GÜMRÜKÇE TAHSİL EDİLEN YA DA KONTROLÜ YAPILAN VERGİ VE FONLAR (2)
1. 24.10.2019 Tarih ve 7190 Sayılı Kanun İle 4458 Sayılı Kanunda Yapılan Düzenleme Sonrasında, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 238.Maddesinin İkinci Fıkrasının Uygulanmasında;
1) 4458 sayılı Kanunun 238.maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezalarına ilişkin düzenlenen ceza kararının tebliğ tarihinden itibaren on beş günlük süre içinde idari itirazda bulunulmamış ise on beş günlük sürenin bittiği tarihten itibaren,
– Ceza kararına idari itirazda bulunulması durumunda, itirazın reddine ilişkin kararın tebliğ tarihinden itibaren,
– Ceza kararına karşı süresi içinde uzlaşma başvurusu yapılmış ve uzlaşma sağlanmış ise uzlaşmanın sağlandığı tarihten itibaren; Uzlaşma başvurusunun reddedildiği, uzlaşmanın temin edilemediği ve uzlaşmanın vaki olmadığı durumlarda Gümrük Kanununun 244.maddesinin birinci fıkrasında yer alan süreler dikkate alınmak suretiyle, yukarıda belirtilen tarihlerden itibaren,
238.maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen idari para cezasına konu eşyanın altmış günlük süre içinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması gerektiğine dair tebligatın gecikmeksizin yapılması,
2) Yükümlülerin, ceza kararının tebliğ tarihinden itibaren eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına matuf taleplerinin kabul edilmesi,
3) Ceza kararına itirazın kabul edilmesi halinde, rejim ihlali durumu kendiliğinden ortadan kalkacağından oluşan yeni hukuki duruma ve bireysel işlemin mahiyetine göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.).
– 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234.maddesinin birinci veya ikinci fıkralarında belirtilen aykırılıklar için firmalar tarafından mezkur maddenin üçüncü fıkrası hükmünden faydalanılmak üzere Bölge Müdürlükleri veya bağlantılarına yapılan başvurularda, mutlak surette diğer bağlantı idarelerininde ve/veya diğer Bölge Müdürlükleri ve bağlantılarında aynı konudaki aykırılığa ilişkin, son 6 ay içerisinde, başvuru yapan firma için bir tespit yapılıp yapılmadığının ivedilikle araştırılması,
Böyle bir tespit yapılmış olduğunun anlaşılması halinde ilgili firmaya Gümrük Kanunu’nun 234 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmünün tatbik edilmemesi, gerekmektedir.
Gümrük vergilerinin bir listesi Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 1 numaralı ekinde yer almakta olup, uygulamada göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Diğer taraftan yatırılmadığı anlaşılan KKDF tutarları ile ilgili olarak da, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 6455 sayılı kanunla değişik 234.maddesine göre de ceza tatbiki gerekmektedir.
2. Bir fiil ile birden fazla kabahat/suç işlenmesi; 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 2.maddesi “Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır.”, 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 3 üncü maddesi, “Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır.” hükmünü amirdir. Bu itibarla, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun, birden fazla kabahat işlenmesine ilişkin hükümlerinin uygulamada dikkate alınması gerekmektedir.
5326 sayılı Kabahatler Kanununun “İçtima” başlıklı 15.maddesi; “(1) Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verilir. Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idarî para cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir. (2) Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır. (3) Bir fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmış ise, sadece suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir. Ancak, suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hallerde kabahat dolayısıyla yaptırım uygulanır. “ hükmünü amirdir.
Bu çerçevede örneğin, aynı fiille hem 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, hem de 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 3/2 maddesinin hükümlerinin ihlal edilmesi durumunda, Gümrük Yönetmeliğinin 579.madde hükmü dikkate alınarak işlem yapılması gerekir.
3. Zaman bakımından uygulama; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 5 inci maddesi, “5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir.”
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7.maddesi ise; “(1) İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar. (2) Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun hükümleri uygulanır ve infaz olunur.” hükmünü amirdir. Dolayısıyla, 6455 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden önce işlenmiş bulunan kabahatlerle ilgili olarak, kanunların farklı hükümler içermesi durumunda, failin lehine olan hüküm uygulanacaktır. Örneğin; 6455 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce işlenen bir fiil nedeniyle dampinge karşı verginin alınmadığı anlaşılması durumunda, Gümrük Kanunu’nun değişik 234 üncü maddesine göre ceza uygulanmayacaktır.
4. KDV oran farklılıkları; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 6455 sayılı kanunla değişik 234/1-a maddesi uyarınca, serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, aynı Kanunun 15.maddesinde belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark % 5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınması gerekmektedir.
Diğer taraftan, Katma Değer Vergisi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3/9 maddesi çerçevesinde “ithalat vergileri” tanımı içinde yer almaktadır. Bu itibarla, Maliye Bakanlığının görüşü çerçevesinde, KDV oranının yanlış beyan edilmesi nedeniyle eksik KDV uygulanması durumlarında 4458 sayılı Gümrük Kanununun 6455 sayılı Kanunla değişik 234.maddesinin uygulanması gerekir.
– 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararlarının tebliğinde 7201 sayılı Tebligat Kanunu,
– 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında düzenlenen ödeme emirleri ve haciz işlemlerinin tebliğinde ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 485 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği,
Hükümleri uygulanır.
B- GÜMRÜK VERGİSİ
Gümrük Vergisi: ithalatta ve ihracatta Gümrük tarafından alınan bir vergi türüdür. Gümrük Vergisi her ürüne göre değişiklik gösterir. Hangi üründen ne kadar Gümrük Vergisi alınacağı ürünün Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu’na (GTİP) göre belirlenir. Bir başka tanıma göre “Gümrük Vergisi”: Gümrüğe tabi ticari eşyanın sınırdan giriş, çıkışı veya geçişi sırasında, miktarı veya değeri üzerinden alınan, ’sınır vergisi’ ya da ‘sınırda alınan vergi’ olarak da tanımlanan ekonomik, sosyal ve mali fonksiyonları olan önemli bir dış ticaret ve ekonomi politikası aracı olan bir vergi türüdür.
Gümrük vergisi; Eşyanın Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonuna (GTİP)’ine göre, eşyanın menşeine göre, A.TR Dolaşım Belgesi olup olmadığına göre, menşe ispat belgeleri olup olmadığına (Menşe İspat Belgeleri: Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar çerçevesinde tercihli rejimden yararlanmak üzere ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen ve malın menşeini belirleyen EUR.1 dolaşım sertifikası, EUR-MED dolaşım sertifikası, EUR-MED fatura beyanı veya fatura beyanını) ibraz edilip edilmediğine göre, eşyanın sanayi ürünü veya tarım ürünü olmasına göre, dış ticaretin (ihracat, ithalat, transit ticaret) yapıldığı ülke veya ülke gruplarına göre; (Örneğin: dış ticaretin Avrupa Birliği’ne “AB – AT” Üye Ülkelerle veya Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu’na tabi ülkelerle veya Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonu’na tabi ülkelerle ya da Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalanan ülkelerden yapılıp yapılmadığına göre, eşyanın eski/kullanılmış veya yeni olup olmadığına göre, Dahilde İşleme (DİİB/Dİİ) Rejimi, Geçici İthalat Rejimi, Transit Rejimi, Antrepo Rejimi vb, uygulandığı rejime göre, Yatırım teşvik belgesi kapsamında olduğu gibi çeşitli teşvik tedbirlerine göre vb., … değişkenlik gösterir, ya hiç alınmaz, ya da indidirmi/kısmi alınır. Yapılan ithalat veya ihracat sırasında A.TR Dolaşım Belgesi, EUR.1 dolaşım sertifikası, EUR-MED dolaşım sertifikası, EUR-MED fatura beyanı veya fatura beyanını vb. menşe ispat belgelerinin ibrazı, vb. halinde işleme konu eşyaya ilişkin Gümrük Vergisi (GV) alınmaz/uygulanmaz veya indirimli uygulanır.
– Türkiye’nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulamasını gerektiren anlaşmalar kapsamı eşyanın tercihli menşeinin tevsiki amacıyla, EUR.1 Dolaşım Belgesi, EUR.MED Dolaşım Belgesi, Fatura Beyanı, EUR.MED Fatura Beyanı, Güney Kore ile imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmasında Menşe Beyanı, İran ile imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşmasında Menşe İspat Belgesi, Malezya ile imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmasında Menşe Belgesi ve D-8 Üyesi Devletler Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette D-8 Menşe İspat Belgesi kullanılmakta,
– Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülke, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarında ise Form A Menşe Belgesi kullanılmaktadır.
