2- Özel Tüketim Vergisi Matrahı

ÖTV’nin vergi daireleri tarafından tahsil edilecek kısmı için Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 11 inci maddesi 3 üncü fıkrasına göre; “II, III [(B) cetvelindekiler hariç] ve IV sayılı listedeki  mallar için verginin matrahı, bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel tüketim vergisi hariç, katma değer vergisini oluşturan unsurlardan teşekkül eder.”

ÖTV Kanunu’nun 16.maddesi 3.fıkrasına göre; “Bu Kanuna göre gümrükte vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek ithal edilen malların hiç alınmamış veya eksik alınmış özel tüketim vergisi  ile vergiden müstesna olduğu halde yanlışlıkla alınan veya fazla alındığı anlaşılan özel tüketim vergisi hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanunu’ndaki esaslara göre işlem yapılır. İthal edilecek mala ilişkin beyan üzerinden hesaplanan vergiler ile muayene ve denetleme sonucu hesaplanan vergiler arasındaki farklarda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ithalat vergileri noksanlıklarında uygulanacak esaslara göre para cezası kesilir.” Hükmü yol göstericiliği ile gidilen vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar Gümrük Kanunu’nun 234-238 maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Damping Vergisi ödenmediğinde ya da eksik ödendiğinde ithalatta varsa ÖTV ve KDV matrahına girdiğinden, ÖTV Kanunu’nun 11 ve 16.maddeleri ile KDV’nn 48 ve 51.maddesinden hareketle, eksik alınan ÖTV ve KDV’ye ceza uygulanacağına kuşku yoktur.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre: 1. Serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a)maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark % 5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınır. 
b) Kıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi eşyanın beyan edilen kıymeti, 23 ilâ 31.maddelerde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka vergi farkının üç katı para cezası alınır.
c)Satış birimine göre miktar itibarıyla % 5’i geçmeyen bir fark ile maddi hesap hatasından doğan noksan kıymet beyanlarında, bu farklara ait ithalat vergilerindenbaşka vergi farkının yarısı tutarında para cezası alınır. 

III. Damping Vergisine Ceza Uygulanması Aşağıda Belirtilen Nedenlerle Hukuka Aykırıdır 

a) 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1’inci fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir. maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanununda, Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmadığından, Gümrük Kanununa göre uygulanan Damping Vergisinden kaynaklı cezalar hukuka aykırı olduğundan kaldırılması gerekmektedir.

b) Danıştay Kararına Göre Damping Vergisinin Ödenmemesi ya da Eksik Ödenmesi Halinde Gümrük Kanununa Göre ceza Uygulanması Hukuka Aykırıdır.

Danıştay 7. Dairesinin: 2005/1117 Esas No.lu ve 2007/2800 Karar No.lu ve 20.06.2007 tarihli kararında Özetle;  “Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü:           
Temyiz başvurusu; davacı Şirket adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya için ek olarak tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234’üncü maddesinin 1’inci maddesinin (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden mahkeme kararının bozulması istemine ilişkindir. 
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Atıfta bulunulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3.maddesinin 8.fıkrasında, “gümrük vergileri” deyiminin, yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin tümünü; “ithalat vergileri” deyiminin de, eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri ifade ettiği belirtilmiş; 234.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde de, eşyanın tarife uygulamasını etkileyen cins, tür ve  niteliklerinde veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan gümrük vergisi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken gümrük vergisi arasındaki fark yüzde 5’i aştığı takdirde, gümrük vergisinden ayrı olarak, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı öngörülmüştür.

Mahkemece, eş etkili vergi olan damping vergisinin gümrük vergisi kapsamında değerlendirilmesi suretiyle karar verilmiştir. Ancak yukarıda yer alan hükümlere göre, damping vergisinin, yalnızca 4458 sayılı Kanunun usul ve şekle müteallik hükümlerinin uygulanması bakımından 4458 sayılı Kanunda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Öte yandan, damping vergisinin dayanağını oluşturan 3577 sayılı Kanun, damping vergisinin noksan ödenmesi suretiyle gerçekleştirilen ithalatlara yönelik olarak ceza uygulanacağı yolunda herhangi bir hüküm içermediği gibi, 4458 sayılı Kanunun cezaya ilişkin maddelerinde de bu yönde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanunun 234.maddesi uyarınca, aynı Kanunun 3.maddesinin yukarıda yer verilen fıkralarından hareketle, damping vergisinin gümrük vergileri kapsamında değerlendirilmesi suretiyle, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, Anayasamızın “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, verilen kararda isabet görülmemiştir.” Şeklinde hüküm vermiştir.

…
IV- Değerlendirme Ve Sonuç

Damping vergisine ceza uygulanması  aşağıda belirtilen nedenlerle hukuka aykırıdır. 

1-a) 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun ilgili maddesinin 1’inci fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir. 3577 sayılı Kanunun ilgili maddesinin 2.fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. 
Bu bağlamda; Damping Vergisine Ceza Uygulanması 3577 sayılı Yasa hükümlerine aykırıdır. Bu durumda damping vergisinin eksik ödenmesi yada hiç ödenmemesi halinde uygulnabilecek tek yaptırım, 3577 Yasa uyarınca eğer şartları oluşmuş ise 6183 sayılı Yasanın 48 ve 51 inci maddelerinden hareketle faiz ve gecikme zammı uygulanmasıdır. 
b) 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, İlgili Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerinde; Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre ceza uygulanması ve/veya ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

c) Bu konuda birçok Danıştay Kararı olup, bunlardan bir tanesinde  özetle; {“Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Temyiz başvurusu; davacı Şirket adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya için ek olarak tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden mahkeme kararının bozulması istemine ilişkindir.       

3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15.maddesinin 1.fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Atıfta bulunulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3.maddesinin 8.fıkrasında, “gümrük vergileri” deyiminin, yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin tümünü; “ithalat vergileri” deyiminin de, eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri ifade ettiği belirtilmiş; 234.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde de, eşyanın tarife uygulamasını etkileyen cins, tür ve  niteliklerinde veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan gümrük vergisi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken gümrük vergisi arasındaki fark yüzde 5’i aştığı takdirde, gümrük vergisinden ayrı olarak, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı öngörülmüştür. 

Mahkemece, eş etkili vergi olan damping vergisinin gümrük vergisi kapsamında değerlendirilmesi suretiyle karar verilmiştir. Ancak yukarıda yer alan hükümlere göre, damping vergisinin, yalnızca 4458 sayılı Kanunun usul ve şekle müteallik hükümlerinin uygulanması bakımından 4458 sayılı Kanunda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.  
Öte yandan, damping vergisinin dayanağını oluşturan 3577 sayılı Kanun, damping vergisinin noksan ödenmesi suretiyle gerçekleştirilen ithalatlara yönelik olarak ceza uygulanacağı yolunda herhangi bir hüküm içermediği gibi, 4458 sayılı Kanunun cezaya ilişkin maddelerinde de bu yönde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanunun 234.maddesi hükmü uyarınca, aynı Kanunun 3.maddesinin yukarıda yer verilen fıkralarından hareketle, damping vergisinin gümrük vergileri kapsamında değerlendirilmesi suretiyle, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, Anayasamızın “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, verilen kararda isabet görülmemiştir.”} Şeklinde hüküm verilmiştir.

Bu nedenle, Dampinge Karşı Vergi veya Telafi Edici Vergi için Gümrük Kanununun 234.maddesine göre ceza uygulanması Anayasamızın 38.maddesinde belirtilen “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine, yine Anayasamızın 73.maddesinde belirtilen ‘Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır’, “Kanunilik İlkesi”ne aykırıdır. Böyle bie cezaya Gümrük Kanunu hükümlerine göre süresi içinde itiraz edilmesi, gerekir ise ilgili Vergi Mahkemede dava açılması gerekir. 

Bu durumda, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, 4458 sayılı Gümrük Kanununa ve Danıştay kararında ifade edildiği gibi, “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık teşkil edecektir.
Tekrar ifade etmek gerekir ise, 3577 sayılı Kanunun açık hükmü ile Danıştay kararı karşısında, ödenmeyen ya da eksik ödenen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi hakkında; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturularak, şartları oluşmuş ise faiz ya da gecikme zammı dışında, herhangi bir idari yaptırım uygulanamayacağı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkındaki mevzuata göre; Üretici belgesinin sonradan temin edilmesi ve ithalatın yapıldığı Gümrük idaresine sunulması/ ibrazı ve adı geçen belgeden sonradan yararlanılması/ faydalanılması mümkün değildir. 

 Diğer Taraftan, Her ne kadar dava yoluna gidildiğinde kazanılma ihtimali çok yüksek olan Ek Tahakkuk Kararı tutarının, ödenmeyip Gümrük Kanununun ilgili hühmüne göre itiraz edilmesi ve Gümrük idaresinin ret kararı vermesi üzerine ilgili Vergi Mahkemesinde dava açılması, açılacak davanın büyük bir ihtimalle kazanılabilecek olması, … düşünülse bile:

1) Yerkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) veya Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) sahibi firmaların YYS veya OKS belgelerinin zarar görmemesi ya da ilk defa YYS veya OKS belgesi alacak firmaların, belge alımı sırasında olumsuz etkilenmemesi için tebliğ edilen Ek Tahakkuk Kararı tutarlarının (Vergi aslının) itiraz edilmeden Gümrük Kanunu’nun 244.maddesi  kapsamında  “Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği” hükümlerinden yararlanarak/ konuyu uzlaşmaya götürerek, Dampinge Karşı Vergi ve Telafi Edici Vergi ile bu vergiler üzerinden alınan (bu vergilere tekabül eden) KDV ve KDV Cezasının ödenmesinin firma menfaatlerine daha uygun olacağı,

2) Tebliğ edilecek Ceza kararlarının kaldırılması yönünde 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242.maddesinde belirtilen 15 günlük süre içinde ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne itirazda bulunulması, itiraz sonucunun olumsuz olması halinde ise süresi içinde ilgili Vergi Mahkemesi nezdinde dava açılması gerekmektedir.

Kocaeli, 02.12.2025

Kerim Çoban                                                                                                                                            Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                                Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi