fıkrası; “Kayıt Belgesi taleplerine ilişkin başvuruların değerlendirmeye alınabilmesi için EK 2’de yer alan Kayıt Belgesi başvurusuna eklenecek belgelerin tam ve usulüne uygun bir şekilde doldurulması ve ithalata ilişkin bilgiler ile birlikte “ithalat.ebirlik.org” internet sitesi üzerinden iletilmesi gerekir. Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde elektronik ortamda sunulan evrakların kayıtları Kayıt Merkezince talep edilebilir.” hükmünü amirdir.

Kayıt belgeleri, tescilli gümrük beyannamesi bilgilerinden önce beyan sahiplerinin beyan ettikleri bilgi ve belgeler değerlendirilerek düzenlenmekte olup düzenlenen belgeler üzerinde düzeltme veya değişiklik yapılması mümkün bulunmamaktadır. 

Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 9

Diğer taraftan, bahse konu Tebliğlerin 6.maddesinin 2.fıkrası “Kayıt Belgesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun “Eşyanın Gümrük Kıymetine” ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez ve diğer mevzuat çerçevesinde alınması gereken belgelerin yerine geçmez… hükmünü havidir.” hususları yer almaktadır.  

4- Gümrükler Genel Müdürlüğünün 16.03.2020 Tarihli 53168949 Sayılı Yazısı             (TPS-Kayıt Belgesi):

Bahse konu yazıda aynen; “Bilindiği üzere eşya ithalinde bir gümrük beyannamesi kapsamında tekstil, konfeksiyon ve deri ürünleri için 25 kg. muafiyet sınırı tayin edildiği, ithal edilecek eşyanın Dokuma Kumaş, Örme Kumaş, İplik ve Elyaf olması halinde ürünün cinsine göre Detay Beyanlarından uygun olanın doldurulması ve Kayıt Belgesi Başvuru Formunun ekindeki belgelerle birlikte Kayıt Merkezlerine iletilmesi şartı getirilmiştir.

Ancak, 2019/1 sayılı Tebliğin 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasına göre fatura kıymetinin kayıt belgesinde belirlenen kıymetten % 5 den fazla farklılık arz etmesi halinde ne tür işlem uygulanacağı hususunda tereddüt yaşandığı, ayrıca bazı durumlarda yükümlüsünce kayıt belgesi temini için Tek Pencere Sistemi üzerinden ilgili eşyaya ilişkin olarak kayıt merkezlerince belirlenen referans kıymet veya üzerinde bir kıymet ile beyanda bulunmak suretiyle sisteme giriş yapıldığı, ancak söz konusu referans kıymetin altında beyanda bulunup, eşya kıymetinde yükseltme yaparak kayıt belgesi temin eden ve ilgili gümrük idaresine sundukları fatura kıymeti ile kayıt belgesinde yer alan kıymet arasındaki farklılığı ‘yurtdışı gider’ olarak beyan eden yükümlülerin, sonrasında söz konusu kıymet  artırımını  (yurtdışı gider adı altında) dava konusu yaptıkları anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin İthalat Genel Müdürlüğü’nden alınan ekli 05.11.2019 tarihli, 49036975 sayılı yazıda; 2019/1 sayılı Tebliğin 10.05.2004 tarihli, 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”a dayandığı, kayda alma uygulaması kapsamında gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle -2019/1 sayılı Tebliğin 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla- aynı olmasının zorunlu olduğu, bu çerçevede gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun  olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerektiği,

Benzer şekilde, gümrük beyannamesinin tescilinde kayıt belgesi ile uyumlu kıymet ve miktar üzerinden ilgili vergilerin ödenmesini müteakip geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerektiği,

Geri verme davalarına ilişkin bilgilerin, söz konusu Tebliğ uyarınca kayda alma işlemlerine ilişkin koordinatör birlik olarak belirlenen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine (İTKİB) iletilmesinde fayda görüldüğü belirtilmektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 9

Bu itibarla; kayda alma uygulaması kapsamında gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerin, kayıt belgesinde yer alan bilgilerle aynı olması hususunda azami titizlik gösterilmesi gerekmekle birlikte, kayıt belgesi kapsamında kıymet artırımı yapıp sonrasında mahkemeler nezdinde geri verme başvurusu yapan firma bilgilerinin, ilgili gümrük müdürlüklerince -ivedi bir şekilde- İTKİB’ e iletilmesi, yükümlüsünce idare aleyhine sonuçlanan davalar sonrası oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulmaması halinde ise 2016/09 sayılı Genelge hükümleri doğrultusunda işlem tatbik edilmesi gerekmektedir….” hususları yer almaktadır.  

