kategoriler arşivleri - Page 10 of 40 - Çoban Gümrük Denetim

İdari İşleme İtiraz

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

İdari İşleme İtiraz

19.12.2025

Not: Bu bölüm, AD – HOC (Hukuk ve Danışmanlık) Sitesinden Alınmıştır.

Hayatımızın her alanında etkisini gördüğümüz idare; kamu yararı amacıyla, kamu gücünü kullanan ve bu işlemi devlet organları tarafından yapan, iradeyi açıklamaya yetkili kişi ise kamu görevlileri olan dev bir teşkilattır.

İdare, bu kadar büyük olması ve olağanüstü yetkilere sahip olmasından dolayı yaptığı hukuki işlemlerde; özel hukuk kişilerinden farklı olmak zorundadır. Çünkü doğan ihtiyaçlara en makul süre ve araçla müdahil olabilmesi hayat akışının ve halkın çıkarları için gereklidir. Bundan dolayı idari işlemleri diğer özel hukuk kişi işlemlerinden ayıran bazı özellikleri vardır.

Bu özellikler:

1) Tek yanlılık: Özel hukuk alanında genel kural olarak bir işlemin karşı taraf nezdinde etki doğurması için bu irade açıklamasını kabul etmesi gerekir. İdarenin yaptığı irade açıklamalarında ise genel kural tam tersidir.

2) İcrailik: İdare, işlemden etkilenenin rızası olmasa dahi söz konusu işlemi yapar. İşlem hukuk dünyasında ya yeni durum ortaya çıkarır ya mevcut durumu değiştirir ya da mevcut durumu ortadan kaldırır. Tabi ki her işlemin icrai olması beklenemeyeceği gibi genel kural budur.

3) Re’sen icra edilebilirlik: Her ne kadar icrailikle aynı anlamda gibi olsa da farklıdır. İdare kişilerin kanunen yapması gereken işlemleri yapmaması durumunda kendiliğinden harekete geçerek kişilerin o kurala uymasını sağlar.

4) Hukuka Uygunluk Karinesi: İdarenin yaptığı her işlem yetkili yargı birimlerince iptal edilinceye kadar hukuka uygun kabul edilir. Bunun sonucu ise idare aldığı karar sonucu yaptığı işlemleri kişiler uygulamakla mükelleftir. Aynı zamanda idare de bu işlemi uygular ve kimse engel olamaz. Ayrıca dava açılması da işlemi durdurmaz. Ancak nihai hükmün kurulması ve yürütmenin durdurulması ara kararıyla bu işlemler icra edilebilirliği durdurulabilir. Unutulmaması gerekir ki yargı kararları derhal uygulanmalıdır.

5) Yargısal denetim: Hukuk Devleti olmanın bir sonucu olarak idarenin yaptığı işlemler yargısal denetime açıktır.

6) Yazılılık: İçtihatlarla ortaya çıkan bu ilke kişilerin haklarını koruyabilmesi ve İYUK tarafından ortaya konulan itiraz süreleri için önemlidir. İdarenin kendi iç ilişkilerinde ise sözlü olarak işlemlerin yapıldığı söylenebilir.
Görüldüğü üzere idari işlemin geniş yetkilerinin olmasının sonucu ise söz konusu idari işlemin her kamu görevlisinin yapamamasıdır. Örnek verecek olursak bir öğretmenin trafik cezası kesme yetkisi yoktur. Bu basit örnekte de görüldüğü üzere idari işlemin bazı unsurları vardır. Bunlar yetki, şekil, sebep, amaç ve konudur. Bu unsurları incelersek :

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   – E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –   k.coban0306@gmail.com

Sayfa 1 / 4

1- Yetki: İdari işlemi mevzuata göre yapmaya yetkili olan kişidir.

Buna göre yapılacak olan işlemin idarenin yetkisi alanında olmalıdır. İdare yasama ve yargının görev alanına giren konularda işlem yapamaz (idari fonksiyon).

Aynı zamanda işlemi yapan makam idare adına işlem tesis etmeye yetkili olmalıdır. Örnek olarak öğretim görevlisi de kamu görevlisidir; ancak değerlendirme işlemini yapar, notlandırma ise rektörlüğün yetki alanıdır.

Kanunilik ilkesi gereğince, idari makam ancak kendisine verilen konuda idari işlem yapmaya yetkilidir.

Ayrıca idari makam kendisine kanunda belirtilmiş olan coğrafi bölge veya yerde işlem yapmaya yetkilidir. Örneğin İstanbul Valisi Ankara’daki bir olaya müdahale edemez.

Yetkili idari makamda görev yapan kamu görevlisi ise ancak atandıktan sonra ve tayin olunana kadar zaman boyunca kendisine verilen yetkiyi kullanabilir.

2- Şekil: İdari işlemin ortaya çıkış sürecinden son aşamaya kadar olan usulü ifade eder. Bu unsurda idari işlemin içeriğinden daha çok şekli açıdan mevzuata uygun olması gerekir. Bu durumda genel olarak şekli unsurda yer alması gereken bazı şartlar vardır. Bunlar:

Yazılılık: Yargı içtihatlarında ortaya çıkan bu kural hukuki öngörülebilirliği sağlamaktadır. İstisnaları mevcuttur.

Gerekçe: Mevzuatta kesin olarak olması gereken unsur olarak geçmese de bazı durumlarda şarttır. Bununla beraber idare her zaman için gerekçe sunabilir.

3- Sebep: İdari işlemin yapılmasına neden olan, somut hayat olaylar, olgu ve hukuki işlemlerdir. Bundan dolayı bu unsura gösterilen sebeplerin somut olarak gösterilmesi gerekmektedir. Genel sağlık, kamu güvenliği gibi genel ve soyut ifadeler sebep olarak gösterilemez. Bazen mevzuatta bir idari işlemin ortaya çıkabilmesi için birden fazla somut olayın vuku olmasını şart olarak da koşabilmektedir. Bazen de mevzuat sebep olarak herhangi bir şeyi göstermez. Bu durum idarenin takdir yetkisi olduğuna işarettir. Yine de idare somut olaya göre bu yetkiyi kullanması gerekmektedir.

Sayfa 2 / 4

4- Konu: İdari işlemin hukuki alanda doğurduğu sonuçtur. Konu unsurunun hukuka uygun olması için sebep unsuru ile aralarında bir nedensellik bağı olması gerekmektedir. Bu bağın koptuğu andan itibaren işlem hukuka aykırı olur. Ayrıca konunun imkânsız olması da aynı etkiyi doğuracaktır. Örnek verilecek olursa ölen bir kişinin atamasının yapılmasıdır.

Bazı durumlarda ise işlemler sadece belirli statüdeki kişiler için etki doğurabilir. Örnek verilecek olursa öğrenciye karşı 657 sayılı kanun kapsamındaki memurlar için öngörülen disiplin cezaları verilemez.

Unutulmaması gerekir ki; istisnalar dışında idarenin yapmış olduğu işlemler geçmişe etkili olamazlar. Bu istisnalar; hukuka aykırılık kararı verilen işlemlerin geçmişten o güne kadar doğurduğu sonuçların ortadan kalkması ve idare tarafından hukuka aykırı işlemlerin geri alması durumudur.

5- Amaç: Her idari işlemin ulaşmaya çalıştığı hedeftir. Bu hedefte kamu yararıdır. İdarenin her işleminin bu çerçevede gerçekleşmesi gerekir.

Görüldüğü üzere idari işlemin beş unsuru bulunmaktadır. Bu unsurlardan birinin eksik olması durumunda işlemin iptal edilebilirliği söz konusu olacaktır.

Ayrıca, belirtilmelidir ki işlemler hukuki alemde etki doğurur ve altta anlatılan itiraz ve iptal davası prosedürü, idari işlemler için geçerlidir.

İdari eylemler ise fiziki olarak sonuçlarını gördüğümüz idarenin tasarruflarıdır. Örnek verecek olursak belediyenin çöp toplaması bir eylemdir. Çöp toplaması gerekirken toplamaması ise bir eylemsizliktir. İdarenin eylemsizliği de bir eylemdir.

İdari İşlemin İptal Davası:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 1.maddesine göre: İdari davalarda yetkili mahkemeler; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, ilk derece idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleridir. Görüldüğü üzere ikisi ilk derece, biri istinaf ve biri temyiz olmak üzere üç dereceli yargılama sistemimiz vardır.

İYUK m.2’ye göre ise: “İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları…”. Görüldüğü üzere dava açma şartı olarak idari işlemin unsurlarında eksiklik olması yetmez. Aynı zamanda hukuka aykırı olarak yapıldığını düşündüğü işlemden, kişinin bir menfaati olması gerekir. Örnek verecek olursak (A)’nın hukuka aykırı olarak yapılan atama işleminden dolayı halası (H) tarafından iptal davası açılamayacaktır. Bununla birlikte ÇED raporuna itiraz gibi çevre konularında verilen idari işlemler toplumun bir bölümünü veya tamamını etkilediği düşünülmektedir. Bundan dolayı Danıştay “…menfaat ihlal edilenleri…” geniş yorumlamaktadır.

Sayfa 3 / 4

Dava açma ehliyeti üzerinde durursak: Bireysel işlemlerde iptal davası açılması için, hukuken meşru kabul edilebilir bir menfaatin olması, sadece kişinin hukuki statüsünde değişiklik yapması ve bu meşru ve kişisel menfaatin güncel olması gerekmektedir.

Tüm toplumu ilgilendiren konular (çevre, nükleer santral vb.) tüm toplumu ilgilendirdiğinden dolayı Danıştay içtihadına göre tüm topluma dava açma ehliyeti vermektedir.

Kolektif işlemlerde dava açma ehliyeti ise idarenin kolektif olarak aldığı kararlarda; görüşme tutanağında muhalif şerhini koyduran kişinin işlemin iptali için dava açabilmesidir. Bu durumda muhaliflerin tutanakta olması zorunludur. Örneğin belediye meclisinde alınan kararlarda muhalif kalan meclis üyelerinin sonradan iptal davası açabilmesidir.

İYUK m.7 ise: Dava açma sürelerini düzenlenmektedir. Eğer özel dava açma süresi ilgili mevzuatta belirtilmemişse genel dava açma süresi: İdari işlemin yazılı olarak ilgiliye bildirmesinden itibaren Danıştay, bölge idare mahkemesi ve ilk derece idare mahkemesi için altmış gündür. Vergi mahkemeleri için ise otuz gündür. Adresleri bulunamayanlar için ise Tebligat Kanunu’na göre yapılacak son ilam tarihinden itibaren dava açma süresi 15 gündür.

İYUK m.11’e göre ise: Dava açmadan önce ihtiyari olarak işlemi yapan idarenin üst makamına, üst makam yoksa eğer işlemi yapan makama; idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması için başvurulabilir. Başvurunun dava açma süresi içinde yapılması gerekmektedir. Yapılan başvuru altmış gün içinde cevaplanmazsa ret edilmiş sayılır.

Bu durumu örnekleyecek olursak; (A)’nın 01.08.2020 tarihinde yapılan hukuka aykırı olarak yapılan atama işleminden dolayı 29.09.2020 tarihinde dava açma süresi son bulacaktır ( görüldüğü üzere kanun iki ay demediği için altmış gün sayılarak hesaplanmalıdır.)

Bu süre zarfında (A) isterse dava açabileceği gibi isterse üst makama başvurur. Üst makama başvuru durumunda ise; başvuru tarihine kadar dava açma süresinden kaç gün geçmişse o süre hesaplanır. Başvurudan itibaren idarenin cevap vermesi durumunda olumlu cevap vermesi ihtimalinde dava açmaya gerek yoktur. Ret durumunda ise o günden itibaren başlayarak kalan dava süresi işlemeye başlar. Altmış gün içinde cevap vermezse zımni ret sayılacağından dolayı o gün itibariyle kalan dava açma süresi devam eder. Örneğin : (A) 10.08.2020 tarihinde üst makama başvuruda bulunmuştur. Üst makam ise altmış gün boyunca sessiz kalmıştır. Süreler hesaplandığında dava açma süresinden dokuz gün gitmiştir. 8.10.2020 tarihinde ise altmış günlük süre bitmiş ve başvuru zımni reddedilmiştir. Bu tarihten sonraki gün başlamak üzere 51 gün içinde dava açabilecektir.

Ayrıca belirtilmelidir ki, bazı istisnai durumlarda üst makama başvuru zorunlu tutulmuştur. Bu zorunluluk yapılmadan dava açılması durumunda mahkeme dosyayı ilgili idareye gönderir. Sanki mahkeme sizin adınıza üst makama başvuru yapmış olur.

İYUK m.10’a göre ise: İdari davaya konu olabilecek işlemler için ilgililer idareye başvuru yapabilir. Bu başvurudan önce idarenin bu konu hakkında hiçbir işlemi yokken kişi işlemin yapılmasını ister. İdare bu başvuruya olumlu ya da olumsuz cevap verebileceği gibi sessizde kalabilir. Altmış gün boyunca sessiz kalması durumunda ise zimni ret sayılarak dava açma süresi içinde ilgili mahkemeye başvuru yapılır. Bazen idare kesin cevap mahiyetinde olmayan cevaplar verebilir. Bu durumda ilgili bunu ret sayıp dava açabileceği gibi altı ay kesin cevap için bekleyebilir. Bu süre boyunca dava açma süresi işlemez. Bazen de dava açma süresi kaçırıldıktan sonra idarenin ret cevabı gelebilir. Bu durumda yeniden dava açma süresi işlemeye başlar. (Bu bölüm, “AD – HOC – Hukuk ve Danışmanlık” Sitesinden Alınmıştır).

