20.12.2025
İLGİLİ MEVZUATIN İNCELENMESİ
– “…Genelleştirilmiş Tercihler Sisteminin amacı göz önünde bulundurulduğunda ilgide kayıtlı yazımızda da ifade edildiği üzere Form A Menşe Belgesinin 1 no.lu kutusunda belirtilen ihracatçı ile söz konusu belgenin ekinde ibraz edildiği serbest dolaşıma giriş beyannamesinde kayıtlı ihracatçının aynı olmaması durumunda genelleştirilmiş tercihler sistemi kapsamında tercihli rejimden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır…”
– “(1) Faydalanan Ülke menşeli ürünler Türkiye’ye ithal edilirken, aşağıdaki belgelerden birinin ibrazı üzerine (Bir örneği Ek-4’te yer alan ve 23’üncü madde hükümlerine uygun düzenlenmiş Form A Menşe Belgesi) Genelleştirilmiş Tercihler Sisteminden yararlanabilirler.”
– 24 üncü maddede belirtilen durumlarda, ihracatçı tarafından fatura, teslimat notu veya başka herhangi bir ticari belge üzerinde belirtilen, metni Ek-5’te yer alan, söz konusu ürünleri teşhislerini mümkün kılmaya yeterli ayrıntıda tanımlayan bir beyan, (bundan sonra “fatura beyanı” olarak anılacaktır) ibraz edilmesi halinde Genelleştirilmiş Tercihler Sisteminden yararlanabilecekleri belirtilmiştir.
– Form A Menşe Belgesi başlığı altında;
(1) Bir örneği Ek-4’te yer alan Form A Menşe Belgesi, ihracatçının veya yetkili temsilcisinin yazılı başvurusu üzerine düzenlenir. İhracatçı veya yetkili temsilcisi başvurusu ile birlikte, ihraç edilecek eşya için Form A Menşe Belgesinin düzenlenmesini tevsik edici her türlü belgeyi ibraz etmelidir.
(2) Form A Menşe Belgesi, ihracatın gerçekleştiği veya kesinleştiği anda, ihracatçının kullanımına sunulur.
Buna karşın, bir Form A Menşe Belgesi istisnai olarak;
a) Hatalar, istenmeyerek yapılan ihmaller veya özel durumlar nedeniyle, ihracat esnasında düzenlenmemiş ise veya
b) Bir Form A Menşe Belgesinin düzenlenmiş, ancak teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş olduğu hususu, yetkili resmi idareleri tatmin edici bir şekilde ispat edilir ise, sonradan düzenlenebilir.
(3) Yetkili resmi idareler ancak, ihracatçının müracaatındaki bilgilerin mütekabil ihracat dosyası ile uyumlu olduğunu doğruladıktan sonra ve söz konusu ürünün ihracatının gerçekleştirildiği anda bu Karar hükümleri uyarınca Form A Menşe Belgesi düzenlenmemişse sonradan Form A Menşe Belgesi düzenleyebilir.
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yayla Denetim Danışmanlık
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş. Eğitim Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA Tel: 0312 – 442 67 35 – www.cobangumrukdenetim.com Tel: 0505 – 519 88 41 Tel: 0530 – 460 24 18
E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com E-Mail: yayla.sefa@hotmail.com ; www.yayladenetim.com
k.coban0306@gmail.com
Sayfa 1 / 4
Sonradan verilen Form A Menşe Belgelerinin 4 nolu kutusu, aşağıdaki ibarelerden birini taşımalıdır:
“SONRADAN VERİLMİŞTİR”
“ISSUED RETROSPECTIVELY”
“DELIVRE APOSTERİORİ”
(4) Form A Menşe Belgesinin çalınması, kaybolması veya hasar görmesi halinde ihracatçı, belgeyi düzenleyen yetkili resmi idarelere, kendilerinde bulunan ihracat belgelerine dayanarak ikinci bir nüsha tanzim etmesi için müracaat edebilir. Bu şekilde düzenlenen ikinci nüsha Form A Menşe Belgelerinin 4 nolu kutusu, asıl belgenin düzenlenme tarihi ve seri numarası ile birlikte aşağıdaki ibarelerden birini taşımalıdır:
“İKİNCİ NÜSHADIR”
“DUPLICATE”
“DUPLICATA”
İkinci nüsha Form A Menşe Belgesi, asıl Form A Menşe Belgesinin düzenlenme tarihinden itibaren hüküm ifade eder.
(5) Form A Menşe Belgesi talep edilen ürünün ilgili menşe kuralını sağlayıp sağlamadığının kontrolü için, yetkili resmi idareler her türlü kanıtlayıcı belge talebinde bulunma ve gerekli görülebilecek her türlü kontrolü yapma hakkına sahiptirler.
(6) Form A Menşe Belgesinin 2 nolu kutusunun doldurulması ihtiyaridir. 12 nolu kutusunda “Türkiye” belirtilmiş olmalıdır. Form A Menşe Belgesinin düzenlendiği tarih, 11 nolu kutusunda gösterilir, belgeyi düzenlemeye yetkili resmi idareye ayrılmış olan bu kutuda yer alması gereken imza ile 12 nolu kutuya girilen ihracatçının imza yetkisine haiz temsilcisine ait imza ei yazısı ile atılmalıdır.
(7) 14, 15 veya 16’ıncı maddeler kapsamında kümülasyon uygulandığı hallerde, imalatında kümülasyona izin verilen bir Taraf ülke menşeli girdilerin kullanıldığı ürünler için Form A Menşe Belgesi düzenlemesi talep edilen Faydalanan Ülkenin yetkili resmi makamları, ihracatçının tedarikçisi tarafından temin edilen ve;
a) İkili kümülasyon uygulanması halinde, 22 nci maddenin ikinci fıkrasında atıfta bulunulan menşe ispat belgesinde,
b) Avrupa Birliği, İsviçre veya Norveç’le kümülasyon uygulanması halinde, Avrupa Birliği, İsviçre veya Norveç’te Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi çerçevesinde geçerli menşe kurallarına uygun olarak düzenlenen menşe ispat belgesinde,
c) Bölgesel kümülasyon uygulanması halinde, Form A Menşe Belgesinde ya da fatura beyanında,
ç) Genişletilmiş kümülasyon uygulanması halinde, Türkiye ve ilgili ülke arasında mevcut serbest ticaret anlaşması hükümlerine uygun olarak düzenlenen menşe ispat belgesinde, belirtilen bilgileri esas alır.
(8) Beşinci fıkranın uygulanması halinde, Faydalanan Ülke yetkili resmi idarelerince düzenlenecek Form A Menşe Belgesinin 4 nolu kutusunda, kümülasyonun mahiyetine göre aşağıda yer alan ifadelerden uygun olanı belirtilmelidir:
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yayla Denetim Danışmanlık
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş. Eğitim Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA Tel: 0312 – 442 67 35 – www.cobangumrukdenetim.com Tel: 0505 – 519 88 41 Tel: 0530 – 460 24 18
E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com E-Mail: yayla.sefa@hotmail.com ; www.yayladenetim.com
k.coban0306@gmail.com
Sayfa 2 / 4
“Türkiye kümülasyon”, “Norveç kümülasyon”, “İsviçre kümülasyon”, “AB kümülasyon”, “Bölgesel Kümülasyon”, “[…] ile genişletilmiş kümülasyon”
“Turkey cumulation”, “Norway cumulation”, “Switzerland cumulation”, “EU cumulation”, “regional cumulation”, “extended cumulation with […]”
“Cumul Turquie”, “Cumul Norvege”, “Cumul Suisse”, “Cumul UE”, “cumul regional”, “cumul etenduavec le pays […]”. ibarelerinin yer aldığı,
Karar’ın 24.maddesinde: Fatura Beyanının şartlarının yer aldığı.
Kararın Menşe ispat belgelerinin ibrazı başlıklı 25’inci maddesinde:
“(1) Menşe ispat belgeleri, gümrük mevzuatı ve ilgili mevzuat uyarınca ibraz edilir.
(2) Eşyanın tercihli rejimden yararlanmasını teminen ibrazı gereken menşe ispat belgelerinin, bu belgeyle ilgili eşyanın fiili ithalinden önce veya fiili ithali sırasında ibraz edilememesi ve ilgili ithalatçı tarafından eşyanın bekletilmeden ithalinin istenilmesi durumunda, tercihli rejim uygulanmaz ve indirimsiz vergi nispetleri üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler kesin olarak tahsil edilir. Ancak, bu kabil eşyanın fiili ithalini müteakip süreleri içerisinde, usulüne uygun menşe ispat belgeleri işlemi yapan gümrük idaresine ibraz olunduğu takdirde, ibraz olunan menşe ispat belgesinin ithal edilen eşyaya ait olduğunun gümrük beyannamesi ve ekleri belgelerle karşılaştırılarak anlaşılması ve belgenin geçerlilik süresinin geçirilmemiş olduğunun tespiti kaydıyla, tercihli vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki fark mükelleflerine iade edilir.
(3) 4 üncü maddenin altıncı fıkrasında belirtilen on aylık geçerlilik süresinin bitiminden sonra ithalatçı ülke gümrük idaresine ibraz edilen menşe ispat belgeleri, bu belgelerin belirlenmiş son tarihe kadar ibraz edilememesinin istisnai durumlardan kaynaklanması halinde tercihli muamele uygulanmak üzere kabul edilebilir. Diğer geç ibraz hallerinde gümrük idaresi, ürünlerin belirtilen son tarihten önce gümrüğe sunulmuş olması kaydıyla menşe ispat belgelerini kabul edebilir.