5- İthalat Genel Müdürlüğü’nün 05.11.2019 Tarih ve 49036975 Sayılı Yazısı:

İlgi’de kayıtlı yazıda: [… Bilindiği üzere, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1) kapsamında yürütülen kayda alma uygulaması, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar’a dayanmaktadır.

Kayda alma uygulaması kapsamında, gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1)’in 6.maddesinin 3.fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, aynı olması gerekmektedir. Bu çerçevede, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir.

Benzer şekilde, gümrük beyannamesinin tescilinde kayıt belgesi ile uyumlu kıymet ve miktar üzerinden ilgili vergilerinin ödenmesini müteakip geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir.   … ] denilmektedir.

6- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün, Gümrük Kanununun 235.Maddesinin Uygulanmasına Dair 2016/9 sayılı Genelgesi:

Mezkûr Genelgede aynen [Bakanlığımıza intikal eden olaylar, denetim ve sonradan kontrol raporlarında yer verilen tespitler çerçevesinde, Gümrük Kanunun 235.maddesinin 1.fıkrasının c bendi kapsamında yerine getirilen işlemlerde bir yeknesaklığın olmadığı anlaşılmış olup, konuya ilişkin bazı açıklamalar yapılması gereği hasıl olmuştur.

Bilindiği üzere; Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan tespitlere yönelik işlemlere ilişkin Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi: “eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya  veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.” hükmüne amirdir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 9

Yürürlükteki mevzuat uyarınca ilgili gümrük rejimleri kapsamında Türkiye’ye ithali öngörülen her türlü izin veya uygunluk belgesine tabi eşyaya ilişkin yetkili kurumlarca yapılacak kontrolleri açıklayan Gümrük Yönetmeliğinin 181.maddesinin 10 uncu fıkrasının (b) bendinde muayene veya kontrol sonucunun yapılan beyanın aksine eşyanın ilgili kurumun ithalat veya ihracat kontrolünü gerekli kılması durumunda, gerekli kontrollerin yapılmasını teminen yükümlünün ilgili kuruma yönlendirileceği, (c) bendinde denetime ilişkin belgenin veya referans numarasının beyannamede yer almadığının beyannamenin kapatılmasından veya eşyanın tesliminden sonra yapılan kontroller neticesinde anlaşılması durumunda ilgili kurumun bilgilendirileceği, (ç) bendinde ise yapılan yönlendirme veya bilgilendirme neticesinde; ilgili kurumca gerçekleştirilen denetimin olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi veya ithali ve ihracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde  Kanunun 235.maddesi hükümleri uygulanacağı belirtilmektedir.  …

2- İthale konu eşya ile ilgili olarak, denetime ilişkin belgenin veya referans numarasının beyannamede yer almadığının beyannamenin kapatılmasından veya eşyanın tesliminden sonra yapılan denetimler ve/veya kontroller neticesinde anlaşılması durumunda;

– Eşyaya ilişkin denetimlerin ve/veya kontrollerin yapılmasını teminen ilgili kurum bilgilendirilir.

– Bilgilendirme yazısında; Gümrük Yönetmeliğinin 181.maddesinin 10 uncu fıkrasının (c) ve (ç) bentlerine ilişkin açıklamalara yer verilerek denetime ve/veya kontrole ilişkin olumlu ya da olumsuz sonucun 3 ay içerisinde bildirilmesi gerektiği, aksi takdirde verilen sürenin bitimini müteakip eşyaya ilişkin denetimin ve/veya kontrolün olumsuz sonuçlandığı kabul edilerek Gümrük Kanununun 235 inci maddesinin  1.fıkrasının (c) bendine göre işlem tesis edileceği ifade edilir. İlgili Kuruma verilecek olan 3 aylık süre, bilgilendirme yazısının Kurumun kayıtlarına giriş tarihinden itibaren başlar ve talep edilmesi halinde en çok 6 aya kadar uzatılabilir.

– Denetimin ve/veya kontrolün olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi ya da verilen sürenin sona ermesine rağmen ilgili Kurumdan herhangi bir geri dönüş sağlanmaması halinde, Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi çerçevesinde işlem tesis edilir.

Ayrıca, yine aynı maddenin 4.fıkrasına göre; eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya Gümrük Kanunun 177 ilâ 180.madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.     

Ancak, yukarıda bahsedilen denetimler ve/veya kontroller esnasında, yükümlü tarafından gerçeğe aykırı bilgi ve belge ibraz edilmesi veya eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde, bilgilendirme veya yönlendirme yapılmaksızın Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi çerçevesinde işlem tesis edilir…] hususları  yer almaktadır.

Söz konusu Genelge; Gümrük Kanunu’nun 235 maddesinin uygulanması için gerekli şartları, 235 maddeye uygun olarak belirlemiş olup, konuya ilişkin ceza uygulaması gerek genelgeye, gerekse Gümrük Kanunu hükümlerine uymadığından mevcut hukuki düzenlemelere aykırı olup, 235.maddeye göre ceza uygulanmaması gerekir.  

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 9

7- Gümrük Kanunu’nun 235’inci Maddesi İlgili Fıkraları: 

Gümrük Kanunu’nun 235/ Maddesi 1’inci Fıkrası (C) Bendine Göre; “1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;…

 c) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir…”

6’ıncı Fıkrasına Göre; “Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on (% 10) oranında uygulanır.” 

8- Danıştay 7.Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararı:  

Mezkur Danıştay kararında aynen; “Davacı adına tescilli 06.08.2013 gün ve 36957 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu bulunduğu halde ibraz edilmediğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemi; Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kesilebilmesi için, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan kontrol sonucunda eşyanın ithalinin, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi gerektiği, maddede sayılan fiillerin, gümrük idaresinin yanıltılması sonucunu doğuran fiiller olup, cezanın kesilmesine neden olan fiilin, anılan madde kapsamına girmediği anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal eden Mersin İkinci Vergi Mahkemesinin 23.10.2015 gün ve E:2014/986; K2015/1583 sayılı kararının; ithal olunan eşya için gözetim belgesi ibrazı zorunlu olduğundan, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek bozulması istenilmektedir. 
…

TÜRK MİLLETİ ADINA                                                  

Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan mahkeme kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 6 / 9

Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddine; kararın onanmasına, kararın tebliğ tarihini izleyen on beş (15) gün içinde Danıştay nezdinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak  üzere, 22.05.2018 gününde oybirliği ile karar verildi.” Hükmü verilmiştir.

III- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:

1- Yukarıda belirtilen, Danıştay 7.Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararında da belirtildiği üzere; “4458 sayılı Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemi; Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kesilebilmesi için, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan kontrol sonucunda eşyanın ithalinin, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi gerektiği, maddede sayılan fiillerin, gümrük idaresinin yanıltılması sonucunu doğuran fiiller olup, cezanın kesilmesine neden olan fiilin, anılan madde kapsamına girmediği anlaşıldığından…” söz konusu kayıt belgelerinin Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi kapsamına  girmediği…” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, ceza uygulaması hukuksuz olduğundan ceza kararına Gümrük Kanunu’nun 242 maddesine göre itiraz edilmesi itirazın red edilmesi halinde ise, süresi içinde dava açılması gerekir.

2- Her ne kadar, İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin Muratbey Gümrük Müdürlüğü’ne Yönelik yazısında; “….geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir.” Denilmekte ise de,

(TPS-Kayıt Belgesi) konulu Gümrükler Genel Müdürlüğünün 16.03.2020 tarihli 53168949 sayılı yazısında bahsi geçen, İthalat Genel Müdürlüğü’nün Ekli 05.11.2019 Tarihli, 49036975 Sayılı Yazısında aynen: “… Gümrük beyannamesinin tescilinde kayıt belgesi ile uyumlu kıymet ve miktar üzerinden ilgili vergilerinin ödenmesini müteakip geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir…”  yorumunda da görüleceği üzere, Gümrük İdareleri kendi lehine olan hususlarda, sonradan kayıt belgesi düzenlenebileceğini kabul  etmektedir.

Öte yandan, İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin söz konusu yazısında; “…  Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir…” yazısında başvuruların geçişe yönelik gümrük beyannameleriyle  ilişkilendirilmediği belirtilmekte ve bu bağlamda zımnen sonradan alınan kayıt belgelerinin geçmişe yönelik olarak verilip verilmediğinin kendileri tarafından takip edilmediği, başka bir ifade ile sehven verilebileceği değerlendirilmektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 7 / 9

3- Kayıt belgesinin dayanağını oluşturan yukarıda belirtilen “1- Kayda alma Uygulamasının Dayanakları” başlıklı mevzuat hükümlerinin incelenmesinden de görüleceği üzere; kayıt belgesinin sonradan verilemeyeceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Gümrük İdareleri ve İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği yorum yoluyla ve varsayımla, kayıt belgelerinin sonradan verilmeyeceğini değerlendirmektedirler.