Kaynakça:

1- İdari Yargılama Usul Kanunu
2- http://www.hukukitavsiyeler.com
3- https://qha.com.tr/

Sayfa 4 / 4

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ VE ÜÇGEN TRAFİĞİN (3)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ VE ÜÇGEN TRAFİĞİN (3)

29.12.2025

Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetleri Kapsamında Geçici İhracı Yapılacak Ticari Eşya: 1) Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında, yurtdışında inşaat, tesisat, montaj, mühendislik, proje, müşavirlik, işletme, bakım ve onarım gibi teknik hizmet amacı ile Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihraç edilecek eşyaya ilişkin işlemler Ticaret Bakanlığınca yayımlanan Yurtdışı Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Hizmetleri Kapsamında Yapılacak İhracat ve İthalata İlişkin Tebliğ çerçevesinde yürütülür. Bu kapsamda geçici ihracı yapılacak eşya için gümrük beyannamesi düzenlenerek, gümrük işlemlerinin yapılması için gümrük müdürlüğüne beyanda bulunulur.
2) Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilen eşyanın, Ticaret Bakanlığı’nca verilen süre içerisinde geri getirilmesi esastır. Söz konusu eşyanın yurt dışında kalma süresi, Gümrük Kanununun 168 inci maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak bu süre Ticaret Bakanlığınca uzatılabilir. Anılan Bakanlıkça verilecek süre uzatım yazısı, süre bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce ek süre belgesi olarak değerlendirilir.

Ticari Kiralama Kapsamında Geçici İhracı Yapılacak Eşya:
1) Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat talepleri, kiracı firma veya kuruluşla yapılan sözleşmenin aslı veya noter tasdikli örneği ile sözleşmenin yeminli tercümanca yapılmış olan Türkçe tercümesi; kiraya verilen eşyanın motorlu kara nakil vasıtası olması durumunda ise ayrıca bahse konu aracın motorlu araç tescil belgesinin bir örneği ile birlikte, çıkış işlemlerinin yapılacağı gümrük müdürlüğüne yapılır. Gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyanname izin hükmündedir.
2) Ticari kiralama konusu eşyanın mülkiyetinin kiraya verene ait olmaması durumunda, eşyanın mülkiyetinin başkasına ait olduğuna ilişkin noterde tanzim ettirilmiş muvafakatname ibraz edilir.
3) Ticari kiralama konusu eşyanın, finansal kiralama yoluyla elde edilmiş olması durumunda, söz konusu eşyanın finansal kiralama yoluyla elde edildiğine ilişkin kiralayan ile kiraya veren arasında yapılan sözleşme ve kiralayan kişi tarafından noterden tanzim ettirilmiş muvafakatname ibraz edilir.
4) Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre, Gümrük Kanununun 168. maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak bu süre, bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce ticari kiralama sözleşmesinde belirlenen süre kadar uzatılabilir.

Finansal Kiralama Kapsamında Geçici İhracı Yapılacak Eşya:
1) Finansal kiralama yoluyla yapılacak ihracat talepleri, kiracı firma veya kuruluşla yapılan sözleşmenin aslı veya noter tasdikli örneği ile sözleşmenin yeminli tercümanca yapılmış olan Türkçe tercümesi ile birlikte çıkış işlemlerinin yapılacağı gümrük müdürlüğüne yapılır. Gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyanname izin hükmündedir.
2) Finansal kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre, Gümrük Kanununun 168 inci maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak bu süre, bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce finansal kiralama sözleşmesinde belirlenen süre kadar uzatılır.

Sergi ve Fuar Eşyası: 1) Yurtdışında düzenlenen sergi ve fuarlarda gösterilmek üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkarılacak eşya gümrük müdürlüğüne gümrük beyannamesi ile beyan edilerek, gümrük işlemleri tamamlanır.
2) Sergi ve fuarlarda sergilenmek üzere geçici çıkışı yapılacak eşyanın ayırt edici özellikleri, özel işaretleri ile eşyanın sergileneceği fuar veya serginin adı beyannameye kaydedilir. Bu eşyaya ilişkin kesin satış faturası aranmayarak proforma fatura veya sevk irsaliyesinin beyannameye eklenmesi sağlanır.

Diğer Çıkış İşlemleri: Hariçte İşleme-Geçici İhracata İlişkin 1 Sayılı Gümrük Genel Tebliğinde yer alan düzenlenenlerin dışındaki Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici olarak çıkarılacak eşya, gümrük müdürlüğüne gümrük beyannamesi ile beyan edilir ve eşyanın marka, seri numarası, model yılı gibi ayırt edici özellikleri ile özel işaretleri beyannameye kaydedilerek çıkış işlemi gerçekleştirilir.

Tütün Ve Tütün Mamullerinin Hariçte İşleme İzin Belgesi Kapsamında Geçici İhracı: Türkiye Gümrük Bölgesi dışında işlem görmek üzere hariçte işleme izin belgesi ile geçici olarak ihraç edilen, işlenmiş veya işlenmemiş yaprak tütünler ile bunlara ait kırık, damar, toz ve döküntülerin geçici ihracatları aşamasında, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca düzenlenen izin belgesi aranır.

Radyoaktif Maddeler Ve Bunların Kullanıldığı Cihazların Geçici İhracı ve Yeniden İthali: Radyoaktif Maddeler ve Bunların Kullanıldığı Cihazların İthaline İlişkin Tebliğ kapsamı eşyanın, Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan kullanma ve bulundurma lisansı almış kuruluşların ithalat işlemleri daha önce tamamlanmış ve lisans verilmiş cihazlarının, yurt dışında gösterdikleri faaliyetlerinde kullanılmak üzere geçici ihracı ve yeniden ithalinde, adı geçen Kurumdan alınan “Lisanslı Cihazlar İçin Gümrük Giriş-Çıkış İzni” formu aranır. Söz konusu eşyanın yeniden ithalinde, geçici ihracı sırasında ibraz edilen form geçerlidir.

Ticari Miktar ve Mahiyet Arz Etmeyen Eşya: 1) Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihraç edilen ve gümrük mevzuatı hükümleri uyarınca ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyanın, Gümrük Kanununun 168 inci maddesinde belirtilen süreleri aşarak geri gelmesi halinde; söz konusu eşyanın, eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık, zamanla dayanıklılığını yitirmiş olması nedeniyle İthalat Rejimi Kararının 2 ve 7.maddeleri çerçevesinde Ticaret Bakanlığından başkaca bir izin alınmadan serbest dolaşıma girişi yapılır.
2) Ayrıca, söz konusu eşyanın, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun hükümleri de dikkate alınarak sadece; İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat, İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında, Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat ve Çin Halk Cumhuriyeti Menşeli Malların İthalatında Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat çerçevesinde izne tabi olmadan serbest dolaşıma girişi yapılır.

İzin Süresi: 1) İşlem görmüş ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesine yeniden ithal edilmesi için gereken süre, işleme faaliyetlerinin gerektirdiği süre ile nakliye süresi dikkate alınarak Kanunun 80 inci maddesi uyarınca belirlenir ve verilen izinde bu süre belirtilir. İzin hak sahibinin talep etmesi ve talebin uygun bulunması halinde süre uzatılabilir.
2) Önceden ithalatın olmadığı standart değişim sisteminin uygulandığı durumda, ikame ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesine ithali için gereken süre, geçici ihraç eşyasının değiştirilmesi ve ikame ürünlerin nakliyesi için gereken süre dikkate alınarak belirlenir. Süre başlangıcı hariçte işleme rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihidir.

3) İşlem görmüş ürünler ile ikinci fıkrada bahsedilen geçici ihracat eşyasının süresi içerisinde serbest dolaşıma sokulması, antrepoya konulması veya dahilde işleme ya da transit rejimine tabi tutulması gerekir. Bu rejimlere ilişkin beyannamenin tescili eşyanın geri getirme süresini sona erdirir.
4) Bu süre, kabul edilebilir bir gerekçe olması ve durumun belgelenmesi halinde uzatılabilir.

Süre Uzatımı: 1) Bu Tebliğde süre uzatımı düzenlenmeyen geçici ihracat işlemlerinde süre, Gümrük Kanununun 168.maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak, bu sürenin bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce yeteri kadar ek süre verilir. Bunun için mücbir sebep veya beklenmeyen hali gösterir belgenin noter veya yurtdışı temsilciliğimizden onaylı Türkçe tercümesinin de dilekçeye eklenmesi gerekir.
2) Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici ihracı veya çıkışı yapılmış eşyanın, başka bir kamu kurumunun kendi görev alanı itibarı ile bilgisi ve izni çerçevesinde, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kalması için yapılan işlemler süre uzatımı olarak değerlendirilir.
3) Geçici ihracı yapılan eşyanın ekonomik gereklilik nedeniyle üç yıllık sürenin üzerinde Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kalmasının talep edilmesi halinde, ekonomik nedenlerin belgelendirilmesi ve verilen süre içerisinde başvurulması durumunda, ilgili gümrük idaresince yeteri kadar ek süre verilir

Yetki: Ekonomik gereklilikler ve dış ticaret politikaları dikkate alınarak bu Tebliğde öngörülmeyen durumları inceleyerek sonuçlandırmaya Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (Gümrükler Genel Müdürlüğü) yetkilidir

III- ÜÇGEN TRAFİĞİN İŞLEYİŞİ

Topluluk: Avrupa Topluluğu’nu, (Avrupa Birliğini),

Gümrük Birliği: Türkiye ile Topluluk/Birlik arasında tesis edilen Gümrük Birliği’ni,

Türkiye Gümrük Bölgesi: Türkiye Cumhuriyeti topraklarını, karasularını, iç sularını ve hava sahasını kapsayan Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesini,

Topluluk Gümrük Bölgesi: Topluluk Konseyi’nin Topluluk Gümrük Kodu’nu oluşturan 12/10/1992 tarihli ve 2913/92 sayılı Tüzüğü’nün 3 üncü maddesinde yer aldığı şekliyle, bu maddenin (a) bendinde belirtilen ülkelerin gümrük bölgelerinin tamamını,

Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi: Topluluğun Gümrük Bölgesi ile Türkiye’nin Gümrük Bölgesi’ni,

Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin Bir Parçası: Bir taraftan Topluluğun Gümrük Bölgesi’ni öte yandan da Türkiye’nin Gümrük Bölgesi’ni,

Üçüncü Ülke: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi dışında kalan ülke veya bölgeleri,

Serbest Dolaşımdaki Eşya: Tümüyle Türkiye veya Topluluk’ta elde edilmiş olan ya da tamamı veya bir kısmı üçüncü ülkeler menşeli olup Türkiye ya da Toplulukta ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış eşyayı,

A.TR Dolaşım Belgesi: Türkiye veya Topluluk’ta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, gümrük idaresince ya da bu idare tarafından yetki verilmiş kişi ve kuruluşlarca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen belgeyi,

Hariçte İşleme Rejimi: Serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet tanınmak suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimi,

Üçgen Trafik: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından geçici olarak ihraç edilmiş olup, üçüncü ülkede işlem görmüş ürünlerin Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasında kısmi veya tam gümrük vergisi muafiyetiyle serbest dolaşıma girmesi usulünü,

Geri Gelen Eşya: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasında serbest dolaşımda olup, ait olduğu gümrük bölgesinden ihraç edildikten sonra Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasına üç yıl içinde geri gelen ve serbest dolaşıma giren eşyayı,

INF 2 Bilgi Formu: Hariçte işleme rejimi kapsamında üçgen trafik kullanımına izin veren gümrük idaresi tarafından düzenlenen ve Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından geçici olarak ihraç edilerek üçüncü ülkede işlem görmüş ürünlerin, Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasında kısmi veya tam gümrük vergisi muafiyetiyle serbest dolaşıma girişine imkân veren belgeyi,

INF 3 Bilgi Formu: İhracatın yapıldığı Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından diğer parçasına geri gelen eşyanın gümrük vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi amacıyla ihracatçının talebi üzerine ihracatçı gümrük idaresi tarafından düzenlenen belgeyi,

Menşe İspat Belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesi veya EUR-MED Dolaşım Belgesi veya fatura beyanı veya EUR-MED fatura beyanını;

Tedarikçi: Ticarete konu olan eşyayı Türkiye veya Toplulukta üreten veya Türkiye ya da Topluluktaki alıcıya tedarik eden satıcıyı;

Tedarikçi Beyanı: Tedarikçi tarafından düzenlenip ihracatçının kullanımına sunulan, EUR.1 veya EUR-MED Dolaşım Belgesi düzenlenmesine yönelik başvuruları ya da fatura beyanı veya EUR-MED fatura beyanlarını tevsik etmek üzere kanıt olarak kullanılan, eşyanın Türkiye veya Topluluk’un ilgili tercihli ticaret anlaşmalarında yer alan menşe kurallarına uygun olarak tedarik edildiğini belirten yazılı menşe beyanını;

Uzun Dönem Tedarikçi Beyanı: Tedarikçi tarafından menşe statüsü uzun bir süre aynı kalması beklenen eşyanın belirli bir müşteriye düzenli olarak tedarik edilmesi halinde söz konusu eşyanın müteakip sevkiyatlarını da kapsayacak şekilde hazırlanan, düzenlendiği tarihten itibaren ancak 1 yıla kadar geçerlilik taşıyabilen tek bir tedarikçi beyanını;

INF 4 Bilgi Formu: Tedarikçi beyanının gerçekliğinin ve tedarikçi beyanında yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi amacıyla menşe ispat belgesinin düzenleneceği gümrük idaresinin talebi üzerine tedarikçinin yerleşik olduğu veya gerekli bilgi ve belge akışının yapılmış olması kaydıyla ihracatın gerçekleştirildiği ülke gümrük idaresince düzenlenen, tedarikçi tarafından ihracatçı ülke gümrük idaresine verilmek üzere ihracatçıya sunulan belgeyi;

EFTA devletleri: Lihtenştayn dahil İsviçre, İzlanda ve Norveç’i,

Sevkiyat: Ya bir ihracatçıdan bir alıcıya birlikte gönderilen ya da ihracatçıdan alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura kapsamına giren ürünleri,

Elektronik sistem: Menşe ispat ve dolaşım belgelerinin düzenlenmesine yönelik başvurunun yapılması, belgelerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması ve vize işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Bakanlık ya da Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlarca elektronik ortamda verilen hizmet ve bu hizmete dair alt yapıyı,

İfade eder.

Üçgen trafik izni: 1) Hak sahibinin talebi üzerine hariçte işleme rejimi çerçevesinde üçgen trafiğin kullanılmasına ihracat işleminin yapıldığı gümrük idaresi tarafından izin verilir. Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi aynı zamanda hariçte işleme rejiminin başladığı gümrük idaresidir.

2) Hariçte işleme rejimi üçgen trafik sistemi çerçevesinde serbest dolaşıma giren işlem görmüş eşya ya da ikame ürünün tam ya da kısmi ithalat vergisi muafiyetinden yararlanması için INF 2 Bilgi Formu kullanılır. INF 2 Bilgi Formu geçici ihraç eşyasının üçgen trafik kapsamında bulunduğunu ispatlar.

Bilgi Formları: Gümrük idareleri, ilgili kişinin talebi üzerine veya re’sen, Ek-61’de yer alan aşağıdaki bilgi formlarını düzenleyebilirler. … Üçgen trafikte başkaca bir gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tahsis edilecek işlem görmüş ürünlere dair bilgilerin bildirimi için INF 9 bilgi formu, ithal eşyasında vergi muafiyetinden yararlanmak için üçgen trafikte önceden yapılan ihracata ilişkin bilgilerin bildirimi için INF 5 bilgi formu, Hariçte işleme rejiminde üçgen trafikte, işlem görmüş ürünlerde kısmi veya tam muafiyetten yararlanmak için, geçici ihraç eşyasına ilişkin bilgilerin bildirimi için INF 2 bilgi formu kullanılır.

– INF-2 Bilgi Formu; 1) 2006/10895 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca üçgen trafik çerçevesinde INF-2 bilgi formu ile yapılan gümrük işlemlerinde, Ticaret Bakanlığınca verilen hariçte işleme izin belgesi mutlaka aranır ve söz konusu belge tarih ve sayısı INF-2 bilgi formunun 6 numaralı kutusuna kaydedilir.

INF 2 Bilgi Formunun Düzenlenmesi: 1) Hariçte işleme rejimine konu olan ve işlem gördükten sonra Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin başka bir parçasına götürülmek istenen eşya ile ilgili olarak, talep halinde hariçte işleme iznini veren gümrük idaresi tarafından Ek-IV’teki örneğe uygun biri asıl olmak üzere iki nüsha INF 2 Bilgi Formu, Türkçe veya Topluluğun resmi dillerinden birinde düzenlenir.
2) INF 2 Bilgi Formu, Hariçte İşleme Rejimine giren eşyanın miktarını gösterir. İşlem görmüş ya da ikame ürünlerin birden fazla sevkiyatı halinde farklı gümrük idarelerinde yeniden ithal edilmesi söz konusu olduğunda, izni veren gümrük idaresi, izin sahibinin talebi doğrultusunda, rejime giren eşyanın miktarı için gerekli sayıda INF 2 Bilgi Formu düzenler.
3) İzni veren gümrük idaresi, bilgi formunda yer alan bilgilere ek bilgi ilave edilmesi gerektiği kanaatindeyse, bu bilgileri bilgi formuna girer. Form üzerinde yeterli boşluk bulunmuyorsa, orijinal nüshada belirtilmek ve forma ekli olmak üzere ilave form düzenlenir
4) İzni veren gümrük idaresi tarafından ilk düzenlenen bilgi formu ilave bilgi formları ile değiştirilebilir ya da tek bir formun kullanıldığı durumlarda, formun üzerine gümrük idaresi tarafından eşyanın miktarı belirtilir. Eğer form üzerinde yeterli boşluk yoksa, orijinal nüshada belirtilmek ve forma eklenmek üzere ilave form düzenlenir.
5) Gümrük idareleri, belli bir dönem içindeki tüm ihracat ve ithalatı kapsayacak birden fazla sayıda işleme faaliyetini içine alan üçgen trafiğe konu eşya için birleştirici bilgi formları kullanımına izin verebilirler.
6) Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi, istisnai durumlarda geriye dönük INF 2 Bilgi Formu düzenleyebilir. Ancak, geriye dönük geçerlilik süresi, belge saklamak için gerekli olan süreyi aşamaz.

İkinci Nüsha INF 2 Bilgi Formu Düzenlenmesi: 1) INF 2 Bilgi Formunun çalınması, kaybedilmesi veya hasar görmesi hallerinde hariçte işleme izni belgesi sahibi bilgi formunu üçgen trafik iznini veren gümrük idaresinden belgenin ikinci bir nüshasını düzenlemesini talep edebilir. Söz konusu gümrük idaresi, ikinci nüshasının talep edildiği belge kapsamı geçici ihraç ürünlerinin yeniden ithal edilmediğinin anlaşılır olması halinde bu talebi yerine getirir. 2) İkinci nüsha olarak düzenlenen INF 2 Bilgi Formunun aslı ve nüshası üzerine; “ДУБЛИКАТ”, “DUPLICADO”, “DUPLIKÁT”, “DUPLIKAT”, “DUPLIKAAT”, “ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ”, “DUPLICATE”, “DUPLICATA”, “DUPLICATO”, “DUBLIKĀTS”, “DUBLIKATAS”, “MÁSODLAT”, “DUPLICAAT”, “SEGUNDA VIA” “DUPLICAT”, “DVOJNIK”, “KAKSOISKAPPALE”, “İKİNCİ NÜSHADIR” İbarelerinden biri yazılır. (2006/10895 Sayılı Karar’ın 44.maddesi).

İhracata ilişkin gümrük işlemleri: INF 2 Bilgi Formunun aslı ve bir örneği üçgen trafik kullanma izni veren gümrük idaresi tarafından formun (16) numaralı kutusu mühürlenerek onaylanır. Bu formun bir nüshası anılan idare tarafından saklanır, aslı başvuru sahibine iade edilir. INF 2 Bilgi Formunun aslı, geçici ihraç eşyasının gümrük bölgesinden ihraç edildiği gümrük idaresine ibraz edilir. Bu gümrük idaresi, eşyanın söz konusu bölgeyi terk ettiğini belgenin aslı üzerinde formun (17) numaralı kutusu mühürlenmek suretiyle onaylar ve belgeyi ibraz eden kişiye iade eder.

Geçici İhraç Eşyasının Ayırt Edici Özelliklerinin Tespiti: 1) Üçgen trafik kullanımına izin veren gümrük idaresinden INF 2 Bilgi Formunun onaylaması istenildiğinde, idare geçici ihraç eşyasının ayırt edici özelliklerini tespit etmek için kullanılan yöntemi (16) numaralı kutuda belirtir.
2) Eşyanın numunesinin alınması, tahlile tabi tutulması veya teknik dokümanlarının kullanılması halinde üçgen trafik kullanımına izin veren idare, gümrük mührünü eşyanın cinsine göre üzerine ya da ambalajın üzerine bozulmayacak biçimde yapıştırarak bu örnekleri, resimleri ya da teknik tanımları onaylar.
3) İdarenin mührünü ve ihracat beyannamesinin referans bilgilerini taşıyan etiket, değiştirilmelerini önleyecek biçimde söz konusu örneklere, resimlere ya da teknik tanımlara iliştirilir.
4) İdare tarafından onaylanan ve mühürlenen örnekler, resimler ya da teknik tanımlar işlem görmüş ya da ikame ürünün yeniden ithalinden sonra bu örnekleri, resimleri ve tanımları mühürleri bozulmaksızın sunan ihracatçıya iade edilir.
5) Eşyanın tahlilinin yapılması gerektiğinde ve tahlil sonuçları INF 2 Bilgi Formu gümrük idaresi tarafından onaylanana kadar belli olmadığında, tahlil sonuçlarını içeren belge mühürlü bir zarf içinde ihracatçıya verilir

İthalata İlişkin Gümrük İşlemleri: INF 2 Bilgi Formunun sağladığı haklardan bu belgeyi serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte gümrük idaresine ibraz eden beyan sahibi yararlanır. İşlem görmüş ürüne veya ikame ürüne ait INF 2 Bilgi Formunun aslı ile numune ve belgeler serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte eşyanın serbest dolaşıma gireceği gümrük idaresine ibraz edilir.

INF 2 Bilgi Formlarının Kapatılması: 1) İşlem görmüş veya ikame ürünlerin tek bir partide veya aynı gümrük idaresine parti parti getirilerek serbest dolaşıma sokulması halinde, gümrük idaresi, INF 2 Bilgi Formunun aslına işlem görmüş ürünlerin bünyesinde kullanılan geçici ihracat eşyasının miktarını yazar.
2) Bu şekilde işlemi biten INF 2 Bilgi Formu serbest dolaşıma giriş beyannamesine eklenir. INF 2 Bilgi Formunun işlemi tamamen bitmemiş ise, eşyanın düşümü yapılmak suretiyle belge sahibine iade edilir. Yapılan işlem serbest dolaşıma giriş beyannamesinin (44) Numaralı kutusuna yazılır.
3) İşlem görmüş veya ikame ürünlerin birden fazla parti halinde farklı gümrük idarelerinden serbest dolaşıma sokulması halinde ve bu Kararın 43 üncü maddesinin ikinci fıkrasının uygulanmamış olması halinde ilk serbest dolaşıma giriş beyannamesinin ibraz edildiği gümrük idaresi, beyan sahibinin talebi üzerine orijinal INF 2 Bilgi Formunu kalan geçici ihraç eşyası miktarına göre düzenlenen yeni bir INF 2 Bilgi Formuyla değiştirir.
4) Gümrük idareleri, yeniden düzenlenen bilgi formuna önceki orijinal belgenin sayı ve tarihi ile verildiği gümrük idaresinin adını yazar. Orijinal INF 2 Bilgi Formuna ise, hangi miktarda geçici ihracat eşyası için hangi belgenin düzenlendiği kaydedilir. Düzenlenen her bir bilgi formu ilgili serbest dolaşıma giriş beyannamesine eklenir.

Üçgen Trafik Konusu Eşyanın Vergilendirilmesi:

1) Topluluğa üye ülkelerden üçüncü ülkelere gönderilerek işlem görmüş ürünlerin INF 2 Bilgi Formu kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi’nde serbest dolaşıma girmesi talep edildiğinde, hariçte işleme rejimi kapsamı eşyanın vergileri, yükümlünün talep etmesi ve söz konusu eşyanın, Topluluk veya Türkiye menşeli olması veya Topluluk veya Türkiye Gümrük Bölgesi’nde sıfırdan yüksek bir gümrük vergisi oranı ile serbest dolaşıma sokulmuş üçüncü ülke menşeli olması halinde, gümrük kıymeti olarak hariçte işleme rejimi kapsamında yapılan işlemin maliyetine eşit bir tutar dikkate alınarak, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte, bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Eşyanın menşeinin belirlenmesinde Gümrük Kanunu’nun tercihsiz menşe hükümleri esas alınır.
2) Bununla birlikte, Topluluk veya Türkiye menşeli olmayıp sıfır gümrük vergisiyle serbest dolaşıma sokulan geçici ihracat eşyasının, serbest dolaşıma sokulmasının yegane amacının bu maddenin birinci fıkrası hükümlerinden yararlanmak olduğunun, işlem görmüş ürünler serbest dolaşıma girmeden önce tespit edilmesi halinde, işlem görmüş ürünlerin ithalat vergilerinin hesaplanmasında birinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Söz konusu eşyanın vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edildiğinde uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır.

Sonradan Kontrol Talebi: 1) İşlem görmüş ürünlerin veya ikame eşyanın serbest dolaşıma sokulduğu her gümrük idaresi, INF 2 Bilgi Formunu onaylayan gümrük idaresinden INF 2 Bilgi Formunun gerçekliğini belge üzerindeki bilgilerin doğruluğunu veya işlemleri sonuçlandırılan eşyaya ilişkin gerekli bulduğu diğer hususların sonradan kontrolünü talep edebilir.
2) Sonradan kontrol talebi, talepte bulunan gümrük idaresi tarafından INF 2 Bilgi Formunun (18) numaralı kutusunun aşağıdaki şekilde doldurulması suretiyle yapılır.
3) Kontrol talebinde bulunan gümrük idaresinin adı ve açık posta adresi yazı makinesi veya mürekkepli kalemle ve matbaa harfleri ile yazılır.
4) Kontrol talebinde bulunulan yer ve tarih belirtilip, mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle onaylanır.

Sonradan Kontrol Sonuçları: 1) Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi istenilen bilgileri en kısa sürede talepte bulunan gümrük idaresine bildirir.
2) Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi kontrol sonucunu INF 2 Bilgi Formunun (19) numaralı kutusu aşağıdaki şekilde doldurulmak suretiyle belirtir:
a) Birinci veya ikinci haneden uygun olanın önüne (X) işareti konulur.
b) Kontrolü yapan gümrük idaresinin adı ve kontrol tarihi yazılır.
c) Okunabilir mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle onaylanır.

Geri Gelen Eşyaya Muafiyet Uygulanması: 1) Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasında serbest dolaşımda olup ihraç edildikten sonra Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasına üç yıl içerisinde geri gelen ve serbest dolaşıma giren eşya, beyan sahibinin talebi üzerine ithalat vergilerinden muaf tutulur. Üç yıllık süre Gümrük Kanunu’nun 168.maddesine göre uzatılabilir.
2) Ancak, eşyanın geri gelen eşya statüsünden faydalanarak ithalat vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ihraç edildiği haliyle yeniden ithal edilmiş olması gerekir.

Hariçte İşleme Rejimi Kapsamında Geri Gelen Eşya: Değişmemiş eşya dışında, hariçte işleme rejimi çerçevesinde Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen eşyaya bu Kararın 52.maddesinde belirtilen ithalat vergilerinden muafiyet tanınmaz.

İhraç Edilen Eşyanın Geri Gelen Parçaları: Geri gelen eşya, daha önce Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen eşyanın bir kısmına ait olması durumunda da ithalat vergilerinden muaf tutulur. Bu hüküm Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen makinelere, araçlara, aletlere veya diğer ürünlere ait olan parça veya aksesuarları içeren eşyaya da uygulanır.

İhraç Edildikten Sonra Geri Gelen Eşya: Aşağıda yer alan eşya geri gelen eşya olarak kabul edilir:
a) Serbest dolaşıma giriş beyannamesinin yanı sıra aşağıdaki belgelerin ibraz edildiği eşya. İhraç edildikten sonra geri gelen eşyanın beyanı, beyannamenin tescili, eşyanın muayenesi ve diğer gümrük işlemleri serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte, eşyanın ihracatına ilişkin beyannamenin veya ihracat ülkesi makamlarınca onaylanmış örneğinin ya da Ek-V’te yer alan INF 3 Bilgi Formunun verilmesi gerekir. Eşyanın yeniden ithalatının yapıldığı gümrük idaresinde bu belgelerden birinin olması halinde söz konusu belgeler istenmez. …

INF 3 Bilgi Formu Düzenlenmesi:

1) Geri gelen eşya ile ilgili olarak, talep halinde ihracatın yapıldığı gümrük idaresi tarafından Ek-V’teki örneğe uygun biri asıl olmak üzere üç nüsha INF 3 Bilgi Formu Türkçe veya Topluluğun resmi dillerinden birinde düzenlenir.

2) INF 3 Bilgi Formu, geri gelen eşyanın ayırt edici özelliklerinin tespiti için gerekli olan her türlü bilgiyi içerir ve ihracatın yapıldığı Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından diğer parçasına geri gelmesi muhtemel olan durumlarda ihracatçının talebi üzerine, ihracat esnasında düzenlenir.
3) Ancak, ihraç edilen eşyaya ilişkin gerekli ayrıntıların gümrük idaresince resen tespit edilebildiği hallerde, ihracatçının talebi üzerine mevcut bilgi ve belgeler doğrultusunda ihracat işlemlerinin tamamlanmasından sonra da INF 3 Bilgi Formu düzenlenebilir.
4) İhracatın yapıldığı gümrük idaresi, Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen eşyanın, ihraç işlemi yapılan gümrük idaresi dışında Gümrük Birliği taraflarının birden fazla gümrük idaresine geri getirilmesi söz konusu olduğunda, ihracatçının talebi doğrultusunda, her bir gümrük idaresine getirilecek geri gelen eşya miktarı için toplam miktarı kapsayacak şekilde ayrı ayrı INF 3 Bilgi Formu düzenlenir.
5) Aynı şekilde, ihracatçının talebi üzerine, ihracatın yapıldığı gümrük idaresi tarafından ihracat esnasında düzenlenen orijinal INF 3 Bilgi Formu yerine bu bilgi formunda yer alan eşyanın toplam miktarını kapsayacak şekilde ayrı ayrı INF 3 Bilgi Formu düzenlenir.
6) İhracatçının talebi üzerine ihraç edilen eşyanın sadece bir kısmını kapsayacak INF 3 Bilgi Formu da düzenlenir.

İhracata İlişkin Gümrük İşlemleri: INF 3 Bilgi Formunun aslı ve bir örneği gümrük idaresi tarafından mühürlenerek onaylanır. Bu formun bir nüshası anılan idare tarafından saklanır, aslı ve bir nüshası yeniden ithalatın yapıldığı gümrük idaresine sunulmak üzere ihracatçıya iade edilir.

İthalata İlişkin Gümrük İşlemleri:
1) Geri gelen eşyaya ait INF 3 Bilgi Formunun aslı ve nüshası serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte eşyanın serbest dolaşıma gireceği gümrük idaresine ibraz edilir.
2) Rejime giriş işlemini yapan gümrük idaresi formun aslına ve nüshasına gümrük vergilerinden muaf tutulan eşyanın miktarını kaydederek aslını alıkoyar, diğer nüshayı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tarih ve tescil numarasını taşıyacak biçimde düzenleyerek belgeyi düzenleyen gümrük idaresine gönderir.
3) INF 3 Bilgi Formunu düzenleyen gümrük idaresi, bu nüshayı kendilerinde bulunan nüsha ile karşılaştırarak işlemi tamamlar.

İkinci Nüsha INF 3 Bilgi Formu Düzenlenmesi: 1) INF 3 Bilgi Formunun çalınması, kaybedilmesi veya hasar görmesi hallerinde ihracatçı bilgi formunu düzenleyen gümrük idaresinden belgenin ikinci bir nüshasını düzenlemesini talep edebilir. Söz konusu gümrük idaresi, gerekli şartların taşınması halinde ikinci nüsha INF 3 Bilgi Formunu düzenler. 2) Bu şekilde düzenlenen ikinci nüsha INF 3 Bilgi Formunun üzerine;

“ДУБЛИКАТ”, “DUPLICADO”, “DUPLIKÁT”, “DUPLIKAT”, “DUPLIKAAT”, “ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ”, “DUPLICATE”, DUPLICATA”, “DUPLICATO”, “DUBLIKĀTS”, “DUBLIKATAS”, “MÁSODLAT”, “DUPLICAAT”, “SEGUNDA VIA”, “DUPLICAT”, “DVOJNIK”, “KAKSOISKAPPALE”, “İKİNCİ NÜSHADIR”

İbarelerinden birisi yazılır. Ayrıca gümrük idareleri, arşivlerindeki INF 3 Bilgi Formu üzerine bunun bir suretinin düzenlendiğine dair meşruhat düşer.

Sonradan Kontrol Talebi: 1) Geri gelen eşyanın serbest dolaşıma sokulduğu her gümrük idaresi INF 3 Bilgi Formunu onaylayan gümrük idaresinden INF 3 Bilgi Formunun gerçekliğini, belge üzerindeki bilgilerin doğruluğunu veya işlemleri sonuçlandırılan eşyaya ilişkin gerekli bulduğu diğer hususların sonradan kontrolünü talep edebilir.
2) Sonradan kontrol talebi, talepte bulunan gümrük idaresi tarafından INF 3 Bilgi Formunun “Yeniden ithalat gümrük idaresinin talebi” kutusunun aşağıdaki şekilde doldurulması suretiyle yapılır.
3) Kontrol talebinde bulunan gümrük idaresinin adı ve açık posta adresi, yazı makinesi veya mürekkepli kalemle ve matbaa harfleri ile yazılır.
4) Kontrol talebinde bulunulan yer ve tarih belirtilip, mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle onaylanır.

Sonradan Kontrol Sonuçları: Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi istenilen bilgileri en kısa sürede talepte bulunan gümrük idaresine bildirir. INF 3 Bilgi Formunun sonradan kontrol sonucu, üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi tarafından formun ilgili bölümü doldurulmak suretiyle talepte bulunan gümrük idaresine iletilir.

Kocaeli, 29.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

4458 sayılı Gümrük Kanunu.
Gümrük Yönetmeliği.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği.
Türkiye İle Avrupa Birliği Arasında Oluşturulan Gümrük Birliği’nin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında 2006/10895 Sayılı Karar.
4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 Sayılı Karar.
Hariçte İşleme-Geçici İhracata İlişkin 1 Sayılı Gümrük Genel Tebliği.
Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2013/15, 2014/14, 2014/19, 2018/11 Sayılı Genelgeleri.

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (1)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (1)

29.12.2025

I- TANIMLAR

Hariçte İşleme Rejimi: Hariçte işleme rejimi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 144 ilâ 148.maddelerinde öngörülen standart değişim sistemine ilişkin hükümler ile Kanun’un 116.madde hükmü saklı kalmak üzere, serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithal vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.

Üçgen trafik izni; 1) Hak sahibinin talebi üzerine hariçte işleme rejimi çerçevesinde üçgen trafiğin kullanılmasına ihracat işleminin yapıldığı gümrük idaresi tarafından izin verilir. Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi aynı zamanda hariçte işleme rejiminin başladığı gümrük idaresidir.
2) Hariçte işleme rejimi üçgen trafik sistemi çerçevesinde serbest dolaşıma giren işlem görmüş eşya ya da ikame ürünün tam ya da kısmi ithalat vergisi muafiyetinden yararlanması için INF 2 Bilgi Formu kullanılır. INF 2 Bilgi Formu geçici ihraç eşyasının üçgen trafik kapsamında bulunduğunu ispatlar.

Geçici İhracat Eşyası Deyimi: Hariçte işleme rejimine tabi tutulan eşya,

İşleme Faaliyetleri Deyimi: Kanun’un 108.maddenin 3.fıkrasının (a), (b) ve (c) bendlerinde düzenlenen faaliyetler,

İşlem Görmüş Ürünler Deyimi: İşleme faaliyetleri sonucu elde edilen bütün ürünler,

Verimlilik Oranı Deyimi: Belirli miktardaki geçici ihracat eşyasının işlenmesi sonucunda elde edilen işlem görmüş ürünlerin miktarı veya yüzde oranı,

Anlamına gelir.

Menşe İspat Belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesi veya EUR-MED Dolaşım Belgesi veya fatura beyanı veya EUR-MED fatura beyanını,

Bu Rejimde Geçen, Değişmemiş Eşya: Herhangi bir işleme faaliyetine tabi tutulmadan tekrar ithal edilen geçici ihracat eşyasını,

Önceden İthalat: Geçici ihracat eşyasının ihracından önce, teminat alınmak koşuluyla yerine geçecek aynı nitelikteki eşyanın ithalini,

Standart Değişim Sistemi: Geçici ihracat eşyasının yerine kullanılmak üzere ikame ürünle değiştirilmesi usulünü,

İkame Ürün: Geçici ihracat eşyasının yerine kullanılmak üzere getirilen yabancı menşeli eşyayı,

Düşüm Yapılacak Tutar: Geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden getirilerek Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girişi tarihinde uygulanacak gümrük vergileri tutarını,

İfade eder.

II- HARİÇTE İŞLEME REJİMİNE İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Rejimin Uygulanmayacağı Eşya: Hariçte işleme rejimi;

a) İhracı, ödenmiş ithalat vergilerinin geri verilmesine veya teminata bağlanmış ithalat vergilerinin kaldırılmasına yol açan,
b) İhracından önce, nihai kullanımları nedeniyle tam muafiyet suretiyle serbest dolaşıma giren ve bu muafiyetin tanınması için gerekli koşulları taşımaya devam eden,
c) İhracı, ihracat vergi iadesini gerektiren veya ihracı nedeniyle tarım politikası çerçevesinde vergi iadesi dışında bir mali avantaj sağlanan,

Serbest dolaşımdaki eşyaya uygulanmaz. (b) bendinin istisnaları yönetmelikle belirlenir.

Örnek 1: 0904.22.00.00.12 GTİP’de yer alan Yenibahar maddesinden, üretimi gerçekleştirilecek nihai ürün olarak Aroma üretilmesi için söz konusu eşyanın (nihai kullanım için) ithalinde Gümrük vergisi oranı % 0 olarak uygulanır. Yani gümrük vergisi alınmaz. Bu eşyaya hariçte işleme rejimi uygulanmaz. Yine, ihracı, ihracat vergi iadesini gerektiren veya ihracı nedeniyle tarım politikası çerçevesinde vergi iadesi dışında bir mali avantaj sağlanan, Serbest dolaşımdaki eşyaya uygulanmaz.

Ekonomik Koşullar: Dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve hariçte işleme rejimlerine ait ekonomik koşulların yerine getirilmiş addedildiği hükümler saklı kalmak kaydıyla, ekonomik etkili gümrük rejimleri kullanım izinleri ekonomik koşullar incelenmeksizin verilmez.

Hariçte işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi sonucunda;
a) İşleme faaliyetinin ülke dışında yapılmasının, ülke içinde işleme faaliyeti yapanlar için ciddi bir zarara yol açmayacağının,
b) İşleme faaliyetinin ülke içinde yapılmasının ekonomik olmadığının veya teknik nedenlerle ya da sözleşmeden doğan yükümlülükler nedeniyle uygun olmadığının, belirlenmesi gerekir.

Örnek 2: Türkiye’nin Rusya Federasyonu ile S-400 savunma sistemininin Türkiye’de ortak üretimi için anlaşma yaptığını ve 2021 yılında üretime başladığını varsayalım. Türkiye’nin elindeki teknolojik imkanlar sınırlı olduğu (S-400 savunma sistemininin tamamının Türkiye’de üretilmesine imkân vermediği) için ve yapılan anlaşma/sözleşme gereği üretimin tamamlanması için hariçte işleme rejiminden faydalanılır, eşyanın/parçaların bir kısmı Rusya’da işlem görmesi için geçici ihraç edilir, Rusya’ya gönderilir ve Rusya’da göreceği işçilikten/üretimden sonra akabinde de tam muafiyet uygulanarak Türkiye’ye ithal edilir/serbest dolaşıma sokulur.

Düzenlenecek Hariçte İşleme İzni (Ticari Tamir Amaçlı)’ne ilişkin başvuru, iznin verilmesi ve kullanılmasına ilişkin işlemler aşağıda belirtildiği şekilde gerçekleştirilir:

1) Başvuru, yükümlüsünce E-Devlet Kapısı’nda Ticaret Bakanlığı menüsü altında bulunan Tek Pencere Sistemi (TPS) hizmetine ilişkin linkten gerçekleştirilir.
2) Yapılan inceleme neticesinde herhangi bir eksiklik veya hata bulunmadığı tespit edilen başvurular ile tespit edilen eksiklik ve/veya hataların yükümlüsünce giderildiği anlaşılan başvurular gümrük idareleri tarafından incelenmek üzere kabul edilir.
3) Kabul edilen başvurunun uygun bulunması halinde, gümrük idareleri tarafından 1006 kodlu TPS-Hariçte İşleme İzni (Ticari Tamir Amaçlı) Tek Pencere Sistemi üzerinden onaylanır ve sistem tarafından bu belge başvurusuna ait 23 haneli numara üretilir.
4) Tek Pencere Sistemi tarafından verilen 23 haneli belge numarası/belge satır numarası (Örnek: Referans No: 16545419881006000000392/1) ilgili gümrük beyannamesinin 44 no.lu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilir.
5) Söz konusu belgeye ilişkin bilgiler elektronik ortamda yer alacağından, beyanname ekinde ayrıca kâğıt ortamında ıslak imzalı belge aranmaz. Gümrük işlemleri sırasında ihtiyaç duyulması durumunda belge içeriğinin Tek Pencere Sistemi üzerinden sorgulanması mümkün bulunmaktadır.

Örnek 3: Türkiye’de faaliyet gösteren A firmasının yüksek/ileri teknoloji gerektiren tıbbi cihazlar ürettiğini ve bunların bir kısmını da Türki Cumhuriyetlerine ihraç ettiğini fakat, söz konusu eşyaların nihai üretim ve testlerinin İsveç’te faaliyet gösteren B firması tarafından gerçekleştirildiğini varsayalım. A firmasının hariçte işleme başvurusunu E-Devler üzerinden Ticaret Bakanlığı menüsü altında bulunan Tek Pencere Sistemi (TPS) hizmetine ilişkin linkten gerçekleştirir. E-Devlet Kapısı üzerinden yapılan başvuru ilgili gümrük idaresince değerlendirilir, herhangi bir eksiklik ve/veya hata tespit edilmesi durumunda eksikliklerin tamamlanmasını ve/veya hatanın düzeltilmesini teminen başvuru, gerekçe belirtilmek suretiyle elektronik ortamda reddedilir. Reddedilen başvurular yükümlü (A firması) tarafından eksikliklerin tamamlanması ve/veya hataların düzeltilmesi sonrasında Tek Pencere Sistemi üzerinden tekrar gönderilir. Yapılan inceleme neticesinde herhangi bir eksiklik veya hata bulunmadığı tespit edilen başvuru ile tespit edilen eksiklik ve/veya hataların yükümlüsünce giderildiği anlaşılan başvuru gümrük idaresi tarafından incelenmek üzere kabul edilir. Kabul edilen başvurunun uygun bulunması halinde, gümrük idaresi tarafından …. kodlu TPS-Hariçte İşleme İzni (Ticari Üretim Amaçlı) Tek Pencere Sistemi üzerinden onaylanır ve sistem tarafından bu belge başvurusuna ait 23 haneli numara üretilir. Tek Pencere Sistemi tarafından verilen 23 haneli belge numarası/belge satır numarası …………………… ilgili gümrük beyannamesinin 44 no.lu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilir ve diğer eksikler tamamlanarak gümrük işlemi gerçekleştirilir .

Hariçte İşleme İzninin Verilmesi: l) Hariçte işleme izni, talep üzerine işleme faaliyetini yaptıracak kişiye verilir. İzin başvurusu yetkili gümrük idaresine yapılır. 2) Ancak, rejimin uygulanmasının, ithal edilen işlem görmüş ürünlerin aynısını veya benzerini üreten Türkiye’deki üreticilerin temel çıkarlarını olumsuz etkilemeksizin ihraç eşyasının satışını teşvik etmesi ve işleme faaliyetinin Türk menşeli eşya ile Türkiye dışında elde edilen eşyanın birleştirilmesiyle oluşan işlem görmüş ürün olarak ithal edilmesi halinde, hariçte işleme izni işleme faaliyetini yaptıracak kişi dışında başka bir kişiye de verilebilir. İzin için başvuran kişi ile işleme faaliyetini yaptıracak kişinin farklı olması halinde, Kanunun 137.maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartların yerine getirildiğinin belgelerle desteklenmesine yönelik bir ön inceleme yapılır.

Hariçte işleme izni;
a) Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilere,
b) İşlem görmüş ürünlerin geçici ihracat eşyasının işlenmesi sonucu elde edildiğinin tespiti mümkün olan hallerde,
c) Talep edilen iznin; Türkiye’deki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarına ciddi bir zarar verecek durumda olmadığı hallerde, Verilir. (b) bendinde istisna getirilecek haller ve bu istisnaların uygulanmasına ilişkin şartlar ilgili Cumhurbaşkanı Kararında belirtilir.

Örnek 4: Türkiye’de faaliyet gösteren C firmasının yüksek/ileri teknoloji gerektiren uydu ve uydu parçaları ürettiğini ve bunların bir kısmını da dost ülkelere ihraç ettiğini fakat, söz konusu eşyaların nihai üretim ve testlerinin Kazakistan’da faaliyet gösteren D firması tarafından gerçekleştirildiğini, bu işlemler için C firmasının hariçte işleme rejiminden faydalandığını varsayalım. C firması hariçte işleme izni için 3.örneğimizdeki gibi ilgili gümrük idaresine müracaat eder ve izni alır.

– Dahilde işleme ve hariçte işleme rejimleriyle ilgili usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Yararlanılacak rejime ilişkin özel hükümler saklı kalmak üzere, ekonomik etkili rejimlerin kullanımına ilişkin izinler ile 95.maddenin 1.fıkrasında belirtilen antrepo işletme izni;
a) İşlemlerin usulüne uygun olarak yürütülmesi için gerekli taahhütnamelerin ve teminatların verilmesi,
b) Gümrük idarelerinin, rejimi denetim altında tutabilmesi veya izleyebilmesi için yapması gereken idari düzenlemelerin, söz konusu rejimden hedeflenen ekonomik amaçlarla orantılı olması, halinde verilir.

– 1) Gerekli iznin alınması şartıyla, işlem görmüş ürünlerin veya değişmemiş eşyanın tamamı veya bir kısmı, hariçte işleme rejimi hükümleri çerçevesinde daha ileri düzeyde işlenmek üzere veya ayniyetinin tespit edilebilir olması şartıyla sergilenmek ya da tamir amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici olarak ihraç edilebilir.
2) Yeniden ithal edilen ürünler için bir gümrük yükümlülüğünün doğması halinde, ithalat vergileri;
a)fıkrada belirtilen işlem görmüş ürünler veya değişmemiş eşya için 114 ve 115.maddeler uyarınca,
b) Türkiye Gümrük Bölgesi dışında işlendikten sonra yeniden ithal edilen ürünler için hariçte işleme rejimi hükümleri uyarınca, hesaplanır. İşlem görmüş ürünlerin veya değişmemiş eşyanın hariçte işleme rejimi hükümleri çerçevesinde daha ileri düzeyde işlenmek üzere geçici ihracı, söz konusu ürünlerin tespit edilmiş süreler içinde Türkiye Gümrük Bölgesine yeniden ithal edilmemeleri hariç olmak üzere, 121.madde çerçevesinde bir ihracat olarak kabul edilmez.

Örnek 5: Türkiye’de faaliyet gösteren E firmasının ileri teknoloji gerektiren bilgisayar ve parçalarını ürettiğini ve bunların bir kısmını da ihraç ettiğini fakat, söz konusu eşyaların nihai üretim ve testlerinin Tayvan’da faaliyet gösteren F firması tarafından gerçekleştirildiğini, bu işlemler için E firmasının hariçte işleme rejiminden faydalandığını varsayalım. E firmasının hariçte işleme için söz konusu eşyaları Tayvan’a göndermesi ihracat sayılmaz.

– Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesini bir serbest bölgeden terk etmesi halinde Beşinci Kısım hükümlerine ilave olarak, ihracat, hariçte işleme, yeniden ihracat, şartlı muafiyet düzenlemeleri veya transite ilişkin hükümlere uyulması zorunludur.

İşlem Görmüş Ürünlerin Geçici İhracat Eşyasının İşlenmesi Sonucu Elde Edildiğinin Tespiti:
1) Gümrük idareleri, geçici ihracata konu eşyayı;
a) Eşya üzerindeki üretici tarafından konan özel işaret ve seri numaralarını,
b) Eşya üzerine tatbik edilmiş mühür veya etiketlerini,
c) Eşyanın numune veya teknik dokümanlarını,
ç) Eşyanın analiz veya ekspertiz raporunu,
d) İşlem görmüş ürünlerin geçici ihraç eşyasından üretileceğini belgeleyen sözleşme, proforma fatura, fatura gibi belgeleri, inceleyerek, uygun bulması halinde, bunların geçici ihracına izin verir.
2) İzinde, işlem görmüş ürünün geçici ihraç eşyasının işlenmesi sonucu ortaya çıktığının tespitine veya standart değişim sisteminin şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin doğrulanmasına yönelik usul ve yöntemler belirtilir. Bu usul ve yöntemler Ek-67’de yer alan bilgi formunun kullanımını ve kayıtların incelenmesini içerebilir.
3) Standart değişim sistemi de dahil olmak üzere hangi usulle olursa olsun tamir amacıyla ihraç edilmek istenilen eşyanın, tamir edilebilir durumda olduğunun gümrük idarelerine tevsiki gerekir. Rejim, eşyanın teknik performansını geliştirmek için kullanılamaz.
4) Standart değişim sistemi kapsamında hariçte işleme rejiminin uygulanması amacıyla, söz konusu eşyanın ayniyet tespitinde birinci fıkranın (a), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen bilgi ve belgeler incelenir. Ancak, tamirat amaçlı geçici ihracat eşyası yerine ikame ürünlerin ithal edilmesi halinde, bir yenileme işlemi yapıldığı hususunun birinci fıkranın (d) bendinde belirtilen belgelerde yer alması gerekir. Bu yenileme işleminin uygulanmasında, eşyanın ticari nitelik ve teknik kapasitesinin geliştirilmediğinin gümrük idaresince tespit edilmesi gerekir. Bu tespit, tamiratla ilgili sözleşme ve diğer kanıtlayıcı belgelerin, satış veya kira sözleşmelerinin veya geçici ihracat eşyasının incelenmesi suretiyle yapılır.

Örnek 6: Yukarıda (Örnek 5’te) yer alan E firmasının ileri teknoloji gerektiren bilgisayar ve parçalarının bir kısmını hariçte işleme rejimi kapsamında ileri üretim teknikleri uygulanması için Tayvan’a geçici ihraç (çıkış) etmek istediğini varsayalım. İlgili gümrük idaresi, geçici ihracata konu söz konusu eşyayı;
a) Eşya üzerindeki üretici tarafından konan özel işaret ve seri numaralarını,
b) Eşya üzerine tatbik edilmiş mühür veya etiketlerini,
c) Eşyanın numune veya teknik dokümanlarını,
ç) Eşyanın analiz veya ekspertiz raporunu,
d) İşlem görmüş ürünlerin geçici ihraç eşyasından üretileceğini belgeleyen sözleşme, proforma fatura, fatura gibi belgeleri, inceleyerek, uygun bulması halinde, bunların geçici ihracına izin verir.

Rejimin İşleyişi: İşlem görmüş ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesine yeniden ithal edilmeleri için gereken süre verilen izinde belirtilir. İzin hak sahibinin talebinin uygun bulunması halinde, bu süre uzatılabilir. Faaliyetin verimlilik oranı veya bu oranın belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili Cumhurbaşkanı Kararında belirtilir. 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet, yalnızca işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyanının, izin hak sahibi veya izin hak sahibinin onayı alınmış ve izin koşullarına uyulmuş olmak kaydı ile Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir başka kişi adına ya da hesabına yapılması halinde tanınabilir. Hariçte işleme rejimine ilişkin şartlar veya yükümlülüklerden birine uyulmadığı takdirde, 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulaması yapılmaz. Ancak, bu durumun, söz konusu rejimin doğru işleyişine önemli bir etkisinin olmadığının tespit edilmesi halinde, ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulaması yapılır.

Örnek 7: Yukarıda (Örnek 6’da) yer alan E firmasına söz konusu eşyalar için verilen hariçte işleme izninde izin süreside (söz konusu eşyaların geri getirilme süresi) belirlenir. E firmasının süre uzatım talebinin uygun bulunması halinde, bu süre uzatılabilir. 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet, yalnızca işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyanının, izin hak sahibi E firması veya E firmasının onayını almış ve izin koşullarına uyulmuş olmak kaydı ile Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir başka kişi adına ya da hesabına yapılması halinde tanınır. Hariçte işleme rejimine ilişkin şartlar veya yükümlülüklerden birine uyulmadığı takdirde, 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulaması yapılmaz.

Rejim Beyanı: Normal usulle hariçte işleme rejimi beyanı ihracat rejimi hükümlerine göre herhangi bir gümrük idaresine yapılabilir. Ticari nitelikte olmayan eşyaya ilişkin işleme faaliyetine dair 408.madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, eşyanın tespitine ilişkin olarak izin belgesinde yer alan ayrıntılı bilgilerin beyannamede de yer alması gerekir.

– Hariçte işleme rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici ihracı yapılan eşyanın işlendikten sonra ithal edilecek eşyanın bünyesinde kullanılıp kullanılmadığının tespiti hususunda aşağıda belirtildiği şekilde işlem yapılır. Şöyle ki;
1) Hariçte işleme rejimi kapsamında ihraç edilecek eşyanın ithalinde ayniyet tespitinin yapılabilmesi için, ihracatın yapıldığı gümrük idaresince beyannamenin 44 no.lu kutusuna aşağıda belirtilen kodlardan en az bir tanesi yazılır. Bu kotlar: (Kod-1) Numune alınması, (Kod-2) Fotoğrafının eklenmesi ya da ayrıntılı teknik tanımının yapılması, (Kod-3) Ekspertiz raporunun ibrazı, (Kod-4) Laboratuar analizi.
2) İhracatın yapıldığı gümrük idaresince, hariçte işleme rejimi kapsamında ihraç edilecek eşyanın aşağıda belirtilen tedbirlerin alınması suretiyle geçici ihracına izin verilecektir.
a) Tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşyanın ayniyet tespiti işlemleri 1 seri no.lu Gümrük Genel Tebliğinin (Hariçte İşleme-Geçici İhracat) 3.maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapılacaktır.
b) İşlem görmek üzere geçici ihraç edilen eşyanın ayniyet tespiti yapılırken, numune alınması (Kod-1) veya eşyanın fotoğrafının eklenmesi ya da ayrıntılı teknik tanımının yapılması (Kod-2) veya ekspertiz raporunun ibrazı (Kod-3), bunların mümkün olmaması halinde ise Gümrük Yönetmeliğinin 196.maddesinin altıncı fıkrası hükmü de dikkate alınmak suretiyle eşyanın hangi hatta işlem gördüğüne bakılmaksızın laboratuar tahliline tabi tutulması suretiyle işlem yapılacaktır (Kod-4).
3) İthalatın yapıldığı gümrük idaresince geçici ihracata ilişkin beyannamenin 44 no.lu hanesindeki meşruhat kontrol edilerek bu meşruhata göre idarece memur görevlendirilmesi, teknik inceleme yaptırılması, ekspertiz raporu aranılması, laboratuar tahlili vb. işlemlerin yapılarak ayniyet tespitini müteakiben eşyanın ithaline izin verilecektir.4) Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası sahibi kişiler ile Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliğinde (Sıra No:1) belirtilen kolaylıklardan faydalanma hakkı bulunan tüm yükümlüler tarafından beyan edilen eşyanın, fiziki kontrolü gerektirir özel durumlar hariç olmak üzere, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemesi gerekmektedir.
5) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından beyan edilen eşyanın, fiziki kontrolü gerektirir özel durumlar hariç olmak üzere, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemesi gerekmektedir.

– Hariçte işlem rejimi kapsamında yurt dışına geçici olarak gönderilen eşyanın kesin satışı veya mülkiyet devri söz konusu olmadığından fatura düzenlenmesine gerek yoktur. Ancak, hariçte işleme rejimi kapsamında geçici ihraç edilen eşyanın çıkış gümrük işlemlerinde, geçici çıkışı yapılan eşyanın; cinsini, miktarını, gümrük işlemlerine esas olacak kıymetini ve ayniyatına ilişkin bilgileri ihtiva eden bedelsiz faturanın düzenlenmesi mümkündür.

Eşyanın Serbest Dolaşıma Sokulması:
1) Kanunun 141.maddesinin beşinci fıkrası uyarınca belirlenen durumlar ve özel şartlar saklı kalmak koşuluyla, hariçte işleme rejimine tabi eşyanın serbest dolaşıma giriş beyanı serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır.
2) Bu rejim kapsamında işlem görmüş ürünün basitleştirilmiş usulde beyanla serbest dolaşıma sokulmak istenmesi halinde, bu beyan serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Basitleştirilmiş usuller üçgen trafikte de uygulanır.
3) Ticari nitelikte olmayan eşyaya ilişkin işleme faaliyeti ile ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla, Kanunun 71.maddesinin birinci fıkrası uyarınca basitleştirilmiş usullerin uygulanması halinde beyannamenin izni veren gümrük idaresine verilmesi gerekir.
4) Ticari nitelikte olmayan eşyaya ilişkin işleme faaliyetine konu eşyanın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin ise yetkili gümrük idaresine verilmesi gerekir.

Örnek 8: Yukarıda (Örnek 6’da) yer alan E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışı üretim ve işleme faaliyetinden sonra serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 141.maddesinin beşinci fıkrası uyarınca belirlenen durumlar ve özel şartlar saklı kalmak koşuluyla, hariçte işleme rejimine tabi eşyanın serbest dolaşıma giriş beyanı serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Bu rejim kapsamında işlem görmüş ürünün basitleştirilmiş usulde beyanla serbest dolaşıma sokulmak istenmesi halinde, bu beyan serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Basitleştirilmiş usuller üçgen trafikte de uygulanır.

İthalat Vergileri:
1) 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edilse idi uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır.
2) 1.fıkra uyarınca indirilecek tutarın hesaplanmasında geçici ihracat eşyasının, hariçte işleme rejimine ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki miktar ve niteliği ile işlem görmüş ürünlerin yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde uygulanabilir diğer vergilendirme unsurları dikkate alınır. İşlem görmüş ürünlerin gümrük kıymetinin belirlenmesinde 27.maddenin 1.fıkrasının (b) bendinin (i) alt bendi dikkate alınır. Kıymetin bu şekilde belirlenememesi durumunda, işlem görmüş ürünlerin gümrük kıymeti ile makul bir yöntemle belirlenen işleme masrafları arasındaki fark, geçici ihracat eşyasının kıymetini oluşturur. Bununla birlikte;
a) Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenecek giderler, indirilecek tutarın hesaplanmasında dikkate alınmaz.
b) Hariçte işleme rejimine tabi tutulmadan önce geçici ihracat eşyasının nihai kullanımı nedeniyle indirimli bir orandan serbest dolaşıma girdiği ve bu indirimli oranın tanınması için gerekli koşulların yürürlükte kalmaya devam ettiği hallerde indirilecek tutar, eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında hesaplanan gerçek ithalat vergileri tutarıdır.
3) Geçici ihracat eşyasının, nihai kullanım amacıyla serbest dolaşıma girişi sırasında indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanabildiği hallerde, bu eşyaya en son işleme faaliyetinin gerçekleştiği ülkede de nihai kullanıma uygun işçilik görmesi koşuluyla, söz konusu indirimli veya sıfır vergi oranı uygulanır.
4) İşlem görmüş ürünlerin 15.maddenin 3.fıkrasının (d) veya (e) bentleri çerçevesinde tercihli bir tarife uygulamasından yararlanması ve bu tarifenin geçici ihracat eşyası ile aynı tarife pozisyonundaki eşya için de geçerli olması halinde,1 inci fıkra uyarınca indirilecek tutarın hesaplanmasında dikkate alınacak vergi oranı, söz konusu tercihli tarifenin uygulanabilmesi için gerekli koşullara uygun geçici ihracat eşyasına uygulanması gereken orandır.
5) Birinci fıkra hükümlerine istisna olarak hariçte işleme rejimini müteakip eşyaya serbest dolaşıma giriş rejiminin uygulanacağı durumlar ve buna ilişkin özel şartlar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Söz konusu eşyanın vergilendirilmesinde hariçte işleme rejimi kapsamında yapılan işleme maliyeti esas alınır.
6) İki veya çok taraflı ticaret anlaşmaları çerçevesinde bazı işlem görmüş ürünler için konulmuş veya konulacak olan ithalat vergi muafiyeti içeren hükümler saklıdır.

Örnek 9: Yukarıda (Örnek 6’da) yer alan E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışı üretim ve işleme faaliyetinden sonra serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda; 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edilse idi uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır. …

Vergilerin Hesaplanması: Türkiye’deki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla yürürlüğe konulan dış ticaret politikası önlemleri kapsamındaki ek mali yükler ile anti-damping vergileri ve telafi edici vergiler, Kanunun 141.maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde düşümü yapılacak tutarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Atık, artık, kırpıntı, döküntü ve kalıntılardan oluşan ikincil işlem görmüş ürünler düşümü yapılacak tutarın içerisinde yer almış kabul edilir.

Hariçte İşleme Rejimi Kapsamında Katma Değer Uygulaması:
1) Gümrük Kanunu’nun 141.maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca, hariçte işleme rejimi kapsamında işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma girişinde geçici ihracat eşyasına uygulanacak vergi oranı sıfır ise veya geçici ihraç eşyasına ilişkin ithalat vergileri işlem görmüş ürüne ilişkin ithalat vergilerinden daha yüksek veya eşit ise işlem görmüş ürünün vergilendirilmesinde; kıymet farkının esas alınması suretiyle ithalat vergileri hesaplanır.
2) Birinci fıkra, ticari nitelikte olmayan eşya hariç olmak üzere, Kanunun tercihli olmayan menşe kuralları çerçevesinde sıfır vergi oranıyla serbest dolaşıma girmiş Türk menşeli olmayan geçici ihraç eşyasına uygulanmaz.
3) Kanunun 24 ila 30.maddeleri, gerekli uyarlamalar yapılarak, geçici ihraç eşyasının dikkate alınmadığı işleme maliyetlerinde uygulanır.
…

Devam Edecek.

Kocaeli, 29.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

GÜMRÜK KIYMET KRİTERLERİ VE TRANSFER FİYATLANDIRMASI

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

GÜMRÜK KIYMET KRİTERLERİ VE TRANSFER FİYATLANDIRMASI

20.12.2025

I- Gümrük Kıymeti

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.Maddesine Göre İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti: “1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28’inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır: a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı, …
d) Alıcı ve satıcı arasında bir ilişki bulunmamalı; ilişkinin varlığı durumunda ise, satış bedeli bu maddenin 2 nci fıkrası hükümlerine göre gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir nitelikte olmalıdır.
a) Yukarıdaki fıkra hükümlerini uygulayarak satış bedelinin belirlenmesinde, alıcı ile satıcı arasında bir ilişkinin varlığı, satış bedelinin reddedilmesi için tek başına yeterli bir neden oluşturmaz. Böyle durumlarda, satışa ilişkin koşullar incelenerek, bu ilişkinin fiyatı etkilemediği belirlenirse, satış bedeli kabul edilir. …
c) (b) bendinde sayılan kıymetler, beyan sahibinin girişimi ile ve yalnız kıyaslama amacıyla kullanılır. (b) bendi hükümlerine dayanarak eşyanın satış bedelinin yerini alacak bir kıymet tespit edilemez. …
b) 27’inci maddeye göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez”.

Gümrük Kanunu’nun 27.Maddesine Göre: 1. 24’üncü madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına aşağıdaki ilaveler yapılır;
a) Aşağıdaki unsurların eşyanın fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına dahil edilmemiş, ancak alıcı tarafından üstlenilen bölümü;
i) Satın alma komisyonları dışındaki komisyonlar ve tellâliye,
ii) Gümrük işlemleri sırasında söz konusu eşya ile tek eşya muamelesi gören kapların maliyeti,
iii) İşçilik ve malzeme giderleri dahil ambalaj bedeli;
b) İthal eşyasının üretiminde ve ihraç amacıyla satışında kullanılmak üzere, alıcı tarafından doğrudan veya dolaylı olarak, bedelsiz veya düşük bedelle sağlanan, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olan aşağıda sayılan mal ve hizmetlerin kıymetinden verilecek uygun miktardaki pay;
i) İthal eşyasına katılan malzeme, aksam, parça ve benzerleri,
ii) İthal eşyasının üretimi sırasında kullanılan araç, gereç, kalıp ve benzeri aletler,
iii) İthal eşyasının üretimi sırasında tüketilen maddeler,
iv) İthal eşyasının üretimi için gereken ve Türkiye dışında gerçekleştirilen mühendislik, geliştirme, sanat ve çizim çalışmaları, plan ve taslak hazırlama hizmetleri.
c) Kıymeti belirlenecek eşyanın satış koşulu gereği, alıcının doğrudan veya dolaylı olarak ödemesi gereken, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olan royalti ve lisans ücretleri.
d) İthal eşyasının tekrar satışı veya diğer herhangi bir şekilde elden çıkartılması ya da kullanımı sonucu doğan hâsılanın, doğrudan veya dolaylı olarak satıcıya intikal eden kısmı.

e) 28 inci maddenin (a) bendi hükmü saklı kalmak üzere, ithal eşyası için Türkiye’deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri ile eşyanın giriş liman veya yerine kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan yükleme ve elleçleme giderleri.
2. Bu maddeye göre fiilen ödenen veya ödenecek fiyata yapılacak ilaveler için nesnel ve ölçülebilir veriler esas alınır.
3. Gümrük kıymetinin belirlenmesinde, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata bu maddede (27.maddede) öngörülenler dışında hiçbir ilave yapılamaz. …

Gümrük Kanunun 24.Maddesi Hükümlerine Göre Belirlenemeyen Gümrük Kıymeti; Kanun’un 25.maddesinde belirtilen diğer yöntemlerin sırasıyla uygulanması suretiyle belirlenir. 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, Kanun’un 26.maddesinde belirtilen hükümlere göre belirlenir. Kanun’un 24, 25 ve 26.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti ise, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT)’ın VII’inci Maddesi, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma, Bu Anlaşmaya göre oluşturulan Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi’nin Kararları, Gümrük Kıymeti Yorum Notları, Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği’nin eşyanın gümrük kıymetine ilişkin diğer hükümleri ile bu hükümlere uygun prensip ve yöntemlerle ve Türkiye’deki mevcut veriler esas alınarak belirlenir.

II- Transfer Fiyatlandırması

1) 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.Maddesinde Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Tanımlanmış Olup, Buna Göre: (1) Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir. …

(3) Emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder. …

(4) Kurumlar, ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri, aşağıdaki yöntemlerden işlemin mahiyetine en uygun olanını kullanarak tespit eder:

a) Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi: Bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade eder.

b) Maliyet artı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder.

c) Yeniden satış fiyatı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade eder.

ç) Emsallere uygun fiyata yukarıdaki yöntemlerden herhangi birisi ile ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemlerin mahiyetine uygun olarak kendi belirleyeceği diğer yöntemleri kullanabilir.

(5) İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanacak fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemler, mükellefin talebi üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığı ile anlaşılarak belirlenebilir. Bu şekilde belirlenen yöntem, üç yılı aşmamak üzere anlaşmada tespit edilen süre ve şartlar dahilinde kesinlik taşır. …

2) Mevzuata Uygun (Grup İçi Hizmet ve Mal Alımının) Transfer Fiyatlandırmasının Özellikleri:

Türkiye/Türkiye’de yapılan transfer fiyatlandırması düzenlemeleri açısından aşağıdaki belirtilen hususların dikkate alınması gerekir. Bu Hususlar:

1• Hizmetin gerçekten verilmiş (malın satılmış/teslim edilmiş) olup olmadığı.

2• Alıcı şirketin hizmete (ilgili mala) ihtiyacı olup olmadığı.

3• Bu hizmetlerin (malın) fiyatının emsallerine uygun olup olmadığı.

Bu şartları taşıyan bir alış veriş/ mal veya hizmet ithalatı; mevzuat açısından her hangi bir probleme, her hangi bir matrah eksikliğine sebep olmamaktadır.

III- Satıcı Tarafından Alıcıya Yapılan Bir İndirimin İthal Edilen Eşyanın (İthal Eşyasının) Gümrük Kıymetine Katılmaması İçin Gereken Şartlar

Bir indirimin ithalattan önce yapılmış olması, ilgili vesikalarla veya satış sözleşmesiyle bunun yine ithalattan önce yapıldığının ispatlanması,

– Yapılan indirimin ticarette mutat kabul edilen oranlar içinde olmalıdır.

– Yapılan indirim, aynı miktarda mal alan bütün alıcılara uygulanmalıdır.

– İndirim alıcı ile satıcı arasındaki özel ilişkilerden ve herhangi bir muvazaalı işlemden kaynaklanmamalıdır.

– Yapılan indirim, ticari uygulamalar çerçevesinde oluşan mutat oranlarda ve satıcının bulunduğu ülkede benzeri ticari işlemlerde uygulanan oranlarda veya bu oranlara yakın olmalıdır.

IV- ……………. Ticaret A. Ş.’nin Eşya İthalatı

Ülkemiz de dâhil olmak üzere Dünya Ticaret Örgütü’ne üye 150 den fazla ülke, GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması)’ın VII. maddesinin uygulanmasına ilişkin anlaşma (GATT Kıymet Anlaşması) hükümleri çerçevesinde ithal eşyasının gümrük kıymetini belirler. Buna göre gümrük kıymeti belirlenirken uygulanacak ilk ve temel yöntem “satış bedeli” yöntemidir. İlişkili şirketler arasındaki satışta; “satışa ilişkin koşullar” incelenerek, bu ilişkinin fiyatı etkilemediğinin belirlendiği durumlarda satış bedeli kabul edilir. Dünya Ticaret Örgütü’ne üye ülkelerin çoğu ile birlikte Ülkemizde GATT Kıymet Anlaşması’nın bu hükümlerini kendi mevzuatına almış olup, Türk gümrük mevzuatı da, genel itibariyle, GATT kıymet anlaşmasının bu hükümlerini yansıtmaktadır.

Firmamız ……….. Ticaret A. Ş. ile ihracatçı ……………….. Firması arasında ilişki vardır fakat, bu ilişki ticarete konu olan eşyanın fiyatını etkilememektedir. Yine, Firmamız ………….Ticaret A. Ş. ile ihracatçı ……………… Firması arasında 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.maddesi gereği “Emsallere Uygunluk İlkesi”ne göre hazırlanmış transfer fiyatlandırması sözleşmesi mevcut olup, ……….. Firmasının uyguladığı temel transfer fiyatlandırması yöntemi “Satışlara Dayalı Hedef Gelir Yöntemidir (Tros-Target Return On sales Methd)”dur. Bu yöntem yaklaşık 15 yıldır tüm ………..X Grubu firmalarında kullanılmaktadır.

Firmamızca ithal edilen eşyaların alış fiyatları; İhracatçı ………….. Firması ile Firmamız ………..Ticaret A. Ş.’de dahil dünya çapındaki tüm ithalatçı firmalar arasında uygulanan standartlaştırılmış merkezi sabit brüt liste fiyatları (GLP’ler) üzerinden indirimler uygulanarak belirlenmekte ve en son İhracatçı…………. Firması tarafından Dünya çapındaki alıcı ülkelerin ve alıcı firmaların (satış yaptığı, aralarında hukuki ilişki bulunmayan, ilişkisiz olduğu üçüncü ülkeler ve üçüncü firmalarda dahil) tümüne, tamamına ülke bazında % 3’den aşağı olmamak üzere Genel İndirim sağlanmaktadır. Bu uygulama ve indirimler Dünyadaki tüm …….X Grup Firmaları için aynı şekilde yapılmakta ve uygulanmaktadır.

V- Sonuç Olarak

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.Maddesine Göre İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti; eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28’inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Firmamızın ithal ettiği eşyaların satış bedeli, gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir niteliktedir.

İhracatçı ………… Firması ile Firmamız ……………Ticaret A. Ş. arasında alıcı – satıcı ilişkisi vardır ve bu ilişki iki firma arasındaki ticarete konu olan eşyaların fiyatını etkilememektedir.

İhracatçı/Satıcı ……………… Firması, sattığı ürünlerin fiyatını; Dünya çapındaki tüm alıcı/ithalatçı firmalara uyguladığı standartlaştırılmış merkezi sabit brüt liste fiyatları (GLP’ler) üzerinden indirimler uygulanarak belirlenmektedir. En son İhracatçı ……………..Firması tarafından, Dünya çapındaki alıcı ülkelerin tümüne, ülke bazında % 3’den aşağı olmamak üzere Genel İndirimler sağlanmaktadır. Bu uygulama ve indirimler, ilişkili olduğu Dünyadaki tüm ……….X Grup Firmaları ile birlikte, aralarında ilişkili bulunmayan, mal/eşya ve hizmet satışı yaptığı diğer ‘üçüncü’ ülke ve müşterilere, üçüncü firmalar için de aynı şekilde indirimler yapılmakta ve uygulanmaktadır.

Firmamız …………. Ticaret A. Ş.’de bu indirimlerden faydalanarak ithalatlarını gerçekleştirmiştir. İhracatçı/Satıcı ………….. Firması, Dünya çapındaki tüm müşterilerine bu genel indirimleri yapmakta olup, söz konusu indirim, sadece Firmamıza ve Türkiye’ye özgü, bize ve Türkiye’ye yapılan özel bir indirim olmayıp, yukarıda da belirtildiği üzere İhracatçı ………….. Firmasının ilişkili olduğu firmalarda dahil dünyadaki tüm satış yaptığı ülke ve firmalara yaptığı, % 3’den aşağı olmayan genel bir indirimdir. Bu nedenle, söz konusu (en son yapılan % 3’lük) indirim, Gümrük kıymetine girmeyen, gümrük kıymetine katılmayan ve ithal eşyasının kıymetini ve gümrük kıymetini etkilemeyen bir unsurdur.

Kocaeli, 20.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Götürü Teminatın Para Cezalarını Kapsayıp Kapsamayacağı

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Götürü Teminatın Para Cezalarını Kapsayıp Kapsamayacağı

19.12.2025

TEMİNAT UYGULANMASINA İLİŞKİN HUKUKİ DAYANAKLAR

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun

– Amme alacağını vâdesinde ödemiyenlere “15” gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.

– Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur. Ayrıca, borçlunun 114″üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.

– Borcunu vâdesinde ödemiyenlere ait malları elinde bulunduran üçüncü şahıslardan bu malları 7 gün içinde bildirmeleri istenir.”

– “Karşılığında teminat gösterilmiş bulunan âmme alacağı vâdesinde ödenmediği takdirde, borcun “15” gün içinde ödenmesi, aksi halde teminatın paraya çevrileceği veya diğer şekillerde cebren tahsile devam olunacağı borçluya bildirilir. “15” gün içinde borç ödenmediği takdirde teminat bu kanun hükümlerine göre paraya çevrilerek âmme alacağı tahsil edilir.”

Anayasa Mahkemesi Esas: 2013/2420 (Başvuru No) Karar: —Karar Günü: 14.01.2014 Resmi Gazete Tarihi: 29.01.2014, Resmi Gazete Sayısı: 28897 kararında; “ 6183 sayılı Kanun’un 1.maddesine göre kamu alacakları, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine ait vergi, resim, harç, mahkeme masrafı, vergi cezası, para cezası, gecikme zammı ve gecikme faizi gibi alacaklardır. 6183 sayılı Kanun’un esası, vergiler başta olmak üzere kamu alacağını güvence altına almak ve ödenmediği takdirde kamu alacağını zora dayanarak, Devlet gücü ve memurları eliyle tahsil etmektir.” Şeklinde kamu alacağını tanımlamıştır.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

GÜMRÜK KANUNUNA GÖRE TEMİNAT

– 1. Gümrük mevzuatı uyarınca, gümrük vergilerinin ve diğer amme alacaklarının ödenmesini sağlamak üzere bir teminat verilmesi gereken hâllerde, bu teminat söz konusu vergiler ve diğer amme alacakları tutarı kadar yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verilir.
2. Gümrük idareleri, teminat vermesi istenen kişinin yerine başka bir kişinin de teminat vermesini kabul edebilir.
3. Genel ve katma bütçeye dahil kamu kuruluşlarının, belediyelerin, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi kuruluşlarının ve Türkiye’deki yabancı misyon şeflerinin verecekleri garanti mektuplarını teminat olarak kabule Ticaret Bakanlığı yetkilidir.
4. Teminat aranmayacak ve kısmi teminat uygulanacak halleri belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.

– 202 nci maddenin 1 inci veya 3 üncü fıkrasında belirtilen kişilerin talebi üzerine, gümrük idareleri, bir gümrük yükümlülüğünü gerektiren veya gerektirebilecek iki veya daha fazla işlemi kapsamak üzere toplu teminat verilmesine izin verirler.

– 1. 202 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen teminat tutarı, teminata konu gümrük vergileri tutarının kesin olarak tespiti halinde bu miktar, diğer hallerde ise tahakkuk edilen veya edilebilecek gümrük vergilerinin en yüksek tutarı esas alınarak belirlenir.
Zaman içinde değişkenlik gösteren gümrük vergileri için verilen toplu teminat tutarları, söz konusu gümrük vergilerini her zaman karşılayabilecek biçimde belirlenir.
2. Götürü teminat alınmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

– Gümrük vergileri için kabul edilecek teminatlar ile bunların değerlendirilmesi 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine tabidir. Yabancı paraların T.C. Merkez Bankası efektif alış kuru üzerinden hesaplanan değeri üzerinden teminat olarak kabulüne Ticaret Bakanlığı yetkilidir.

– 1. Nakdî teminat dışında, bu Kanuna göre;
a) Tahakkuk ettirilip tahsili gereken gümrük vergileri için verilen teminatın kabulü,
b) Bir şartlı muafiyet düzenlemesine tabi tutulan eşyaya ilişkin gümrük yükümlülüğü doğması halinde, şartlı muafiyete ilişkin beyannamenin tescili,
tarihinden başlamak üzere, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammı tahsil edilir.
2. Bir şartlı muafiyet düzenlemesi kapsamında eşya için indirimli teminattan faydalanılması durumunda birinci fıkrada belirtilen gecikme zammı, teminatın nakit verilen kısmı dışında kalan kısım ile teminat verilmeyen kısmın tümü için uygulanır.

GÜMRÜK YÖNETMELİĞİ HÜKÜMLERİNE GÖRE TEMİNAT

Toplu Ve Götürü Teminat

– (1) Toplu teminat sisteminde, bir kişinin bir gümrük idaresine her türlü gümrük işlemlerine ilişkin vermiş olduğu teminat, o kişinin o gümrük idaresindeki transit rejimi hariç bütün gümrük işlemleri için kullanılır.
(2) Takip edilebilir olması halinde söz konusu teminat diğer gümrük idarelerinde de geçerlidir.
(3) Toplu teminatın takibi, Ticaret Bakanlığı’nca belirlenen usullere uygun olarak elektronik ortamda kayda alınan veriler üzerinden yapılır.
(4) Götürü teminat sisteminde ise, gümrük yükümlülüğü gerektiren veya gerektirebilecek birden fazla işlem için Bakanlıkça belirlenecek şartları taşıyanların talebi üzerine, gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan her biri için ayrı ayrı teminat verilmesi yerine, transit rejimi hariç tüm işlemleri kapsayacak bir teminat verilebilir.
(5) Götürü teminat uygulamasından; a) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına veya onaylanmış kişi statü belgesine sahip yükümlüler, b) 527.madde uyarınca antrepo işleticileri,
yararlanabilir.
(6) Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin kamu alacakları hariç, eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir.
(7) Götürü teminat sisteminden yararlanabilme koşulları ve sistemin işleyişine ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı’nca belirlenir.

Götürü Teminat Tutarı

– 1) Götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilecek teminat tutarı bir önceki yılda gümrük işlemleri nedeniyle teminat konusu olan toplam değerin % 10’udur. Ancak;
a) Teminatın dahilde işleme rejimi kapsamındaki eşyayı da içermesi halinde 250.000 Avro, dahilde işleme rejimi dışındaki gümrük işlemlerini kapsaması halinde ise 75.000 Avro’ dan az olamaz.
b) Teminatın 2.000.000 Avro’yu aşmayan tutarda verilmesi mümkündür.
2) Teminat, bu miktarlar karşılığı Türk Lirası olarak da verilebilir.
3) Götürü teminat tutarı, yıllık olarak Ticaret Bakanlığı’nca belirlenir.
5) Antrepo işleticilerince verilecek götürü teminat ve yaygın götürü teminat tutarı, 527’inci maddeye göre belirlenir.

Teminatın Kabulü

1) Gümrük işlemleri dolayısıyla, vergilerin teminatı olarak kabul edilebilecek teminat mektupları, idareye ibraz olunduktan sonra, ait oldukları tahakkuku yapılmış vergiler tutarını karşılayıp karşılamadıkları incelenir ve teminat mektupları Ek-77’de yer alan örneğe uygun görüldüğü takdirde kabul edilir. Götürü teminat sisteminden yararlanmak için ibraz edilmiş teminat mektupları ise 494.madde uyarınca belirlenecek teminat tutarını karşılamaları ve Ek-77/A’da yer alan örneğe uygun görülmeleri; toplu teminat sisteminden yararlanmak için ibraz edilmiş teminat mektupları ise Ek-77/B’de yer alan örneğe uygun görülmeleri durumunda kabul edilir.
2) Elektronik imza ile oluşturulan, gümrük idarelerince kabul edilecek elektronik teminat mektuplarının işleme alınmasına ilişkin standartları, formatı ve kuralları belirlemeye Bakanlık yetkilidir.

3) Teminat mektuplarının kâğıt olarak düzenlenmesi halinde bu teminat mektupları ayniyet alındısı karşılığında Bakanlık adına ilgili muhasebe birimine teslim edilir.
4) Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler ile dövizin kabulü birinci fıkra hükmüne tabidir.
5) Garanti mektupları, ilgili gümrük idaresinde muhafaza edilir.

GÜMRÜK İŞLEMLERİNİN KOLAYLAŞTIRILMASI YÖNETMELİĞİNE GÖRE GÖTÜRÜ TEMİNAT

– “ Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin kamu alacakları hariç, eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir.”

– “(1) 32 ilâ 43 üncü maddeler kapsamında götürü teminat uygulamasından yararlanan sertifika sahibi kişilerce, indirimli veya sıfır oranında vergi uygulaması ile muafiyet hükümlerinin uygulanmasına ilişkin belge eksikliği nedeniyle eksik beyan usulünden yararlanılmak istenilmesi durumunda, vergi tahakkuku beyana göre indirimli veya sıfır oranında vergi uygulaması ile muafiyet hükümlerine göre yapılır.
(2) 32 ilâ 43 üncü maddeler kapsamında götürü teminat uygulamasından yararlanılmadığı durumlarda, bu uygulamadan yararlanmak istemeyen ya da götürü teminat uygulamasından yararlanma hakkı bulunmayan sertifika sahiplerince, indirimli veya sıfır oranında vergi ile muafiyet hükümlerinin uygulanmasına ilişkin belge eksikliği nedeniyle eksik beyan usulü için normal oranların uygulanması sonucu bulunacak miktar ile indirimli veya sıfır oranında vergi ile muafiyet hükümlerinin uygulanması sonucu bulunacak miktar arasındaki fark için gümrük idarelerince teminat istenir. Söz konusu eksik belgelerin faks veya fotokopisinin uyarınca eksik beyan uygulamasından yararlanan kişilerce eksik belgelerin süresi içinde gümrük idaresine ibrazı halinde teminat aranmayıp beyana göre işlem yapılır.
(3) Bir ve ikinci fıkralar sunulmaması veya 24.maddenin beşinci fıkrasının uygulandığı durumlarda Ek-9’da yer alan eksik belge tamamlama formu ibraz edilerek eksik belgelerin tamamlandığına ilişkin bildirimde bulunulmaması halinde, cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla, normal oranların uygulanması sonucu tahakkuk ettirilen ithalat vergilerine göre eksik ödenen vergiler ile Kanunun 207.maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenen gecikme zammının yükümlüye tebliğ edildiği tarihi takip eden on beş gün içinde ödenmesi zorunludur. Aksi takdirde, alınması gereken vergiler ve gecikme zammı ile ceza tutarı varsa yükümlünün teminatından çözülerek irada kaydedilir, yoksa 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 55 ve bulunması halinde 56.maddeleri uyarınca tahsil işlemlerine başlanır.”

Götürü Teminat Uygulaması Ve Kapsamı

1) Götürü teminat uygulaması, eşyanın gümrük vergilerinin teminata bağlanmasını gerektiren gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulduğu durumlarda, bu uygulamadan yararlanacak kişi için belirlenmiş tutardaki teminatın, her işlem için ayrı ayrı teminat verilmeksizin, teminata bağlanması gereken tutardan bağımsız olarak ve herhangi bir düşüm yapılmaksızın bir yıl süreyle kullanılabilmesini ifade eder.

3) Götürü teminat uygulamasının kapsamı sertifika sahibinin talebine bağlı olarak aşağıdaki (a) veya (b) bentlerine göre belirlenir.

a) Dâhilde işleme rejimi dâhil, bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergileri ya da,
b) Dâhilde işleme rejimi dışında bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergileri.

Götürü Teminat Uygulamasından Yararlanılabilecek Durumlar

Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin kamu alacakları hariç, eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir.

Kabul Olunabilecek Teminat

MADDE 34 – (1) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibi tarafından verilecek, teminat mektubu vermeye yetkili bankalar veya özel finans kurumları tarafından verilen ve Ek-19’da yer alan örneğe uygun olan süresiz teminat mektupları teminat olarak kabul olunur.

Teminat Tutarının Belirlenmesi

1) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibi tarafından verilmesi gereken teminat tutarı;

a) Götürü teminat yetkisi başvurusu sahibinin, sertifikanın düzenlenmesine ilişkin 13’üncümaddenin üçüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen bildirimin yapıldığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde gerçekleştirdiği gümrük işlemlerine ilişkin olarak teminata konu olan gümrük vergilerinin toplam kıymetinin yüzde onu (% 10) olarak,

b) Götürü teminat yetkisinin güncellenmesi veya kapsamının değiştirilmesine ilişkin başvurunun ilgili bölge müdürlüğünün genel evrak kaydına alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde götürü teminat yetkisi sahibinin gerçekleştirdiği gümrük işlemlerine ilişkin olarak teminata konu olan gümrük vergilerinin toplam kıymetinin yüzde onu (% 10) olarak, belirlenir. maddede belirtilen kapsam değişikliğine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu tutarların bir yıllık geçerlilik süresi içerisinde yeniden hesaplanması talep edilemez.

2) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibi için birinci fıkraya göre hesaplanacak teminat tutarı,
a) Dâhilde işleme rejimi dâhil, bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergilerini kapsaması durumunda iki yüz elli bin (250.000) Avro’dan,
b) Dâhilde işleme rejimi dışında bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergilerini kapsaması durumunda yetmiş beş (75.000) bin Avro’dan,
az olamaz.

3) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibinden, birinci fıkraya göre hesaplanan tutar daha yüksek olsa bile, iki milyon Avro tutarında azami teminat verilmesi istenebilir. …
5) Teminatın Türk lirası cinsinden verilmesi halinde, verilmesi gereken teminatın iki ve üçüncü fıkralardaki değerleri karşılayıp karşılamadığının hesaplanmasında hesaplamanın yapıldığı tarihte geçerli olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru esas alınır.
6) Verilmesi gereken teminat tutarının ve verilmiş olan teminatların bu maddede belirtilen değerleri karşılayıp karşılamadığının hesaplanmasında hesaplamanın yapıldığı ayın ilk gününde geçerli olan TCMB döviz alış kuru esas alınır.

Teminat Mektuplarının İbrazı

1) Götürü teminat uygulamasından yararlanma hakkı başvurularında;
a) Götürü teminat yetkisine ilişkin başvuruda bulunulan ilgili bölge müdürlüğünce, 35 incimadde uyarınca verilmesi gereken teminat tutarı hesaplanarak, duruma göre götürü teminat uygulamasına ilişkin başvurunun genel evrak kaydına alınmasını takiben veya sertifika başvurusuyla birlikte ilk kez götürü teminat uygulamasından faydalanmak için başvuruda bulunuluyor ise 13 üncümaddenin üçüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen bildirimi takiben on iş günü içinde başvuru sahibine yazılı olarak ve elektronik posta yoluyla bildirimde bulunulur.
b) Başvuru sahibine bildirilen tutardaki teminat mektubu bildirimin yapıldığı tarihi müteakip en geç otuz (30) iş günü içinde ibraz edilir. Bu süre içinde kendilerine bildirilen tutardaki teminat mektubu veya mektuplarını ibraz etmeyen kişilerin götürü teminat yetkisi için başvuruları reddedilir. Bundan sonra yapılacak götürü teminat uygulamasına ilişkin başvurular yeni bir başvuru gibi değerlendirilir.
c) 35 inci maddeye göre belirlenen tutardaki teminat mektubu veya mektuplarının (b) bendinde belirtilen süre içinde ibrazını müteakip götürü teminat yetkisi için başvuru ilgili bölge müdürlüğünce, teminat mektuplarının genel evrak kaydına alınmasını takiben en geç on iş günü içerisinde sonuçlandırılır.
2) Götürü teminat yetkisinin güncellenmesi, kapsamının değiştirilmesi başvurularında teminat mektuplarının ibrazına ilişkin işlemler 39 uncu madde hükümleri uyarınca yapılır.
3) Sertifika başvurusuyla birlikte ilk kez götürü teminat uygulamasından faydalanmak için başvuruda bulunulduğu durumlarda, birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen teminat mektubunun aynı fıkranın (b) bendinde belirtilen süre içerisinde ibraz edilmemiş olması halinde, sertifika götürü teminat yetkisini kapsamayacak şekilde düzenlenir. Bundan sonra sertifika kapsamına götürü teminat yetkisinin eklenmesinin istenilmesi halinde, 18 inci maddenin beşinci fıkrası uyarınca yeniden başvuruda bulunulması gerekir.

Götürü Teminat Yetkisinin Geçerlilik Süresi

1) Götürü teminat yetkisinin geçerlilik süresi bir yıldır.
2) Geçerlilik süresinin başlangıcı götürü teminat yetkisinin tanınması, güncellenmesi veya teminatın değiştirilmesine ilişkin işlemlerin ilgili bölge müdürlüğü tarafından tamamlandığı tarihten sonraki ilk iş günüdür.

Teminatın Yenilenmesi Ve Değiştirilmesi

1) Götürü teminat yetkisini haiz sertifika sahibinin ticaret unvanının değişmesi nedeniyle sertifikada 17.madde uyarınca değişiklik yapılması durumunda teminat yenilenir.

2) Sertifika sahibinin talep etmesi ve ilgili bölge müdürlüğünce uygun bulunması halinde, daha önce verilen teminat kısmen veya tamamen başka bir teminatla değiştirilebilir.

Kamu Alacağının Süresi İçinde Ödenmemesi

1) Götürü teminat kapsamındaki gümrük işlemlerinden doğan kesinleşmiş kamu alacağının süresi içinde ödenmemesi durumunda, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun cebren tahsile ilişkin hükümleri uyarınca işlem yapılır.
2) Hakkında birinci fıkra uyarınca işlem yapılan sertifika sahibi hakkında 154 üncü maddenin altıncı fıkrası uyarınca işlem yapılmasını teminen sertifikanın düzenlendiği bölge müdürlüğüne derhal bildirimde bulunulur.

Götürü Teminat Yetkisinin Askıya Alınması

1) Götürü teminat yetkisini haiz sertifika sahibince; 39.maddenin yedinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 38.maddede belirtilen geçerlilik süresinin bitiminde, 39.maddede düzenlenen güncelleme işleminin tamamlanmamış olması durumunda götürü teminat yetkisi askıya alınır.
2) Götürü teminat yetkisini haiz sertifika sahibinin ticaret unvanının değişmesi nedeniyle sertifikasında değişiklik yapılması için 17.madde uyarınca talepte bulunulmasına rağmen 40.maddede belirtilen yenileme işleminin yapılmaması durumunda 17.maddede belirtilen işlemler tamamlanır ancak götürü teminat yetkisi yeni unvana göre düzenlenmiş en az aynı tutardaki teminat mektubu ibraz edilinceye kadar askıya alınır.
3) 41.maddenin birinci fıkrasında belirtilen ihlalin 154.maddenin altıncı fıkrası uyarınca yapılan askıya alma işleminin sona erdirilmesini takip eden üç yıl içerisinde ikinci kez tekrarı halinde; kişinin götürü teminat yetkisi, kesinleşmiş gümrük vergisi ve/veya ceza borcunun ödenmesini müteakip iki yıl süreyle askıya alınır.
4) 41.maddenin birinci fıkrasında belirtilen ihlalin 154.maddenin altıncı fıkrası uyarınca yapılan askıya alma işleminin sona erdirilmesini takip eden üç yıldan daha fazla süre içerisinde tekrarı halinde, kişi birinci kez ihlalde bulunmuş sayılarak 41.maddenin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.
5) Verilen teminatın herhangi bir nedenle geçerliliğini kaybetmesi halinde, yeni bir teminat ile değiştirilinceye kadar götürü teminat yetkisi askıya alınır.
6) 31.madde uyarınca kısmi teminat uygulamasından yararlanma yetkisi askıya alınan sertifika sahibinin 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat yetkisi de askıya alınır.
7) Götürü teminattan yararlanma hakkı askıya alınan kişinin götürü teminat sisteminden yararlanmak için vermiş olduğu teminat mektupları iade edilmez ve askıya alma süresi içinde teminata bağlanması gereken tüm gümrük vergileri tutarı teminata bağlanır.
8) Üçüncü ve dördüncü fıkraların uygulanmasında, 41.maddede belirtilen ihlalin birden fazla kez gerçekleştirildiğinin tek seferde tespit edilmesi veya bu maddede belirtilen askıya alma işlemleri başlatılamadan 41.maddede belirtilen ihlalin tekrar gerçekleştirildiğinin tespit edilmesi halinde, bu ihlaller tek ihlal olarak kabul edilir.

Götürü Teminat Yetkisinin Geri Alınması

1) Sertifika sahibinin 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat uygulamasından yararlanmaktan vazgeçmesi durumunda götürü teminat yetkisi geri alınır.
2) Götürü teminat sisteminden yararlanma hakkı geri alınan kişinin, götürü teminat kapsamındaki tüm gümrük vergileri tutarının teminata bağlanmasının ardından, götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilen teminat iade edilir.
3) Birinci fıkra uyarınca geri alınan götürü teminat sisteminden yararlanma hakkının, sertifika kapsamında yeniden istenilmesi halinde 18.maddenin beşinci fıkrası uyarınca başvuruda bulunulması gerekir. …
5) 123.maddenin dördüncü fıkrasının uygulandığı ve birinci fıkra uyarınca 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat uygulamasından yararlanmaktan vazgeçildiği durumda, teminat 123.madde uyarınca yeni bir teminat ibraz edilinceye kadar iade edilmez. Yalnızca 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat yetkisinin geri alınması durumunda izinli alıcı yetkisi veya ithalatta yerinde gümrükleme izni kapsamında yapılan işlemlere ilişkin olarak 98 inci veya 123.madde uyarınca teminata bağlanan gümrük vergileri için ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

4458 sayılı Gümrük Kanununun 197.maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Gümrük vergileri, tahakkukundan hemen sonra (Metinden çıkarılan ibare: 6455 sa.ka.6-28.03.2013) (…) yükümlüye tebliğ edilir.” Şeklindeki amir hüküm uyarınca, her beyanname muhteviyatı eşya için ayrı tahakkuk işlemi yapılarak, ilgilisine tebliğ edilmesi yasal zorunluluk olup, gümrük vergileri için öngörülen bu kuralın, eş değeri cezalar için Gümrük kanununun 232 maddesinin birinci fıkrasında,. “Bu Kısmın İkinci Bölüm hükümlerine göre gümrük vergileri ile birlikte alınması gereken para cezaları bu vergiler ile aynı zamanda karara bağlanarak tebliğ edilir ve aynı zamanda ödenir.” Hükümlerinin sorulan işlemler (Cezalar) açısından da kabul edilmesi gerektiği açıktır.

Dahilde işleme izin belgesi kapsamında gerçekleştirilen ithalatlarda; tahakkuk ettirilen gümrük vergileri ve dış ticaret önlemi olan damping vergisinin teminata bağlanarak ertelenmesi şeklindeki uygulanması gereken işlemin, geçici olarak ithal edilen eşyanın tekrar yurt dışı edilmesi şartının gerçekleştirilmesi koşuluna bağlanmış olan bir teşvik tedbiri olduğu açıktır.

Bu şekilde, geçici olarak ithal edilen eşyaya ait olup, giriş esnasında, tahakkuk ettirilen vergiler için alınan teminatlar, ihracatın gerçekleştirilip taahhüdün yerine getirilmesiyle, taahhüt hesabı kapatılarak iade edilmek suretiyle, şartlı muafiyet sistemi sona erdirilmiş olmaktadır. İlgili ihracatın gerçekleşmemesi halinde ise, gümrük vergileri kesinleşmiş olduğundan teminattan irat kaydedilmektedir.

Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle eşyanın dahilde işleme rejimi kapsamında teminata bağlanması gerekirken, GTİP kayması gibi herhangi bir nedenlerle teminatın eksik yatırılmış olması halinde, ihracatın gerçekleştirilip taahhüdün yerine getirilmesiyle, taahhüt hesabı kapatılarak iade edilmek suretiyle, şartlı muafiyet sistemi sona erdirilmiş olacağından, herhangi bir vergiden ya da cezadan söz etmek mümkün olmayacaktır.

Bir önceki 06.09.2022 tarihli bilgi notunda damping vergisinde ceza olmadığı da ortaya konulduğundan, teminata bağlanması gereken bir cezadan söz etmek de mümkün değildir.

Götürü teminatın gümrük idarelerince alınacak para cezalarında da uygulanacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumda cari işlem açısından ihracatın engellenmemesi için başka bir teminat verilebileceği değerlendirilmektedir.

Bilgilerine rica olunur.

Ankara, 19.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
(Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi) (Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi)