Month: December 2025

KDV MUAFİYETİ UYGULANAN İTHALAT İŞLEMİNE CEZA UYGULANIR MI?

Konu : 8453.10.00.00.00 GTİP’ de, imalat sanayinde kullanılan makineler olduğu gerekçesi ile 3065 sayılı KDV kanunu geçici madde 39 kapsamına göre vergi dairesinden alınan izne istinaden KDV’den muaf olarak ithali yapılan eşyanın ilgili Gümrük idaresince yapılan inceleme sonucunda 8453.80.00.00.00 GTİP’de yer aldığının belirtilerek EK Tahakkuk ve Ceza kararları düzenlendiği, söz konusu olaya Ceza uygulanıp uygulanmayacağı hususu hakkında.

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine göre ceza uygulanabilmesi için: “1. Serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a)15 incimaddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark % 5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınır. 
b) Kıymeti üzerinden ithalat vergilerinetabi eşyanın beyan edilen kıymeti, 23 ilâ 31inci maddelerde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka vergi farkının üç katı para cezası alınır. 
c) Satış birimine göre miktar itibarıyla % 5’i geçmeyen bir fark ile maddi hesap hatasındandoğan noksan kıymet beyanlarında, bu farklara ait ithalat vergilerindenbaşka vergi farkının yarısı tutarında para cezası alınır.”. Şartlarının herhangi birisinin olması gerekir.

Mezkûr olayda, bu şartlardan hiç birisi oluşmamıştır.

…….. Gümrük Müdürlüğü’nde işlem gören ……… sayı ve 19.10.2023 tarihli beyanname kapsamı eşya 8453.10.00 GTİP’ de, imalat sanayinde kullanılan makineler olduğu gerekçesi ile 3065 sayılı KDV kanunu geçici madde 39 kapsamına göre vergi dairesinden alınan muafiyet yazısına istinaden KDV’ den muaf olarak beyan edilmiştir.

– Daha sonra gümrük müdürlüğünce yapılan incelmeye göre ise ürünün 8453.80.00.00.00 GTİP ’de diğer makine ve cihazlar sınıfında olduğu gerekçesi ile KDV’den muaf olmayacağı yönünde tespit yapılmıştır.

Söz konusu eşya alınan Muafiyet Yazısı kapsamında olmasa (Gümrük İdaresinin tespit ettiği gibi 8453.80.00.00.00 GTİP’te olsa) bile sadece tekabül eden vergilerin tahsil edilmesi, her hangi bir ceza (Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi) uygulanmaması gerekir.

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 5

1- Uygulanan Ceza Kararı, Anayasa`nın “Vergi Ödevi” Kenar Başlıklı 73.Maddesinin Üçüncü Fıkrasındaki “Vergi, Resim, Harç Ve Benzeri Malî Yükümlülükler Kanunla Konulur, Değiştirilir Veya Kaldırılır.”, ‘Suç Ve Cezalara İlişkin Esaslar’ Başlıklı 38’inci Maddesi; “Hiç Kimse, İşlendiği  Zaman Yürürlükte Bulunan Kanunun Suç Saymadığı Bir Fiilden Dolayı Cezalandırılamaz   …”,  “Ceza Ve Ceza Yerine Geçen Güvenlik Tedbirleri Ancak Kanunla Konulur …” Hükümlerine Aykırıdır.

Anayasada vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde yasanın belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin Cumhurbaşkanına verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi (AYMK, E.2017/117 K.2018/28, 28.2.2018). Bu hükmü şöyle yorumlamıştır: “ …  Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülük öngören kanunlarda sosyal, ekonomik, mali ve kültürel amaçlı birtakım muaflık, istisna ve indirimler getirilmesi, kanun koyucunun takdirine bağlı bir konudur.  … Anayasa’da vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde değişiklik yapabilme yetkisinin Bakanlar Kuruluna verilebileceği belirtilmekle birlikte Bakanlar Kuruluna verilen bu yetkinin kullanılabileceği alt ve üst sınırların da kanunda belirtilmesi zorunludur. Bakanlar Kurulunun bu sınırları aşacak biçimde herhangi bir düzenleme getirebilmesi olanaklı değildir. Bir başka deyişle Bakanlar Kuruluna verilen bu yetki “koşullu ve sınırlı bir yetki”dir. Vergilendirmede esas kural, vergilerin kanunla konulup kaldırılması ve değiştirilmesi olduğundan verginin yasallığı ilkesinin zedelenmesine yol açacak ve yasama yetkisinin yürütme organına devri sonucunu doğuracak şekilde yürütme organına sınırsız bir yetki verilmesi kabul edilemez (İçtihat- AYMK, E.2017/117 K.2018/28, 28.2.2018).
(Bilindiği üzere, uygulanmakta olan Başkanlık Sisteminde Bakanlar Kurulunun Yetkisini Cumhurbaşkanı kullanmaktadır).

– Anayasa mahkemesinin kararından da görüldüğü gibi Cumhurbaşkanına bile verilmeyen bir yetkinin, olayda uygulanması mümkün olmayan Gümrük Kanununu yanlış yorumlamak suretiyle yorum ve kıyas yoluyla ceza uygulamak anlamına gelecek şekilde söz konusu Ceza Kararının uygulanması Anayasa ve yasalara aykırıdır. Bu nedenle, herhangi bir maddi ve hukuki dayanağı bulunmayan Ceza Kararının kaldırılması gerekir.

2- Gümrük Kanunu’nun 231. Maddesinde Yer Alan Gümrük Cezalarında “Kasıt Aranmaz” Hükmü Madde Metninden Çıkarıldığından, Şirketimizin Ceza Konusu Olayda Herhangi Bir Kastı ve İhmali Davranışı Bulunmadığından ve Gümrük İdaresinin De Bu Yönde Herhangi Bir Tespiti ve İddiası Da Bulunmadığından İlgili Ceza Kararının Kaldırılması Gerekir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu 2.maddesi uyarınca; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda ön görülen ve idari para cezasının gerektiren fiillerin, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında kabahat fiili niteliğinde olduğu hususunda şüphe bulunmamaktadır. Eski 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda suçlar, cürüm ve kabahatler olmak üzere iki ayırıma tabi tutulmuştur. Son düzenlemeler neticesinde, Ceza hukuku tatbikatında suçlar 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda, kabahatler ise 5326 sayılı Kabahatler Kanununda düzenlenmiştir. Bu şekilde, kabahatler ceza hukuku tatbikatı haricinde bırakılarak, bunlar için 5326 sayılı Kanunla idari müeyyideyle yetinilmiştir.

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 5

5326 sayılı Kanunun 4.maddesi ile kabahat fiilleri bakımından kanunilik ilkesi benimsenmiştir. Dolayısıyla, tıpkı ceza hukukunda olduğu gibi hangi fiilin kabahat niteliği taşıyacağının kabahati tayin eden kanunda açıkça zikredilmesi gerekir.

Diğer taraftan, 4458 sayılı Kanunun 231.maddesinin 2.fıkrası, “Bu Kanun hükümlerine göre para cezası verilmesinde ve bu cezaların idari itiraz mercilerince hükme bağlanmasında, para cezasını gerektiren eylemde bulunanların kasıtlı olup olmadıkları aranmaz.” Hükmü, Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun- 5911 (07.07.2009 t. 27281 s. R.G.) 57.maddesi ile kanundan çıkarılmıştır.

– Bu tarihten (07.07.2009 tarihinden) sonra, Gümrük Kanunu’na göre verilen cezalarda kasıt aranmaktadır. Bunun yanında KDV mahsup edilebilen, iade olarak alınabilen bir vergi olduğundan eksik ödenmesinin yükümlüye herhangi bir faydası da  yoktur. 

5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri çerçevesinde 4458 sayılı Gümrük Kanunun 231/2 inci maddesinde; “… para cezasını gerektiren eylemde bulunanların kasıtlı olup olmadıkları aranmaz” hükmü yasa metninden çıkarıldığından, verilen cezalarda “kasıt” aranacağı açıktır. Kasıt ve taksir Kabahatler Kanununda tanımlanmamıştır. Bu nedenle 5237 sayılı TCK’nın 5.maddesine göre; “1) Bu Kanunun genel hükümleri, özel ceza kanunları ve ceza içeren kanunlardaki suçlar hakkında da uygulanır.” Hükmünden hareketle, aynı kanununun kasıt 21. ve taksir 22. maddeleri çerçevesinde konunun değerlendirilmesi gerekir.           

Danıştay’ın örnek niteliğindeki bir kararında; “…  Ceza Hukukunda, kanunun cezalandırdığı eylem olarak tanımlanan suç, isnat kabiliyetine sahip bir şahsın kusurlu iradesinin yarattığı icrai veya ihmali bir hareketin meydana getirdiği, kanunda yazılı tipe uygun, hukuka aykırı ve yaptırım olarak bir cezanın uygulanmasını gerektiren eylemdir. Bu tanıma göre bir eylemin suç sayılabilmesi için, eylem sahibinin kusurlu iradesinin ürünü olması, kanunda sayılı tipe uygun bulunması ve bir yaptırımın uygulanmasını gerektiriyor olması şarttır. Vergi suçu, verginin mükellefi veya sorumlusu ya da bunlarla hukuki ilişkide bulunan üçüncü kişilerce vergi kanunlarında tanımı yapılan ve genellikle kamu maliyesinin gelir kaybına yol açan, vergi kanunlarıyla getirilen kuralların ihlali sonucunu doğuran eylemdir. Ceza ise, suç tanımına uyan eylemi gerçekleştiren kişilere uygulanacak olan ve nev`i, süresi ve miktarları kanunla belirlenen yaptırımlardır. Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemeyeceği ve kanunun açıkça cezayı arttırıcı bir neden olarak görmediği bir husustan dolayı kimsenin cezasının artırılamayacağı, “suçta kanunilik”; hiç kimsenin belli bir suçla ilgili olarak kanunda öngörülmeyen bir ceza ile ya da kanunda öngörülenden daha ağır bir ceza ile cezalandırılmayacağı ise, “cezada kanunilik” ilkesinin özünü oluşturmaktadır.  …

Yukarıda yer alan tanımlardan da anlaşılacağı üzere, suç ile onun hukuki müeyyidesi olan cezanın ortak öznesi, suçu işleyen kişidir. “Ceza sorumluluğunun şahsiliği” ilkesi gereği, cezanın muhatabının, iştirak hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kanunların suç saydığı eylemi gerçekleştiren kişi olması zorunludur.   …” (İçtihat- D7D Esas : 2007/1132 Karar : 2008/1782 Tarih : 18.03.2008).

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 5

İlişikte örneği sunulan Danıştay 7. Dairesinin 14.04.2009 tarihli, E. 2007/2448, K. 2009/1929 sayılı kararı ile; “…gümrük vergilerinin Gümrük Kanununun 195’inci maddesinin 1’inci fıkrası hükmünde, Gümrük İdaresi tarafından gerekli bilgiler kullanılarak tahakkuk ettirileceği söylenmiş; aynı Kanunun 15’inci maddesinin 1’inci fıkrasında ise, anılan vergilerin, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı öngörüldükten sonra, 7’nci fıkrasında da, aynı maddenin 3 üncü fıkrasının (c) bendinde, gümrük vergisi oranlarını kapsadığı söylenen Gümrük Tarife Cetveli, idari uygulamalarda esas tutulması zorunlu metinler arasında sayılmıştır. 4458 sayılı Kanunun 3’üncü ve devamı maddeleriyle de, gümrük mevzuatını uygulayarak gümrük işlemlerini yapma yetki ve görevi Gümrük İdarelerine verilmiştir. Dolayısıyla, Gümrük Tarife Cetvelini uygulama görevi, gümrük mevzuatını uygulamakla görevli bu idarelere aittir. O halde, ithal edilen eşyanın kıymetine uygulanacak gümrük vergisi oranının da her beyanname ile ilgili olarak, bu idarelerce belirlenmesi yasal zorunluluktur. Yasada, vergi oranının yükümlülerce beyanını gerekli ve zorunlu kılan bir düzenleme de mevcut değildir., olanaklı bulunmamaktadır Gümrük idaresine ve onun görevlilerine ait olan bu belirlemenin gümrük mükelleflerine yaptırılması ise, Anayasada yasaklanan ANGARYA niteliği taşıyacağından.” yönündeki görüş ve gerekçeyle, gümrüğe sunulan eşyanın vergi oranının beyan edilmediği gerekçesiyle, Gümrük Kanunu uyarınca idari para cezası uygulanamayacağına hükmedilmiş bulunmaktadır (İçtihat).