– Form A Menşe Belgesi, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) kapsamında eşyanın tercihli menşeinin tevsiki amacıyla ithalatta ibraz edilen bir belge olup, buna ilişkin düzenlemelere 31/12/2014 tarihli ve 29222 sayılı 4 üncü Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında Tercihli Rejimden Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin 2014/7064 sayılı Kararda yer verilmiştir.
– Eşyanın tercihli olmayan menşeine ilişkin hükümler ise Gümrük Kanununun 17 ilâ 21.maddelerinde düzenlenmiş olup; Tercihli tarife uygulamaları ve eşya ticaretine ilişkin tarife önlemleri dışında Bakanlar Kurulu Kararı ile oluşturulan önlemlerin uygulanması ile menşe şahadetnamelerinin hazırlanması ve verilmesi amacıyla yürütülmektedir.
Ticaret politikası önlemine tabi veya sınır ticareti kapsamında ithal edilmek istenen bir eşya, İthalat Rejim Kararı eki I sayılı listede yer alıyor veya sektör itibarıyla hariç tutuluyor ise söz konusu eşya için, ilgili ülke GTS ülkesi olsa dahi Gümrük Yönetmeliğinin 205.maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri uygulanmayacak, yani menşe şahadetnamesi ibrazı mutlaka aranacaktır.
Diğer taraftan, 18/3/2016 tarihli ve 29657 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin 2016/8478 sayılı Kararın 9.maddesinin üçüncü fıkrasında “İthalat işlemlerinde, eşyanın ilgili sınır ülkesinde üretildiğine veya imal edildiğine dair ithalatın yapılacağı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenen menşe şahadetnamesinin ilgili gümrüklerce aranacağı…” hususu düzenlenmiştir. Sınır ticareti kapsamı ithalat işlemlerinde, Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin 2016/8478 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9.maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde, menşe ispat belgesi olarak, sadece ithalatın yapılacağı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenen Menşe Şahadetnamesinin kabul edilmesi,
Ayrıca, Gümrük Yönetmeliğinin 205.maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, EUR.1/EUR.MED Dolaşım Belgeleri veya Form A Menşe Belgesi gibi eşyanın tercihli menşeinin tespiti amacıyla kullanılan menşe ispat belgelerinin, eşyanın tercihli olmayan menşeini gösteren Menşe Şahadetnamesi yerine kabul edilmemesi gerekmektedir.
– Gümrük mevzuatında yükümlüler; Kendilerine tebliğ edilen ek tahakkuk ve cezalar için vergi türü itibariyle itiraz veya uzlaşma yollarına başvurmadan ödeme yapabildikleri gibi söz konusu ek tahakkuk ve cezalara vergi türü itibariyle ayrı ayrı itiraz edebilmekte veya uzlaşma talebinde bulunabilmektedir. Bununla birlikte, her bir vergi türü ve buna bağlı cezanın hukuki dayanakları birbirinden farklı olup, farklı vergi türlerine ilişkin ceza kararı düzenlenirken bu cezaların mahsuplaştırılması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca, Gümrük Yönetmeliği’nin 14 nolu eki Gümrük Beyanname Kullanma Talimatı’nda her bir verginin farklı kodunun bulunduğu ve beyannamenin bu şekilde doldurulması gerektiği, her vergi matrahının kendine isabet eden vergi oranı ile işleme tabi tutularak ödenecek vergi tutarının hesaplandığı, bütçe tekniği açısından da her verginin devlet hazinesinde farklı kod ile muhasebeleştirildiği ve alındı makbuzlarında her vergi, için ayrı ayrı açıklama yapılarak ödenecek vergi tutarlarının belirtildiği göz önüne alındığında, Gümrük Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde, vergi kaybının oluşup oluşmadığı incelenirken her verginin kendi içinde değerlendirilmesi ve eksik tahsil olunan her bir vergi türü için tahakkuk ettirilecek her bir cezanın, ceza kararında ayrı ayrı gösterilmesi gerekmekte olup, Gümrük Kanununun 234.maddesi çerçevesinde cezai durum oluşması halinde, farklı vergi türlerine ilişkin cezaların mahsuplaştırılarak buna göre tahakkuk oluşturulması mümkün bulunmamaktadır.
Ayrıca, Gümrük Vergisi hakkında farklı uygulamalar mevcut olup, bu uygulamaların önemli olanlarına aşağıda kısaca değinilmiştir. Örneğin:
Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB)/Dahilde İşleme İzninde (Dİİ); Kapsamında yapılan ithalat sırasında eşyaya ilişkin gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) tahsil edilmeyip teminata bağlanır.
Geçici İthalat Rejimi Kapsamında Yapılan İthalatta; (Serbest dolaşıma girmemiş eşya, ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına imkân sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir) eşya tam muafiyet kapsamında ithal edilirse hiç gümrük vergisi alınmaz, kısmi muafiyet kapsamında ithalat yapılırsa indirimli/kısmi gümrük vergisi alınır.
Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında Yapılan İthalatta; Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi ve Katma Değer Vergisi alınmaz (Teminata bağlanır).
Gümrük Antrepo Rejimininde; Geçici depolama yerlerine ve antrepolara konulan eşyadan gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) alınmaz, teminata bağlanır.
Transit Rejiminde; Gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) tahsil edilmeyip teminata bağlanır.
Hariçte İşleme Rejiminde; Serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin yeniden serbest dolaşıma girişi, ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle gerçekleşir.
Geri Gelen Eşya; Serbest dolaşımda bulunan eşya, Türkiye Gümrük Bölgesinden veya Türkiye’nin anlaşmalarla dâhil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerinin diğer bir noktasından ihraç edildikten sonra üç yıl içinde yeniden serbest dolaşıma girmesi halinde ve beyan sahibinin talebi üzerine (belirli şartların yerine getirilmesi şartıyla), ithalat vergilerinden muaf tutulur.
Nihai Kullanımda; Gümrük Kanunu’nun16.maddesi hükmü çerçevesinde, nihai kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranı uygulamasına tabi eşyanın, öngörülen amaçlarla kullanılması halinde gümrük vergisi alınmaz veya normalde uygulanan gümrük vergisi oranından daha düşük vergi oranı uygulanır.
Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi; Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde, ithalat vergilerine veya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, niteliğini veya durumunu değiştiren işlemlere tabi tutulmaları ve bu işlemlerden elde edilen ürünlerin gümrük vergileri üzerinden serbest dolaşıma girmelerine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir. Gümrük kontrolü altında işleme rejiminin uygulandığı eşyaların gümrük vergileri (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) alınmaz.
Serbest Bölgeler hükümlerinin uygulandığı eşyalarda da gümrük vergileri; (Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi, vb.) alınmaz.
Gümrük Vergisini Doğuran Olay: İthalat ve ihracatta, 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre gümrük yükümlülüğünün doğması, ithalat veya ihracat vergilerine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili ile vergiyi doğuran olay gerçekleşmiş olur.
Vergi Kaybına Neden Olan İşlemlere (Yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; Tarife farkı, kıymet farkı veya miktar farkı, vb. hususlarda) Uygulanacak Ceza: Gümrük Kanunu’nun 234 ilâ 241.maddesinde ayrıntılı şekilde belirtilmiştir.
Örnek: Gümrük Müfettişince yapılan Sonradan Kontrol İncelemesinde A firmasının, Uzakdoğu’dan yaptığı ithalatlarda 10.000.000-USD tutarında “Beyan Edilmeyen Gümrük Kıymet Farkı” (kalıp, tasarım, yurt dışı mühendislik gideri, yurt dışı kara taşıması, ambalaj ve yurt dışı elleçleme gideri, vb.) tespit edildiği, söz konusu gümrük kıymet farkına ilişkin ithalatlarda ortalama % 5 Gümrük Vergisi (GV), % 20 KDV, % 10 İlave Gümrük Vergisi (İGV) olduğunu varsayalım.
İlgili gümrük idaresince/idarelerince; 500.000-USD Gümrük vergisi, 1.000.000-USD İlave gümrük vergisi ile 2.300.000-USD (karşılığı TL) KDV ile (Gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasındaki süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammıoranında faiz uygulanır) ilgili gecikme faizinin tahakkuk, tebliğ ve tahsilinin yapılması, ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre caza tadbik edilmesi, yani tahakkuk eden vergi farklarının 3.800.000-USD x 3 = 11.400.000-USD (karşılığı TL) para cezası uygulanması gerekir.
C- İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ (İGV)
İlave Gümrük Vergisi: Yeni bir vergi ihdası mahiyetinde olmayıp, sadece vergi oranlarının (Gümrük vergisi) artışına yönelik bir düzenlemedir. 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun’a dayanılarak İthalat Rejimi Kararına Ek Kararla belirlenen İlave Gümrük Vergisinin, Gümrük Vergisinin tabi olduğu usul ve hükümlere tabi olduğu gerek İthalat Rejimi Kararına Ek Kararlarda, gerekse de İthalat Genel Müdürlüğü’nün muhtelif yazılarda belirtilmiştir.
Örneğin (1); 12.12.2019 tarih ve 30976 sayılı RG’de yayınlanan 11.12.2019 Tarih ve 1822 Sayılı Ek Karar (İthalat Rejimine Ek Karar)’la:
“Madde 1”; 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan ve ekli tabloda gümrük tarife istatistik pozisyonları (G.T.İ.P) belirtilen maddelerin ithalatında ilave gümrük vergisi alınır.
“Madde 2”; 1) Bu Karar kapsamında tahsil edilecek ilave gümrük vergisi oranları ekli tabloda gösterilmektedir.
2) Her halükarda hesaplanan toplam vergi oranı (İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan gümrük vergisi ile bu Karar kapsamında alınacak ilave gümrük vergisi toplamı) 14/5/1964 tarihli ve 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanunda gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyini aşamaz. Aşması durumunda 474 sayılı Kanunda gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyi uygulanır.
3) İlave gümrük vergisi, gümrük idarelerince, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur ve genel bütçeye irat kaydedilir.
4) Bu Karar kapsamı ilave gümrük vergisi hakkında, gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve hükümler uygulanır.
“Madde 3”; 1) Ekli tabloda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınır. Ancak, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz. 2) Bu Kararın uygulanmasında eşyanın menşeinin doğru beyan edilmesinden ithalatçı sorumludur. 3) Ekli tabloda yer alan ürünlerin Dâhilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilerek işlem görmüş ürün olarak ihraç edilmesi halinde varsa telafi edici verginin hesaplanmasında bu Karar hükümleri uygulanmaz. 4) Bu Karar kapsamındaki ürünlerin İthalat Rejimi Kararı eki listelerdeki gümrük vergisi oranı üzerinden vergi tahsilatı yapılarak gümrük gözetimi altındayken A.TR dolaşım belgesi düzenlenerek Avrupa Birliği’ne üye ülkelere ihraç edilmesi halinde, bu Karar kapsamındaki ilave gümrük vergisi uygulanmaz. 5) İlave gümrük vergisine ilişkin sütunlarda belirtilen ülke ve ülke grupları İthalat Rejimi Kararında tanımlanan ülke ve ülke gruplarıdır. İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan sütun başlıklarında yapılacak değişiklikler bu Karar için de geçerli olur.
6) Bu Karar kapsamındaki eşyanın aynı zamanda İthalat Rejimi Kararına ekli V sayılı listede yer alması durumunda ilave gümrük vergisi uygulanmaz.
TABLO
| G.T.İ.P. | İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)* | |||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 9 | |||
| 6 | 7 | 8 | ||||||
| 8427.10.10.00.00 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6,5 | 6,5 | 6,5 | 6,5 |
| 8427.10.90.00.00 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6,5 | 6,5 | 6,5 | 6,5 |
| 8427.20.11.00.00 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6,5 | 6,5 | 6,5 | 6,5 |
| 8427.20.19.00.00 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6,5 | 6,5 | 6,5 | 6,5 |
| 8427.20.90.00.00 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6,5 | 6,5 | 6,5 | 6,5 |
| 8427.90.00.90.00 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | 6 | 6 | 6 |
* 1: AB Üyesi Ülkeler, EFTA Üyesi Ülkeler, İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Fas, Filistin, Tunus, Mısır, Gürcistan, Arnavutluk, Şili, Sırbistan, Karadağ, Kosova, Morityus, Moldova, Faroe Adaları; 2: Güney Kore, 3: Malezya, 4: Singapur, 5:Genelleştirilmiş Tercihler Sisteminden Yararlanacak Ülkeler Grubu, 6: En Az Gelişmiş Ülkeler, 7: Özel Teşvik Düzenlemelerinden Yararlanacak Ülkeler 8: Gelişme Yolundaki Ülkeler, 9: Diğer Ülkeler.
Örneğin (2); 17.08.2017 tarih ve 30157 sayılı RG’de yayınlanan 17.7.2017 Tarih ve 2017/10580 Sayılı Ek Karar (İthalat Rejimine Ek Karar)’la:
“Madde 1”; 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan ve ekli tabloda gümrük tarife istatistik pozisyonu (G.T.İ.P.) ve ismi belirtilen maddelerin ithalatında ilave gümrük vergisi, alınır.
“Madde 2”; 1) Bu Karar kapsamında tahsil edilecek ilave gümrük vergisi oranları ekli tabloda gösterilmektedir.
2) Her halükarda hesaplanan toplam vergi oranı (İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan gümrük vergisi ile bu Karar kapsamında alınacak ilave gümrük vergisi toplamı) 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kamında gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyini aşamaz. Aşması durumunda 474 sayılı Kanunda gösterilen hadlerin % 50 artırılmış düzeyi uygulanır.
3) İlave gümrük vergisi, gümrük idarelerince, ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur ve genel bütçeye irat kaydedilir.
4) Bu Karar kapsamı ilave gümrük vergisi hakkında, gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve hükümler uygulanır.
“Madde 3”; 1) Ekli tabloda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen, oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınır. Ancak, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz. 2) Bu Kararın uygulanmasında eşyanın menşeinin doğru beyan edilmesinden ithalatçı sorumludur.
3) Ekli tabloda yer alan ürünlerin Dâhilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilerek işlem görmüş ürün olarak ihraç edilmesi halinde varsa telafi edici verginin hesaplanmasında bu Karar hükümleri uygulanmaz. 4) Bu Karar kapsamındaki ürünlerin İthalat Rejimi Kararı eki listelerdeki gümrük vergisi oranı üzerinden vergi tahsilatı yapılarak gümrük gözetimi altındayken A.TR dolaşım belgesi düzenlenerek Avrupa Birliğine üye ülkelere ihraç edilmesi halinde, bu Karar kapsamındaki ilave gümrük vergisi uygulanmaz.
5) İlave gümrük vergisine ilişkin sütunlarda belirtilen ülke ve ülke grupları İthalat Rejimi Kararında tanımlanan ülke ve ülke gruptandır. İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan sütun başlıklarında yapılacak değişiklikler bu Karar için de geçerli olur.
6) Bu Karar kapsamındaki eşyanın aynı zamanda İthalat Rejimi Kararına ekli V sayılı listede yer alması durumunda ilave gümrük vergisi uygulanmaz.
TABLO
| G.T.İ.P. | MADDE İSMİ | İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)* | ||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 8 | ||||
| 5 | 6 | 7 | ||||||
| 8414.80.75.90.00 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 14,6 | 14,6 | 14,6 | 14,6 |
| 8417.80.50.00.00 | Çimento, cam ve kimyasal ürünlerin fırınlanmasına mahsus fırınlar ve ocaklar | 0 | 0 | 0 | 14,9 | 14,9 | 14,9 | 14,9 |
| 8421.23.00.00.00 | İçten yanmalı motorlar için yağ ve yakıt filtreleri | 0 | 0 | 0 | 15,1 | 15,1 | 15,1 | 15,1 |
| 8421.31.00.90.00 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 15,1 | 15,1 | 15,1 | 15,1 |
| 8426.20.00.00.00 | Kule vinçler | 0 | 0 | 0 | 7,6 | 7,6 | 7,6 | 7,6 |
| 8430.31.00.00.00 | Kendinden hareketli olanlar (yalnız tünel açma makinaları) | 0 | 0 | 0 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| 8430.39.00.00.00 | Diğerleri (yalnız tünel açma makinaları) | 0 | 0 | 0 | 4,1 | 4,1 | 4,1 | 4,1 |
| 8456.11.90.10.00 | Metallerin veya metal karbürlerin işlenmesine mahsus olanlar | 0 | 0 | 0 | 12,5 | 12,5 | 12,5 | 12,5 |
| 8456.40.00.00.00 | Plazma arkı yönetmi ile çalışanlar | 0 | 0 | 0 | 20 | 20 | 20 | 20 |
| 8461.50.11.00.00 | Testeresi daire şeklinde olanlar | 0 | 0 | 0 | 14,2 | 14,2 | 14,2 | 14,2 |