4- Kayıt belgesinin dayanağını oluşturan ve yukarıda belirtilen “1- Kayda alma Uygulamasının Dayanakları” başlıklı mevzuat hükümlerinin ayrıntılı olarak incelenmesinden de görüleceği üzere;

İlgili mevzuat uyarınca, bir eşyanın İthalatın tümünde değil, belirli bir CİF değerin altında ve belirli miktarların özerinde ithal edilmek istenmesi halinde gözetim uygulamasına tabi tutulduğu görülmektedir.

– Eşyanın yüksek miktarda ve düşük kıymet ile ithalatının ciddi bir artış trendine girmesi halinde, bu eşyaların ithalatının izlenebilmesi amacıyla gözetim belgesi ya da kayıt belgesi alma zorunluluğunun getirilmesi söz konusudur. Bu tarz ithalatın zaman içinde ekonominin geneli ve özellikle yerli üreticiler üzerinde olumsuz bir etki oluşturma ihtimaline binaen ithalatın izlenebilmesi ve bu açıdan İstatistiki bilgiler elde edilmesi amacıyla bazı eşyalar için gözetim uygulaması kararları alınmaktadır. Bu kararlar resen alınabileceği gibi üreticilerin başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucu da alınabilmektedir.

İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 9 ve 10.maddelerinde de belirtildiği üzere; Gözetim uygulamasının hedefi, ithalatın gelişiminin, ithalat şartlarının, yerli üreticiler üzerindeki etkisinin izlenmesi ve ithalattan kaynaklanan vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, gümrük vergisinde artış yapılması, ek mali mükellefiyet getirilmesi, miktar/değer kısıtlaması, tarife kontenjanı uygulaması veya bunların birlikte  uygulanması şeklinde Korunma Önlemi ya da Geçici Koruma önlemi uygulaması şeklinde olabilir.

Gözetim belgesi ya da kayıt belgesi koruma önlemi ya da geçici önlem alınıp alınmayacağının değerlendirilebilmesi için “İstatistik Bilgi Havuzu” oluşturulmasından ibarettir.

Bu nedenle, kayıt belgesi veya gözetim belgesi alınmamış ise, bundan Devletin bir zararı söz konusu olmadığı gibi, eşyanın serbest dolaşıma girişinden sonra da bu belgelerin düzenlenmesinde ve eşya ithalinin “İstatistik Bilgi Havuzu”na eklenmesi, bir malın benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturacak şekilde artan miktar ve şartlarda ithal edilip edilmeyeceğinin takibini düzenleyen, gözetim ve koruma önlemlerine ilişkin gerek uluslararası gerekse ulusal mevzuatımıza uygun olduğundan, geriye doğru kayıt belgesi ve gözetim belgesi verilmesi ve istatistiki bilgi havuzuna eklenmesinin ilgili mevzuatının lafsına ve ruhuna uygun olduğu  değerlendirilmektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 8 / 9

5- Gümrük idaresi tarafından yükümlüye yazı ile yanlış izahat verilmiş olması hâlinde, bu Kısım hükümlerine göre idari para cezası ve faiz uygulanmaz. Yazıda belirtilen, 01.11.2016 tarihinde 4051 rejim kodu ile firmanın DİİB kapsamındaki ikincil işlem görmüş ürünler için kayıt belgesi alınması konusunda da yukarıda ki açıklamalar geçerlidir.

Kayıt belgesi uygulanıp uygulanmayacağı söz konusu yazı tarihi olan 26.10.2017 tarihinden sonra ve üstelik Ekonomi Bakanlığına sorularak belli olduğundan, Gümrük İdaresinin bu yazı tarihinden önceki tarihli ithalat beyannameleri için Gümrük Kanunu’nun 235 inci maddesi uyarınca Ceza Uygulaması, hukuka aykırıdır.

6- Kayda bağlı eşyanın kayıt belgesindeki kıymeti ile beyan edilen kıymette fark olması halinde Gümrük Kanunu’nun 197.maddesine göre üç yıllık zamanaşımı içerisinde vergiler Gümrük İdaresince istenebilir. Ancak Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre ceza uygulanmaz.

7- Gümrük idaresinin yanlış yorumla Gümrük Kanunu’nun 235. maddesine göre ceza uygulaması halinde vergi farkı doğmadığından, zaman aşımı Kabahatler Kanununa göre 8 yıla çıkmaktadır.

8- Konuya ilişkin, VDDGK: 2020/1 Esas, 2020/1 Karar ve 19.02.2020 Tarihli İçtihadı Birleştirme  kararında da belirtildiği üzere; “…  Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya re`sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir.
Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.                                                                      

Gözetim belgesinin İbraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde sadece “gözetim belgesi” ibrazı zorunluluğu getirildiğinden bu zorunluluğa uyulmaması. Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektirir bir durum değildir.           
Öte yandan, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli, gerçek gümrük kıymeti değildir.

Bu nedenle, gözetim önlemlerinin hukuka aykırı uygulanması suretiyle fazladan ödenen vergilerin Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi kapsamında iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemlerde hukuka uygunluk bulunmamaktadır…” her ne kadar söz konusu karar gözetim belgesine ilişkin ise de kayıt belgesi ile gözetim belgesinin amacı ve kaynak mevzuatı aynı  olduğundan kanaatimizce söz konusu karar Kayıt Belgesini de kapsamaktadır. Bu nedenle kayıt belgelerinde belirtilen kıymetlerin iadesi ile bu konuda uygulanan cezaların geri alınabileceği bir tarafa, kıymetten kaynaklı vergi ödenmemesi halinde herhangi bir ceza uygulanamayacağı değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak; Firmalar tarafından, bu konuda düzenlenen ceza kararlarına itiraz edilmesi, gerek itirazda gerekse itirazın red kararı ile sonuçlanması halinde vergi mahkemesinde açılacak davada, yukarıda belirtilen emsal Danıştay 7.Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararı ile bulunacak benzer emsal kararlar ve lehe olan ilgili diğer bilgi ve belgelerin kullanılması gerektiği  değerlendirilmektedir.

Kocaeli, 12.12.2025
Kerim ÇOBAN                                                                                                                     Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                           Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                     

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 9 / 9

Hızlı Kargo Firmalarının Taşıdıkları Eşya, Dökümal Ve Belge Taşımaları Karşılığında Düzenledikleri Taşıma Faturalarının Beyanı

Konuya İlişkin Bazı Mevzuat Hükümleri 

Cif Kıymet: Eşya bedeli + sigorta bedeli + navlun ücreti toplamından oluşmaktadır.

Cif Kıymet Veya Eşyanın Cif Kıymeti; Gümrük vergilendirme tekniği açısından en temel (fakat dar olan) matrah tanımıdır. Gümrük kıymeti veya eşyanın gümrük kıymeti ise gümrük vergilendirme tekniği açısından en geniş matrah tanımı olup, kıymete dair hemen her şeyi içine almaktadır. Kısacası, Cif kıymetle gümrük kıymeti aynı şeyler değildir. 

Eşyanın Gümrük Kıymeti: Kısaca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

– Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat, ithal eşyası için alıcının, satıcıya veya satıcı yararına  yaptığı veya yapması gereken ödemelerin toplamıdır. Bu fiyat, ithal eşyasının satış koşulu olarak, alıcının satıcıya veya satıcının bir yükümlülüğünü karşılamak üzere üçüncü bir kişiye yaptığı veya yapacağı tüm ödemeleri kapsar. Ödemeler, para transferi şeklinde olabileceği gibi, akreditif veya ciro edilebilir bir kıymetli evrak kullanılarak ya da doğrudan veya dolaylı yapılabilir.

– 24.madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına 27.maddede belirtilen ilaveler yapılır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com
 
                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 4

– Bu maddeye göre fiilen ödenen veya ödenecek fiyata yapılacak ilaveler için nesnel ve ölçülebilir veriler esas alınır.

– Gümrük kıymetinin belirlenmesinde, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata Gümrük Kanunu’nun 27.maddesinde öngörülenler dışında hiçbir ilave yapılamaz.

– 27.maddeye göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez.

Görüldüğü üzere, Hızlı Kargo firmalarının çeşitli taşıma hizmetleri karşılığı düzenledikleri (navlun ve benzeri) faturalar; CIF kıymetin bir unsuru olan navlun faturası ve navlun benzerleri faturalar olup cif kıymetin bir unsurudur.

İthalatta KDV Matrahı

– İthalatta Verginin Matrahı Aşağıda Gösterilen Unsurların Toplamıdır:

a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,

b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,

 c) Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler. 

Matraha Dahil Olan Unsurlar

– Aşağıda Yazılı Unsurlar Matraha Dahildir:

a) Teslim alanın gösterdiği yere kadar satıcı tarafından yapılan taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri,

b) Ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlar,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com
 
                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 4

c) Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler. 

İşlemlerin Türkiye’de Yapılması

– İşlemlerin Türkiye’de Yapılması:

a) Malların teslim anında Türkiye’de bulunmasını,

b) Hizmetin Türkiye’de yapılmasını veya hizmetten Türkiye’de faydalanılmasını, 

İfade eder. 

Taşımacılık İstisnası

Transit taşımacılık:
1. Transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık işlerinde, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek taşıma işleri vergiden müstesnadır.
2. Bu istisna, ikametgâhı, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan mükelleflere, ilgili ülkeler itibariyle karşılıklı olmak şartıyla tanınır.
3. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanınca belirlenen sınır kapılarında 4458 sayılı Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsamında yurt dışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve soğutucu ünitesine sahip yarı römorkların depolarına (araçların ve soğutucu ünitelerin standart yakıt deposu miktarlarını aşmamak kaydıyla) yalnızca yurt dışına çıkışlarında yapılacak motorin teslimi vergiden istisnadır.
Maliye Bakanlığı, bu istisna uygulamasına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye yetkilidir. (3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 14.maddesi).

SONUÇ  

Yukarıda, 3035 sayılı KDV Kanunu’nun 14.maddesi’nin 1 ve 2’inci fıkralarında açıkça belirtildiği üzere bu madde de yer alan/ bu maddede belirtilen muafiyet hükümlerinin;
a) Transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık işlerinde, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek taşıma işleri ile
b) ikametgâhı, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan mükelleflere (ilgili ülkeler itibariyle karşılıklı olmak şartıyla), 

Tanındığı,

Buradaki muafiyetin sadece ikametgâhı, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan mükelleflere/ taşıyıcılara tanındığı ve bunların faaliyetlerini içerdiği,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com
 
                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 4

İnceleme konumuz taşımalarda ise; Taşıma hizmetinden Türkiye’de nihai tüketicinin (firmanın veya firmaların) faydalandığı, haliyle hizmetten yararlanan/ faydalanan firmanın Türkiye’de KDV mükellefi veya sorumlusu sıfatıyla, bu faturalara isabet eden KDV’yi ödemesi gerekmektedir. 

Sonuç Olarak:  

Eşya (mal) taşıması ile doğrudan alakası olanlar ile doğrudan alakası olmayan, örneğin; A.TR Dolaşım Belgesi, Menşe belgesi, EUR.1 Dolaşım Belgesi, Teknik çizim ve tasarım, vb. belgelerin temin edilmesi/ taşınması, ilgilisine/ mükellefine teslimi için ilgili hızlı kargo şirketlerince tahsil edilen (İlgili kargo  şirketine – Yurt dışı kargo şirketlerine ödenen) taşıma/ navlun/ kargo, vb. ücretlerinin beyanı;

1- Doğrudan eşya ile ilgili olan veya dolaylıda olsa ithal edilen bir eşya/malla ilgili olan KDV’siz fatura ve giderlerin, ilgili ithalat aşamasında belli olması durumunda ilgili SDGB’nin tescili sırasında navlun olarak  beyan edilmesi, ithalat sırasında belli olmayıp ilgili ithalattan sonra ortaya çıkanlarınsa; ilgili faturaların Firmanın muhasebe kaydına işlendiği/girdiği tarihi takip eden ayın yirmialtısına (26) kadar Gümrük Yönetmeliği’nin 53/5.maddesine göre İlgili Gümrük İdaresine beyan edilmesi,

2- Dolaylıda olsa ithal edilen herhangi bir eşya/malla ilgili değilse, Örneğin; Hizmet ithalatı veya Türkiye’deki bir üretim faaliyeti, alım-satım faaliyeti vb. ile ilgiliyse; Hizmetten faydalanan/ adına taşıma yapılan tarafından, (Sorumlu sıfatıyla) bağlı bulunduğu Vergi Dairesine 2 Nolu KDV Beyannamesiyle beyan edilerek tekabül eden KDV’nin ödenmesi,

Gerekir.    

Kocaeli, 13.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com
 
                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 4