GERİ GELEN EŞYANIN VERGİSEL BOYUTU

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 17 January 2026. Posted in kategoriler.

07.01.2026

1. Genel Tanım

İhraç edilmiş bir eşyanın, çeşitli nedenlerle (ayıp, kusur, sipariş iptali, ödeme sorunları, teslim reddi vb.) yeniden Türkiye’ye geri getirilmesi, gümrük mevzuatında “mahrece iade” veya “geri gelen eşya” olarak adlandırılır. Bu işlemler, ihracatın iptali anlamına gelmez; geri gelen eşyanın statüsüne göre vergisel ve kambiyo işlemleri farklıdır.

2. Gümrük İşlemleri

a. Rejim ve Beyan

Geri gelen eşyalar, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 168. maddesi uyarınca “Geri Gelen Eşya” rejimi kapsamında serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulur.
Bu kapsamda, “mahrece iade” beyanı yapılır ve “Geri Gelen Eşya Beyannamesi” düzenlenir.
Geri gelen eşya, ihracatından itibaren 3 yıl içinde geri getirilmiş olmalıdır.

b. Vergisel İstisna Şartı

Aynı eşyanın ilk ihracatında vergilerin iade edilmiş olmaması (örneğin KDV iadesi alınmamış olması) gerekir.
Bu şart sağlanmışsa, geri gelen eşya ithalat vergilerinden muaftır.
Ancak, ihracat iadesi alınmışsa (örneğin KDV iadesi alınmışsa), bu iade geri ödenir ve vergiler tahakkuk ettirilir.
Eşya dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilmiş ve işleme faliyeti neticesinde ihraç edilmiş ise, ilgili ihracat beyannamesi ve ihracat tutarı İhracat Taahhüt Hesabının kapatılmasında kullanılmaz, kullanılmış ise DİİB/ Dİİ revize edilir (düzeltme/düşüm) yapılır.
Eşya dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilmiş ve işleme faliyeti neticesinde ihraç edilmiş ise, eşyanın geri gelmesi halinde, eşyanın kesin ithal edilmesi halinde, varsa ithalat vergileri ödenir. Eşya Kaynak Kullanımı Destekleme Fonundan kesintitine tabi ise ( KKDF oranı “0” ya da muaf değil ise), kaynak kullanımı destekleme fonu kesintisi de ödenir.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

Eşyaya ilişkin yazılı ve imzalı bir sözleşme yapılmış ve sözleşmede parasal bir değer var yada hesaplanabilir ise binde 948 oranında Damga vergi de ödenerek ithalat sırasında varsa ötv ve KDV matrahına da dahil edilir.

Mevzuat Dayanakları:

Gümrük Kanunu m.168
Gümrük Yönetmeliği m.445–448
2010/6 sayılı “İhraç Edilen Eşyanın Geri Gelmesi” konulu Genelge

3. Fatura ve Belgelendirme

a. Geri Gelen Eşya Faturası

Gri dönüşte “İhracatın iptali” veya “Geri Gelen Eşya Faturası” düzenlenir. İlk ihracat beyannamesi ve fatura örneği,
Geri gelme nedenini açıklayan dilekçe veya alıcı yazısı,
Nakliye belgeleri (konşimento, CMR),
İade kararı veya yazışmalar (varsa eklenir).

4. Kambiyo Mevzuatı Açısından

İhracat bedeli tahsil edilmiş ancak mal geri dönmüşse, bu bedel alıcıya iade edilmelidir (Kambiyo mevzuatı m.21).
İhracat bedeli henüz tahsil edilmemişse, ihracat hesabı kapanmaz, iade gerçekleştiği için bedel tahsil zorunluluğu ortadan kalkar.
Bankaya, ihracat bedelinin tahsil edilmediği veya iade edildiğine dair yazılı açıklama ve ithalat beyannamesi sunulur.
Merkez Bankası-İhracat Genelgesi m.16 – (1) Alıcısı tarafından kabul edilmeyen malların yurda getirilmeden başka bir firmaya satışına ilişkin talepler 06/06/2006 tarihli ve 26190 sayılı Resmi Gazete’de yer alan İhracat Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır.

(2) İlgili gümrük idarelerince GB’ye gerekli değişiklikler işlenir ve yenilenen GB yeni fatura tarihi de belirtilmek suretiyle ihracat hesabının takibinin yapılmasını teminen aracı bankaya bildirilir/ gönderilir.

(3) Bu işlemle ilgili bedel getirme süresinin tespitinde yeni fatura tarihi esas alınır.

Mevzuat Dayanakları:

32 Sayılı Karar (Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında)

TCMB İhracat Genelgesi
Tebliğ: İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmesi Hakkında (2019-32/48)

5. KDV ve ÖTV Yönünden Değerlendirme

a. KDV açısından;

İhraç edilen malın KDV’si iade olarak alınmamışsa: Geri gelen eşya, KDV’den Muaf olarak ithal edilir.
KDV iadesi alınmışsa: İthalat sırasında KDV tahakkuk ettirilir.
Geri gelen eşyaya ait KDV, “İthalatta Alınan KDV” olarak beyan edilir.
İhraç edilen eşya bedelinin bir kısmının iade edilmemesi halinde, iade edilmeyecek kısım kadar eşyayı iade eden ithalatçı firmaya KDV’li fatura düzenlenir.
KDV Kanununun 11/1-a maddesi ile ihracat teslimlerinden ayrı olarak yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler de KDV den istisna edilmiştir.

Mevzuat Dayanakları:

KDV Kanunu m.11, m.12, m.32, m.46
KDV Genel Uygulama Tebliği (II/A-5 ve II/B-2.3. bölümleri)

b. ÖTV

Eşya ÖTV’ye tabi ise ve ihracat nedeniyle ÖTV istisnası uygulanmışsa, geri gelmesi halinde ÖTV tahsil edilir.
Geri gelen eşyada ÖTV muafiyeti yoktur, ÖTV’den muaf değildir.
ÖTV beyannamesi ithalat anında verilir.

Mevzuat Dayanakları:

4760 sayılı ÖTV Kanunu m.3 ve m.7
ÖTV Genel Tebliği (Seri No: I)

6. Uygulamada Pratik Adımlar (Özet)

İade Nedeni Belirlenir → (ayıp, iptal, ödeme reddi vb.)
İlk ihracat beyanı ve fatura bulunur.
Gümrüğe dilekçe verilir: “Geri Gelen Eşya Rejimi” kapsamında ithalat talebi.
Yeni Gümrük Beyannamesi tescil edilir. (rejim kodu: 40.51 Dahilde işleme rejimi şartlı muafiyet sistemine tabi tutulan eşyanın muafiyete tabi olmadan serbest dolaşıma girişi ile eş zamanlı yurtiçi kullanımı).
Fatura düzenlenir: “Geri gelen eşya – [tarih/no] ihracatın iptali” ibaresiyle.

KDV/ÖTV durumu muhasebece kontrol edilir, gerekiyorsa düzeltme beyanı verilir.
Kambiyo bildirimi bankaya yapılır; iade edilen döviz varsa açıklama eklenir.

Sonuç ve Değerlendirme

Gümrük Kanunu’nun 168.maddesinde ihraç edildikten sonra üç yıl içinde geri gelen eşyanın yükümlünün talebi üzerine gümrük vergilerinden muaf tutulması mümkün kılınmıştır. Aynı Kanun’un 169.maddesi ise, “168’inci maddede belirtilen ithalat vergilerinden muafiyet, geri gelen eşyanın ihracı sırasındaki ayniyeti değişmeden yeniden ithali halinde tanınır.” hükmünü amirdir.

Gümrük Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin Gümrük Yönetmeliği’nin “Geri Gelen Eşyanın Beyanı” başlıklı 448 nci maddesinde de: “Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edildikten sonra geri gelen eşyanın beyanı, beyanın kontrolü ve diğer işlemler 180 ilâ 195.madde hükümlerine göre yapılır. Yükümlü, ilgili gümrük idaresine eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinden ihracına ilişkin gümrük beyannamesi ve ayniyet tespitine ilişkin diğer belgeleri ibraz eder.” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri uyarınca, geri gelen eşyanın gümrük idareleri tarafından ayniyet tespitinin yapılması zorunlu olup, bu çerçevede gerekli görülmesi halinde tahlile tabi tutulması ve tahlil sonucuna göre işlem yapılması da yine mevzuat gereğidir.

Üç yıllık süre içinde geri gelen eşya ayniyetine uygunsa ve herhangi bir teşvik tedbirinden faydalanmamışsa ya da faydalanılan teşvikler iaade edilmek şartıyla muafiyet uygulanır ve ceza uygulanmaz. Eşya dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilmiş ve işleme faliyeti neticesinde ihraç edilmiş ise, ilgili ihracat beyannamesi ve ihracat tutarı İhracat Taahhüt Hesabının kapatılmasında kullanılmaz, kullanılmış ise DİİB/ Dİİ revize edilir (düzeltme/düşüm) yapılır.

Ankara, 07.01.2026

Kerim Çoban Sefa Yayla
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

GERİ GELEN EŞYANIN VERGİSEL BOYUTU

Leave a Reply Cancel reply