Month: December 2025

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (1)

I- TANIMLAR

Hariçte İşleme Rejimi: Serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet tanınmak suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimi,

Hariçte İşleme Rejimi: Hariçte işleme rejimi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 144 ilâ 148.maddelerinde öngörülen standart değişim sistemine ilişkin hükümler ile Kanun’un 116.madde hükmü saklı kalmak üzere, serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden     geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithal vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.

Üçgen Trafik: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından geçici olarak ihraç edilmiş olup, üçüncü ülkede işlem görmüş ürünlerin Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasında kısmi veya tam gümrük vergisi muafiyetiyle serbest dolaşıma girmesi usulünü,

Üçgen trafik izni; 1) Hak sahibinin talebi üzerine hariçte işleme rejimi çerçevesinde üçgen trafiğin kullanılmasına ihracat işleminin yapıldığı gümrük idaresi tarafından izin verilir. Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi aynı zamanda hariçte işleme rejiminin başladığı gümrük idaresidir.
2) Hariçte işleme rejimi üçgen trafik sistemi çerçevesinde serbest dolaşıma giren işlem görmüş eşya ya da ikame ürünün tam ya da kısmi ithalat vergisi muafiyetinden yararlanması için INF 2 Bilgi Formu kullanılır. INF 2 Bilgi Formu geçici ihraç eşyasının üçgen trafik kapsamında bulunduğunu ispatlar.

Geçici İhracat Eşyası Deyimi: Hariçte işleme rejimine tabi tutulan eşya,

İşleme Faaliyetleri Deyimi: Kanun’un 108.maddenin 3.fıkrasının (a), (b) ve (c) bendlerinde düzenlenen faaliyetler,

İşlem Görmüş Ürünler Deyimi: İşleme faaliyetleri sonucu elde edilen bütün ürünler,

Verimlilik Oranı Deyimi: Belirli miktardaki geçici ihracat eşyasının işlenmesi sonucunda elde edilen işlem görmüş ürünlerin miktarı veya yüzde oranı,

Anlamına gelir. 

Geri Gelen Eşya: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasında serbest dolaşımda olup, ait olduğu gümrük bölgesinden ihraç edildikten sonra Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasına üç yıl içinde geri gelen ve serbest dolaşıma giren eşyayı,

INF 2 Bilgi Formu: Hariçte işleme rejimi kapsamında üçgen trafik kullanımına izin veren gümrük idaresi  tarafından düzenlenen ve Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından geçici olarak ihraç edilerek üçüncü ülkede işlem görmüş ürünlerin, Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasında kısmi veya tam gümrük vergisi muafiyetiyle serbest dolaşıma girişine imkân veren belgeyi,

INF 3 Bilgi Formu: İhracatın yapıldığı Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından diğer parçasına geri gelen eşyanın gümrük vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi amacıyla ihracatçının talebi üzerine ihracatçı gümrük idaresi tarafından düzenlenen belgeyi,

Menşe İspat Belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesi veya EUR-MED Dolaşım Belgesi veya fatura beyanı veya EUR-MED fatura beyanını,

INF 4 Bilgi Formu: Tedarikçi beyanının gerçekliğinin ve tedarikçi beyanında yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi amacıyla menşe ispat belgesinin düzenleneceği gümrük idaresinin talebi üzerine tedarikçinin yerleşik olduğu veya gerekli bilgi ve belge akışının yapılmış olması kaydıyla ihracatın  gerçekleştirildiği ülke gümrük idaresince düzenlenen, tedarikçi tarafından ihracatçı ülke gümrük idaresine verilmek üzere ihracatçıya sunulan belgeyi,

Bu Rejimde Geçen, Değişmemiş Eşya: Herhangi bir işleme faaliyetine tabi tutulmadan tekrar ithal edilen geçici ihracat eşyasını,

Önceden İthalat: Geçici ihracat eşyasının ihracından önce, teminat alınmak koşuluyla yerine geçecek aynı nitelikteki eşyanın ithalini,

Standart Değişim Sistemi: Geçici ihracat eşyasının yerine kullanılmak üzere ikame ürünle değiştirilmesi usulünü,

İkame Ürün: Geçici ihracat eşyasının yerine kullanılmak üzere getirilen yabancı menşeli eşyayı,

Düşüm Yapılacak Tutar: Geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden getirilerek Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girişi tarihinde uygulanacak gümrük vergileri tutarını,

İfade eder.

II- HARİÇTE İŞLEME REJİMİNE İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Rejimin Uygulanmayacağı Eşya: Hariçte işleme rejimi;

a) İhracı, ödenmiş ithalat vergilerinin geri verilmesine veya teminata bağlanmış ithalat vergilerinin kaldırılmasına yol açan,
b) İhracından önce, nihai kullanımları nedeniyle tam muafiyet suretiyle serbest dolaşıma giren ve bu muafiyetin tanınması için gerekli koşulları taşımaya devam eden,
c) İhracı, ihracat vergi iadesini gerektiren veya ihracı nedeniyle tarım politikası çerçevesinde vergi iadesi dışında bir mali avantaj sağlanan,

Serbest dolaşımdaki eşyaya  uygulanmaz. (b) bendinin istisnaları yönetmelikle belirlenir. 

Örnek 1: 0904.22.00.00.12 GTİP’de yer alan Yenibahar maddesinden, üretimi gerçekleştirilecek nihai ürün olarak Aroma üretilmesi için söz konusu eşyanın (nihai kullanım için) ithalinde Gümrük vergisi oranı % 0 olarak uygulanır. Yani gümrük vergisi alınmaz. Bu eşyaya hariçte işleme rejimi uygulanmaz. Yine, ihracı, ihracat vergi iadesini gerektiren veya ihracı nedeniyle tarım politikası çerçevesinde vergi iadesi dışında bir mali avantaj sağlanan, Serbest dolaşımdaki eşyaya uygulanmaz.

Ekonomik Koşullar: Dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve hariçte işleme rejimlerine ait ekonomik koşulların yerine getirilmiş addedildiği hükümler saklı kalmak kaydıyla, ekonomik etkili gümrük rejimleri kullanım izinleri ekonomik koşullar incelenmeksizin verilmez.

Hariçte işleme rejiminde, ekonomik koşulların incelenmesi sonucunda;
a) İşleme faaliyetinin ülke dışında yapılmasının, ülke içinde işleme faaliyeti yapanlar için ciddi bir zarara yol açmayacağının,
b) İşleme faaliyetinin ülke içinde yapılmasının ekonomik olmadığının veya teknik nedenlerle ya da sözleşmeden doğan yükümlülükler nedeniyle uygun olmadığının, belirlenmesi gerekir.

Örnek 2: Türkiye’nin Rusya Federasyonu ile S-400 savunma sistemininin Türkiye’de ortak üretimi için anlaşma yaptığını ve 2021 yılında üretime başladığını varsayalım. Türkiye’nin elindeki teknolojik imkanlar sınırlı olduğu (S-400 savunma sistemininin tamamının Türkiye’de üretilmesine imkân vermediği) için ve yapılan anlaşma/sözleşme gereği üretimin tamamlanması için hariçte işleme rejiminden faydalanılır, eşyanın/parçaların bir kısmı Rusya’da işlem görmesi için geçici ihraç edilir, Rusya’ya gönderilir ve Rusya’da göreceği işçilikten/üretimden sonra akabinde de tam muafiyet uygulanarak Türkiye’ye ithal edilir/serbest dolaşıma sokulur. 

Düzenlenecek Hariçte İşleme İzni (Ticari Tamir Amaçlı)’ne ilişkin başvuru, iznin verilmesi ve kullanılmasına ilişkin işlemler aşağıda belirtildiği şekilde gerçekleştirilir:

1) Başvuru, yükümlüsünce E-Devlet Kapısı’nda Ticaret Bakanlığı menüsü altında bulunan Tek Pencere Sistemi (TPS) hizmetine ilişkin linkten gerçekleştirilir.
2) Yapılan inceleme neticesinde herhangi bir eksiklik veya hata bulunmadığı tespit edilen başvurular ile tespit edilen eksiklik ve/veya hataların yükümlüsünce giderildiği anlaşılan başvurular gümrük idareleri tarafından incelenmek üzere kabul edilir.
3) Kabul edilen başvurunun uygun bulunması halinde, gümrük idareleri tarafından 1006 kodlu TPS-Hariçte İşleme İzni (Ticari Tamir Amaçlı) Tek Pencere Sistemi üzerinden onaylanır ve sistem tarafından bu belge başvurusuna ait 23 haneli numara üretilir.
4) Tek Pencere Sistemi tarafından verilen 23 haneli belge numarası/belge satır numarası (Örnek: Referans No: 16545419881006000000392/1) ilgili gümrük beyannamesinin 44 no.lu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilir.
5) Söz konusu belgeye ilişkin bilgiler elektronik ortamda yer alacağından, beyanname ekinde ayrıca kâğıt ortamında ıslak imzalı belge aranmaz. Gümrük işlemleri sırasında ihtiyaç duyulması durumunda belge içeriğinin Tek Pencere Sistemi üzerinden sorgulanması mümkün bulunmaktadır.

Örnek 3: Türkiye’de faaliyet gösteren A firmasının yüksek/ileri teknoloji gerektiren tıbbi cihazlar ürettiğini ve bunların bir kısmını da Türki Cumhuriyetlerine ihraç ettiğini fakat, söz konusu eşyaların nihai üretim ve testlerinin İsveç’te faaliyet gösteren B firması tarafından gerçekleştirildiğini varsayalım. A firmasının hariçte işleme başvurusunu E-Devler üzerinden Ticaret Bakanlığı menüsü altında bulunan Tek Pencere Sistemi (TPS) hizmetine ilişkin linkten gerçekleştirir. E-Devlet Kapısı üzerinden yapılan başvuru ilgili gümrük idaresince değerlendirilir, herhangi bir eksiklik ve/veya hata tespit edilmesi durumunda eksikliklerin tamamlanmasını ve/veya hatanın düzeltilmesini teminen başvuru, gerekçe belirtilmek suretiyle elektronik ortamda reddedilir. Reddedilen başvurular yükümlü (A firması) tarafından eksikliklerin tamamlanması ve/veya hataların düzeltilmesi sonrasında Tek Pencere Sistemi üzerinden tekrar gönderilir. Yapılan inceleme neticesinde herhangi bir eksiklik veya hata bulunmadığı tespit edilen başvuru ile tespit edilen eksiklik ve/veya hataların yükümlüsünce giderildiği anlaşılan başvuru gümrük idaresi tarafından incelenmek üzere kabul edilir. Kabul edilen başvurunun uygun bulunması halinde, gümrük idaresi tarafından …. kodlu TPS-Hariçte İşleme İzni (Ticari Üretim Amaçlı) Tek Pencere Sistemi üzerinden onaylanır ve sistem tarafından bu belge başvurusuna ait 23 haneli numara üretilir. Tek Pencere Sistemi tarafından verilen 23 haneli belge numarası/belge satır numarası …………………… ilgili gümrük beyannamesinin 44 no.lu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilir ve diğer eksikler tamamlanarak gümrük işlemi gerçekleştirilir .

Hariçte İşleme İzninin Verilmesi: l) Hariçte işleme izni, talep üzerine işleme faaliyetini yaptıracak kişiye verilir. İzin başvurusu yetkili gümrük idaresine yapılır.   2) Ancak, rejimin uygulanmasının, ithal edilen işlem görmüş ürünlerin aynısını veya benzerini üreten Türkiye’deki üreticilerin temel çıkarlarını olumsuz etkilemeksizin ihraç eşyasının satışını teşvik etmesi ve işleme faaliyetinin Türk menşeli eşya ile Türkiye dışında elde edilen eşyanın birleştirilmesiyle oluşan işlem görmüş ürün olarak ithal edilmesi halinde, hariçte işleme izni işleme faaliyetini yaptıracak kişi dışında başka bir kişiye de verilebilir. İzin için başvuran kişi ile işleme faaliyetini yaptıracak kişinin farklı olması halinde, Kanunun 137.maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartların yerine getirildiğinin belgelerle desteklenmesine yönelik bir ön inceleme yapılır.

Hariçte işleme izni;
a) Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilere,
b) İşlem görmüş ürünlerin geçici ihracat eşyasının işlenmesi sonucu elde edildiğinin tespiti mümkün olan hallerde,
c) Talep edilen iznin; Türkiye’deki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarına ciddi bir zarar verecek durumda olmadığı hallerde, Verilir. (b) bendinde istisna getirilecek haller ve bu istisnaların uygulanmasına ilişkin şartlar ilgili Cumhurbaşkanı Kararında belirtilir. 

Örnek 4: Türkiye’de faaliyet gösteren C firmasının yüksek/ileri teknoloji gerektiren uydu ve uydu parçaları ürettiğini ve bunların bir kısmını da dost ülkelere ihraç ettiğini fakat, söz konusu eşyaların nihai üretim ve testlerinin Kazakistan’da faaliyet gösteren D firması tarafından gerçekleştirildiğini, bu işlemler için C firmasının hariçte işleme rejiminden faydalandığını varsayalım. C firması hariçte işleme izni için 3.örneğimizdeki gibi ilgili gümrük idaresine müracaat eder ve izni alır. 

– Dahilde işleme ve hariçte işleme rejimleriyle ilgili usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Yararlanılacak rejime ilişkin özel hükümler saklı kalmak üzere, ekonomik etkili rejimlerin kullanımına ilişkin izinler ile 95.maddenin 1.fıkrasında belirtilen antrepo işletme izni;
a) İşlemlerin usulüne uygun olarak yürütülmesi için gerekli taahhütnamelerin ve teminatların verilmesi,
b) Gümrük idarelerinin, rejimi denetim altında tutabilmesi veya izleyebilmesi için yapması gereken idari düzenlemelerin, söz konusu rejimden hedeflenen ekonomik amaçlarla orantılı olması, halinde verilir.

– 1) Gerekli iznin alınması şartıyla, işlem görmüş ürünlerin veya değişmemiş eşyanın tamamı veya bir kısmı, hariçte işleme rejimi hükümleri çerçevesinde daha ileri düzeyde işlenmek üzere veya ayniyetinin tespit edilebilir olması şartıyla sergilenmek ya da tamir amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici olarak ihraç edilebilir.
2) Yeniden ithal edilen ürünler için bir gümrük yükümlülüğünün doğması halinde, ithalat vergileri;
a)fıkrada belirtilen işlem görmüş ürünler veya değişmemiş eşya için 114 ve 115.maddeler uyarınca,
b) Türkiye Gümrük Bölgesi dışında işlendikten sonra yeniden ithal edilen ürünler için hariçte işleme rejimi hükümleri uyarınca, hesaplanır. İşlem görmüş ürünlerin veya değişmemiş eşyanın hariçte işleme rejimi hükümleri çerçevesinde daha ileri düzeyde işlenmek üzere geçici ihracı, söz konusu ürünlerin tespit edilmiş süreler içinde Türkiye Gümrük Bölgesine yeniden ithal edilmemeleri hariç olmak üzere, 121.madde çerçevesinde bir ihracat olarak kabul edilmez.

Örnek 5: Türkiye’de faaliyet gösteren E firmasının ileri teknoloji gerektiren bilgisayar ve parçalarını ürettiğini ve bunların bir kısmını da ihraç ettiğini fakat, söz konusu eşyaların nihai üretim ve testlerinin Tayvan’da faaliyet gösteren F firması tarafından gerçekleştirildiğini, bu işlemler için E firmasının hariçte işleme rejiminden faydalandığını varsayalım. E firmasının hariçte işleme için söz konusu eşyaları Tayvan’a göndermesi ihracat sayılmaz.

– Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesini bir serbest bölgeden terk etmesi halinde Beşinci Kısım hükümlerine ilave olarak, ihracat, hariçte işleme, yeniden ihracat, şartlı muafiyet düzenlemeleri veya transite ilişkin hükümlere uyulması zorunludur.

İşlem Görmüş Ürünlerin Geçici İhracat Eşyasının İşlenmesi Sonucu Elde Edildiğinin Tespiti:              
1) Gümrük idareleri, geçici ihracata konu eşyayı;
a) Eşya üzerindeki üretici tarafından konan özel işaret ve seri numaralarını,
b) Eşya üzerine tatbik edilmiş mühür veya etiketlerini,
c) Eşyanın numune veya teknik dokümanlarını,
ç) Eşyanın analiz veya ekspertiz raporunu,
d) İşlem görmüş ürünlerin geçici ihraç eşyasından üretileceğini belgeleyen sözleşme, proforma fatura, fatura gibi belgeleri, inceleyerek, uygun bulması halinde, bunların geçici ihracına izin verir.
2) İzinde, işlem görmüş ürünün geçici ihraç eşyasının işlenmesi sonucu ortaya çıktığının tespitine veya standart değişim sisteminin şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin doğrulanmasına yönelik usul ve yöntemler belirtilir. Bu usul ve yöntemler Ek-67’de yer alan bilgi formunun kullanımını ve kayıtların incelenmesini içerebilir.
3) Standart değişim sistemi de dahil olmak üzere hangi usulle olursa olsun tamir amacıyla ihraç edilmek istenilen eşyanın, tamir edilebilir durumda olduğunun gümrük idarelerine tevsiki gerekir. Rejim, eşyanın teknik performansını geliştirmek için kullanılamaz.
4) Standart değişim sistemi kapsamında hariçte işleme rejiminin uygulanması amacıyla, söz konusu eşyanın ayniyet tespitinde birinci fıkranın (a), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen bilgi ve belgeler incelenir. Ancak, tamirat amaçlı geçici ihracat eşyası yerine ikame ürünlerin ithal edilmesi halinde, bir yenileme işlemi yapıldığı hususunun birinci fıkranın (d) bendinde belirtilen belgelerde yer alması gerekir. Bu yenileme işleminin uygulanmasında, eşyanın ticari nitelik ve teknik kapasitesinin geliştirilmediğinin gümrük idaresince tespit edilmesi gerekir. Bu tespit, tamiratla ilgili sözleşme ve diğer kanıtlayıcı belgelerin, satış veya kira sözleşmelerinin veya geçici ihracat eşyasının incelenmesi suretiyle yapılır.

Örnek 6: Yukarıda (Örnek 5’te) yer alan E firmasının ileri teknoloji gerektiren bilgisayar ve parçalarının bir kısmını hariçte işleme rejimi kapsamında ileri üretim teknikleri uygulanması için Tayvan’a geçici ihraç (çıkış) etmek istediğini varsayalım. İlgili gümrük idaresi, geçici ihracata konu söz konusu eşyayı;
a) Eşya üzerindeki üretici tarafından konan özel işaret ve seri numaralarını,
b) Eşya üzerine tatbik edilmiş mühür veya etiketlerini,
c) Eşyanın numune veya teknik dokümanlarını,
ç) Eşyanın analiz veya ekspertiz raporunu,
d) İşlem görmüş ürünlerin geçici ihraç eşyasından üretileceğini belgeleyen sözleşme, proforma fatura, fatura gibi belgeleri, inceleyerek, uygun bulması halinde, bunların geçici ihracına izin verir. 

Rejimin İşleyişi: İşlem görmüş ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesine yeniden ithal edilmeleri için gereken süre verilen izinde belirtilir. İzin hak sahibinin talebinin uygun bulunması halinde, bu süre uzatılabilir. Faaliyetin verimlilik oranı veya bu oranın belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili Cumhurbaşkanı Kararında belirtilir. 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet, yalnızca işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyanının, izin hak sahibi veya izin hak sahibinin onayı alınmış ve izin koşullarına uyulmuş olmak kaydı ile Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir başka kişi adına ya da hesabına yapılması halinde tanınabilir. Hariçte işleme rejimine ilişkin şartlar veya yükümlülüklerden birine uyulmadığı takdirde, 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulaması yapılmaz. Ancak, bu durumun, söz konusu rejimin doğru işleyişine önemli bir etkisinin olmadığının tespit edilmesi halinde, ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulaması yapılır. 

Örnek 7: Yukarıda (Örnek 6’da) yer alan E firmasına söz konusu eşyalar için verilen hariçte işleme izninde izin süreside (söz konusu eşyaların geri getirilme süresi) belirlenir. E firmasının süre uzatım talebinin uygun bulunması halinde, bu süre uzatılabilir. 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet, yalnızca işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyanının, izin hak sahibi E firması veya E firmasının onayını almış ve izin koşullarına uyulmuş olmak kaydı ile Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir başka kişi adına ya da hesabına yapılması halinde tanınır. Hariçte işleme rejimine ilişkin şartlar veya yükümlülüklerden birine uyulmadığı takdirde, 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulaması yapılmaz.

Rejim Beyanı: Normal usulle hariçte işleme rejimi beyanı ihracat rejimi hükümlerine göre herhangi bir gümrük idaresine yapılabilir. Ticari nitelikte olmayan eşyaya ilişkin işleme faaliyetine dair 408.madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, eşyanın tespitine ilişkin olarak izin belgesinde yer alan ayrıntılı bilgilerin beyannamede de yer alması gerekir.  

– Hariçte işleme rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici ihracı yapılan eşyanın işlendikten sonra ithal edilecek eşyanın bünyesinde kullanılıp kullanılmadığının tespiti hususunda aşağıda belirtildiği şekilde işlem yapılır. Şöyle ki;
1) Hariçte işleme rejimi kapsamında ihraç edilecek eşyanın ithalinde ayniyet tespitinin yapılabilmesi için, ihracatın yapıldığı gümrük idaresince beyannamenin 44 no.lu kutusuna aşağıda belirtilen kodlardan en az bir tanesi yazılır. Bu kotlar: (Kod-1) Numune alınması, (Kod-2) Fotoğrafının eklenmesi ya da ayrıntılı teknik tanımının yapılması, (Kod-3) Ekspertiz raporunun ibrazı, (Kod-4) Laboratuar analizi.
2) İhracatın yapıldığı gümrük idaresince, hariçte işleme rejimi kapsamında ihraç edilecek eşyanın aşağıda belirtilen tedbirlerin alınması suretiyle geçici ihracına izin verilecektir.          
a) Tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşyanın ayniyet tespiti işlemleri 1 seri no.lu Gümrük Genel Tebliğinin (Hariçte İşleme-Geçici İhracat) 3.maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapılacaktır.
b) İşlem görmek üzere geçici ihraç edilen eşyanın ayniyet tespiti yapılırken, numune alınması (Kod-1) veya eşyanın fotoğrafının eklenmesi ya da ayrıntılı teknik tanımının yapılması (Kod-2) veya ekspertiz raporunun ibrazı (Kod-3), bunların mümkün olmaması halinde ise Gümrük Yönetmeliğinin 196.maddesinin altıncı fıkrası hükmü de dikkate alınmak suretiyle eşyanın hangi hatta işlem gördüğüne bakılmaksızın laboratuar tahliline tabi tutulması suretiyle işlem yapılacaktır (Kod-4).
3) İthalatın yapıldığı gümrük idaresince geçici ihracata ilişkin beyannamenin 44 no.lu hanesindeki meşruhat kontrol edilerek bu meşruhata göre idarece memur görevlendirilmesi, teknik inceleme yaptırılması, ekspertiz raporu aranılması, laboratuar tahlili vb. işlemlerin yapılarak ayniyet tespitini müteakiben eşyanın ithaline izin verilecektir.4) Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası sahibi kişiler ile Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliğinde (Sıra No:1) belirtilen kolaylıklardan faydalanma hakkı bulunan tüm yükümlüler tarafından beyan edilen eşyanın, fiziki kontrolü gerektirir özel durumlar hariç olmak üzere, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemesi gerekmektedir.
5) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından beyan edilen eşyanın, fiziki kontrolü gerektirir özel durumlar hariç olmak üzere, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemesi gerekmektedir. 

– Hariçte işlem rejimi kapsamında yurt dışına geçici olarak gönderilen eşyanın kesin satışı veya mülkiyet devri söz konusu olmadığından fatura düzenlenmesine gerek yoktur. Ancak, hariçte işleme rejimi kapsamında geçici ihraç edilen eşyanın çıkış gümrük işlemlerinde, geçici çıkışı yapılan eşyanın; cinsini, miktarını, gümrük işlemlerine esas olacak kıymetini ve ayniyatına ilişkin bilgileri ihtiva eden bedelsiz faturanın düzenlenmesi mümkündür. 

Eşyanın Serbest Dolaşıma Sokulması:
1) Kanunun 141.maddesinin beşinci fıkrası uyarınca belirlenen durumlar ve özel şartlar saklı kalmak koşuluyla, hariçte işleme rejimine tabi eşyanın serbest dolaşıma giriş beyanı serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır.
2) Bu rejim kapsamında işlem görmüş ürünün basitleştirilmiş usulde beyanla serbest dolaşıma sokulmak istenmesi halinde, bu beyan serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Basitleştirilmiş usuller üçgen trafikte de uygulanır.
3) Ticari nitelikte olmayan eşyaya ilişkin işleme faaliyeti ile ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla, Kanunun 71.maddesinin birinci fıkrası uyarınca basitleştirilmiş usullerin uygulanması halinde beyannamenin izni veren gümrük idaresine verilmesi gerekir.
4) Ticari nitelikte olmayan eşyaya ilişkin işleme faaliyetine konu eşyanın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin ise yetkili gümrük idaresine verilmesi gerekir.

Örnek 8: Yukarıda (Örnek 6’da) yer alan E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışı üretim ve işleme faaliyetinden sonra serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 141.maddesinin beşinci fıkrası uyarınca belirlenen durumlar ve özel şartlar saklı kalmak koşuluyla, hariçte işleme rejimine tabi eşyanın serbest dolaşıma giriş beyanı serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Bu rejim kapsamında işlem görmüş ürünün basitleştirilmiş usulde beyanla serbest dolaşıma sokulmak istenmesi halinde, bu beyan serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Basitleştirilmiş usuller üçgen trafikte de uygulanır.

İthalat Vergileri:
1)  135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edilse idi uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır.
2) 1.fıkra uyarınca indirilecek tutarın hesaplanmasında geçici ihracat eşyasının, hariçte işleme rejimine ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki miktar ve niteliği ile işlem görmüş ürünlerin yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde uygulanabilir diğer vergilendirme unsurları dikkate alınır. İşlem görmüş ürünlerin gümrük kıymetinin belirlenmesinde 27.maddenin 1.fıkrasının (b) bendinin (i) alt bendi dikkate alınır. Kıymetin bu şekilde belirlenememesi durumunda, işlem görmüş ürünlerin gümrük kıymeti ile makul bir yöntemle belirlenen işleme masrafları arasındaki fark, geçici ihracat eşyasının kıymetini oluşturur. Bununla birlikte;
a) Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenecek giderler, indirilecek tutarın hesaplanmasında dikkate alınmaz.
b) Hariçte işleme rejimine tabi tutulmadan önce geçici ihracat eşyasının nihai kullanımı nedeniyle indirimli bir orandan serbest dolaşıma girdiği ve bu indirimli oranın tanınması için gerekli koşulların yürürlükte kalmaya devam ettiği hallerde indirilecek tutar, eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında hesaplanan gerçek ithalat vergileri tutarıdır.
3) Geçici ihracat eşyasının, nihai kullanım amacıyla serbest dolaşıma girişi sırasında indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanabildiği hallerde, bu eşyaya en son işleme faaliyetinin gerçekleştiği ülkede de nihai kullanıma uygun işçilik görmesi koşuluyla, söz konusu indirimli veya sıfır vergi oranı uygulanır.
4) İşlem görmüş ürünlerin 15.maddenin 3.fıkrasının (d) veya (e) bentleri çerçevesinde tercihli bir tarife uygulamasından yararlanması ve bu tarifenin geçici ihracat eşyası ile aynı tarife pozisyonundaki eşya için de geçerli olması halinde,1 inci fıkra uyarınca indirilecek tutarın hesaplanmasında dikkate alınacak vergi oranı, söz konusu tercihli tarifenin uygulanabilmesi için gerekli koşullara uygun geçici ihracat eşyasına uygulanması gereken orandır.
5) Birinci fıkra hükümlerine istisna olarak hariçte işleme rejimini müteakip eşyaya serbest dolaşıma giriş rejiminin uygulanacağı durumlar ve buna ilişkin özel şartlar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Söz konusu eşyanın vergilendirilmesinde hariçte işleme rejimi kapsamında yapılan işleme maliyeti esas alınır.
6) İki veya çok taraflı ticaret anlaşmaları çerçevesinde bazı işlem görmüş ürünler için konulmuş veya konulacak olan ithalat vergi muafiyeti içeren hükümler saklıdır.

Örnek 9: Yukarıda (Örnek 6’da) yer alan E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışı üretim ve işleme faaliyetinden sonra serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda; 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat  eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edilse idi uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır. … 

Vergilerin Hesaplanması: Türkiye’deki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla yürürlüğe konulan dış ticaret politikası önlemleri kapsamındaki ek mali yükler ile anti-damping vergileri ve telafi edici vergiler, Kanunun 141.maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde düşümü yapılacak tutarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Atık, artık, kırpıntı, döküntü ve kalıntılardan oluşan ikincil işlem görmüş ürünler düşümü yapılacak tutarın içerisinde yer almış kabul edilir.   

Hariçte İşleme Rejimi Kapsamında Katma Değer Uygulaması:
1) Gümrük Kanunu’nun 141.maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca, hariçte işleme rejimi kapsamında işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma girişinde geçici ihracat eşyasına uygulanacak vergi oranı sıfır ise veya geçici ihraç  eşyasına ilişkin ithalat vergileri işlem görmüş ürüne ilişkin ithalat vergilerinden daha yüksek veya eşit ise işlem görmüş ürünün vergilendirilmesinde; kıymet farkının esas alınması suretiyle ithalat vergileri hesaplanır.
2) Birinci fıkra, ticari nitelikte olmayan eşya hariç olmak üzere, Kanunun tercihli olmayan menşe kuralları çerçevesinde sıfır vergi oranıyla serbest dolaşıma girmiş Türk menşeli olmayan geçici ihraç eşyasına uygulanmaz.
3) Kanunun 24 ila 30.maddeleri, gerekli uyarlamalar yapılarak, geçici ihraç eşyasının dikkate alınmadığı işleme maliyetlerinde uygulanır.
…

Devam Edecek.

Kocaeli, 29.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

GÜMRÜK KIYMET KRİTERLERİ VE TRANSFER FİYATLANDIRMASI

I- Gümrük Kıymeti

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.Maddesine Göre İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti: “1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28’inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır: a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı, …
d) Alıcı ve satıcı arasında bir ilişki bulunmamalı; ilişkinin varlığı durumunda ise, satış bedeli bu maddenin 2 nci fıkrası hükümlerine göre gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir nitelikte olmalıdır.
a) Yukarıdaki fıkra hükümlerini uygulayarak satış bedelinin belirlenmesinde, alıcı ile satıcı arasında bir ilişkinin varlığı, satış bedelinin reddedilmesi için tek başına yeterli bir neden oluşturmaz. Böyle durumlarda, satışa ilişkin koşullar incelenerek, bu ilişkinin fiyatı etkilemediği belirlenirse, satış bedeli kabul edilir. …
c) (b) bendinde sayılan kıymetler, beyan sahibinin girişimi ile ve yalnız kıyaslama amacıyla kullanılır. (b) bendi hükümlerine dayanarak eşyanın satış bedelinin yerini alacak bir kıymet tespit edilemez. …
b) 27’inci maddeye göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez”.

Gümrük Kanunu’nun 27.Maddesine Göre: 1. 24’üncü madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına aşağıdaki ilaveler yapılır;
a) Aşağıdaki unsurların eşyanın fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına dahil edilmemiş, ancak alıcı tarafından üstlenilen bölümü;
i) Satın alma komisyonları dışındaki komisyonlar ve tellâliye,
ii) Gümrük işlemleri sırasında söz konusu eşya ile tek eşya muamelesi gören kapların maliyeti,
iii) İşçilik ve malzeme giderleri dahil ambalaj bedeli;
b) İthal eşyasının üretiminde ve ihraç amacıyla satışında kullanılmak üzere, alıcı tarafından doğrudan veya dolaylı olarak, bedelsiz veya düşük bedelle sağlanan, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olan aşağıda sayılan mal ve hizmetlerin kıymetinden verilecek uygun miktardaki pay;
i) İthal eşyasına katılan malzeme, aksam, parça ve benzerleri,
ii) İthal eşyasının üretimi sırasında kullanılan araç, gereç, kalıp ve benzeri aletler,
iii) İthal eşyasının üretimi sırasında tüketilen maddeler,
iv) İthal eşyasının üretimi için gereken ve Türkiye dışında gerçekleştirilen mühendislik, geliştirme, sanat ve çizim çalışmaları, plan ve taslak hazırlama hizmetleri.
c) Kıymeti belirlenecek eşyanın satış koşulu gereği, alıcının doğrudan veya dolaylı olarak ödemesi gereken, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olan royalti ve lisans ücretleri.
d) İthal eşyasının tekrar satışı veya diğer herhangi bir şekilde elden çıkartılması ya da kullanımı sonucu doğan hâsılanın, doğrudan veya dolaylı olarak satıcıya intikal eden kısmı.

e) 28 inci maddenin (a) bendi hükmü saklı kalmak üzere, ithal eşyası için Türkiye’deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri ile eşyanın giriş liman veya yerine kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan yükleme ve elleçleme giderleri.
2. Bu maddeye göre fiilen ödenen veya ödenecek fiyata yapılacak ilaveler için nesnel ve ölçülebilir veriler esas alınır.
3. Gümrük kıymetinin belirlenmesinde, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata bu maddede (27.maddede) öngörülenler dışında hiçbir ilave yapılamaz. … 

Gümrük Kanunun 24.Maddesi Hükümlerine Göre Belirlenemeyen Gümrük Kıymeti; Kanun’un 25.maddesinde belirtilen diğer yöntemlerin sırasıyla uygulanması suretiyle belirlenir. 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, Kanun’un 26.maddesinde belirtilen hükümlere göre belirlenir. Kanun’un 24, 25 ve 26.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti ise, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT)’ın VII’inci Maddesi, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma, Bu Anlaşmaya göre oluşturulan Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi’nin Kararları, Gümrük Kıymeti Yorum Notları, Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği’nin eşyanın gümrük kıymetine ilişkin diğer hükümleri ile bu hükümlere uygun prensip ve yöntemlerle ve Türkiye’deki mevcut veriler esas alınarak belirlenir.

II- Transfer Fiyatlandırması 

1) 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.Maddesinde Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Tanımlanmış Olup, Buna Göre: (1) Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.  …

(3) Emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder.  …

(4) Kurumlar, ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri, aşağıdaki yöntemlerden işlemin mahiyetine en uygun olanını kullanarak tespit eder:

a) Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi: Bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade eder.

b) Maliyet artı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder.

c) Yeniden satış fiyatı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade eder.

ç) Emsallere uygun fiyata yukarıdaki yöntemlerden herhangi birisi ile ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemlerin mahiyetine uygun olarak kendi belirleyeceği diğer yöntemleri kullanabilir.

 (5) İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanacak fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemler, mükellefin talebi üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığı ile anlaşılarak belirlenebilir. Bu şekilde belirlenen yöntem, üç yılı aşmamak üzere anlaşmada tespit edilen süre ve şartlar dahilinde kesinlik taşır.  …

2) Mevzuata Uygun (Grup İçi Hizmet ve Mal Alımının) Transfer Fiyatlandırmasının Özellikleri:

Türkiye/Türkiye’de yapılan transfer fiyatlandırması düzenlemeleri açısından aşağıdaki belirtilen hususların dikkate alınması gerekir. Bu Hususlar:

1• Hizmetin gerçekten verilmiş (malın satılmış/teslim edilmiş) olup olmadığı.

2• Alıcı şirketin hizmete (ilgili mala) ihtiyacı olup olmadığı.

3• Bu hizmetlerin (malın) fiyatının emsallerine uygun olup olmadığı.

Bu şartları taşıyan bir alış veriş/ mal veya hizmet ithalatı; mevzuat açısından her hangi bir probleme, her hangi bir matrah eksikliğine sebep olmamaktadır.

III- Satıcı Tarafından Alıcıya Yapılan Bir İndirimin İthal Edilen Eşyanın (İthal Eşyasının) Gümrük Kıymetine Katılmaması İçin Gereken Şartlar 

Bir indirimin ithalattan önce yapılmış olması, ilgili vesikalarla veya satış sözleşmesiyle bunun yine ithalattan önce yapıldığının ispatlanması,  

– Yapılan indirimin ticarette mutat kabul edilen oranlar içinde olmalıdır.  

– Yapılan indirim, aynı miktarda mal alan bütün alıcılara uygulanmalıdır. 

– İndirim alıcı ile satıcı arasındaki özel ilişkilerden ve herhangi bir muvazaalı işlemden kaynaklanmamalıdır.  

– Yapılan indirim, ticari uygulamalar çerçevesinde oluşan mutat oranlarda ve satıcının bulunduğu ülkede benzeri ticari işlemlerde uygulanan oranlarda veya bu oranlara yakın olmalıdır.

IV- …………….   Ticaret A. Ş.’nin Eşya İthalatı  

Ülkemiz de dâhil olmak üzere Dünya Ticaret Örgütü’ne üye 150 den fazla ülke, GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması)’ın VII. maddesinin uygulanmasına ilişkin anlaşma (GATT Kıymet Anlaşması) hükümleri çerçevesinde ithal eşyasının gümrük kıymetini belirler. Buna göre gümrük kıymeti belirlenirken uygulanacak ilk ve temel yöntem “satış bedeli” yöntemidir. İlişkili şirketler arasındaki satışta; “satışa ilişkin koşullar” incelenerek, bu ilişkinin fiyatı etkilemediğinin belirlendiği durumlarda satış bedeli kabul edilir. Dünya Ticaret Örgütü’ne üye ülkelerin çoğu ile birlikte Ülkemizde GATT Kıymet Anlaşması’nın bu hükümlerini kendi mevzuatına almış olup, Türk gümrük mevzuatı da, genel itibariyle, GATT kıymet anlaşmasının bu hükümlerini yansıtmaktadır.

Firmamız ……….. Ticaret A. Ş. ile ihracatçı ……………….. Firması arasında ilişki vardır fakat, bu ilişki ticarete konu olan eşyanın fiyatını etkilememektedir. Yine, Firmamız ………….Ticaret A. Ş. ile ihracatçı ……………… Firması arasında 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.maddesi gereği “Emsallere Uygunluk İlkesi”ne göre hazırlanmış transfer fiyatlandırması sözleşmesi mevcut olup, ……….. Firmasının uyguladığı temel transfer fiyatlandırması yöntemi “Satışlara Dayalı Hedef Gelir Yöntemidir (Tros-Target Return On sales Methd)”dur. Bu yöntem yaklaşık 15 yıldır tüm ………..X Grubu firmalarında kullanılmaktadır.

Firmamızca ithal edilen eşyaların alış fiyatları; İhracatçı ………….. Firması ile Firmamız ………..Ticaret A. Ş.’de dahil dünya çapındaki tüm ithalatçı firmalar arasında uygulanan standartlaştırılmış merkezi sabit brüt liste fiyatları (GLP’ler) üzerinden indirimler uygulanarak belirlenmekte ve en son İhracatçı…………. Firması tarafından Dünya çapındaki alıcı ülkelerin ve alıcı firmaların (satış yaptığı, aralarında hukuki ilişki bulunmayan, ilişkisiz olduğu üçüncü ülkeler ve üçüncü firmalarda dahil) tümüne, tamamına ülke bazında % 3’den aşağı olmamak üzere Genel İndirim sağlanmaktadır. Bu uygulama ve indirimler Dünyadaki tüm …….X Grup Firmaları için aynı şekilde yapılmakta ve uygulanmaktadır. 

V- Sonuç Olarak

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.Maddesine Göre İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti; eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28’inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Firmamızın ithal ettiği eşyaların satış bedeli, gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir niteliktedir.

İhracatçı ………… Firması ile Firmamız ……………Ticaret A. Ş. arasında alıcı – satıcı ilişkisi vardır ve bu ilişki iki firma arasındaki ticarete konu olan eşyaların fiyatını etkilememektedir. 

İhracatçı/Satıcı ………………  Firması, sattığı ürünlerin fiyatını; Dünya çapındaki tüm alıcı/ithalatçı firmalara uyguladığı standartlaştırılmış merkezi sabit brüt liste fiyatları (GLP’ler) üzerinden indirimler uygulanarak belirlenmektedir. En son İhracatçı ……………..Firması tarafından, Dünya çapındaki alıcı ülkelerin tümüne, ülke bazında % 3’den aşağı olmamak üzere Genel İndirimler sağlanmaktadır. Bu uygulama ve indirimler, ilişkili olduğu Dünyadaki tüm ……….X Grup Firmaları ile birlikte, aralarında ilişkili bulunmayan, mal/eşya ve hizmet satışı yaptığı diğer ‘üçüncü’ ülke ve müşterilere, üçüncü firmalar için de aynı şekilde indirimler yapılmakta ve uygulanmaktadır.

Firmamız ………….  Ticaret A. Ş.’de bu indirimlerden faydalanarak ithalatlarını gerçekleştirmiştir. İhracatçı/Satıcı ………….. Firması, Dünya çapındaki tüm müşterilerine bu genel indirimleri yapmakta olup, söz konusu indirim, sadece Firmamıza ve Türkiye’ye özgü, bize ve Türkiye’ye yapılan özel bir indirim olmayıp, yukarıda da belirtildiği üzere İhracatçı ………….. Firmasının ilişkili olduğu firmalarda dahil dünyadaki tüm satış yaptığı ülke ve firmalara yaptığı, % 3’den aşağı olmayan genel bir indirimdir. Bu nedenle, söz konusu (en son yapılan % 3’lük) indirim, Gümrük kıymetine girmeyen, gümrük kıymetine katılmayan ve ithal eşyasının kıymetini ve gümrük kıymetini etkilemeyen bir unsurdur.

Kocaeli, 20.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Götürü Teminatın Para Cezalarını Kapsayıp Kapsamayacağı

TEMİNAT UYGULANMASINA İLİŞKİN HUKUKİ DAYANAKLAR  

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun  

– Amme alacağını vâdesinde ödemiyenlere  “15” gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.  

– Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur. Ayrıca, borçlunun 114″üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.

– Borcunu vâdesinde ödemiyenlere ait malları elinde bulunduran üçüncü şahıslardan bu malları 7 gün içinde bildirmeleri istenir.”  

– “Karşılığında teminat gösterilmiş bulunan âmme alacağı vâdesinde ödenmediği takdirde, borcun  “15” gün içinde ödenmesi, aksi halde teminatın paraya çevrileceği veya diğer şekillerde cebren tahsile devam olunacağı borçluya bildirilir. “15” gün içinde borç ödenmediği takdirde teminat bu kanun hükümlerine göre paraya çevrilerek âmme alacağı tahsil edilir.”

Anayasa Mahkemesi Esas: 2013/2420 (Başvuru No) Karar: —Karar Günü: 14.01.2014 Resmi Gazete Tarihi: 29.01.2014, Resmi Gazete Sayısı: 28897 kararında; “   6183 sayılı Kanun’un 1.maddesine göre kamu alacakları, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine ait vergi, resim, harç, mahkeme masrafı, vergi cezası, para cezası, gecikme zammı ve gecikme faizi gibi alacaklardır. 6183 sayılı Kanun’un esası, vergiler başta olmak üzere kamu alacağını güvence altına almak ve ödenmediği takdirde kamu alacağını zora dayanarak, Devlet gücü ve memurları eliyle tahsil etmektir.” Şeklinde kamu alacağını tanımlamıştır.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

GÜMRÜK KANUNUNA GÖRE TEMİNAT

– 1. Gümrük mevzuatı uyarınca, gümrük vergilerinin ve diğer amme alacaklarının ödenmesini sağlamak üzere bir teminat verilmesi gereken hâllerde, bu teminat söz konusu vergiler ve diğer amme alacakları tutarı kadar yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verilir.
2. Gümrük idareleri, teminat vermesi istenen kişinin yerine başka bir kişinin de teminat vermesini kabul edebilir.
3. Genel ve katma bütçeye dahil kamu kuruluşlarının, belediyelerin, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi kuruluşlarının ve Türkiye’deki yabancı misyon şeflerinin verecekleri garanti mektuplarını teminat olarak kabule Ticaret Bakanlığı yetkilidir.
4. Teminat aranmayacak ve kısmi teminat uygulanacak halleri belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.

– 202 nci maddenin 1 inci veya 3 üncü fıkrasında belirtilen kişilerin talebi üzerine, gümrük idareleri, bir gümrük yükümlülüğünü gerektiren veya gerektirebilecek iki veya daha fazla işlemi kapsamak üzere toplu teminat verilmesine izin verirler.

– 1. 202 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen teminat tutarı, teminata konu gümrük vergileri tutarının kesin olarak tespiti halinde bu miktar, diğer hallerde ise tahakkuk edilen veya edilebilecek gümrük vergilerinin en yüksek tutarı esas alınarak belirlenir.
Zaman içinde değişkenlik gösteren gümrük vergileri için verilen toplu teminat tutarları, söz konusu gümrük vergilerini her zaman karşılayabilecek biçimde belirlenir.
2. Götürü teminat alınmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 

– Gümrük vergileri için kabul edilecek teminatlar ile bunların değerlendirilmesi 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine tabidir. Yabancı paraların T.C. Merkez Bankası efektif alış kuru üzerinden hesaplanan değeri üzerinden teminat olarak kabulüne Ticaret Bakanlığı yetkilidir.

– 1. Nakdî teminat dışında, bu Kanuna göre;
a) Tahakkuk ettirilip tahsili gereken gümrük vergileri için verilen teminatın kabulü,
b) Bir şartlı muafiyet düzenlemesine tabi tutulan eşyaya ilişkin gümrük yükümlülüğü doğması halinde, şartlı muafiyete ilişkin beyannamenin tescili,
tarihinden başlamak üzere, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51.maddesine göre tespit edilen gecikme zammı tahsil edilir.
2. Bir şartlı muafiyet düzenlemesi kapsamında eşya için indirimli teminattan faydalanılması durumunda birinci fıkrada belirtilen gecikme zammı, teminatın nakit verilen kısmı dışında kalan kısım ile teminat verilmeyen kısmın tümü için uygulanır.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

GÜMRÜK YÖNETMELİĞİ HÜKÜMLERİNE GÖRE TEMİNAT   

Toplu Ve Götürü Teminat

– (1) Toplu teminat sisteminde, bir kişinin bir gümrük idaresine her türlü gümrük işlemlerine ilişkin vermiş olduğu teminat, o kişinin o gümrük idaresindeki transit rejimi hariç bütün gümrük işlemleri için kullanılır.
(2) Takip edilebilir olması halinde söz konusu teminat diğer gümrük idarelerinde de geçerlidir.
(3) Toplu teminatın takibi, Ticaret Bakanlığı’nca belirlenen usullere uygun olarak elektronik ortamda kayda alınan veriler üzerinden yapılır.
(4) Götürü teminat sisteminde ise, gümrük yükümlülüğü gerektiren veya gerektirebilecek birden fazla işlem için Bakanlıkça belirlenecek şartları taşıyanların talebi üzerine, gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan her biri için ayrı ayrı teminat verilmesi yerine, transit rejimi hariç tüm işlemleri kapsayacak bir teminat verilebilir.
(5) Götürü teminat uygulamasından; a) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına veya onaylanmış kişi statü belgesine sahip yükümlüler, b) 527.madde uyarınca antrepo işleticileri,
yararlanabilir.
(6) Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin kamu alacakları hariç, eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir.
(7) Götürü teminat sisteminden yararlanabilme koşulları ve sistemin işleyişine ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı’nca belirlenir. 

Götürü Teminat Tutarı

– 1) Götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilecek teminat tutarı bir önceki yılda gümrük işlemleri nedeniyle teminat konusu olan toplam değerin % 10’udur. Ancak;
a) Teminatın dahilde işleme rejimi kapsamındaki eşyayı da içermesi halinde 250.000 Avro, dahilde işleme rejimi dışındaki gümrük işlemlerini kapsaması halinde ise 75.000 Avro’ dan az olamaz.
b) Teminatın 2.000.000 Avro’yu aşmayan tutarda verilmesi mümkündür.
2) Teminat, bu miktarlar karşılığı Türk Lirası olarak da verilebilir.
3) Götürü teminat tutarı, yıllık olarak Ticaret Bakanlığı’nca belirlenir.
5) Antrepo işleticilerince verilecek götürü teminat ve yaygın götürü teminat tutarı, 527’inci maddeye göre belirlenir.           

Teminatın Kabulü 

1) Gümrük işlemleri dolayısıyla, vergilerin teminatı olarak kabul edilebilecek teminat mektupları, idareye ibraz olunduktan sonra, ait oldukları tahakkuku yapılmış vergiler tutarını karşılayıp karşılamadıkları incelenir ve teminat mektupları Ek-77’de yer alan örneğe uygun görüldüğü takdirde kabul edilir. Götürü teminat sisteminden yararlanmak için ibraz edilmiş teminat mektupları ise 494.madde uyarınca belirlenecek teminat tutarını karşılamaları ve Ek-77/A’da yer alan örneğe uygun görülmeleri; toplu teminat sisteminden yararlanmak için ibraz edilmiş teminat mektupları ise Ek-77/B’de yer alan örneğe uygun görülmeleri durumunda kabul edilir.
2) Elektronik imza ile oluşturulan, gümrük idarelerince kabul edilecek elektronik teminat mektuplarının işleme alınmasına ilişkin standartları, formatı ve kuralları belirlemeye Bakanlık yetkilidir.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

3) Teminat mektuplarının kâğıt olarak düzenlenmesi halinde bu teminat mektupları ayniyet alındısı karşılığında Bakanlık adına ilgili muhasebe birimine teslim edilir.
4) Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler ile dövizin kabulü birinci fıkra hükmüne tabidir.
5) Garanti mektupları, ilgili gümrük idaresinde muhafaza edilir.

GÜMRÜK İŞLEMLERİNİN KOLAYLAŞTIRILMASI YÖNETMELİĞİNE GÖRE GÖTÜRÜ TEMİNAT  

– “ Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin kamu alacakları hariç, eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir.”

 – “(1) 32 ilâ 43 üncü maddeler kapsamında götürü teminat uygulamasından yararlanan sertifika sahibi kişilerce, indirimli veya sıfır oranında vergi uygulaması ile muafiyet hükümlerinin uygulanmasına ilişkin belge eksikliği nedeniyle eksik beyan usulünden yararlanılmak istenilmesi durumunda, vergi tahakkuku beyana göre indirimli veya sıfır oranında vergi uygulaması ile muafiyet hükümlerine göre yapılır.
(2) 32 ilâ 43 üncü maddeler kapsamında götürü teminat uygulamasından yararlanılmadığı durumlarda, bu uygulamadan yararlanmak istemeyen ya da götürü teminat uygulamasından yararlanma hakkı bulunmayan sertifika sahiplerince, indirimli veya sıfır oranında vergi ile muafiyet hükümlerinin uygulanmasına ilişkin  belge eksikliği nedeniyle eksik beyan usulü için normal oranların uygulanması sonucu bulunacak miktar ile indirimli veya sıfır oranında vergi ile muafiyet hükümlerinin uygulanması sonucu bulunacak miktar arasındaki fark için gümrük idarelerince teminat istenir. Söz konusu eksik belgelerin faks veya fotokopisinin  uyarınca eksik beyan uygulamasından yararlanan kişilerce eksik belgelerin süresi içinde gümrük idaresine ibrazı halinde teminat aranmayıp beyana göre işlem yapılır.
(3) Bir ve ikinci fıkralar sunulmaması veya 24.maddenin beşinci fıkrasının uygulandığı durumlarda Ek-9’da yer alan eksik belge tamamlama formu ibraz edilerek eksik belgelerin tamamlandığına ilişkin bildirimde bulunulmaması halinde, cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla, normal oranların uygulanması sonucu tahakkuk ettirilen ithalat vergilerine göre eksik ödenen vergiler ile Kanunun 207.maddesinin birinci  fıkrasının (a) bendi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenen gecikme zammının yükümlüye tebliğ edildiği tarihi takip eden on beş gün içinde ödenmesi zorunludur. Aksi takdirde, alınması gereken vergiler ve gecikme zammı ile ceza tutarı varsa yükümlünün teminatından çözülerek irada kaydedilir, yoksa 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 55 ve bulunması halinde 56.maddeleri uyarınca tahsil işlemlerine başlanır.”

Götürü Teminat Uygulaması Ve Kapsamı

1) Götürü teminat uygulaması, eşyanın gümrük vergilerinin teminata bağlanmasını gerektiren gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulduğu durumlarda, bu uygulamadan yararlanacak kişi için belirlenmiş tutardaki teminatın, her işlem için ayrı ayrı teminat verilmeksizin, teminata bağlanması gereken tutardan bağımsız olarak ve herhangi bir düşüm yapılmaksızın bir yıl süreyle kullanılabilmesini ifade eder.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

3) Götürü teminat uygulamasının kapsamı sertifika sahibinin talebine bağlı olarak aşağıdaki (a) veya (b) bentlerine göre belirlenir.

a) Dâhilde işleme rejimi dâhil, bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergileri ya da,
b) Dâhilde işleme rejimi dışında bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergileri.

Götürü Teminat Uygulamasından Yararlanılabilecek Durumlar 

Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin kamu alacakları hariç, eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir.

Kabul Olunabilecek Teminat 

MADDE 34 – (1) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibi tarafından verilecek, teminat mektubu vermeye yetkili bankalar veya özel finans kurumları tarafından verilen ve Ek-19’da yer alan örneğe uygun olan süresiz teminat mektupları teminat olarak kabul olunur.

Teminat Tutarının Belirlenmesi

1) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibi tarafından verilmesi gereken teminat tutarı;

a) Götürü teminat yetkisi başvurusu sahibinin, sertifikanın düzenlenmesine ilişkin 13’üncümaddenin üçüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen bildirimin yapıldığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde gerçekleştirdiği gümrük işlemlerine ilişkin olarak teminata konu olan gümrük vergilerinin toplam kıymetinin yüzde onu (% 10) olarak,

b) Götürü teminat yetkisinin güncellenmesi veya kapsamının değiştirilmesine ilişkin başvurunun ilgili bölge müdürlüğünün genel evrak kaydına alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde götürü teminat yetkisi sahibinin gerçekleştirdiği gümrük işlemlerine ilişkin olarak teminata konu olan gümrük vergilerinin toplam kıymetinin yüzde onu (% 10) olarak, belirlenir. maddede belirtilen kapsam değişikliğine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu tutarların bir yıllık geçerlilik süresi içerisinde yeniden hesaplanması talep edilemez.

2) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibi için birinci fıkraya göre hesaplanacak teminat tutarı,
a) Dâhilde işleme rejimi dâhil, bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergilerini kapsaması durumunda iki yüz elli bin (250.000) Avro’dan,
b) Dâhilde işleme rejimi dışında bu Yönetmeliğin götürü teminat hükümlerinin uygulanabileceği eşyaya ilişkin gümrük vergilerini kapsaması durumunda yetmiş beş (75.000) bin Avro’dan,
az olamaz.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

3) Götürü teminat uygulamasından yararlanmak isteyen sertifika sahibinden, birinci fıkraya göre hesaplanan tutar daha yüksek olsa bile, iki milyon Avro tutarında azami teminat verilmesi istenebilir.  …
5) Teminatın Türk lirası cinsinden verilmesi halinde, verilmesi gereken teminatın iki ve üçüncü fıkralardaki değerleri karşılayıp karşılamadığının hesaplanmasında hesaplamanın yapıldığı tarihte geçerli olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru esas alınır.
6) Verilmesi gereken teminat tutarının ve verilmiş olan teminatların bu maddede belirtilen değerleri karşılayıp karşılamadığının hesaplanmasında hesaplamanın yapıldığı ayın ilk gününde geçerli olan TCMB döviz alış kuru esas alınır.

Teminat Mektuplarının İbrazı

1) Götürü teminat uygulamasından yararlanma hakkı başvurularında;
a) Götürü teminat yetkisine ilişkin başvuruda bulunulan ilgili bölge müdürlüğünce, 35 incimadde uyarınca verilmesi gereken teminat tutarı hesaplanarak, duruma göre götürü teminat uygulamasına ilişkin başvurunun genel evrak kaydına alınmasını takiben veya sertifika başvurusuyla birlikte ilk kez götürü teminat uygulamasından faydalanmak için başvuruda bulunuluyor ise 13 üncümaddenin üçüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen bildirimi takiben on iş günü içinde başvuru sahibine yazılı olarak ve elektronik posta yoluyla bildirimde bulunulur.
b) Başvuru sahibine bildirilen tutardaki teminat mektubu bildirimin yapıldığı tarihi müteakip en geç otuz (30) iş günü içinde ibraz edilir. Bu süre içinde kendilerine bildirilen tutardaki teminat mektubu veya mektuplarını ibraz etmeyen kişilerin götürü teminat yetkisi için başvuruları reddedilir. Bundan sonra yapılacak götürü teminat uygulamasına ilişkin başvurular yeni bir başvuru gibi değerlendirilir.
c) 35 inci maddeye göre belirlenen tutardaki teminat mektubu veya mektuplarının (b) bendinde belirtilen süre içinde ibrazını müteakip götürü teminat yetkisi için başvuru ilgili bölge müdürlüğünce, teminat mektuplarının genel evrak kaydına alınmasını takiben en geç on iş günü içerisinde sonuçlandırılır.
2) Götürü teminat yetkisinin güncellenmesi, kapsamının değiştirilmesi başvurularında teminat mektuplarının ibrazına ilişkin işlemler 39 uncu madde hükümleri uyarınca yapılır.
3) Sertifika başvurusuyla birlikte ilk kez götürü teminat uygulamasından faydalanmak için başvuruda bulunulduğu durumlarda, birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen teminat mektubunun aynı fıkranın (b) bendinde belirtilen süre içerisinde ibraz edilmemiş olması halinde, sertifika götürü teminat yetkisini kapsamayacak şekilde düzenlenir. Bundan sonra sertifika kapsamına götürü teminat yetkisinin eklenmesinin istenilmesi halinde, 18 inci maddenin beşinci fıkrası uyarınca yeniden başvuruda bulunulması gerekir.

Götürü Teminat Yetkisinin Geçerlilik Süresi 

1) Götürü teminat yetkisinin geçerlilik süresi bir yıldır.
2) Geçerlilik süresinin başlangıcı götürü teminat yetkisinin tanınması, güncellenmesi veya teminatın değiştirilmesine ilişkin işlemlerin ilgili bölge müdürlüğü tarafından tamamlandığı tarihten sonraki ilk iş günüdür.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

Teminatın Yenilenmesi Ve Değiştirilmesi 

1) Götürü teminat yetkisini haiz sertifika sahibinin ticaret unvanının değişmesi nedeniyle sertifikada 17.madde uyarınca değişiklik yapılması durumunda teminat yenilenir.

2) Sertifika sahibinin talep etmesi ve ilgili bölge müdürlüğünce uygun bulunması halinde, daha önce verilen teminat kısmen veya tamamen başka bir teminatla değiştirilebilir.

Kamu Alacağının Süresi İçinde Ödenmemesi

1) Götürü teminat kapsamındaki gümrük işlemlerinden doğan kesinleşmiş kamu alacağının süresi içinde ödenmemesi durumunda, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun cebren tahsile ilişkin hükümleri uyarınca işlem yapılır.
2) Hakkında birinci fıkra uyarınca işlem yapılan sertifika sahibi hakkında 154 üncü maddenin altıncı fıkrası uyarınca işlem yapılmasını teminen sertifikanın düzenlendiği bölge müdürlüğüne derhal bildirimde bulunulur.

Götürü Teminat Yetkisinin Askıya Alınması 

1) Götürü teminat yetkisini haiz sertifika sahibince; 39.maddenin yedinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 38.maddede belirtilen geçerlilik süresinin bitiminde, 39.maddede düzenlenen güncelleme işleminin tamamlanmamış olması durumunda götürü teminat yetkisi askıya alınır.
2) Götürü teminat yetkisini haiz sertifika sahibinin ticaret unvanının değişmesi nedeniyle sertifikasında değişiklik yapılması için 17.madde uyarınca talepte bulunulmasına rağmen 40.maddede belirtilen yenileme işleminin yapılmaması durumunda 17.maddede belirtilen işlemler tamamlanır ancak götürü teminat yetkisi yeni unvana göre düzenlenmiş en az aynı tutardaki teminat mektubu ibraz edilinceye kadar askıya alınır.
3) 41.maddenin birinci fıkrasında belirtilen ihlalin 154.maddenin altıncı fıkrası uyarınca yapılan askıya alma işleminin sona erdirilmesini takip eden üç yıl içerisinde ikinci kez tekrarı halinde; kişinin götürü teminat yetkisi, kesinleşmiş gümrük vergisi ve/veya ceza borcunun ödenmesini müteakip iki yıl süreyle askıya alınır.
4) 41.maddenin birinci fıkrasında belirtilen ihlalin 154.maddenin altıncı fıkrası uyarınca yapılan askıya alma işleminin sona erdirilmesini takip eden üç yıldan daha fazla süre içerisinde tekrarı halinde, kişi birinci kez ihlalde bulunmuş sayılarak 41.maddenin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.
5) Verilen teminatın herhangi bir nedenle geçerliliğini kaybetmesi halinde, yeni bir teminat ile değiştirilinceye kadar götürü teminat yetkisi askıya alınır.
6) 31.madde uyarınca kısmi teminat uygulamasından yararlanma yetkisi askıya alınan sertifika sahibinin 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat yetkisi de askıya alınır.
7) Götürü teminattan yararlanma hakkı askıya alınan kişinin götürü teminat sisteminden yararlanmak için vermiş olduğu teminat mektupları iade edilmez ve askıya alma süresi içinde teminata bağlanması gereken tüm gümrük vergileri tutarı teminata bağlanır.
8) Üçüncü ve dördüncü fıkraların uygulanmasında, 41.maddede belirtilen ihlalin birden fazla kez gerçekleştirildiğinin tek seferde tespit edilmesi veya bu maddede belirtilen askıya alma işlemleri başlatılamadan 41.maddede belirtilen ihlalin tekrar gerçekleştirildiğinin tespit edilmesi halinde, bu ihlaller tek ihlal olarak kabul edilir.

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

Götürü Teminat Yetkisinin Geri Alınması

1) Sertifika sahibinin 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat uygulamasından yararlanmaktan vazgeçmesi durumunda götürü teminat yetkisi geri alınır.
2) Götürü teminat sisteminden yararlanma hakkı geri alınan kişinin, götürü teminat kapsamındaki tüm gümrük vergileri tutarının teminata bağlanmasının ardından, götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilen teminat iade edilir.
3) Birinci fıkra uyarınca geri alınan götürü teminat sisteminden yararlanma hakkının, sertifika kapsamında yeniden istenilmesi halinde 18.maddenin beşinci fıkrası uyarınca başvuruda bulunulması gerekir.  …
5) 123.maddenin dördüncü fıkrasının uygulandığı ve birinci fıkra uyarınca 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat uygulamasından yararlanmaktan vazgeçildiği durumda, teminat 123.madde uyarınca yeni bir teminat ibraz edilinceye kadar iade edilmez. Yalnızca 32.maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki götürü teminat yetkisinin geri alınması durumunda izinli alıcı yetkisi veya ithalatta yerinde gümrükleme izni kapsamında yapılan işlemlere ilişkin olarak 98 inci veya 123.madde uyarınca teminata bağlanan gümrük vergileri için ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

4458 sayılı Gümrük Kanununun 197.maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “Gümrük vergileri, tahakkukundan hemen sonra (Metinden çıkarılan ibare: 6455 sa.ka.6-28.03.2013) (…) yükümlüye tebliğ edilir.” Şeklindeki amir hüküm uyarınca, her beyanname muhteviyatı eşya için ayrı tahakkuk işlemi yapılarak, ilgilisine tebliğ edilmesi yasal zorunluluk olup, gümrük vergileri için öngörülen bu kuralın, eş değeri cezalar için Gümrük kanununun 232 maddesinin birinci fıkrasında,. “Bu Kısmın İkinci Bölüm hükümlerine göre gümrük vergileri ile birlikte alınması gereken para cezaları bu vergiler ile aynı zamanda karara bağlanarak tebliğ edilir ve aynı zamanda ödenir.” Hükümlerinin sorulan işlemler (Cezalar) açısından da kabul edilmesi gerektiği açıktır.

Dahilde işleme izin belgesi kapsamında gerçekleştirilen ithalatlarda; tahakkuk ettirilen gümrük vergileri ve dış ticaret önlemi olan damping vergisinin teminata bağlanarak ertelenmesi şeklindeki uygulanması gereken işlemin, geçici olarak ithal edilen eşyanın tekrar yurt dışı edilmesi şartının gerçekleştirilmesi koşuluna bağlanmış olan bir teşvik tedbiri olduğu açıktır.      

Bu şekilde, geçici olarak ithal edilen eşyaya ait olup, giriş esnasında, tahakkuk ettirilen vergiler için alınan teminatlar, ihracatın gerçekleştirilip taahhüdün yerine getirilmesiyle, taahhüt hesabı kapatılarak iade edilmek suretiyle, şartlı muafiyet sistemi sona erdirilmiş olmaktadır. İlgili ihracatın gerçekleşmemesi halinde ise, gümrük vergileri kesinleşmiş olduğundan teminattan irat kaydedilmektedir.

Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle eşyanın dahilde işleme rejimi kapsamında teminata bağlanması gerekirken, GTİP kayması gibi herhangi bir nedenlerle teminatın eksik yatırılmış olması halinde, ihracatın gerçekleştirilip taahhüdün yerine getirilmesiyle, taahhüt hesabı kapatılarak iade edilmek suretiyle, şartlı muafiyet sistemi sona erdirilmiş olacağından, herhangi bir vergiden ya da cezadan söz etmek mümkün olmayacaktır.

Bir önceki 06.09.2022 tarihli bilgi notunda damping vergisinde ceza olmadığı da ortaya konulduğundan, teminata bağlanması gereken bir cezadan söz etmek de mümkün değildir.

Götürü teminatın gümrük idarelerince alınacak para cezalarında da uygulanacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumda cari işlem açısından ihracatın engellenmemesi için başka bir teminat verilebileceği değerlendirilmektedir.

Bilgilerine rica olunur.

Ankara, 19.12.2025

                     Kerim ÇOBAN                                                                Sefa YAYLA
                                  (Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi)                   (Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi)

Çözüm Denetim Gümrük ve Ticaret Danışmanlık A.Ş.
Üsküp Caddesi No:16/24 Çankaya/ANKARA
Tel: Kerim ÇOBAN 0505 5198841, Tel: Sefa YAYLA 0530 4602418
kerim.çoban@cozumdenetim.net
sefayayla@cozümdenetim.net

Geçici İthalat Rejimi Kapsamında İthal Edilen Eşyada Değişiklikler Yapılabilir Mi?

Soru: Geçici İthalat Rejimi kapsamında Türkiye’ye geçici olarak ithal edilen eşya (Makine, araç ve Gereçler, vb.) için ne tür değişiklikler veya tamirat, tadilat yapılabilir mi? Tamirat, tadilat yapılırsa bunun mevzuatı, dayanakları nedir?

Cevap:  

Geçici İthalat Rejimi: Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına imkân sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.  

– Geçici ithaline izin verilen eşya, rejim altında kaldığı süre içinde giriş ayniyetine ve tahsis amacına uygun olarak tahsis edildiği yerde kullanılmak zorundadır. Rejim kapsamındaki eşya, giriş ayniyetini korumaya yönelik olağan bakım faaliyetleri dışında başka bir işleme tabi tutulamaz.  

Üretim Araçları ve Parçaları:

1) Tamir veya siparişe konu üretim araçları veya bunların parçalarına, tamir veya teslim süresi boyunca kullanılmak ve tamirci veya tedarikçi tarafından bedelsiz olarak gönderilmek kaydıyla tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimi uygulanır.
2) Birinci fıkrada belirtilen eşyanın geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre altı (6) aydır.

Yedek Parça, Aksesuar Ve Ekipmanlar: İthalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithaline izin verilen eşyanın yenilenmesi, ayarı ve muhafazasına yönelik tamir ve bakım için gerekli olan yedek parça, aksesuar ve ekipmanlara, geçici ithalat izni verilir. 

– Geçici ithal edilen eşyanın yurt dışı edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması için dış ticaret mevzuatı ya da sair mevzuat gereğince ibraz edilmesi gereken uygunluk belgesi , kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi, tahlil raporu gibi belgelerin alınması veya buna ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi gerekir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 1 / 4

– Kanunun 131 ve 132.maddeleri uyarınca Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen kısmi muafiyetten yararlandırılmayacak eşya, tam muafiyetten de yararlandırılmaz. 

– Türkiye’ye ithali yasak olan eşya, tüketilebilir nitelikteki eşya, ayniyet tespitinin yapılması mümkün olmayan eşya ile ülke ekonomisine zarar verebileceği Bakanlıkça belirlenecek eşya, ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminden yararlandırılmaz. 

Geçici İthal Eşyası İçin İzin Hak Sahibi Tarafından Yapılamayacak İşlemler: Geçici ithalat rejimi kapsamındaki eşya kiralanamaz, ödünç verilemez, bir başkasının kullanımına bırakılamaz, devredilemez ve satılamaz.

– İthal vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminin uygulanabileceği durumlar ve özel şartlar Cumhurbaşkanınca tespit edilir.

– Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16, 2013/6 ve 2017/20 sayılı  Genelgeleri kapsamında, (8/4/2015 Tarihli ve 2015/7511 Sayılı Kararnamenin Eki Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar eki “Vadeli İthalatında KKDF Kesintisi Oranı % 0 ‘Sıfır’ Olarak Belirlenen Mallar Listesi”nde – ‘Liste 1’de belirtilen GTİP’ler hariç) KKDF tahakkuk ve tahsili, ayrıca hesaplanan KKDF tutarı üzerinden varsa ÖTV ile bunlara (KKDF + ÖTV tutarına) tekabül eden KDV’nin tahsili gerekir.

– Mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve kullanımı sonucunda elde edilen ürünün en az % 75’inin Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmesi koşuluyla, bu bölgede yerleşik kişiye imalat işlerinde kullanılmak üzere gönderilen ölçme, kontrol, test araçları, kalıp, fikstür, çizim, taslak ve benzeri diğer araçlar ile mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve bu kişi tarafından Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir kişiye tamamı ihraç edilecek ürünün imalatında kullanılmak üzere, bedelsiz gönderilecek özel alet ve araçlar için ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithaline izin verilir. İthalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithaline izin verilen eşyanın yenilenmesi, ayarı ve muhafazasına yönelik tamir ve bakım için gerekli olan yedek parça, aksesuar ve ekipmanlara da geçici ithalat izni verilir.

Geçici ithalat rejimi kapsamındaki eşya kiralanamaz, ödünç verilemez, bir başkasının kullanımına bırakılamaz, devredilemez ve satılamaz. Geçici ithaline izin verilen eşya, rejim altında kaldığı süre içinde giriş ayniyetine ve tahsis amacına uygun olarak tahsis edildiği yerde kullanılmak zorundadır. Rejim kapsamındaki eşya, giriş ayniyetini korumaya yönelik olağan bakım faaliyetleri dışında başka bir işleme tabi tutulamaz.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 2 / 4

2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 34.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile; Test ve denemeye tabi tutulmak amacıyla gönderilen eşyanın tam muafiyet kapsamında geçici ithalatının yapılması öngörülmüş olup, Kararın 44.maddesinin birinci fıkrası uyarınca geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine girecek eşya için geçici ithalatın amacı ve eşyanın kullanım yeri dikkate alınarak Bakanlıkça geçici ithalat süresi belirlenmektedir. Ancak bu süre, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 130.maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen usul ve esaslar uyarınca uzatılmış süreler hariç hiçbir koşulda yirmidört ayı (iki yılı) geçemez. Bu bağlamda, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 34.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen test ve denemeye tabi tutulmak amacıyla gönderilen eşyanın; Bilim , Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Ar-Ge Merkezi Belgesi verilen firmalar tarafından geçici ithal edilmesi durumunda 24 aya kadar tam muafiyet kapsamında geçici ithal edilmesi, diğer firmalar tarafından geçici ithal edilmesi halinde ise 6 ay süreyle tam muafiyet kapsamında geçici ithal edilmesi mümkündür.

– Geçici ithalat rejimi kapsamında test ve denemeye tabi tutulması sonucunda hasar gören, bozulan veya bir daha kullanılamayacak hale gelen eşyanın, Gümrük Kanununun 164.maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde hazineye hiçbir masraf getirmeyecek şekilde gümrük idaresinin gözetiminde imhası mümkün bulunmakta olup, imhası talep edilen söz konusu eşyanın tahrip olmasının Gümrük Kanunu’nun 186.maddesinde belirtilen {{1) 182 nci madde ile 184 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (a) bendi hükümleri  saklı kalmak kaydıyla, yükümlünün; a) 37 ila 40 ıncı madde hükümlerinden, b) Bir serbest bölgeden Türkiye’ye eşya sokulmasından, c) Eşyanın geçici depolanmasından, d) Eşyanın tabi tutulduğu gümrük rejiminin kullanılmasından, Doğan yükümlülüklerini yerine getirememesinin eşyanın tahrip olmasının veya tekrar yerine konulamaması şeklinde kaybının, eşyanın özelliklerine bağlı bir nedenden veya beklenmeyen hal veya mücbir sebepten ya da gümrük idarelerinin izninden kaynaklandığını kanıtlaması halinde, ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğmuş sayılmaz. Eşyanın tekrar yerine konulamaz şekilde kaybı, bunun kullanılamaz hale gelmiş olmasını ifade eder. 2) Nihai kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır ithalat vergi oranından yararlanarak serbest dolaşıma giren eşyanın, gümrük idarelerinin izni ile ihraç veya yeniden ihraç edilmesi halinde de ithalat nedeni ile bir gümrük yükümlülüğü doğmuş sayılmaz.}} nedenlerden kaynaklandığının kanıtlanması halinde gümrük yükümlülüğü doğmayacaktır.

Özel Nitelikteki Eşya: 1) Aşağıda yer alan özel nitelikteki eşya için geçici ithalat izni verilir;
a) Mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve kullanımı sonucunda elde edilen ürünün en az % 75’inin Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmesi koşuluyla, bu bölgede yerleşik kişiye imalat işlerinde kullanılmak üzere gönderilen ölçme, kontrol, test araçları ve benzeri diğer araçlar ile kalıp, çizim, taslak ve benzeri diğer araçlar.
b) Mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve bu kişi tarafından Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir kişiye tamamı ihraç edilecek ürünün imalatında kullanılmak üzere, bedelsiz gönderilecek özel alet ve araçlar.
c) Test, deneme veya tanıtıma tabi tutulmak amacıyla gönderilen eşya,
ç) Test, deneme veya tanıtımın gerçekleştirilebilmesi için kullanılması gereken eşya,
d) Niteliği gereği eşyanın reklamının yapılması veya eşyanın belirgin özelliğinin tanıtılması amacıyla gönderilen eşya,
e) Test veya denemeye tabi tutulmayı içeren satış sözleşmesine konu eşya,
f) (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen eşya, anılan bentlerde belirtilen getiriliş amacı dışında başka bir amaçla kazanç elde etmek için kullanılamaz.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 2 / 4

Geçici İthalat Rejiminden Yararlandırılmayacak Eşya: Aşağıda belirtilen eşya, tam muafiyetten yararlandırılmayacağı gibi kısmi muafiyetten de yararlandırılmaz. Bu eşyalar;
a) Türkiye’ye ithali yasak olan eşya.
b) Tüketilebilir nitelikteki eşya.
c) Ayniyet tespitinin yapılması mümkün olmayan eşya.
ç) Ülke ekonomisine zarar verebileceği Bakanlıkça belirlenecek eşyalardır. 

– Geçici ithalat rejimi kapsamında ithali talep edilen eşya için eşyayı kullanan veya kullandıran kişi tarafından yapılan başvuruya aşağıda belirtilen belgelerden biri veya bir kaçı da eklenir. Bu belgeler:       
a) Proforma fatura aslı ve iki nüsha tercümesi,
b) İhtiyaç duyulursa eşyanın teknik özelliklerini gösterir katalog ve/veya teknik dokümanlar,
c) Eşyanın gönderilme amacı ve süresini, bedelli veya bedelsiz olup olmadığı ile sair hususları kapsayan gönderici firma ile alıcı firma arasında imzalanmış bir anlaşma varsa bunun aslı ve tercümesi veya kiralamaya ilişkin gönderici firmanın yazısının aslı ve tercümesinden biri veya birkaçı olabilir. Geçici ithalat izni, gümrük idarelerince eşyanın geçici ithalat rejimi amacına uygun olması ve izin başvurusunda belirtilen süre içinde eşyanın giriş ayniyetine uygun olarak gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulabileceğinin anlaşılması halinde verilir

Müeyyide Uygulanması:

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 238.Maddesinin 1.Fıkrasına Göre; “241.maddenin üçüncü fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, dâhilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine  ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlar için gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında para cezası verilir.  

Ancak, dâhilde işleme rejimi kapsamı ithal eşyasının, işleme faaliyetindeki hali veya işlem görmüş ürün hali de dahil olmak üzere rejim çerçevesinde izin verilen yerlerde tespiti halinde, ithal eşyasının gümrük vergileri tutarının iki katı oranında para cezası verilir. Bu cezanın ödeme süresi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde eşyanın gümrük vergileri tutarında para cezası tahsil edilir.“

Kocaeli, 15.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 2 / 4

Geçici İthalatta Süresi geçen eşya yurt dışı (ihraç) edilebilir mi?

I- Konuya İlişkin Bazı Mevzuat Hükümleri  

Geçici ithal eşyasının yeniden ihracı

– 1) Yazılı, sözlü veya başka tasarruf yoluyla beyan edilerek geçici ithal edilen eşya tekrar aynı şekilde beyan edilmek suretiyle yeniden ihraç edilir.
2) Beyanın yazılı olarak yapılması halinde, izin hak sahibi/temsilcisi tarafından gümrük beyannamesi verilir.
3) Bu beyannamelerin işlemleri ihracat rejimi hükümlerine göre yapılır. Bu beyannamelerde yeniden ihraç eşyasına ilişkin hususlardan başta geçici olarak ithal edildiği gümrük idaresi ve geçici ithalata ilişkin beyannamenin tescil tarih ve sayısına yer verilir. Geçici ithalata ilişkin beyannamenin bir örneği ihracata ilişkin beyannameye eklenir.   …
5) Muayene ile görevli memurlar yeniden ihraç sırasında eşyanın ilk giriş ayniyetine uygun olup olmadığını tespit eder ve ihracat beyannamelerine ayniyetine uygun olduğu hakkında onaylı ve imzalı şerh verir. Onaylanmış kişi statü belgesi veya yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahipleri için ayniyet tespitine ilişkin farklı düzenlemeler yapmaya Bakanlık yetkilidir. 
6) Geçici ithalat rejimine tabi tutulan ve ek süreler dahil yurtta kalma süresi aşılarak yurt dışı edilmek istenen eşyanın;
…
b) Süresi içinde ek süre talebinde bulunulmadığı ya da bunun belgelendirilemediği durumlarda, Kanunun 238 ve 241 inci maddeleri uyarınca alınması gereken cezanın tahsil edildiğinin veya teminata bağlandığının anlaşılması halinde,
yurt dışına çıkışına izin verilir.
7) Geçici ithal edilen eşyanın yeniden ihracına ilişkin 1 ila 6 ncı fıkra hükümleri, geçici ithal edilen eşyanın başka bir gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulması halinde de uygulanır. 

– 1) Geçici olarak ithal edilen eşyanın gümrük idaresince verilen izin süresi içinde yeniden ihraç edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması esastır. Ancak, izin hak sahibi tarafından izin süresi içinde veya süre bitiminden sonra rejime giriş gümrük idaresine veya eşyanın bulunduğu yere en yakın gümrük idaresine müracaat edilerek ek süre talep edilebilir.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net;  sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

2) Gümrük idaresince verilen izin süresinin bitiminden sonra yapılan müracaatlarda, cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla varsa alınması gereken ithalat vergileri bu sürenin bitiş tarihinden itibaren hesaplanır. 

3) Eşyanın rejim altında kalma süresinin verilecek ek sürelerle birlikte, Kanunun 130 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen yirmi dört aylık süreyi aşmaması esastır. Ancak, aşağıda belirtilen eşya için rejime giriş gümrük idaresince yirmi dört ayı aşan süre uzatımı da yapılabilir:

a) Özelliği nedeniyle mülkiyeti devredilemeyen eşya,

b) Yirmi dört aydan uzun süreli yatırımlarda kullanılan eşya,

c) Kamu kuruluşları, belediyeler ve sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi kuruluşları ile yapılan sözleşmeye istinaden ticari amaçla kullanılmak üzere getirilen, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişi adına ve bu bölge dışında tescil edilmiş olan ambulans hava taşıtları, yangın söndürme hava taşıtları, zirai ilaçlama hava taşıtları ve sıhhi ilaçlama hava taşıtları ile bunların yenilenmesi, ayarı ve muhafazasına yönelik tamir ve bakım için gerekli olan yedek parça, aksesuar ve ekipmanlar.

4) Geçici ithal edilen eşyanın yurt dışı edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması için dış ticaret mevzuatı ya da sair mevzuat gereğince ibraz edilmesi gereken uygunluk belgesi, kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi, tahlil raporu gibi belgelerin alınması veya buna ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi ya da kiralama kapsamı hava taşıtlarının ve motorlarının iadesi için gereken teknik bakım süreci sırasında geçen süreler, işlem tarihinin başladığı tarihte durdurularak rejimde kalış süresinin hesaplanmasında göz önünde bulundurulmaz ve işlemin sonuçlandığı tarihten itibaren kalan süre verilir. 

5) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi olan veya bir önceki takvim yılı içerisinde beş milyon ABD Dolarının üzerinde ihracat yapmış olan yükümlüler tarafından
kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan ve üçüncü fıkra kapsamına girmeyen eşyanın yirmi dört aydan daha uzun süre kullanımının söz konusu olduğu durumda, rejime giriş gümrük idaresince geçici ithalat izin süresi dokuz ay uzatılır. Süre uzatımı sonunda, geçici ithal eşyasının Türkiye Gümrük Bölgesinde kullanımının devam ettiği durumda, gümrük idaresine yeni bir izin başvurusunda bulunulur, gümrük idaresince geçici ithal eşyasının rejim altında kalma süresi azami yirmi dört ay olarak belirlenir ve bu durumda eşyaya rejim hükümleri yeniden uygulanır.  

– 1. Serbest dolaşıma giriş rejimi veya kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
a) 15 inci maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark % 5’i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınır. 

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net;  sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

b) Kıymeti üzerinden ithalat vergilerinetabi eşyanın beyan edilen kıymeti, 23 ila 31inci maddelerde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka vergi farkının üç katı para cezası alınır.
c) Satış birimine göre miktar itibarıyla % 5’i geçmeyen bir fark ile maddi hesap hatasındandoğan noksan kıymet beyanlarında, bu farklara ait ithalat vergilerindenbaşka vergi farkının yarısı tutarında para cezası alınır. 
2. Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ve tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimi hükümlerine tabi eşyaya ilişkin olarak yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; birinci fıkrada belirtilen farklılıkların tespiti durumunda vergi farkının yarısı tutarında idari para cezası verilir.
3. Yukarıda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibince bildirilmesi durumunda söz konusu cezalar yüzde onnisbetinde uygulanır.
4. Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleriiçin yukarıda belirtilen cezalara ilişkin hükümler uygulanmaz. Bu gibi hallerde, 241 inci maddenin birinci fıkra hükmüne göre işlem yapılır.  …
6. Bir ila üçüncü fıkralara göre verilen cezalar 241 inci maddenin birincifıkrasında belirtilen miktardan az olamaz.

– 1. 241 inci maddenin üçüncü fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç;
a)Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı,
b) Tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin rejim ihlallerinde, gümrük vergileri tutarının dörtte biri,
c)Dahilde işleme rejimi ve gümrük kontrolü altında işleme rejimine ilişkin hükümler ihlal edilmekle birlikte, rejim kapsamı ithal eşyasının işleme faaliyetindeki hâli veya işlem görmüş ürün hâli de dahil olmak üzere, gümrük gözetiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılmamış olduğunun tespiti hâlinde, ithal eşyasının gümrük vergileri ile ilgili rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar,
d) (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar,
idari para cezası verilir.
2. Birinci fıkranın (c) ve (d) bentlerinde belirtilen eşyanın, yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içindegümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezası verilir. 

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net;  sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

3. Birinci fıkraya göre verilen cezalar 241 inci maddenin altıncıfıkrasında belirtilen miktardan az olamaz. 
…

3. Usulsüzlük cezası aşağıdaki hallerde 1 inci fıkrada belirtilen miktarın iki katı olarak uygulanır:

…
l) Geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın verilen sürenin bitimini takiben bir ay içerisinde yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması,

4. Usulsüzlük cezası aşağıdaki hallerde 1 inci fıkrada belirtilen miktarın dört katı olarak uygulanır:
…

g) Geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın verilen sürenin bitimini takiben iki ayı aşmayan sürede yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması, …

Değerlendirme Ve Sonuç

Gümrük Yönetmeliğinin 387.maddesinin 6.fıkrasında: “(6) Geçici ithalat rejimine tabi tutulan ve ek süreler dahil yurtta kalma süresi aşılarak yurt dışı edilmek istenen eşyanın;
…
b) Süresi içinde ek süre talebinde bulunulmadığı ya da bunun belgelendirilemediği durumlarda, Kanunun 238 ve 241 inci maddeleri uyarınca alınması gereken cezanın tahsil edildiğinin veya teminata bağlandığının anlaşılması halinde,

Yurt dışına çıkışına izin verilir.”,

– “(1) Geçici olarak ithal edilen eşyanın gümrük idaresince verilen izin süresi içinde yeniden ihraç edilmesi ya da gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması esastır. Ancak, izin hak sahibi tarafından izin süresi içinde veya süre bitiminden sonra rejime giriş gümrük idaresine veya eşyanın bulunduğu yere en yakın gümrük idaresine müracaat edilerek ek süre talep edilebilir.

(2) Gümrük idaresince verilen izin süresinin bitiminden sonra yapılan müracaatlarda, cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla varsa alınması gereken ithalat vergileri bu sürenin bitiş tarihinden itibaren hesaplanır. …”

Olay konusu Ambarlı Gümrük Müdürlüğünde işlem gören 25.05.2023 tarih ve …….. sayılı Geçici İthalat Beyannamesi kapsamı eşyalara Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne tarafından Gümrük Kanunu’nun 238.maddesinin 1.fıkrasının (d) bendi uygulanarak çıkışına (ihracına) veya istenir ise kati ithaline izin verilmesi,

Bunun içinde ilgili mükellefin en kısa süre içinde Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne yazılı olarak müracaat ederek söz konusu eşyaların yurtdışı edilmesi (eşyaların ihracı) veya istenir ise kati ithali için talepte bulunması gerekir.

Kocaeli, 14.12.2025

Kerim ÇOBAN                                                                                                                                          Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                                Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net;  sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418