(4) Menşe ispat belgelerinin ibraz süresinden sonra tercihli muameleden yararlanması için, bu sürenin bitiminden önce eşyanın gümrüğe gelmiş ve yine bu süreden önce ithalatçı veya gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından yazılı olarak ilgili gümrüğe başvurulmuş olması gerekmektedir. İlgili gümrük idaresi durumu bağlı olduğu Bölge Müdürlüğüne intikal ettirir. İlgili Bölge Müdürlüğü konuyu inceleyerek mücbir sebep ve olağanüstü hal mevcudiyetine kanaat getirir ve ek süre istemine ilişkin gerekçeleri haklı bulur ise sertifikaların geçerliliğini en çok bir aya kadar uzatabilir.
Kararın Menşe ispat belgelerinin ibrazı başlıklı 4 üncü maddesinin altıncı fıkrasında; “Bir menşe ispat belgesi ihracatçı ülkede düzenlendiği tarihten itibaren 10 ay geçerli olup, ithalatçı ülke gümrük idaresine bu süre içerisinde sunulur.”
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yayla Denetim Danışmanlık
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş. Eğitim Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA Tel: 0312 – 442 67 35 – www.cobangumrukdenetim.com Tel: 0505 – 519 88 41 Tel: 0530 – 460 24 18
E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com E-Mail: yayla.sefa@hotmail.com ; www.yayladenetim.com
k.coban0306@gmail.com
Sayfa 3 / 4
Sonuç olarak,
1- Gümrükler Genel Müdürlüğünün 01.02.2021 tarihli 60531051 sayılı yazısı (Düşümlü Form A Menşe Belgesi)’nda; “…Genelleştirilmiş Tercihler Sisteminin amacı göz önünde bulundurulduğunda ilgi (a) da kayıtlı yazımızda da ifade edildiği üzere Form A Menşe Belgesinin 1 no.lu kutusunda belirtilen ihracatçı ile söz konusu belgenin ekinde ibraz edildiği serbest dolaşıma giriş beyannamesinde kayıtlı ihracatçının aynı olmaması durumunda genelleştirilmiş tercihler sistemi kapsamında tercihli rejimden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır…” denildiğinden, ihracatçının farklı olması durumunda Form A Belgesi ibraz edilse de genelleştirilmiş tercihler sistemi kapsamında tercihli rejimden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.
2- Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında Tercihli Rejimden Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin Kararın 23 üncü maddesinin 2-a ve 3 üncü fıkraları uyarınca; Form A Menşe Belgesi, ihracatın gerçekleştiği veya kesinleştiği anda, ihracatçının kullanımına sunulur. Buna karşın, bir Form A Menşe Belgesi istisnai olarak; Hatalar, istenmeyerek yapılan ihmaller veya özel durumlar nedeniyle, ihracat esnasında düzenlenmemiş ise, sonradan Form A Menşe Belgesi düzenleyebilir.
3- Kararın Menşe ispat belgelerinin ibrazı başlıklı 4 üncü maddesinin altıncı fıkrasına göre; “Bir menşe ispat belgesi ihracatçı ülkede düzenlendiği tarihten itibaren 10 ay geçerli olup, ithalatçı ülke gümrük idaresine bu süre içerisinde sunulur.”
4- Kararın Menşe ispat belgelerinin ibrazı başlıklı 25’ inci maddesinde; “(1) Menşe ispat belgeleri, gümrük mevzuatı ve ilgili mevzuat uyarınca ibraz edilir.
5- Kararın Menşe ispat belgelerinin ibrazı başlıklı 25/2’inci maddesinde; Eşyanın tercihli rejimden yararlanmasını teminen ibrazı gereken menşe ispat belgelerinin, bu belgeyle ilgili eşyanın fiili ithalinden önce veya fiili ithali sırasında ibraz edilememesi ve ilgili ithalatçı tarafından eşyanın bekletilmeden ithalinin istenilmesi durumunda, tercihli rejim uygulanmaz ve indirimsiz vergi nispetleri üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler kesin olarak tahsil edilir. Ancak, bu kabil eşyanın fiili ithalini müteakip süreleri içerisinde, usulüne uygun menşe ispat belgeleri işlemi yapan gümrük idaresine ibraz olunduğu takdirde, ibraz olunan menşe ispat belgesinin ithal edilen eşyaya ait olduğunun gümrük beyannamesi ve ekleri belgelerle karşılaştırılarak anlaşılması ve belgenin geçerlilik süresinin geçirilmemiş olduğunun tespiti kaydıyla, tercihli vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki fark mükelleflerine iade edilir.
Kocaeli, 20.12.2025
Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yayla Denetim Danışmanlık
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş. Eğitim Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA Tel: 0312 – 442 67 35 – www.cobangumrukdenetim.com Tel: 0505 – 519 88 41 Tel: 0530 – 460 24 18
E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com E-Mail: yayla.sefa@hotmail.com ; www.yayladenetim.com
k.coban0306@gmail.com
Sayfa 4 / 4
© Çoban Gümrük Denetim Danışmanlık. Tüm Hakları Saklıdır. Powered by Maple Yazılım.