Danıştayın yerleşmiş içtihatlarında “Davacı adına …yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı  serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın % 18 katma değer vergisi oranına tabi olduğu halde katma değer vergisinden muaf olarak beyan edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi ile bu vergi üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk derece mahkemesi kararlarının özeti… Katma Değer Vergisi oran farklılığından kaynaklanan kısmında ise hukuka aykırılık görülmediği; ithal edilen eşyaya ait katma değer vergisi oranının gümrük idaresince kendiliğinden tespit edilebileceği, olayda, idareye sunulan bilgi ve belgelerin, eşyanın tabi tutulacağı vergi oranının belirlenmesi bakımından eksik, yanlış ya da yanıltıcı olduğu konusunda bir iddianın bulunmadığı anlaşıldığından cezalandırma eyleminin oluşmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kısmen dava konusu işlemin iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.”

 II- SONUÇ

1- …… Gümrük Müdürlüğü’nde işlem gören ………… sayı ve 19.10.2023 tarihli beyanname kapsamı eşya 8453.10.00 GTİP’ de, imalat sanayinde kullanılan makineler olduğu gerekçesi ile 3065 sayılı KDV kanunu geçici 39.maddesi kapsamına göre vergi dairesinden alınan muafiyet yazısına istinaden KDV’den muaf olarak beyan edilmiş olmakla birlikte, 

Gümrük müdürlüğünce yapılan incelemeye göre, ürünün 8453.80.00.00.00 GTİP’de diğer makine ve cihazlar sınıfında olduğu gerekçesi ile KDV’den muaf olmayacağı yönünde tespit yapıldığından eşyaya  tekabül eden vergilerin ödenmesi,

2- …….. Gümrük Müdürlüğü’nce tanzim ve tebliğ edilen ……… tarih ve ………… sayılı Ceza Kararı konusu ithal edilen eşyaya ait katma değer vergisi oranının gümrük idaresince kendiliğinden tespit edilebileceği,

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 4 / 5

olayda, idareye sunulan bilgi ve belgelerin, eşyanın tabi tutulacağı vergi oranının belirlenmesi bakımından eksik, yanlış ya da yanıltıcı olduğu konusunda bir iddianın bulunmadığı, nitekim beyan edilen bilgi ve belgelere göre eşyanın GTİP’nin beyan edilenden farklı olduğunun eşyanın gümrük işlemlerini yapan taşra gümrük idaresince tespit edilememesine karşın, beyan edilen aynı bilgi ve belgelerden hareketle merkez gümrük idaresince (Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü) aynı bilgi ve belgelerden hareketle tespit edilmiş olması da bu durumu kanıtlamaktadır.

Diğer taraftan, ithal edilen eşyaya uygulanacak gümrük tarifesinin ve vergi oranının ilgili gümrük idaresince belirlenmesi yasal zorunluluk olduğundan, diğer bir ifadeyle, yukarıda anılan mevzuat ve içtihat hükümlerine göre, para cezası hesaplanarak karara bağlanmasını gerektirecek herhangi bir sebep  bulunmadığından, Gümrük Kanunu’nun 242.maddesi gereği süresi (Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün) içinde ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne İtiraz Edilmesi, itirazın ret edilmesi durumunda ise aynı madde hükmü gereği  30 gün içinde İlgili Vergi Mahkemesine Dava Açılması,

Gerekir. Diye, düşünüyoruz.

Kocaeli, 10.12.2025

Kerim Çoban                                                                                                                                            Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                                Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi  

TÜRKİYE İNGİLTERE SERBEST TİCARET ANLAŞMASINDA DİKKAT ÇEKEN HUSUSLAR

I- BAZI TEMEL KAVRAMLAR

1- Yeterli işçilik veya işlem:

 1. Üçüncü fıkraya ve Madde 8’e halel getirmeksizin, bir Tarafta tamamen elde edilmemiş ürünler, bu eşya için Ek 2’de yer alan listede belirtilen şartlar yerine getirildiği takdirde yeterli derecede işçilik veya işlem görmüş olarak kabul edilir.
2. Birinci fıkra uyarınca bir Tarafta menşe kazanan bir ürün, başka bir ürünün imalatında bir girdi olarak kullanılmışsa, imalatında kullanılmış olabilecek menşeli olmayan girdiler dikkate alınmaz.
3. Birinci fıkrada belirtilen şartların karşılanıp karşılanmadığı her bir ürün için ayrı ayrı tespit edilir. Ancak ilgili kuralda menşeli olmayan girdilerin azami oranının esas alındığı hallerde, Tarafların gümrük idareleri ihracatçılara maliyetler ve döviz kurlarındaki dalgalanmaları hesaba katmak üzere, dördüncü fıkrada belirtildiği şekilde ortalama esas üzerinden ürünlerin fabrika çıkış fiyatını ve menşeli olmayan girdilerin kıymetini hesaplama yetkisi verebilir.
4. Üçüncü fıkra ikinci cümlesi uygulandığı hallerde, ürünün ortalama fabrika çıkış fiyatı ve kullanılan menşeli olmayan girdilerin ortalama kıymeti sırasıyla, önceki mali yıl boyunca gerçekleştirilen ürünlerin tüm satışlarından fabrika çıkış fiyatları toplamı ile ihracatçı Taraf tarafından tanımlandığı üzere önceki mali yıl boyunca veya tüm mali yıl için rakamların üç aydan daha az olmayan daha kısa bir dönem için mevcut olmadığı durumda, ürünlerin imalatında kullanılan menşeli olmayan tüm girdilerin kıymetinin toplamı esas alınarak hesaplanır.
5. Ortalama esasa göre hesaplamayı tercih eden ihracatçılar, referans mali yılını takip eden yıl boyunca veya uygun olduğu hallerde, referans olarak kullanılan daha kısa süreyi takip eden yıl boyunca bu yöntemi sürekli olarak uygular. Belirli bir mali yıl veya en az üç ay gibi daha kısa bir temsili süre boyunca, bu yöntemin kullanımına neden olan maliyetlerde veya döviz kurlarında dalgalanmaların sona erdiğini kayda geçirmeleri halinde bu yöntemi uygulamayı bırakabilirler.
6. Dördüncü fıkrada atıfta bulunulan ortalamalar, menşeli olmayan girdilerin azami oranına uygunluğun sağlanması amacıyla, sırasıyla fabrika çıkış fiyatı ve menşeli olmayan girdilerin kıymeti olarak kullanılır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 1 / 10

2- Etkisiz Unsurlar:

(1) Bir ürünün bir Taraf ülke menşeli olup olmadığını belirlemek için, imalatında kullanılabilecek aşağıdaki unsurların menşeinin belirlenmesi gerekmez:
a) Yakıt, enerji, katalizörler ve çözücüler.
b) Teçhizat ve binaların bakımında kullanılan tesis, teçhizat, yedek parça ve malzemeler.
c) Makineler, aletler, kalıplar ve şekillendiriciler.
ç) İmalatta kullanılan veya ekipman ve binaları çalıştırmak için kullanılan yağlayıcılar, gresler, bileşim malzemeleri ve diğer malzemeler.
d) Eldivenler, gözlükler, ayakkabılar, giysiler, güvenlik ekipmanları ve malzemeleri.
e) Ürünü test etmek veya incelemek için kullanılan ekipman, cihaz ve sarf malzemeleri.
f) Ürüne dahil edilmeyen veya ürünün nihai bileşimine dahil edilmesi amaçlanmayan, üretimde kullanılan diğer malzemeler.

3- Yetersiz işçilik veya işlem/Üretim:

(1) 5.maddenin birinci fıkrasına halel getirmeksizin, bir ürünün bir Taraf ülkede üretimi menşeli olmayan girdilere uygulanan aşağıdaki işlemlerden sadece birinden veya daha fazlasından ibaret ise, ürün bir Taraf ülke menşeli kabul edilmez:
a) Tek amacı nakliyat ve depolama süresince eşyanın iyi şartlarda muhafazasını sağlamak olan kurutulma, dondurulma, salamura edilme ve diğer benzer işlemler gibi koruyucu işlemler (bir ürüne özel veya farklı özellikler kazandırmayı amaçlayan asitleme, kurutma veya tütsüleme gibi işlemler yetersiz kabul edilmez iken, soğutma, dondurma veya havalandırma gibi koruyucu işlemler (a) bendi çerçevesinde yetersiz kabul edilir).
b) Ambalaj ayırma veya birleştirme.
c) Yıkama, temizleme, toz, oksit, yağ, boya veya diğer tabakalardan arındırma.
ç) Kumaşları ve tekstil ürünlerini ütüleme veya presleme.
d) Basit boyama ve cilalama işlemleri.
e) Pirinci kabuklarından ayırma ve kısmi veya tam öğütme; tahıl ve pirinci parlatma ve perdahlama; pirinci ağartma.
f) Şeker renklendirme veya tatlandırma veya şeker topaklarını biçimlendirme işlemleri; katı haldeki şekeri kısmi veya tam öğütme.
g) Meyvelerin, kuruyemişlerin ve sebzelerin kabuklarını soyma, zarlarını ayıklama, çekirdeklerini çıkarma.
ğ) Keskinleştirme, basit bileme veya basit kesme.
h) Maddelerden setler oluşturma dâhil; eleme, kalburdan geçirme, sıraya koyma, tasnifleme, kalibrasyon, eşleştirme.
ı) Basit şişeleme, tenekeye veya beherlere koyma, torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit paketleme işlemleri.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 2 / 10

i) Ürün veya paketler üzerine marka, etiket, logo ve diğer benzeri ayırt edici işaretleri yapıştırma veya basma işlemleri.
j) Farklı türde olmalarına bakılmaksızın ürünlerin basit şekilde karıştırılması; şekerin diğer herhangi bir girdi ile karıştırılması.
k) Ürünlerin basit şekilde sulandırılması veya su ya da ürünün karakteristik özelliklerini belirgin bir şekilde değiştirmeyecek başka herhangi bir madde ile seyreltilmesi veya suyunun alınması veya denşirilmesi.
l) Tam bir eşya oluşturmak üzere eşyanın parçalarının basit montajı veya ürünlerin parçalarına ayrılması.
m) Hayvan kesimi.
(2) Birinci fıkranın uygulanması amacıyla, gerçekleştirilmesi için özel beceriler ya da özel olarak üretilmiş veya monte edilmiş makine, aygıt veya teçhizata ihtiyaç duyulmayan işlemler basit kabul edilir.

II- TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE BÜYÜK BRİTANYA VE KUZEY İRLANDA BİRLEŞİK KRALLIĞI ARASINDA SERBEST TİCARET ANLAŞMASI (STA)’NIN GETİRDİĞİ BAZI AVANTAJLAR:

Söz konusu Anlaşmanın (STA) Amacı: 

1) Tarafların İş bu Anlaşma gereğince ve GATT 1994’ün XXIV’üncü Maddesi ile tutarlı olarak mal/eşya ticaretinde bir serbest ticaret alanı ve ilgili kuralları tesis etmeleri,

2) Taraflar arasındaki ticarete ilişkin AB ile Türkiye arasındaki ikili ticaret düzenlemelerinden kaynaklanan tercihli koşulları korumak ve aralarındaki ticaretin daha ileri düzeyde serbestleştirilmesi ve kolaylaştırılması için gerekli zemini sağlamaktır. 

3) Anlaşma hükümleri uyarınca ve GATT 1994’ün XXIV’üncü Maddesi’ne uygun olarak, mal ticaretinin serbestleştirilmesidir.

4) Anlaşmanın amacı, AB ile Türkiye arasındaki gümrük birliği düzenlemelerinden kaynaklanan tercihli koşulların korunması ve taraflar arasındaki ticaretin daha ileri düzeyde serbestleştirilmesi, taraflar arasındaki ticarette bir serbest ticaret alanının tesis edilmesidir. 

Malların/ Eşyaların Sınıflandırılması: Türkiye – Birleşik Krallık STA’nın amaçları doğrultusunda, Taraflar arasındaki ticarette malların sınıflandırılması, Armonize Sistem ve bunun yasal notları ve değişikliklerine uygun olarak, her bir Tarafın kendi tarife sınıflandırmasına tabi olacaktır. 

Sanayi Ürünlerinde Gümrük Vergilerinin Kaldırılması: 1) İşbu Anlaşma’da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf, diğer Taraf menşeli sanayi ürünlerindeki tüm gümrük vergilerini kaldıracaktır

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 3 / 10

2) Bu Madde’nin amacı doğrultusunda sanayi ürünleri, Ek 2-A’da listelenen ürünler hariç olmak üzere, Armonize Sistemin 25 ilâ 97’inci Fasılları arasında yer alan malları ifade etmektedir.

– STA uyarınca sanayi ürünlerinde BK’dan vergi tahsil edilmeyecek. Tarım ve işlenmiş tarım ürünlerinde AB’ye uygulanan vergiler geçerli olacaktır.

– STA uyarınca BK’dan İGV (ilave gümrük vergisi) tahsil edilmeyecek,
Ancak; AB üzerinden ithal edilecek BK menşeli eşya için İGV tahsilatı yapılacaktır. 

Tarım Ürünlerinde Gümrük Vergilerinin Sıfırlanması: 1) İşbu Anlaşma’da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf, Ek 2-B uyarınca diğer Taraf menşeli tarım ürünlerindeki gümrük vergilerini indirecek ve/veya zamanla sıfırlayacaktır.
2) Bu Madde’nin amacı doğrultusunda tarım ürünleri, Armonize Sistemin 1 ilâ 24’üncü Fasılları arasında yer alan malları ve ayrıca Ek 2-A’da listelenen ilave ürünleri ifade etmektedir.

İhracat Vergileri, Resim Ve Diğer Harçlar: Taraflardan hiçbiri, diğer Taraf’ın ülkesine mal ihracatında herhangi bir vergi, resim, ücret veya her türlü diğer harçları, bu vergi, resim, ücret veya harçlar iç tüketime yönelik benzer ürünler için uygulanmadıkça, uygulamaya koymayacak veya var olanları sürdürmeyecektir.

İthalat Ve İhracat Kısıtlamaları: İşbu Anlaşma (STA)’da aksi belirtilmedikçe, Taraflardan hiçbiri diğer Taraf’ın herhangi bir ürününün ithalatına yönelik olarak, GATT 1994’ün XI’inci Maddesi ve bunun yorumlayıcı notlarına uygun olanlar hariç, herhangi bir yasak veya kısıtlama kabul etmeyecek veya var olanları sürdürmeyecektir.

ATR Dolaşım Belgesi Kullanımı: 31 Aralık 2020 itibariyle Türkiye BK arasındaki ticarette ATR kullanımı sona ermiş olup, yeni dönemde BK ile menşe esaslı ticarete geçildi. Bundan böyle menşe belgesi kullanılacaktır.

Ancak, BK yolda veya antrepoda olan ürünler için 31 Aralık 2020’den önce düzenlenen ATR belgelerini 1 yıl süreyle tanımaya devam edecektir.  

– Gümrük Birliğinden farklı olarak yeni dönemde BK ile ticaretimiz menşe ilkesine göre devam edecektir.

– Ülkemiz ile Birleşik Krallık arasında akdedilen STA’nın ekini oluşturan ve ilk hali 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girip 14/04/2021 tarihine kadar yürürlükte kalan “Menşe Kuralları ve Menşe İşlemlerine İlişkin Protokol”ün 16’ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “50 ile 63’üncü fasıllar arasında yer alan eşya ile sınırlı”  geri ödeme yasağı bulunduğundan, protokolün ilk halinin yürürlükte bulunduğu 01/01/2021 ile 13/04/2021 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) tescil edilmiş gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın Gümrük Tarife

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 4 / 10

Cetveli’nde “50 ile 63’üncü fasıllar arasında sınıflandırılmış olması halinde (bu fasıllar dahil), ihraç eşyasının bünyesindeki serbest dolaşıma girmemiş üçüncü ülke menşeli girdiler için telafi edici vergi yükümlülüğü doğacaktır. 

01/01/2021 tarihinden sonra tescil edilen beyannameler kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen eşyanın mezkur fasıllar dışında sınıflandırılmış olması halinde ise, bu eşyanın bünyesindeki serbest dolaşımda bulunmayan üçüncü ülke menşeli girdi telafi edici verginin konusunu oluşturmayacaktır.

Söz Konusu Protokolün Revize Edilmiş Hali İse: 14/04/2021 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, protokolün revize edilmiş halinde hiçbir ürün grubu için geri ödeme/muafiyet yasağı bulunmadığından, 14/04/2021 tarihinden (bu tarih dahil) sonra tescil edilen gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın bünyesinde yer alan ve serbest dolaşımda olmayan üçüncü ülke menşeli girdi için telafi edici vergi yükümlülüğü doğmayacaktır.

– 14.04.2021 tarihinde yürürlüğe giren menşe kuralları çerçevesinde İngiltere’ye (BK) yapılan ihracatta TEV ödenmesi söz konusu olmayacaktır.

BK’nın Türkiye ve üçüncü ülke menşeli ürünlerde uygulayacağı vergi oranlarına aşağıdaki adreslerden ulaşılabilir: https://www.gov.uk/guidance/uk-tariffs-from-1-january-2021 
https://www.trade-tariff.service.gov.uk/sections

– Anlaşma uyarınca, bir taraf ülke menşeli eşyaya, diğer bir taraf ülkede tercihli tarife uygulanmasında, ürünler yönetmelikteki geçerli koşulları karşılarsa o taraf ülke menşeli kabul edilecektir.

– Bir ürünün menşe statüsü kazanması durumunda, o ürünün üretiminde kullanılan menşeli olmayan girdiler, o ürün başka bir ürün içinde girdi olarak kullanıldığında menşeli olmayan olarak kabul edilmeyecektir.

– Bir ürünü taşınması sırasında korumaya yönelik kullanılan ambalaj malzemeleri ve konteynerler, o ürünün menşeli olup olmadığının belirlenmesinde dikkate alınmayacaktır. 

– İthalatçı taraf ülkede dahili kullanım için beyan edilen menşeli bir ürün, ihraç edildikten sonra ve dahili kullanımı için beyanda bulunulmadan önce, değiştirilmemiş, herhangi bir şekilde dönüştürülmemiş veya iyi koşullarda muhafaza edilmelerine yönelik işlemler veya işaret ve etiket yapıştırmak veya mühür basmak ya da ithalatçı taraf ülkenin belli iç gerekliliklerine uygunluğunu temin etmek üzere, diğer belgelendirme işlemleri haricinde bir işlemden geçirilmemiş olması gerekecek. Bir ürün üçüncü bir ülkede, gümrük gözetimi altında tutulması koşuluyla depolanabilecek veya sergilenebilecektir.

– BK ile ticarette menşe kontrolü yapılacak, üçüncü ülke menşeli malların (MFN) vergisi tahsil edilecektir.

Ayrıca, Türkiye – İngiltere (BK) arasında yapılan STA gereği: “STA uyarınca BK’dan yapılan ithalatlarda İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsil edilmeyecektir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 5 / 10

Ancak; AB üzerinden Türkiye’ye ithal edilecek BK menşeli eşyalar için İGV tahsilatı yapılacaktır. Türk menşeli ürünlerin doğrudan BK’a ihracatında İGV tahsilatı yapılmayacak,

Fakat, Türk menşeli ürünlerin AB ülkeleri (Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, vb.) üzerinden İngiltere’ye (BK) yapılan İthalatı sırasında ise İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsilatı yapılacaktır. 

– Türkiye-BK STA mal ticaretini kapsamakta olup, hizmet ticaretine ilişkin kurallar içermemektedir. Bu bağlamda, taraflar arası ticaret DTÖ kuralları üzerinden devam edecektir. AB ve BK arasında kurulan yeni ilişki sonrasında, ülkemiz ve BK arasında hizmet ticaretini de içerecek şekilde daha derin ve kapsamlı bir STA akdedilmesi hedeflenmektedir.

III- MENŞE İŞLEMLERİ

Menşe bakımından uygulama; tercihli menşe kuralları çerçevesinde olacaktır. Taraflar arasında gerçekleştirilecek olan ticarette kapsam dâhilinde olan mallar için gümrük vergileri kaldırılacaktır. Yine ihracat ile ilgili olarak taraflardan hiçbiri diğer tarafın ülkesine mal ihracatında herhangi bir vergi, resim, ücret veya her türlü diğer harçları uygulamayacak ve var olanlar da kaldırılacaktır. Taraflar herhangi bir ürünün ithalatına yönelik bir yasak veya kısıtlama kabul etmeyecektir.

– STA kapsamı vergi muafiyetlerinden yararlanmak için; İhracatçı tarafından kendiliğinden ilgili fatura ya da başka bir ticari belge üzerine yapılacak menşe beyanı, taraflar arasındaki ticarete konu eşyanın menşe belgesi olarak kullanılacak ve bir makamın onayını gerektirmeyecektir.
Bu çerçevede, aşağıda metni verilen menşe beyanının, dipnotlarla uyumlu şekilde yapılması gerekmektedir.

İngilizce Uyarlaması:

The exporter of the products covered by this document (customs authorisation No … ([1])) declares that, except where otherwise clearly indicated, these products are of … (2) preferential origin.

Türkçe Uyarlaması:

Bu belge (gümrük onay No: … (1) kapsamındaki girdilerin ihracatçısı, aksi açıkça belirtilmedikçe, bu girdilerin … (2) tercihli menșeli olduğunu beyan eder.
… (3)
(Yer ve tarih)
… (4)
(İhracatçının imzası, İlaveten beyanı imzalayan kişinin adı ve soyadı okunaklı şekilde yazılmalı)

EORİ Numarası Alınması Zorunluluğu Bulunmuyor: Türk ihracatçıları için EORI numarası alınması zorunluluğu bulunmamaktadır. STA uyarınca, Menşe beyanının Birleşik Krallık’ta yerleşik bir

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 6 / 10

ihracatçı tarafından yapıldığı hallerde bu alana EORI numarası girilir. EORİ hakkında BK Maliye Bakanlığı’nın https://www.gov.uk/eori adresinden bilgi edinilebilir ve başvuru yapılabilir.

Menşe Kümülasyonu: 1) Bir Taraf menşeli bir ürün, diğer Tarafta başka bir ürünün üretiminde bir girdi olarak kullanılmışsa diğer Taraf menşeli kabul edilir.
2) Menşeli olmayan girdiler üzerinde bir Tarafta gerçekleştirilen üretim, ürünün diğer Taraf menşeli olup olmadığının belirlenmesinde dikkate alınabilir.
3) Diğer Tarafta gerçekleştirilen üretim Madde 6’da (Yetersiz üretim) düzenlenen işlemlerin ötesine geçmezse, birinci ve ikinci fıkra uygulanmaz.
4) Madde 2 (1)’e halel getirmeksizin, bünyelerine Avrupa Birliği menşeli girdiler dâhil edilmek suretiyle bir Tarafta elde edilen ürünler, o Tarafta Madde 6’da (Yetersiz üretim) belirtilen işlemlerin ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş olmaları şartıyla, o Taraf menşeli olarak kabul edilirler. Söz konusu girdilerin yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olmaları gerekmez.
Bir ihracatçı, bu Maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bir ürün için menşe beyanını düzenleyebilmek için, tedarikçisinden Ek-3’te (Tedarikçi Beyanı) belirtildiği şekilde bir tedarikçi beyanı veya menşeli olmayan girdileri yeterince ayrıntılı bir şekilde tanımlayan ve aynı bilgileri içeren eşdeğer bir belge temin eder.

Menşeli Ürün Kavramı: (1) Anlaşma uyarınca bir Taraf ülke menşeli eşyaya diğer bir Taraf ülkede tercihli tarife uygulanmasında, ürünlerin bu Yönetmelikteki diğer tüm geçerli koşulları karşılaması şartıyla, aşağıda belirtilen ürünler o Taraf ülke menşeli kabul edilir;
a) 7 nci maddede belirtildiği şekilde, tamamen o Taraf ülkede elde edilen ürünler.
b) Sadece o Taraf ülke menşeli girdilerden o Taraf ülkede üretilen ürünler.
c) EK-2’de belirlenen koşulları karşılamak şartıyla menşeli olmayan girdileri içermek suretiyle o Taraf ülkede üretilen ürünler.
(2) Bir ürünün menşe statüsü kazanması halinde, o ürünün üretiminde kullanılan menşeli olmayan girdiler, o ürün başka bir ürün içerisinde girdi olarak kullanıldığında, menşeli olmayan olarak kabul edilmez.
(3) Menşe statüsü kazanımı, İngiltere veya Türkiye’de kesintisiz olarak yerine getirilir. 

Tercihli Tarife Talebi: (1) Her bir Taraf ülke, bu Yönetmeliğin gerekliliklerini karşılayan menşeli eşyanın, ithalatçı tarafından 19.maddenin (menşe beyanı) gerekliliklerini karşılayan bir menşe beyanına dayanarak yapılan tercihli tarife talebini esas almak suretiyle, bu Yönetmelik uyarınca tercihli tarifeden faydalanmasını sağlar.
(2) İthalatçı Taraf ülke, bu Yönetmeliğin herhangi bir gerekliliğini yerine getiremeyen bir ithalatçı, ihracatçı veya Taraf ülkenin tercihli tarife talebini reddedebilir. 

Menşe Beyanı: (1) Bir menşe beyanı; a) İthal edilen eşyanın Anlaşma çerçevesinde tercihli tarife için gerekli koşulları karşıladığını açıkça beyan eden ihracatçının kendisi tarafından, EK-4’te belirlenen biçimde yazılı olarak yapılır.
b) Söz konusu eşyayı yeterli ayrıntıda açıklayacak şekilde tanımlayan bir fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge üzerine yapılabilir veya bunlara eklenebilir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 7 / 10

(2) Menşe beyanı, ihracatçı tarafından elektronik ortamda düzenlenebilir. Bu hallerde, düzenleyen kişinin açık bir şekilde yazılı olması ve şekil ile içeriğinin EK-4’te yer verilen örneğe uygun olması koşuluyla;
a) İhracatçı tarafından kâğıt ortamında ıslak imza atılmak suretiyle düzenlenmesini müteakip elektronik ortama aktarılarak ithalatçıya gönderilen beyanın,
b) İhracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasının imajını taşıyan veya elektronik olarak imzalanan, herhangi bir imza imajı içermeyen beyanın,
Yer aldığı fatura, teslimat notu veya ticari belgenin aslı veya elektronik ortama aktarılarak ithalatçıya gönderilen nüshasının, yazıcıdan alınan çıktısı kabul edilir.
(3) Türkiye’de düzenlenen menşe beyanları ihracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasını taşır.

Ancak, onaylanmış ihracatçıdan, kendi adıyla hazırlanmış menşe beyanını kendi el yazısıyla imzalanmış addedilerek tüm sorumluluğu üzerine aldığına dair yazılı bir taahhütnameyi ilgili gümrük idaresine vermiş olması koşuluyla, böyle bir beyanı imzalama şartı aranmaz. 

Menşe Beyanının Geçerliliği: (1) Her bir Taraf ülke, bir menşe beyanının, yapıldığı tarihten itibaren on iki ay veya ithalatçı Taraf ülkede tanınan daha uzun bir süre için geçerli olmasını sağlar. İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresinden bu geçerlilik süresi içerisinde tercihli tarife talebinde bulunulabilir.
(2) Her bir Taraf ülke, bir menşe beyanının;
a) Menşeli eşyanın bir Taraf ülkeye tek bir sevkiyatı için,
b) Menşeli aynı eşyanın birden fazla sevkiyatı için,
on iki ayı geçmemek kaydıyla menşe beyanında belirtilen süre dâhilinde kullanılmasına imkan tanır.
(3) İthalatçı Taraf ülke, yasa ve yönetmeliklerine uygun olarak geçerlilik süresinden sonra gümrük idaresine sunulan bir menşe beyanını tercihli tarife amacıyla kabul edebilir.
(4) Armonize Sistemin XV ila XXI. Bölümleri altında sınıflandırılan, Armonize Sistemin 2(a) nolu Genel Kuralı çerçevesinde birleştirilmemiş veya demonte olan ürünler parçalar halinde ithal edilirse, ithalatçının talebi üzerine ve ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi tarafından belirlenen gerekliliklere uygun olarak, bu tür ürünler için tek bir menşe beyanı kullanılabilir. 

Menşe İstenmeyen Haller (Muafiyet): (1) Anlaşma kapsamında Türkiye’ye ithal edilen ürünlerin toplam kıymetinin küçük paketler için 500 Euro’yu veya yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler için 1200 Euro’yu aşmadığı hallerde, menşe beyanı ibraz edilmesi gerekmez.
(2) Birinci fıkra kapsamında gerçekleştirilen bir ithalat işleminin, bu Yönetmeliğin menşe beyanları ile ilgili gerekliliklerinden kaçınmak amacıyla gerçekleştirilmiş olduğunun tespit edildiği hallerde, birinci fıkra hükümleri uygulanmaz.

Tercihli Tarifenin Sonradan Talep Edilmesi: Her bir Taraf ülke, kendi yasa ve yönetmelikleri ile uyumlu olarak, eşyanın o Taraf ülkeye ithal edildiğinde menşeli olarak nitelendirildiği, ancak ithalatçının ithalat esnasında bir menşe beyanının bulunmadığı hallerde, eşyanın ithalatçısının ithalat

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 8 / 10

tarihinden itibaren en geç iki yıl içerisinde, eşyanın tercihli tarifeye tabi tutulmaması sonucunda ödenen vergilerin iade edilmesi için başvuruda bulunmasına imkân tanır.  

Cezalar: Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı fiiller hakkında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
…

SONUÇ

– Türkiye – İngiltere (BK) arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması (STA)’da aksi belirtilmediği sürece, her bir Taraf, diğer Taraf menşeli sanayi ürünlerindeki tüm gümrük vergilerini kaldıracaktır.

– STA uyarınca sanayi ürünlerinde BK’dan vergi tahsil edilmeyecek. Tarım ve işlenmiş tarım ürünlerinde AB’ne uygulanan vergiler geçerli olacaktır. Taraflar, diğer Taraf menşeli tarım ürünlerindeki gümrük vergilerini indirecek ve/veya zamanla sıfırlayacaklardır.

– STA uyarınca BK’dan İGV (ilave gümrük vergisi) tahsil edilmeyecek,
Ancak; AB üzerinden ithal edilecek BK menşeli eşya için İGV tahsilatı yapılacaktır. 

– Taraflardan hiçbiri, diğer Taraf’ın ülkesine mal ihracatında herhangi bir vergi, resim, ücret veya her türlü diğer harçları; bu vergi, resim, ücret veya harçlar iç tüketime yönelik benzer ürünler için uygulanmadıkça, uygulamaya koymayacak veya var olanları sürdürmeyecektir. 

– STA’da aksi belirtilmedikçe, Taraflardan hiçbiri diğer Taraf’ın herhangi bir ürününün ithalatına yönelik olarak, GATT 1994’ün XI’inci Maddesi ve bunun yorumlayıcı notlarına uygun olanlar hariç, herhangi bir yasak veya kısıtlama kabul etmeyecek veya var olanları sürdürmeyecektir.  

– 31 Aralık 2020 tarihi itibariyle Türkiye BK arasındaki ticarette ATR kullanımı sona ermiş olup, yeni dönemde BK ile menşe esaslı ticarete geçilmiştir. Bundan böyle menşe belgesi kullanılacaktır. 

– Gümrük Birliğinden farklı olarak yeni dönemde BK ile ticaretimiz menşe ilkesine göre devam edecektir. 

– Ülkemiz ile Birleşik Krallık arasında akdedilen STA’nın ekini oluşturan ve ilk hali 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe girip 14/04/2021 tarihine kadar yürürlükte kalan “Menşe Kuralları ve Menşe İşlemlerine İlişkin Protokol”ün 16’ıncı maddesinin birinci fıkrasında;  “50 ile 63’üncü fasıllar arasında yer alan eşya ile sınırlı”  geri ödeme yasağı bulunduğundan; Protokolün ilk halinin yürürlükte bulunduğu 01/01/2021 ile 13/04/2021 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) tescil edilmiş gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın Gümrük Tarife Cetveli’nde “50 ile 63’üncü fasıllar arasında sınıflandırılmış olması halinde (bu fasıllar dahil), ihraç

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                  Sayfa 9 / 10

eşyasının bünyesindeki Serbest dolaşıma girmemiş üçüncü ülke menşeli girdiler için telafi edici vergi yükümlülüğü doğacaktır. 
01/01/2021 tarihinden sonra tescil edilen beyannameler kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen eşyanın mezkûr fasıllar dışında sınıflandırılmış olması halinde ise, bu eşyanın bünyesindeki serbest dolaşımda bulunmayan üçüncü ülke menşeli girdi telafi edici verginin konusunu oluşturmayacaktır.

 Söz Konusu Protokolün Revize Edilmiş Hali İse; 14/04/2021 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, protokolün revize edilmiş halinde hiçbir ürün grubu için geri ödeme/muafiyet yasağı bulunmadığından, 
14/04/2021 tarihinden (bu tarih dahil) sonra tescil edilen gümrük beyannameleri kapsamında Birleşik Krallık’a ihraç edilen Türk menşeli eşyanın bünyesinde yer alan ve serbest dolaşımda olmayan üçüncü ülke menşeli girdi için telafi edici vergi yükümlülüğü doğmayacaktır.

– 14.04.2021 tarihinde yürürlüğe giren menşe kuralları çerçevesinde İngiltere’ye (BK) yapılan ihracatta TEV ödenmesi söz konusu olmayacaktır.

– Türkiye – İngiltere (BK) arasında yapılan STA gereği: BK’dan yapılan ithalatlarda İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsil edilmeyecektir.  

Ancak; AB üzerinden Türkiye’ye ithal edilecek BK menşeli eşyalar için İGV tahsilatı yapılacaktır. Türk menşeli ürünlerin doğrudan BK’a ihracatında İGV tahsilatı yapılmayacak,

Fakat, Türk menşeli ürünlerin AB ülkeleri (Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, vb.) üzerinden İngiltere’ye (BK) yapılan İthalatı sırasında ise İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsilatı yapılacaktır.

…
Kocaeli, 14.12.2025

Kerim ÇOBAN                                                       
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                     
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri)         

KAYNAKÇA:

• 1– Türkiye – Birleşik Krallık Arasında İmzalanan Serbest Ticaret Anlaşması.
• 2- 15 Mart 2021 Tarihli ve 02/2021 Sayılı Karar.
• 3- 2/2021 Sayılı Kararı Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında  Yönetmelik.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

                                                                                                                                                                                                                 Sayfa 10 / 10

KİRALAMA YOLUYLA GEÇİCİ İTHALAT VE KİRA BEDELLERİNİN VERGİSEL BOYUTU

I- GEÇİCİ İTHALAT YOLUYLA YAPILAN MAKİNE, KALIP VE FİKSTÜR İTHALATI  

Geçici İthalat Rejimi: Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına imkân sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.

– Geçici ithalat izni, eşyayı kullanan veya kullandıran kişinin talebi üzerine izin başvurusunun yapıldığı gümrük idareleri tarafından verilir.

– Geçici ithalat izin başvuruları Tek Pencere Sistemi (TPS) üzerinden yapılır.
– Geçici olarak ithal edilen eşyanın, gümrük idaresince verilen izin süresi içinde yeniden ihraç edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması gerekir. Bu işlemler için dış ticaret mevzuatı ile sair gümrük mevzuatı gereğince ibraz edilmesi gereken uygunluk belgesi, kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi, tahlil raporu gibi belgelerin temin edilip ilgili gümrük idaresine sunulması gerekir. İthal eşyasının yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması için gerekli süreler, izin verilen kullanımın amacına uygun olacak şekilde Ticaret Bakanlığı’nca belirlenir. Gümrük Kanunu’nun 131.madde uyarınca tespit edilecek özel süreler saklı kalmak üzere, eşyanın geçici ithalat rejimi altında kalma süresi azami yirmi dört (24) aydır. Bununla birlikte, gümrük idareleri ilgili kişinin de kabul etmesiyle daha kısa süreler saptayabilir.
Ancak; a) Özelliği nedeniyle mülkiyeti devredilemeyen eşya,
b) Yirmi dört aydan uzun süreli yatırımlarda kullanılan eşya,
c) Kamu kuruluşları, belediyeler ve sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi kuruluşları ile yapılan sözleşmeye istinaden ticari amaçla kullanılmak üzere getirilen, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişi adına ve bu bölge dışında tescil edilmiş olan ambulans hava taşıtları, yangın söndürme hava taşıtları, zirai ilaçlama hava taşıtları ve sıhhi ilaçlama hava taşıtları ile bunların yenilenmesi, ayarı ve muhafazasına yönelik tamir ve bakım için gerekli olan yedek parça, aksesuar ve ekipmanlar için ilgili giriş gümrük idaresince yirmi dört ayı aşan süre uzatımı da yapılabilir.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi olan veya bir önceki takvim yılı içerisinde beş milyon ABD Dolarının üzerinde ihracat yapmış olan yükümlüler tarafından kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan ve Gümrük Yönetmeliğinin 380.maddesinin üçüncü fıkrası kapsamına girmeyen eşyanın yirmi dört aydan daha uzun süre kullanımının söz konusu olduğu durumda, rejime giriş gümrük idaresince geçici ithalat izin süresi dokuz ay uzatılır. Süre uzatımı sonunda, geçici ithal eşyasının Türkiye Gümrük Bölgesinde kullanımının devam ettiği durumda, gümrük idaresine yeni bir izin başvurusunda bulunulur, gümrük idaresince geçici ithal eşyasının rejim altında kalma süresi azami yirmi dört ay olarak belirlenir ve bu durumda eşyaya rejim hükümleri yeniden uygulanır. 

– İthal vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminin uygulanabileceği durumlar ve özel şartlar Cumhurbaşkanınca tespit edilir.

– 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre kısmi muafiyetten yararlandırılmayacak eşya, tam muafiyetten de yararlandırılmaz.

– Türkiye’ye ithali yasak olan eşya, tüketilebilir nitelikteki eşya, ayniyet tespitinin yapılması mümkün olmayan eşya ile ülke ekonomisine zarar verebileceği Bakanlıkça belirlenecek eşya, ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminden yararlandırılmaz.

– Geçici ithalat rejimi kapsamındaki eşya kiralanamaz, ödünç verilemez, bir başkasının kullanımına bırakılamaz ve satılamaz. Geçici ithaline izin verilen eşya, rejim altında kaldığı süre içinde giriş ayniyetine ve tahsis amacına uygun olarak tahsis edildiği yerde kullanılmak zorundadır. Rejim kapsamındaki eşya, giriş ayniyetini korumaya yönelik olağan bakım faaliyetleri dışında başka bir işleme tabi tutulamaz.

– Gümrük Kanunu’nun uyarınca Cumhurbaşkanlığı Kararında teminat aranmayacağı belirtilen eşya hariç, geçici ithalat eşyasından teminat alınır. (Gümrük Yönetmeliği’nin 385.maddesi, 2009/15481 Sayılı Karar’ın 41 ve 42.maddeleri).

A) İthalat Vergilerinden Tam Muafiyet Suretiyle Geçici Makine, Kalıp ve Fikstür İthalatı

Mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve kullanımı sonucunda elde edilen ürünün en az % 75’inin Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmesi koşuluyla, bu bölgede yerleşik kişiye imalat işlerinde kullanılmak üzere gönderilen ölçme, kontrol, test araçları ve benzeri diğer araçlar, kalıp, fikstür, çizim, taslak ve benzeri araçlar ile mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve bu kişi tarafından Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir kişiye tamamı ihraç edilecek ürünün imalatında kullanılmak üzere, bedelsiz gönderilecek özel alet ve araçların, kalıp ve fikstürlerin ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle Türkiye’ye geçici ithaline izin verilir. Söz konusu eşyalar için herhangi  

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

kişiye tamamı ihraç edilecek ürünün imalatında kullanılmak üzere, bedelsiz gönderilecek özel alet ve araçların, kalıp ve fikstürlerin ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle Türkiye’ye geçici ithaline izin verilir. Söz konusu eşyalar için herhangi  bir bedel/değer ödenmemesi ve ödenmeyecek olması, takas-trampa karşılığı sağlanmamış olması, faturaların “Bedelsiz” olması, herhangi bir tutar ihtiva etmemesi, ilgili faturalar üzerinde de, söz konusu eşyaların bedelsiz olduğu ve faturanın gümrük işlemleri için düzenlendiğine dair (Örneğin: “These goods have no commercial value”, “The invoice value stated is for customs purposes only” ve benzeri) ibarelerin bulunması gerekir. İthalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithaline izin verilen eşyanın yenilenmesi, ayarı, ayarlanması ve muhafazasına yönelik tamir ve bakım için gerekli olan yedek parça, aksesuar ve ekipmanlara da geçici ithalat izni verilir. Tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilecek söz konusu eşyalardan, ithalat vergilerini karşılayacak tutarda teminat alınır.

– Tamir veya siparişe konu üretim araçları veya bunların parçalarına, tamir veya teslim süresi boyunca kullanılmak ve tamirci veya tedarikçi tarafından bedelsiz olarak gönderilmek kaydıyla tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimi uygulanır. Söz konusu eşyaların geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre altı aydır.

– Daha önce tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın; muafiyete tabi olarak serbest dolaşıma girişi ile eş zamanlı yurtiçi kullanımı ile yine söz konusu eşyanın muafiyete tabi olmadan serbest dolaşıma girişi ile eş zamanlı yurtiçi kullanımı durumunda ise Kanun’un 193.maddesinde belirtilen tarihte (bu eşyaya  ilişkin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihteki) vergi oranı, bu tarihteki döviz kuru ve diğer vergilendirme unsurları esas alınır. Ayrıca, söz konusu eşyalar için daha önce uygulanmayan ve istenilmeyen ticaret politikası önlemlerinin uygulanması yani, dış ticaret mevzuatı ve/veya sair mevzuat gereğince ibraz edilmesi gereken uygunluk belgesi, kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi, tahlil raporu gibi belgelerin alınması ya da buna ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi gerekir.

– Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde şayet, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda; Eşya bedeli üzerinden Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı Genelgeleri kapsamında, (8/4/2015 Tarihli ve 2015/7511 Sayılı Kararnamenin Eki Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar eki “Vadeli İthalatında KKDF Kesintisi Oranı % 0 ‘Sıfır’ Olarak Belirlenen Mallar Listesi”nde – ‘Liste 1’de belirtilen GTİP’ler hariç) KKDF tahakkuk ve tahsili, ayrıca hesaplanan KKDF tutarı üzerinden varsa ÖTV ile bunlara (KKDF + ÖTV tutarına) tekabül eden KDV’nin tahsili gerekir.

– Gümrük Kanunu’nun 234.maddesinin 2.fıkrasına göre; Tam muafiyetli geçici ithalat rejimi hükümlerine tabi eşyaya ilişkin olarak yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, birinci fıkrada (234/1’de) belirtilen farklılıkların tespiti durumunda aynı fıkrada

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

öngörülen cezaların yarısı kadar (½’si oranında) para cezası alınır. Ayrıca, hiç ödenmediği veya eksik ödendiği tespit edilen ithalat vergileri tahsil edilir.

– Kanunun 241.maddenin 3.fıkrasının (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) bendi ile beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlar için gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında para cezası verilir.      

 B) İthalat Vergilerinden Kısmi Muafiyet Suretiyle Geçici Makine, Kalıp ve Fikstür İthalatı 

Mülkiyeti, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve Gümrük Kanunu’nun 131.maddesi uyarınca konulmuş hükümlere tabi olmayan veya söz konusu hükümlere tabi olmakla birlikte, tam muafiyet suretiyle geçici ithalat iznine ilişkin hükümlerde öngörülen koşulları taşımayan eşyanın, kısmi muafiyet uygulanması suretiyle geçici ithalat rejiminden yararlandırılması mümkündür. Bu kapsamda kalıp ve fikstür, vb. eşyalarında kısmi muafiyet suretiyle Türkiye’ye geçici ithali yapılabilir. Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminden yararlandırılmayacak eşyaya ilişkin liste Cumhurbaşkanınca belirlenir. Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyadan her ay için alınacak ithalat vergileri, geçici ithalat rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihinde, söz konusu eşyanın serbest dolaşıma girmiş olması halinde alınacak vergiler tutarının % 3’ü olarak tespit edilir. Söz konusu vergiler eşyanın bu rejimden yararlandığı her ay için alınır ve bir aydan daha az süreler tam ay olarak değerlendirilir. Alınacak ithalat vergileri tutarı, uygulanacak faizler hariç olmak üzere, söz konusu eşyanın geçici ithalat rejimine tabi tutulduğu tarihte serbest dolaşıma girmesi halinde alınacak vergileri aşamaz. Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşya için her ay itibarıyla alınacak ithalat vergileri tutarının % 3’ü dışında kalan tutar için teminat aranır.

– Geçici olarak ithal edilen eşyanın gümrük idaresince verilen izin süresi içinde yeniden ihraç edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması esastır. 

– Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithaline izin verilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine (4053) tabi tutulması durumunda, Gümrük Kanunu’nun 181.maddesi gereğince gümrük yükümlülüğü, geçici ithalat için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başladığından, söz konusu eşyaların gümrük  vergilerinin tutarı, geçici ithalat rejimine ilişkin (5300 rejim kodlu) beyannamenin tescil tarihinde söz konusu eşyaya ait vergi oranı, döviz kuru, ödeme şekli ve diğer vergilendirme unsurları dikkate alınarak hesaplanır ve Kanunun 133.maddesi uyarınca tahsil edilen miktar düşüldükten sonra kalan kısım (ithalat vergileri) tahsil edilir. Ayrıca, söz konusu eşyalar için daha önce uygulanmayan ve istenilmeyen ticaret politikası önlemlerinin uygulanması ile eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması gerekir. Diğer bir değişle; Dış ticaret mevzuatı ve/veya sair mevzuat gereğince ibraz edilmesi gereken

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

uygunluk belgesi, kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi, tahlil raporu gibi belgelerin alınması ve buna ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi gerekir.

– Gümrük Kanunu çerçevesinde kısmi muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine (4053 rejim kodu) tabi tutulması halinde, şayet eşya bedelinin geçici ithalat rejimine ilişkin verilen (5300 rejim kodundaki) gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda: Eşya bedeli üzerinden Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı Genelgeleri kapsamında, (8/4/2015 Tarihli ve 2015/7511 Sayılı Kararnamenin Eki Kaynak  Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar eki “Vadeli İthalatında KKDF Kesintisi Oranı % 0 ‘Sıfır’ Olarak Belirlenen Mallar Listesi”nde – ‘Liste 1’de belirtilen GTİP’ler hariç) KKDF tahakkuk ve tahsili, ayrıca hesaplanan KKDF tutarı üzerinden varsa ÖTV ile bunlara (KKDF + ÖTV tutarına) tekabül eden KDV’nin tahsili gerekir.

– Geçici ithalat rejimi kapsamında (5300 rejim kodunda) ithal edilen eşyanın yeniden ihraç edilmesi (3153 rejim kodunda) ya da serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması (4053 rejim kodunda) durumunda alınan teminat iade edilir. Nakit teminat dışında teminat verilmiş ise 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 207.maddesi gereği şartlı muafiyete ilişkin beyannamenin (5300 kodlu rejime giriş beyannamesinin) tescil tarihinden başlamak üzere, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammı tahsil edilir. İndirimli teminat verilmiş ise Gümrük Kanunu’nun 207.maddesi gereği gecikme zammı, teminatın nakit verilen kısmı dışında kalan kısım ile teminat verilmeyen kısmın tümü için uygulanır ve eşyaya ilişkin teminat çözülür.

– Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; a) Kanunun 15.maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark % 5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınır. b) Kıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi eşyanın beyan edilen kıymeti, 23 ilâ 31.maddelerde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka vergi farkının üç katı para cezası alınır. c) Satış birimine göre miktar itibarıyla % 5’i geçmeyen bir fark ile maddi hesap hatasından doğan noksan kıymet beyanlarında, bu farklara ait ithalat vergilerinden başka vergi farkının yarısı tutarında para cezası alınır.

– 241 inci maddenin üçüncü fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç;
a) … Geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı,
b) Tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin rejim ihlallerinde, gümrük vergileri tutarının dörtte biri, …

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

d) (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar,

İdari para cezası verilir. 

Öte yandan, yapılacak inceleme, araştırma, denetim ve soruşturma sonucunda, kısmi muafiyet veya tam muafiyet hükümlerinin uygulanmasına bakılmaksızın geçici ithalat rejiminin uygulandığı eşyaya ilişkin geçici ithalat izni, eşya faturası, banka transfer yazısı, vb. ilgili ithalat belgelerinin sahte olduğunun veya  üzerinde tahrifat yapıldığının ya da gerçeği yansıtmadığının tespiti halinde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun “Kaçakçılık Hükümleri” ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Belgede Sahtecilik Hükümleri” doğrultusunda ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulur.

II- GEÇİCİ İTHALAT REJİMİ (KISMİ MUAFİYET) KAPSAMINDA İTHAL EDİLEN EŞYALAR İÇİN ÖDENEN KİRA BEDELLERİNİN VERGİSEL BOYUTU  

– Geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyalar için ödenen kira bedelleri: 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24/3-a.maddesi gereği ithal eşyası için alıcının, satıcıya veya satıcı yararına yaptığı bir ödeme  gibi gözükmesine karşın, burada eşya satılmamakta, satıcı eşyanın mülkiyetini devretmemekte, alıcı eşyanın mülkiyetine değil intifa (kullanma) hakkına sahip olmakta, eşya kiraya verilmektedir. Ayrıca, söz konusu kira bedeli, 24.madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına ilave edilecek olan ve aynı Kanun’un 27.maddesinde tek tek sayılan gümrük kıymet unsurları arasında yer almamakta olup,

Kişisel görüşümüz de; (Gümrük Kanunu’nun 1.maddesi ve 27.maddesin 3.fıkrası “Gümrük kıymetinin belirlenmesinde, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata bu maddede öngörülenler dışında hiçbir ilave yapılamaz.” gereği) bahse konu kira bedellerinin gümrük kıymetinin ve/veya ithalatta KDV matrahının bir unsuru olmadığı yönündedir.

Ancak, söz konusu kira bedelleri/ödemeleri 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70.maddesinin 8.fıkrası gereği “Gayrimenkul Sermaye İradı” olup, 193 sayılı Kanunun 2, 6, 7, 70 ve 94.maddeleri, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu 3, 15 ve 30.maddeleri ile 2009/14593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın  1.maddesinin 3.fıkrasının (b) bendi gereğince vergi kesintisine (stopaja) tabi olup, bu konuda kiralama ücretinin ödendiği hak sahibinin merkezinin yer aldığı ülke ile yapılan Çifte Vergilendirme Anlaşmasının (ÇVÖA) şartları ve oranlarına da bakmak gerekir.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

konuda kiralama ücretinin ödendiği hak sahibinin merkezinin yer aldığı ülke ile yapılan Çifte Vergilendirme Anlaşmasının (ÇVÖA) şartları ve oranlarına da bakmak gerekir.

Diğer bir deyişle, gayri maddi hak sahibinin dar mükellef gerçek kişi olması halinde Gelir Vergisi Kanunu’nun 94.maddesi hükümlerinin, dar mükellef kurum/firma olması halinde ise Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30.maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir.

Öte yandan:  Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının (ÇVÖA) hükümlerinin dikkate alınabilmesi ve anlaşma hükümleri çerçevesinde stopaj kesintisi yapmamak ya da stopaj oranını indirimli olarak uygulayabilmek için mukimlik belgesinin ibrazı şarttır. İbraz edilen mukimlik belgesinin istenilen kanuni şartları taşımaması veya mukimlik belgesinin ibraz edilmemesi ya da edilememesi durumunda ise, iç mevzuat hükümleri (% 20 genel oran) uygulanmakta (İlgili ÇVÖA hükümleri uygulanmamakta), stopaj tevkifatı normal stopaj oranı üzerinden alınmaktadır (3 Seri No’lu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Sirküleri ile GİB İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 02.05.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 30-1497 sayılı Özelgesi, Yine GİB İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 15.07.2014 tarih ve 62030549-125[30-2012/266]-1874 sayılı özelgesi, konu hakkındaki özelgelere/muktezalara örnek olarak verilebilir).  

Gayri maddi hak kazançları vb. nedeniyle yurt dışına yapılan ödemelerden Türkiye’de kesilen stopajların mukim ülke mükellefleri tarafından iade alınması veya mahsubu mümkün olup, Türkiye’deki mükellefimiz  (ithalatçı), kestiği stopaja ilişkin bilgileri bağlı bulunduğu vergi dairesinden resmi yazı ekinde alır, gerekirse bunları ilgili ülke/mukim ülke konsolosluğuna tasdik ettirir ve yurt dışındaki firmaya gönderir, yurt dışındaki gayri maddi hak sahibi firma, bu belgeleri mukimi olduğu kendi ülkesinde ilgili vergi dairesine sunarak, ikili anlaşma (ÇVÖA) gereği ödeyeceği vergiden mahsup eder veya geri alır. 

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15/7 ve 30/11.maddelerine göre; Yapılacak vergi kesintisinde kazanç ve iratlar, gayrisafî tutarları üzerinden dikkate alınır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde vergi kesintisi, fiilen ödenen tutar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır. Şayet dar mükelleflere (yurt dışına) yapılan ödeme net olarak (net tutar üzerinden) yapılıyor ise vergi matrahının brütleştirilmesi ve alınacak tüm vergi ve resimlerin (Stopaj, Katma Değer Vergisi, Gümrük Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, vb.) brüt tutar üzerinden hesaplanması gerekir.

Ayrıca, söz konusu kira bedelleri, hizmetin Türkiye’de yapılması ve/veya hizmetten Türkiye’de faydalanılması nedeniyle Katma değer vergisine tabi olup, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun  1, 6, 8, 9, 10 ve 24.maddeleri, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği ile ilgili diğer mevzuat hükümleri gereği, genel vergi oranı (% 20) üzerinden sorumlu sıfatıyla KDV tevkifatı yapılması gerekir.

Geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyalar için ödenen kira bedellerinin (Kişisel görüşümüz); Gümrük kıymetinin ve/veya ithalatta KDV matrahının bir unsuru olmadığı yönündedir.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

Gözetim Uygulaması, İPA II Çerçeve Anlaşması, Ceza Uygulaması …

…  Müdürlüklerinin, İlgi (b)’de kayıtlı Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’na yönelik 17.07.2023 tarih ve E-13999432-100-00087196222 sayılı yazılarıyla; “…  Ltd. Şti. adına IPA II Çerçeve Anlaşması kapsamında düzenlenen KDV İstisna Sertifikasının bütçe bedelinin 7.157.677,67-TL olarak belirtildiği, söz konusu eşyaların kıymetinin 6.400.726,68-TL olduğu, gözetim kıymetinin eklenmesi sonucu eşyaların kıymetinin 36.193.435,78-TL olduğu ve proje bedelini 29.035.758,11-TL aştığı, IPA Anlaşmasında 2020/5 sayılı Tebliğ ile uygulanan gözetim kıymeti farkı için KDV muafiyeti uygulanıp uygulanmayacağı yönünde bir hüküm bulunmadığı, yapılacak işlemde tereddüt hasıl olduğu, söz konusu eşyalar için gözetim uygulaması sonucu oluşan 29.035.758-TL fark kıymetin KDV’ye tabi olup olmadığının bildirilmesinin istenildiği” anlaşılmıştır.

{ …  AB tarafından Türkiye’ye yönelik olarak verilen mali yardımlara ilişkin Türkiye ile AB arasında 11/2/2015 tarihinde IPA II Çerçeve Anlaşması imzalandığı, 6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunduğu ve 21/6/2015 tarih ve 29393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 22/6/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği, Bahse konu Anlaşma’nın “Vergiler, gümrük vergileri ve diğer mali harçlara ilişkin kurallar” başlıklı 28/2/a maddesinde: “Birlik yüklenicileri tarafından yapılan tüm ithalatların, gümrük vergilerine, ithalat vergilerine, Katma Değer Vergisine (KDV), özel tüketim vergileri ve diğer özel tüketim vergilerine ya da eş etkiye sahip diğer benzer vergi, gümrük vergisi veya harçlara tabi olmaksızın, Türkiye Cumhuriyeti’ne girmesine izin verilir.   … denildiği,

1 Sıra Nolu Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği’nin 4.10.İthalat İşlemlerinde Vergi İstisnası ve Uygulaması başlıklı kısmının 4.10.2. İstisnanın Uygulanması bölümünde:
“IPA II Çerçeve Anlaşmasının 27/1/f, 28/1 ve 28/2/a maddelerine göre, Birlik Yüklenicisi tarafından Birlik Sözleşmesi kapsamında yapılan ithalat işlemleri, gümrük veya ithalat vergileri, harçları, KDV, ÖTV ve diğer benzeri vergi ve harçlardan istisnadır. Bu istisna, sadece Birlik Sözleşmesi kapsamında Birlik Yüklenicisi tarafından tedarik edilen eşya, verilen hizmetler veya yapılan işlere ilişkin olarak yapılan ithalata uygulanacaktır.”   … denildiği,

Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen malın gümrük kıymetinin “10/5/2004 tarihli 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar” doğrultusunda çıkartılan “İthalatta Gözetim Uygulaması Yönetmeliği”ne göre belirlenen gözetim kıymetini içermediği, bir başka ifadeyle, bu mala uygulanan gözetim kıymetinin ithal edilen malın gümrük kıymetine dâhil edilmediğinin anlaşıldığı,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 8

Bu çerçevede, Birlik Yüklenicisi sıfatını haiz olup da Başkanlığımızdan KDV İstisna Sertifikası alan mükellefler, vergi idaresi tarafından kendisine verilen KDV İstisna Sertifikasının bir örneğini ilgili Gümrük İdaresine ibraz etmeleri halinde, ithalat listesinde yer alan eşyayı, gümrük veya ithalat vergileri, harçları, KDV, ÖTV ve diğer benzeri vergi ve harçlardan istisna olarak ithal edilebilmekte ve yaptıkları ithalat esnasında bu eşyalar üzerinden hesaplanacak gümrük veya ithalat vergileri, harçların, KDV ve ÖTV’den istisna tutulacağı,

Buna göre, IPA II kapsamında KDV İstisna Sertifikası sahibi bulunan ve Birlik Sözleşmesi kapsamında mal ithal eden mükelleflerin; “2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar” doğrultusunda, olayın başından itibaren herhangi bir koşul aranmaksızın “Gözetim Belgesi” edinmelerinin sağlanmasının, bunun mümkün olmaması halinde yine aynı Karar doğrultusunda çıkartılan “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Yönetmelik”in 6. Maddesinde yer alan: “Bu Yönetmelik … c) Uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerin uygulanmasını engellemez.” hükmü doğrultusunda, yapılacak ithalat esnasında malın gümrük kıymetinin gözetim uygulaması nedeniyle aşan kısımları için hesaplanacak KDV’den istisna tutulmalarının sağlanması gerektiği hususlarının değerlendirildiği} açıklamaları yapılmıştır.

I- KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ İNCELEDİĞİNDE:  ….

– Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya re’sen yapılacak bir değerlendirme sonucunda Bakaanlık (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır. Gözetim kararı Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.

– Bu Tebliğ, aşağıda gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) ve tanımı belirtilen eşyanın (yalnız karşısında gösterilen gümrük kıymetinin altında birim kıymetleri haiz olanlarının) ithalatında ileriye yönelik olarak yürütülecek olan gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esasları içerir.

– “…(2) Gözetim Belgesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun eşyanın gümrük kıymetine ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez. Gözetim Tebliğinin 1.maddesinde belirtilen kıymet, 4458 sayılı Gümrük Kanununun eşyanın gümrük kıymetine ilişkin hükümlerinin uygulanmasına esas teşkil etmez.” ifadelerine yer verilmiştir.

-Söz konusu eşyanın henüz millileşmeden devredilmesi halinde 3065 sayılı KDV Kanununun 6.maddesi uyarınca KDV hesaplanmayacağı tabiidir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 8

– “İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.” Hükmünün yer almaktadır.  

– 24.madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına hangi ilavelerin yapılacağı (27.maddede belirtilenlerin dışında herhangi bir ilavenin yapılamayacağı), 28.maddesinde ise ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırt edilebilmeleri koşuluyla gümrük kıymetine dahil edilmeyecek giderler sayılmıştır.

Türkiye İle Avrupa Birliği Arasında Yapılan IPA II Çerçeve Anlaşmasının 28.maddesi ne göre: “… Birlik yüklenicileri tarafından yapılan tüm ithalatların, gümrük vergilerine, ithalat vergilerine, Katma Değer Vergisine (KDV), özel tüketim vergileri ve diğer özel tüketim vergilerine ya da eş etkiye sahip diğer benzer vergi, gümrük vergisi veya harçlara tabi olmaksızın, Türkiye Cumhuriyeti’ne girmesine izin verilir. …”.

– … “Aynı Anlaşmanın 28-2/a maddesinde; Birlik yüklenicileri tarafından yapılan tüm ithalatların, gümrük vergilerine, ithalat vergilerine, Katma Değer Vergisine (KDV), özel tüketim vergileri ve diğer özel tüketim vergilerine ya da eş etkiye sahip diğer benzer vergi, gümrük vergisi veya harçlara tabi olmaksızın, Türkiye Cumhuriyeti’ne girmesine izin verilir. Bu muafiyet, sadece Birlik sözleşmesi kapsamında Birlik yüklenicileri tarafından tedarik edilen mallar ve/veya verilen hizmetler ve/veya yapılan işlere ilişkin olarak yapılan ithalatlara uygulanır. Türkiye Cumhuriyeti, sözleşmenin hükümleri uyarınca, Birlik Yüklenicilerine teslim edilmek üzere ve sözleşmenin normal uygulanması bakımından hemen kullanılmasını sağlamak için söz konusu ithalatın, yukarıda belirtilen vergi, gümrük vergisi veya harçlar ile ilgili herhangi bir uyuşmazlık veya gecikme olmaksızın giriş noktasından serbest bırakılmasını sağlar” hükmüne yer verilmiştir.

1 Sayılı Türkiye – Avrupa Birliği  Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği’nin 4.2.,   4.2.2., 4.2.2.2.,  4.2.2.6.,  4.2.3.,  4.2.3.1.,  4.2.3.2., Madde Başlıkları Altında:  KDV İstisnası ve uygulaması, KDV istisnasının şartları, İstisnadan yararlanacak kişi ve kuruluşlar, KDV iadesi, vb., hususların yer aldığı görülmektedir.

II- KONUYA  İLİŞKİN  YARGI  KARARLARINDAN  ÖRNEKLER 

1) Danıştay 7.Dairesi, 2005/3096 Esas No, 2008/1303 Karar No, 28.02.2008 Tarihli Kararın’da Özetle; “…  Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere  başvurulması gerektiği; ayrıca gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu tespit amacıyla, her zaman, her türlü bilgi ve belgeyi inceleyerek değerlendirme hak ve yetkisine sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 8

Bakanlar Kurulu Kararlarıyla getirilen gözetim önlemlerinin amacı ise, bir malın, aynı veya ikame edilebilir malları üreten yerli üreticiler üzerinde, zarar tehdidi yaratan miktar ve/veya şartlarda ithal edilmesi halinde, söz konusu malın ithalatının, ithalattaki gelişmelerin gözlemlenmesidir. Gözetim önlemleri, bu amacın gerçekleştirilmesini sağlamanın ötesinde bir uygulama içermemektedir.
Korunma önlemleri ise, bir malın aynı veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticiler üzerinde, ciddi zarar veren veya ciddi zarar tehdidi oluşturan miktar ve/veya şartlarda ithal edildiği hallerde, ülke menfaatleri de göz önüne alınarak, yapılacak soruşturma sonucunda, başvurulması öngörülen; gümrük  vergisinde artış yapılması, ek mali mükellefiyet getirilmesi, miktar/değer kısıtlaması getirilmesi (kota uygulaması), tarife kontenjanı uygulanması veya bu önlemlerin hepsinin bir arada uygulanması gibi önlemlerden ibarettir.
Gözetim uygulamasında; Ticaret Bakanlığı’nca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re`sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla inceleme başlatılması söz konusudur. Bu inceleme sonunda, gözetim uygulanmasına karar verilmesi durumunda, amaçlanan, bir malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması değil; o malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesidir.
Dolayısıyla; bir eşyanın belli kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi durumu için öngörülen “gözetim belgesi” ibrazı zorunluluğuna uyulmaması halinin; kıymet ve kıymeti etkileyen diğer hususlar yönünden gümrük yükümlüsünün beyanının kabul edilmeyerek, 4458 sayılı Kanunun “Eşyanın Gümrük Kıymeti” başlıklı Üçüncü Bölümünde öngörülen satış bedeli yöntemini izleyen diğer yöntemlerin uygulanmasını  gerektiren yasal ve hukuksal durum olarak kabulü olanaklı değildir.
Bu bakımdan: olayda; yalnızca, beyan edilen kıymetin, 2003/19 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğde öngörülen 5 Amerikan doları birim kıymetin altında olması nedeniyle  gözetim belgesi ibrazı zorunluluğunun bulunması hali, yöntem atlanmasını gerektirmediğinden, Tebliğde öngörülen birim kıymet esas alınarak yapılan ek tahakkuka vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık; bu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararında da, isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, temyiz isteminin reddine, oybirliği ile karar verildi.” denilmektedir.

2) Danıştay 7.Dairesi, 2008/3687 Esas No, 2009/2639 Karar No, 27.05.2009 Tarihli Kararın’da Özetle; “…  Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği; ayrıca gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu tespit amacıyla, her  zaman her türlü bilgi ve belgeyi inceleyerek değerlendirme hak ve yetkisine sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.  … 

Gözetim uygulaması öngörülmesi aşamasında, gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, sadece, “gözetim belgesi”

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 8

ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması hali, Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektirir bir durum değildir.  

Olayda, gerek, beyan edilen pozisyon için, gerekse, tahlil sonucu belirlenen pozisyon için Tebliğde belirtilen kıymetler, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığı gibi, Tebliğde de, böyle bir durumda, belirtilen kıymetin esas alınması suretiyle ek tahakkuk yapılmasını öngören herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, gözetim önlemlerinin yanlış algılanması suretiyle yapılan ek tahakkukta mevzuata uyarlık görülmemiştir.

Bu bakımdan, dava konusu işlemin belirtilen gerekçeyle iptal edilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen kararda isabet yoktur.  

Açıklanan nedenle; temyiz isteminin kabulüne, mahkeme kararının bozulmasına, bozma kararı üzerine, Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına, 27.05.2009 gününde oybirliği ile karar verildi.”  Denilmiştir.

3) Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun YD İtiraz No: 2017/1064 sayılı, 07/12/2017 tarihli Kararı’nda Özetle: “…  Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 07/02/2012 günlü, 2012/3 sayılı Genelgesi’nin 3.maddesinde, “Gümrük Yönetmeliği’nin 180.maddesi kapsamında yapılan kontrolde, gözetim belgesi olmadığı halde beyan edilen kıymetin ilgili tebliğde belirtilen kıymete ulaşmaması durumunda, yükümlü ek beyanı ile ithal eşyasının  kıymetinin ilgili tebliğde belirtilen kıymete ulaşmasını sağlar ve ihtirazı kayıt yapmayacağına dair taahhüt verirse eşyanın serbest dolaşıma girişinde gözetim belgesi aranmayacaktır. Söz konusu ek beyan, BİLGE programında usulüne uygun olarak “Yurt Dışı Diğer Giderler” altında yapılabilecektir.  … Ancak; daha önce yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmasına karşın kıymet artırımına karşı dava açtığı tespit edilen yükümlüler, tekrar yukarıda izah edilen uygulamadan faydalanamayacaktır.” Bu durumda, yükümlüler, 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar’ın 4.maddesinde yer alan “İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra ‘Gözetim Belgesi’ de aranır.” hükmü gereğince Ticaret Bakanlığından ilgili eşya için alacakları Gözetim Belgesini ibraz etmek zorundadır. Gözetim Belgesi ibraz edilmemesi halinde ise eşyanın serbest dolaşıma girmesine izin verilmeyecektir.” şeklinde değiştirilmiştir.  … 

Daire kararında belirtildiği gibi, idarenin, ithalatın ülke ekonomisi yararına ve uluslararası ticaretin gereklerine uygun olarak düzenlenmesini sağlamak amacıyla, ticaret politikası önlemlerinden biri olarak öngörülen gözetim uygulaması kapsamında, gözetim uygulamasına tabi tutulan bir malın ithalatında yükümlülerden gözetim belgesini istemesi, belgenin ibraz edilmemesi halinde de malın serbest dolaşıma  girmesine izin verilmemesine yönelik düzenleme yapabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Ancak, kıymet artırımına karşı dava açtığı tespit edilen yükümlülerin, bir daha genelgedeki uygulamadan

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 8

faydalanamayacakları yolundaki uyuşmazlık konusu düzenleme ile, hak arama özgürlüğünün kısıtlandığı anlaşıldığından, hukuka uygunluğundan bahsetmenin imkânı yoktur.

Açıklanan nedenlerle, davacının itirazının KABULÜ ile Danıştay Onuncu Dairesi’nin 03/07/2017 günlü, E:2017/371 sayılı yürütmenin durdurulması isteminin reddi kararının kaldırılmasına, olayda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 4001 sayılı Kanunla değişik 27. maddesinde öngörülen  ve yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için gerekli olan koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına, 07/12/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.”  Denilmektedir.

4) Danıştay 7.Dairesi’nin 2018/139 Esas No, 2021/1531 Karar No, 12/03/2021 Tarihli Kararı’nda Özetle;

“ … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: … İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, gözetim kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, bu kıymetin ithalata konu edilen eşyaya ait gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınamayacağı, bu nedenle gözetim kıymetinden kaynaklanan fark vergilerde ve bu vergilere vaki itirazın reddine dair işlemde hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.    …

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;
1) Temyiz isteminin reddine,
2) …. Bölge İdare Mahkemesi … Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 12/03/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.” Denilmektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 6 / 8

5) İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5.VDD’nin, 2019/4039 Esas, 2020/1661 Karar Sayılı, 27.02.2020 Tarihli Kararı’nda Özetle; “ … İSTEMİN ÖZETİ: Davacı adına tescilli 28.12.2017 tarih ve IM224607 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyadan kaynaklı fazla ödendiği belirtilen ilave gümrük vergisi ve katma değer vergisinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Gümrük Müdürlüğü kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle açılan davada; davacı tarafından ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin, 4458 sayılı Kanunun 211.maddesi  uyarınca yapılan geri verme kaldırma başvurusunun, İstanbul Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünce, açık olarak ihtilaf konusu beyanname muhteviyatı eşyaların 2010/1 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında olduğu gerekçesiyle reddedildiğinin görüldüğü, davacı tarafından ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin, 2010/1 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğde öngörülen kıymetin altında olması sebebiyle, gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirildiği, ancak, Tebliğde belirtilen birim kıymetin, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığı, bu duruma göre, Gümrük Kanununun 211. maddesinin öngördüğü şekilde kanunen alınmaması gereken bir verginin söz konusu olduğu ve yapılan geri verme-kaldırma başvurusunun 4458 sayılı Kanun’un 211. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, gözetim önlemlerinin yanlış uygulanması suretiyle ödenen verginin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, ödenen ilave gümrük vergisi ve katma değer vergilerinin, tahsil tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davacıya iadesine karar veren İstanbul 4. Vergi Mahkemesi’nin 29/03/2019 gün ve E:2018/1824, K:2019/719 sayılı kararının; davacı tarafından iadesi talep edilen vergilerin gözetim uygulamasından kaynaklandığı iddia edilmekte ise de, söz konusu vergilerin 2016/9422 sayılı İthalat Rejimine Ek Karara dayandığı, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.   …

TÜRK MİLLETİ ADINA  

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci Vergi Dava Dairesince gereği görüşüldü:  … Olayda, davacı tarafından ithal edilen ve 4819.50.00.10.00 GTİP’te beyan edilen eşyanın, yukarıda açıklamasına yer verilen 2016/9422 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca %25 oranında ilave gümrük vergisine tabi olduğu anlaşıldığından, ödenen vergilerin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme vaki itirazın zımnen reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine,  …  temyizi kabil olmamak üzere kesin olarak 27/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” Denilmiştir.

6) Danıştay 7.Dairesinin Esas No: 2021/1268, Karar No: 2023/1835, 30/03/2023 tarihli Kararında Özetle: “… Davanın konusu; Ticaret Bakanlığı Gümrükler

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 7 / 8

Genel Müdürlüğünün 22/01/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Genelgesi’nin 3. maddesini değiştiren, “Kıymet Kriterli Gözetim Uygulaması” konulu, 31/03/2021 tarih ve 2021/13 sayılı Genelgenin iptali istenilmektedir.

…   Eşyanın gözetim kıymet belgesi sunulmaksızın ithal edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işleme karşı açılan bir davada, eşyanın ithalinde ibraz edilmesi gereken gözetim belgesinin, 4458 sayılı Kanun’un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde sayılan
belgeler arasında yer almadığı, Gözetim Tebliğinde getirilen düzenleme ile eşyanın ithalinin sınırlandırılmasının veya şartlı olarak ithaline izin verilmesinin değil, ithali serbest olan eşyanın ithalat seyrinin izlenmesi ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına gerek olup olmadığının belirlenmesinin amaçlandığı, anılan belgenin ibraz edilmemesi nedeniyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptali yolunda verilen karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin karar, Dairemizin 25/05/2021 tarih ve E:2020/1936, K:2021/12449 sayılı kararıyla onanmış bulunmaktadır.
Bu durumda, yukarıda aktarılan hususlar göz önüne alındığında uyuşmazlık konusu Genelge ile ihdas edilen düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: 

Açıklanan nedenlerle;
1. Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 22/01/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Genelgesi’nin 3. maddesini değiştiren, “Kıymet Kriterli Gözetim Uygulaması” konulu, 31/03/2021 tarih ve 2021/13 sayılı Genelgenin İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam 588,80 Türk Lirası yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 9.500,00 Türk Lirası vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içerisinde Danıştay Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” Denilmiştir. 

– Yukarıda yer alan yargı kararları da dikkate alındığında: Gümrük işlemlerini takip ettiğimiz ………. Vergi Numaralı ………….Ltd. Şti. adına Müdürlüğünüzde işlem gören ilgi (a)’da kayıtlı 13.07.2023 tarih ve ………..sayılı SDGB’nin gümrük işlemlerinin tamamlanarak söz konusu eşyaların acilen tarafımıza teslim edilmesi hususunda,

Bilgi ve gereğini arz ederiz.

Kocaeli, 12.12.2025
Kerim Çoban

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 8 / 8

KDV KANUNU’NUN 24.MADDESİNDEN HAREKETLE, VADELİ İTHALATLARDA OLUŞAN KUR FARKININ İTHALATTA KDV MATRAHINA KATILMASI GEREKİR Mİ?

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

– Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler ithalatta KDV matrahının unsurudur.

–  “ … İthal eşyasının gümrük kıymetine veya ithalatta KDV matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet  veya matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun ilgili firmanın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulması ve vergileri de aynı süre içinde ödenmesi gerekir.

– Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri gibi ithalatta katma değer vergisi matrah unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal  ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir. 

– İstisnai kıymetle beyana ilişkin tamamlayıcı beyanların süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle zamanında ödenmeyen gümrük vergileri için eşyanın serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescil tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre  belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi tahsil edilir ve Kanunun 241.maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır. 

– Aşağıda yazılı unsurlar KDV matrahına dahildir:
a) Teslim alanın gösterdiği yere kadar satıcı tarafından yapılan taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri,
b) Ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlar,
c) Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                       Sayfa 1 / 5

– Bilindiği üzere, 3065 sayılı KDV Kanununun 21/c maddesi uyarınca, “gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler“, ithalatta KDV matrahına dahil edilmektedir.

Hazine ve Maliye Bakanlığının “Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği“nin “III/A-2” bölümünde, “Ayrıca, gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve munzam sigorta ücreti, destekleme ve fiyat istikrar fonu ve konut fonuna katılma payları gibi ödemeler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan ve yine gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar oluşan fiyat farkı ve kur farkı gibi ödemeler KDV’nin matrahına dahildir.
Bu kapsamda, örneğin, ithal edilen eşyanın gümrük antreposuna konulduğu tarihten gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar geçen süre için ödenen ardiye ücreti üzerinden KDV Kanununun (17/4-o) maddesine göre KDV hesaplanmadığından vergilendirilmeyen bu tutar, ithalatta KDV matrahına dahil edilir. Malın, ithalat işlemi gerçekleştikten sonra da gümrük antreposunda kalmaya devam etmesi durumunda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet için ayrı bir fatura düzenlenebileceği gibi antrepodan çekiş sırasında işlem için tek bir fatura da düzenlenebilir. Bu durumda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen ardiye hizmet bedeline isabet eden tutar, fatura üzerinde ayrıca gösterilir ya da “İşlem bedelinin… TL’si gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet bedeline aittir.” şeklinde bir açıklama yapılır.” denilmektedir.

Bu düzenleme çerçevesinde, eşyanın, ithalat işlemi gerçekleştikten sonra da gümrük antreposunda kalmaya devam etmesi durumunda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet için ayrı bir fatura düzenlenmesinin mümkün bulunduğu; tek fatura düzenlenmesi durumunda ise; gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen ardiye hizmet bedeline isabet eden tutarın fatura üzerinde ayrıca gösterilebileceği ya da “İşlem bedelinin … TL’si gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet bedeline aittir.” şeklinde bir açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır    …” denilmektedir.

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ  

Gümrük beyannamesinin tescili tarihine kadar yapılan, Gümrük beyannamesinin tescili sırasında belli olan Gümrük kıymet unsurları ile vergilendirilmeyen İthalatta KDV Matrahına girin KDV Matrah Unsurlarının (depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi yurt içi giderleri ile ithalatta katma değer vergisi matrahına giren diğer KDV matrah unsurlarının) beyan sırasında/ beyannamenin tescili anında  beyan edilmesi,

– Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen ardiye, depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi ithalatta Katma Değer Vergisi Matrah Unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurunun firma  muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili/ beyannamenin tescil edildiği Gümrük idaresine beyanda bulunulması ve vergileri de aynı süre içinde ödenmesi,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 2 / 5

– İthalatta KDV Matrahına Giren; Ardiye, Depolama, Demoraj, vb. giderlerin tespiti/ hesaplanması sırasında Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar (tescil tarihi dahil) yapılan kısmın dikkate alınması (KDV matrahına katılması), beyanname tescil tarihinden sonraki kısma tekabül eden tutarların KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, ayrıca Demoraj faturalarında “Free döneme” tekabül eden tutarında KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, 

 [e) Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve  (p) bentlerinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri] KDV’den istisna olup, özellikle döviz transferleri (Mal bedeli ödemeleri) başta olmak üzere banka transfer yazılarına dikkat edilerek, Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olan (BSMV tahsil edilmiş) işlemler 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-e.maddesi gereği KDV’den istisna olduğu için, BSMV tahsil edilen söz konusu dekont/ yazı tutarlarının ithalatta KDV matrahına katılmaması,

– Söz konusu giderlerle ilgili olarak süresi içinde tamamlayıcı beyanda bulunularak (Eksik İthalatta KDV Matrah Unsurlarının mahiyet ve tutar itibariyle tahakkuk ettiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili gümrük idaresine bilgi verilmesi ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi) işlemin tamamlanması,

– ithal eşyasının gümrük kıymetine veya ithalatta KDV matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya KDV matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulması ve tahakkuk eden vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi,

Gerekir.

Öte Yandan, belirtilen süre içinde böyle bir beyanın verilmemesi ve bu durumun sonradan yapılan denetimler sonucunda Müfettişler veya Gümrük idaresice tespit edilmesi halinde Gümrük Kanunu’nun 234/1. Maddesine göre üç kat para cezası uygulanması gerekir.

Diğer taraflar, mezkûr süre içinde böyle bir beyanın verilmemesi, ancak söz konusu aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce, beyan sahibince ilgili gümrük idaresine bildirilmesi/ beyan edilmesi durumunda ise söz konusu cezalar yüzde on (% 10) oranında uygulanır.

Kişisel görüşümüz: KDV Kanunu’nun 21/c maddesi yürürlükte iken, bu madde değiştirilmeden, KDV Kanunu’nun 24/c maddesinden hareketle Vadeli ithalatlarda oluşan Kur Farkı İthalatta KDV Matrahına katılamaz ve KDV alınamaz.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 3 / 5

Bilindiği üzere; “Vadeli Akraditif, Mal Mukabili Ödeme ve Kabul Kredili Ödeme” şekillerine göre yapılan ithalatlar ile,

– “Peşin ödeme” şekline göre yapılan ithalatta, ithalat bedeli, ithalat beyannamenin (SDGB)’nin tescil tarihinden çok daha önce bankaya/ aracı bankaya yatırılmış olsa bile, ithalat/ mal bedelinin ithalat beyannamesinin tescil tarihinden üç iş günü ve sonrasında yurt dışına transfer edilmesi/ gönderilmesi durumunda % 6 KKDF ödenmesi gerekmektedir. 

Bize göre:  KDV Kanunu’nun 24.maddesindeki kur farkı, (KDV Kanunu’nun 21/c maddesinde belirtilen “Beyannamesin tescil tarihine kadar” sınırlaması sebebiyle İthalatta KDV matrahına katılamaz.

– KDV Kanunu’nun 24.maddesindeki kur farkı Hizmet İthalatını ilgilendirmekte, Mal/ Eşya ithalatını ilgilendirmemekte, eşya/ mal ithalatını Kanun’un 21/c maddesi ilgilendirmektedir.

Örneğin: Firmamızın makine parkı ve demirbaş makinelerin bakımı ve onarımı için yurtdışından mühendislik hizmeti alındığını, Türkiye’ye mühendislerin gelerek bir hafta çalıştıkları ve karşılığında da 01.01.2025 tarihi itibarı ile 10.000-USD tutarında mühendislik (hizmet) faturası düzenlendiğini ve faturanın 05.01.2025 tarihinde Firmamıza ulaştığını ve 10.01.2025 tarihinde Firmamızın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiğini, bahse konu mühendislik gideri faturası eşya ithalatını/ gümrük idaresini ilgilendirmediği, hizmet ithalatı olduğu için Firmamız tarafından Ocak ayı içinde veya takip eden ayın (Şubat) 26’sına kadar bağlı bulunduğumuz vergi dairesine beyan edilmesi gerektiğinden hareketle, Firmamızın bu faturayı 26.02.2025 tarihinde Sorumlu Sıfatıyla 2 Nolu KDV Beyannamesiyle ilgili Vergi Dairesine beyan ettiğini, beyan tutarının / Matrahın (1-USD= 30-TL, 10.000-USD X 30-TL = 300.000-TL) 300.000-TL olduğunu ve Vergi Dairesine 300.000-TL beyan edildiğini fakat, ilgili mühendislik fatura tutarının/ giderinin bir kısmının veya tamamının yurt dışına transferinin daha sonra, örneğin 01.04.2025 tarihinde yapıldığını ve (01.04.2025 tarihi itibari ile döviz kurunun 1-USD = 32-TL olduğunu ve 10.000-USD x 32-TL = 320.000-TL) 20.000-TL kur farkının doğduğunu varsayalım.

Mali mevzuata göre, ilgili hizmet/ gider tutarının bir kısmının veya tamamının 2 Nolu KDV beyanından sonra Yurtdışına yapılması ve bu arada döviz kurunun yükselmesi nedeniyle, aradaki kur farkının da, döviz transferinin yapıldığı ay içinde veya takip eden ayın 26’sına kadar İlgili Vergi Dairesine Düzeltme  Beyannamesiyle beyan edilerek tekabül eden KDV’nin ödenmesi gerekmektedir.  

Yine, başka bir Örnek (Müfettişken yaptığımız bir Sonradan Kontrol İncelemesi sonucu düzenlenen rapordan küçük bir alıntı): [[ “…   2) Raporumuz eki Tablo III’de ayrıntılı bilgileri yer alan ve Firmanızın muhasebe kayıtlarından seçilen bazı gider unsurlarına ilişkin yurt dışı döviz transferlerinin (Toplam 153 satır ödeme/transfer), sorumlu sıfatıyla ilgili vergi dairesine verilen 2 Nolu KDV Beyannamelerinden (Beyandan) sonra yapıldığı ve bu arada döviz kurlarının yükseldiği, döviz kurlarının yükselişinden  kaynaklanan matrah farkına tekabül eden KDV’nin ilgili vergi dairesine düzeltme beyannamesi verilerek beyan edilmediği/ödenmediği anlaşılmıştır. Konu hakkındaki kanuni dayanak ve gerekçeler ile ilgili mevzuat son derece açık ve sarih olup, döviz kurunun yükselişinden kaynaklanan ve TL olarak artan söz

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 4 / 5

konusu matrah farklarına tekabül eden KDV’nin; 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 24.maddesi, 117 sayılı  Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nin “4.2.Matrahta Değişiklik” başlıklı mevzuat hükümleri, KDV Uygulama Genel Tebliği ile Maliye Bakanlığı’nın konuya ilişkin Muktezaları/Özelgeleri {Örneğin: 1) “… Bedeli döviz olarak ifade edilen işlemlerde, işlem tarihi ile nakden veya hesaben tahsil edildiği tarih arasındaki kur farkı bedelin bir unsuru olarak işleme ait oran üzerinden katma değer vergisine tabi olacaktır…..” (Maliye Bakanlığı’nın 04.08.1995 tarih ve 53532 Sayılı Muktezası), Örneğin: 2) “…Katma değer vergisine tabi bir mal teslimi veya hizmet ifasına bağlı olarak ortaya çıkan vade farkı, faiz, fiyat farkı ve mahiyet olarak bunlardan farklı olmayan kur farkları Kanunun 24’üncü maddesi uyarınca vergiye tabi işlemin matrahına dahil edilerek vergilendirilmektedir…” (Maliye Bakanlığı’nın 19/10/2006 Tarih ve 82206 Sayılı Muktezası)} gereği KDV Düzeltme Beyannamesiyle ilgili vergi dairesine beyan edilmesi gerekir. ”  

Kısacası, Raporumuz eki Tablo III’de ayrıntıları yer alan ve kur farklarından kaynaklanan KDV’nin, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 6, 8, 9 ve 10, 24, 34, 35.maddeleriyle 117 sayılı KDV Genel Tebliği’nin 4.2. “Matrahta Değişiklik” başlıklı mevzuat hükümleri, KDV Uygulama Genel Tebliği ile bu konudaki Muktezalar ve diğer ilgili mevzuat hükümleri gereği ilgili Vergi Dairesi’ne beyan edilerek ödenmesi gerekir ( Ek: 2 ). 

– 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 371.maddesinden “Pişmanlık ve Islah” faydalanabilirsiniz. ]].  …

Bilgilerine sunulur.

Kocaeli, 08.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                    Sayfa 5 / 5