| 8461.50.19.00.00 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 14,2 | 14,2 | 14,2 | 14,2 |
| 8461.50.90.00.00 | Dilme tezgahları | 0 | 0 | 0 | 14,2 | 14,2 | 14,2 | 14,2 |
| 8462.10.90.00.19 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 14,3 | 14,3 | 14,3 | 14,3 |
| 8462.21.10.00.00 | Yassı ürünleri işlemeye mahsus olanlar | 0 | 0 | 0 | 13,9 | 13,9 | 13,9 | 13,9 |
| 8462.29.91.00.00 | Hidrolik | 0 | 0 | 0 | 14,3 | 14,3 | 14,3 | 14,3 |
| 8464.10.00.00.00 | Testere makinaları | 0 | 0 | 0 | 20 | 20 | 20 | 20 |
| 8464.20.80.00.00 | Diğerleri (Seramiklerin işlenmesine mahsus olanlar hariç) | 0 | 0 | 0 | 20 | 20 | 20 | 20 |
| 8464.90.00.00.00 | Diğerleri (Seramiklerin işlenmesine mahsus olanlar hariç) | 0 | 0 | 0 | 20 | 20 | 20 | 20 |
| 8467.89.00.11.00 | Delme ve sondaj makinaları | 0 | 0 | 0 | 2,5 | 2,5 | 2,5 | 2,5 |
| 8472.90.90.90.12 | Delgeç veya tel zımba makinaları | 0 | 0 | 0 | 20 | 20 | 20 | 20 |
| 8474.10.00.10.00 | Maden cevherlerini tasnif etmeye, ayırmaya, elemeye ve yıkamaya mahsus makinalar | 0 | 0 | 0 | 4,2 | 4,2 | 4,2 | 4.2 |
| 8474.10.00.90.00 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.20.00.10.00 | Taş kırma makinaları | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.20.00.90.00 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.31.00.00.00 | Beton veya harç karıştırıcılar | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.32.00.00.00 | Mineral maddeleri bitümenle karıştırmaya mahsus makinalar | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.39.00.00.00 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.80.10.00.00 | Seramik hamurlarım aglomere etmeye, kalıba dökmeye veya bunlara şekil vermeye mahsus makina ve cihazlar | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.80.90.00.11 | Kumdan dökümhane kalıpları yapmaya mahsus makinalar (maça makinası) | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.80.90.00.12 | Kiremit ve tuğla veya biriket yapmaya mahsus makina ve cihazlar | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.80.90.00.13 | Beton blok yapmaya mahsus makina ve cihazlar | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8474.80.90.00.19 | Diğerleri | 0 | 0 | 0 | 16,2 | 16,2 | 16,2 | 16,2 |
| 8479.82.00.00.00 | Karıştırma, yoğurma, kırma, öğütme, eleme, kalburlama, homojenleştirme, sübye hale getirme makinaları | 0 | 0 | 0 | 20 | 20 | 20 | 20 |
| * 1: AB Üyesi Ülkeler, EFTA Üyesi Ülkeler, İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Fas, Batı Şeria ve Gazze Şeridi, Tunus, Mısır, Gürcistan, Arnavutluk, |
Örnek: Gümrük Müfettişinlerince yapılan Sonradan Kontrol İncelemesinde B firmasının, Singapur’dan yaptığı ithalatlarda 1.000.000-USD tutarında “Beyan Edilmeyen Gümrük Kıymet Farkı” (kalıp, tasarım, yurt dışı kara taşıması, ambalaj ve yurt dışı elleçleme gideri, Yurt dışı deneme malzemesi, iskonto, vb.) tespit edildiği, söz konusu gümrük kıymet farkına ilişkin ithalatlarda ortalama % 5 Gümrük Vergisi (GV), % 20 KDV, % 10 İlave Gümrük Vergisi (İGV) olduğunu varsayalım.
İlgili gümrük idaresince/idarelerince; 50.000-USD Gümrük vergisi, 100.000-USD İlave gümrük vergisi ile 230.000-USD (karşılığı TL) KDV ile (Gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasındaki süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammıoranında faiz uygulanır) ilgili gecikme faizinin tahakkuk, tebliğ ve tahsilinin yapılması, ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre caza tadbik edilmesi, yani tahakkuk eden vergi farklarının 380.000-USD x 3 katı = 1.140.000-USD (Karşılığı TL) para cezası uygulanması gerekir.
…
Devam edecek
Kocaeli, 02.01.2026
Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi