December 2025 - Page 5 of 16 - Çoban Gümrük Denetim

Gözetim Kıymeti ve İhtirazi Kayıtla Beyan

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Gözetim Kıymeti ve İhtirazi Kayıtla Beyan

28.12.2025

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Gözetimle ilgili genel mevzuat hükümleri: 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Karar, 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı R.G.’de yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği, ilgili Tebliğler, çeşitli Genelgeler ve Tasarruflu yazılardan oluşmaktadır.

Söz konusu tebliğler her sektör için ayrı olup, hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmiş olup, bildiğimiz kadarıyla, şimdiye kadar Petrol ürünleriyle ilgili herhangi bir gözetim tebliği yayımlanmamıştır.

Gözetim Uygulamasının Amaç ve kapsamı: İlgili Karar ve Yönetmeliğin amaç ve kapsamı; Bir malın ithalatında kaydedilecek gelişmelerin yakından izlenmesi amacıyla o malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.

Gözetim belgesi: Gözetime tabi malların ithali için Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nce verilen veya onaylanan belgeyi ifade eder (söz konusu belge elektronik ortamda da verilebilir).

– Bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin karar, başvuru üzerine veya resen yapılacak bir değerlendirme sonucunda (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından verilir. Yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınır.

– Gözetim kararı, Gözetim Belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabilir.

– Bir malın ithalatı geçmişe dönük gözetime tabi tutulduğunda, bu malın ithalatı sırasında Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kayıt tutulur.

– İleriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra “Gözetim Belgesi”de aranır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 1 / 7

– Gözetim uygulamasına ilişkin usul ve esaslar ile başvuru sahiplerinden alınacak olan taahhütnameler Tebliğlerle belirlenir.

– Gözetim Belgesi, yürürlükteki mevzuatın öngördüğü diğer koşullar saklı kalmak üzere, ithalatçının usulüne uygun başvurusunun Genel Müdürlüğe ulaşmasından itibaren 10 (on) işgünü içinde talep edilen tüm miktar üzerinden, ücretsiz olarak verilir. (Uygulamada ise, kolay kolay gözetim belgesi verilmemektedir).

– Yapılan beyanın gerçeğe aykırı olduğunun ve başvurularda sunulan bilgi ve belgelerde tutarsızlık bulunduğunun tespit edilmesi halinde Gözetim Belgesi düzenlenmez. Gözetim belgeleri devredilemez.

– Gümrüklerce tespit ve kabul edilen kıymet veya miktarın, Gözetim Belgesinde kayıtlı kıymet veya miktarı, toplam % 5’ten (% 5 dahil) daha az bir oranda aşması ithalatın yapılmasını engellemez. Genel Müdürlük, malın ve işlemlerin özelliklerini dikkate alarak, % 10’u aşmamak üzere farklı bir oran tespit edebilir.

– 2019/1 sayılı Tebliğin, 10.05.2004 tarihli, 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”a dayandığı, kayda alma uygulaması kapsamında gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle, 2019/1 sayılı Tebliğin 6.maddesinin 3.fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla aynı olmasının zorunlu olduğu, bu çerçevede gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesinin sunulması gerekmektedir.

– Gözetim uygulaması konusu ithalat işlemlerine esas olan belgelerde tahrifat yapıldığının, sahte belge kullanıldığının, Gözetim Belgesinin üçüncü kişilere devredildiğinin veya verilen taahhütnamelere aykırı davranıldığının Denetim Birimlerince belirlenmesi durumunda; Bakanlıkça firmaların Gözetim Belgelerinin iptal edileceği ve gözetim uygulaması yürürlükte olduğu süre içerisinde bu kişi veya firmalara bir daha Gözetim Belgesi düzenlenmeyeceği belirtilmiştir.

– Ticaret politikası önlemleri; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat, İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür.

– Gözetim önlemlerinin uygulanmasına ilişkin 2004/7304 sayılı Karar ve bu Karara istinaden yayımlanan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine göre uygulanmakta olan gözetim önlemlerinin İthalat Rejimi Kararında ticaret politikası önlemi olarak belirtilmesine karşın, Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının mal ticaretine ilişkin 1/A ekinde yer alan ve ticaret politikası önlemlerine ilişkin anlaşmalar içinde yer almamaktadır.

Sayfa 2 / 7

II- GÖZETİM UYGULAMASI, BİR TİCARET POLİTİKASI ÖNLEMİ MİDİR?

Gözetim uygulamasının bir ticaret politikası önlemi olarak değil, ithalatın seyrinin izlenmesine dönük bir uygulama şeklinde düzenlendiği halde, ticaret politikası önlemleri arasında sayıldığı anlaşılmaktadır. Gözetim uygulamasının yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Kaldı ki, mevcut uygulamaya bakıldığında gözetim uygulamasının bir ticaret politikası önlemi olarak değil, kıymet kriterli bir uygulama olduğu anlaşılmaktadır. Gözetim uygulaması bir ticaret politikası önlemi olmadığı gibi idari düzenlemelerde ticaret politikası önlemleri arasında sayılmış olmasının da yasal ve hukuksal hiçbir dayanağı bulunmamaktadır. Gözetim önlemleri (Gözetim uygulaması) bir korunma önlemi değildir. “İthalatta gözetim uygulanmasına ilişkin mevzuat” DTÖ Anlaşmaları içinde yer almamaktadır. İthalatta gözetim uygulaması bir dış ticaret politikası önlemi değildir.

Dış ticaret politikası önlemleri; benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticilerin ithalattan ciddi zarar görmesinin önüne geçmek amacıyla başvurulan önlemlerdir.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2019/1 sayılı Genelgesinde de; Gözetim uygulamasının bir kıymet belirleme yöntemi olarak benimsendiği, ilgili mevzuata ve uluslararası anlaşmalara aykırı olarak bir ticaret politikası önlemi olarak kabul edildiği ve uygulandığı görülmektedir.

Gözetim uygulamasının mevcut haliyle bir kıymet belirleme yöntemi olarak kabul edilmesi ve kullanılması ulusal ve uluslararası mevzuata aykırıdır. Gözetim uygulamasının mevcut haliyle bir kıymet belirleme yöntemi olarak kabul edilmesi ve kullanılması; DTÖ Kuruluş Anlaşması ve eki GATT 1994’ün VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma hükümlerine, GATT’ın XIX. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma ve Korunma Tedbirleri Anlaşması hükümlerine, DTÖ Anlaşmalarına, 4458 sayılı Kanun’un eşyanın kıymetiyle ilgili hükümlerine, Anayasamızın 5, 7, 10, 11, 35, 36, 38 ve 73. maddesi ile Gümrük Kanunu’nun 15, 23 ilâ 31, 55, 74. maddeleri hükümlerine aykırı olup, hiçbir şekilde keyfi veya fiktif kıymetler uygulanamaz. Mevzuatımızda da bu uygulamanın dayanağı olarak gösterilen kanun hükümlerinin hiçbirinin bu uygulama konusunda yürütme organına yetki vermediği anlaşılmaktadır.

– TÜPRAŞ ve/veya PETKİM referans kıymeti ise, özel bir şirketin referans kıymet uygulaması olduğundan yasal bir bağlayıcılığından hiçbir şekilde söz edilemez.

Sayfa 3 / 7

III- EŞYASININ GÜMRÜK KIYMETİ
1- İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti

Eşyanın Gümrük Kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 23 ilâ 31.maddeleri, Gümrük Yönetmeliğinin 43 ilâ 57.maddeleri, Gümrük Kıymetine İlişkin 2 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği ile çeşitli genelgeler ve tasarruflu yazılar ile belirlenmiştir.

– İthal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25.maddesinin 1.fıkrasında, 24.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26.maddesinde ise, 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII.maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT’ın VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17.maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

– 1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.
Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır:
a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı;
– Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı ve bunların yetkili kıldığı merciler tarafından konulmuş olan,
– Eşyanın tekrar satılabileceği coğrafi bölgeyi sınırlayan,
– Eşyanın kıymetini önemli bir ölçüde etkilemeyen,
Kısıtlamalar dışında, hiçbir kısıtlamaya tabi olmamalıdır.
…

– l. 24’üncü madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirlenir. Eşyanın gümrük kıymeti bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümleri uygulanamaz. …
2. Bu madde hükümleri gereğince, gümrük kıymeti aşağıdaki yöntemlere göre belirlenir:
a) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedeli,
b) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedeli,
c) İthal eşyasının veya aynı ya da benzer eşyanın Türkiye içinde satıcılardan müstakil kişilere yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyata dayalı kıymet,
d) İthal eşyasının üretiminde kullanılan malzeme ve imalat veya diğer imal işlemlerinin bedel veya kıymetleri ile Türkiye’ye ihraç edilmek üzere ihraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olan kâr ve genel giderlere eşit bir tutar ve 27.maddenin 1.fıkrasının (e) bendinde sayılan diğer bedel veya kıymetler toplamından oluşan hesaplanmış kıymet.
3. 2’inci fıkranın uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Sayfa 4 / 7

– l. 24 ve 25 inci madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti;
a) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın,
b) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin,
c) Bu bölüm hükümlerinin,

Prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirlenir.
2. 1.fıkra hükümlerine göre gümrük kıymetinin belirlenmesinde;
a) Türkiye’de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı,
b) Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanının kabul etmesini öngören bir sistem,
c) Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı,
d) Aynı veya benzer eşyanın, 25.maddenin 2.fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre hesaplanmış kıymeti dışındaki maliyet bedeli,
e) Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilen eşyanın fiyatı,
f) Asgari gümrük kıymetleri,
g) Keyfi veya fiktif kıymetler,

Esas alınmaz.

– Beyan edilen kıymetin, gümrük kıymeti olarak kabul edilip edilmeyeceği, satışa ilişkin diğer hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle; öncelikle, birinci yöntem olan “Satış bedeli yöntemi”ne göre belirlenecektir. Bu yöntemden izleyen yönteme geçilebilmesi için beyan edilen kıymetin bu yönteme göre kabul edilemez olması gerekir. …

IV- İHTİRAZİ KAYITLA BEYAN

İhtirazi kayıt; uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir.

İhtirazi Kayıt: [Yükümlülerce kanuni gerekçe gösterilerek beyan edilen matrah veya matrah üzerinden tarh edilen vergiye dava hakkının saklı tutulması yolundaki beyannameye yazılı şerh düşülmesine uygulamada “İhtirazı Kayıt” denilmektedir. (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).
– Bu durumda ihtirazı kaydı, yükümlü ile gümrük idaresi arasındaki gümrük mevzuatının uygulanmasına yönelik herhangi bir konuya veya gümrük beyanının herhangi bir unsuruna yönelik mevcut olan bir uyuşmazlığa ilişkin yükümlülerin idareye karşı yapmış oldukları gümrük beyanlarında dava hakkının saklı olduğunu belirten bir şerh olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).

Sayfa 5 / 7

Genel vergi mevzuatı uygulamasında sıklıkla kullanılan bir müessese olan, ihtirazı kayıtla beyana vergi ve gümrük mevzuatında lafzen yer verilmemekle birlikte “ihtirazi kayıt” kavramı, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 27.maddesinin 4.fıkrasında yer almaktadır.

“İhtirazi Kayıtla Beyan”ın, gümrük vergilerine uygulanıp uygulamayacağına ilişkin olarak Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 18.06.2003 tarih ve 15501 sayılı yazısında; {“Hukuk Müşavirliğinden alınan görüş doğrultusunda yükümlünün serbest iradesi dışında yapmak durumunda kaldığı, yani idarenin öngördüğü kuralların sonucu zorunlu olarak yaptığı beyana karşı ihtirazı kayıt konulmasının gümrük mevzuatında mevcut olan “Beyanın Bağlayıcılığı” hükmünün dışında değerlendirilmesi gerektiği, çünkü bu durumda beyanın ihtirazi kayıtla yapılmasının idare tarafından engellenmesi mümkün olmayan bir hak teşkil ettiği, yükümlünün bu şekilde ihtirazi kayıt koyarak yaptığı beyanı üzerine itirazda bulunması ve işlemi yargıya götürmesinin idarece engel olunamayacak bir durum teşkil ettiği, ancak idarenin yükümlünün beyanına bağlı olarak tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğunun savunmasını çeşitli aşamalarda usulü dairesinde yapacağı vurgulanmış ve gümrük mevzuatındaki “Beyanın Bağlayıcılığı” müessesesinin yükümlünün tamamen kendi iradesiyle beyanda bulunduğu hususlara ilişkin olarak ihtirazi kayıt koymasını, itirazda bulunmasını ve dava yoluna başvurmasını engelleyecek şekilde yorumlanamayacağı”} ifade edilmiştir. Böylece bir anlamda ihtirazi kayıt uygulamasının gümrük vergilerine ilişkin olarak ta uygulanabileceği hususu açıklığa kavuşmuştur.

İhtirazi kayıtla yapılan gümrük beyanında yükümlü gümrük idaresinin görüşüne katılmasa da, ithalat veya ihracat işlemini idarenin görüşüne veya mevcut uygulamasına göre tamamlamakta ancak, idarenin bu görüşüne katılmadığını gümrük idaresine ilgili ithalat veya ihracat işlemi için düzenlediği gümrük beyannamesi üzerine düştüğü bir şerhle veya eklediği bir dilekçeyle beyan etmektedir. …

Sonuç itibariyle, yükümlüler tarafından yapılan gümrük beyanlarında, gümrük idareleri ile gümrük vergilerine ilişkin bir konuda veya gümrük beyanının diğer unsurlarına ilişkin görüş/yorum farklılığının mevcut olması halinde ihtirazi kayıtla gümrük beyanında bulunulması, operasyonel süreçte hem cezai müeyyide ile muhatap olunmaksızın gümrük işlemlerinin tamamlanması, hem de gümrük işlemlerine ilişkin süreçler tamamlandıktan sonra yükümlünün yapılan işlemi uyuşmazlık konusu edebilmesi (Yargıya taşıması) bakımından oldukça önemlidir.] (Fatih UZUN- Gümrük ve Dış Ticaret Dünyası – fuzun@nazali.av.tr – 31 Mart 2021 Çarşamba).

– Beyannameye ihtirazı kayıt konulması ve 4458 sayılı Kanun’un 242.maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilmesi halinde; ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Sayfa 6 / 7

İhtirazi kayıtla beyana ilgili lehte verilen yargı kararlarına örnek olarak;

1) Danıştay 7.Daire E.2015/1717, K.2016/927, 26.01.2016 Tarihli Kararı,
2) Danıştay 7.Dairesi’nin 2016/7380 Esas No, 2018/2902 Karar No, 22/05/2018 Tarihli Kararı,
3) Danıştay 7.Daire E.2016/7380, K.2018/2902, 22/5/2018 Tarihli Kararı,
4) Danıştay 7.Daire E.2018/596, K.2022/767, 23.02.2022 Tarihli Kararı,
5) Danıştay 7.Daire E.2018/139, K.2021/1531, 12.03.2021 Tarihli Kararı,
6) Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2023/6 Esas, 2024/1 Karar Sayılı, 24.01.2024 Tarihli (Bölge İdare Mahkemesi Kararları Arasındaki Aykırılığın Giderilmesi İstemi Hakkında Karar) Kararı,
…

Verilebilir.

Değerlendirme ve Sonuç:

Gözetim fiyatı/ eşik fiyat/ referans fiyat uygulanan, gözetim belgesi ibrazı zorunlu olan ya da kayıt belgesi ibrazı istenilen eşyaların ithalatı sırasında, ilgili gümrük idaresine gözetim belgesi veya kayıt belgesi ibraz edilememesi durumunda; ilgili eşya kıymetinin gözetim fiyatına/ eşik fiyata/ referans fiyata yükseltilerek ihtirazi kayıtla (beyanname üzerine veya bir dilekçe ile beyannameye ek olarak yazılı şerh düşülmesi) beyanda bulunulması, bu şekilde hem ilgili eşyanın ithalinin gerçekleştirilmesi ve cezalı duruma düşülmemesi, hemde ithalata müteakip/ eşyanın fiili ithali yapılıp gümrük idaresinden teslim alındıktan sonra Gümrük Kanunu’nun 242.maddesine göre itirazda bulunulması ve akabinde de ilgili Vergi Mahkemesine dava açılmadı gerekir.

Kocaeli, 28.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Sayfa 7 / 7

İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

27.12.2025

I- TANIMLAR

Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,

İhracat: Bir malın yürürlükteki İhracat Mevzuatı ile Gümrük Mevzuatına uygun şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını veyahut Bakanlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemleri,

İhracat Sayılan Satış ve Teslimler: İç piyasada satışı ihracat sayılan ve vergi, resim ve harç istisnası ile ithalatta gümrük muafiyetinden yararlandırılan satış ve teslimleri,

İhracat Taahhüdü: Belgeli ve belgesiz ihracat kredileri, transit ticaretin finansmanında kullandırılan krediler, vergi, resim harç istisnası belgesi ile bunlarla ilgili işlemlerde, vergi, resim ve harç istisnasından yararlanmak amacıyla belirli tutarda döviz kazandırma veya ihracat gerçekleştirme yükümlülüğünü,

İhracat Taahhüdünün Gerçekleştirilmesi: Belge süresi içerisinde mal bedelinin tahsil edilmesini, belgesiz ihracat kredilerinde, ihracı taahhüt edilen malın yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde ihracatının yapılmasını, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde mal ve hizmet bedelinin tahsil edilmesini, transit ticaretin finansmanında kullanılan kredilerde ise; transit ticaret faaliyetiyle ilgili gelirin tahsil edilmesini,

Taahhüde Sayılabilecek Döviz: İhracat sayılan satış ve teslimler sonucunda bankalara veya özel finans kurumlarına satışı yapılan döviz ile mal bedeline sayılabilecek tahsil edilmiş diğer tutarları,

Vergi: Eşyanın ithali ve ihracat sayılan satış ve tesliminde tahsili öngörülen vergi, resim, harç, fon ve benzeri bütün mali yükleri,

Dahilde İşleme İzin Belgesi: İhracat sayılan satış ve teslimlerde gümrük muafiyetli ithalat imkânı sağlayan Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,

Belge: Dahilde işleme izin belgesini,

Belge Süresi: Dahilde işleme izin belgesi üzerinde kayıtlı bulunan ve belge kapsamında ithalat, ihracat sayılan satış ve teslim işlemlerinin gerçekleştirileceği ve tüm istisnaların uygulanacağı dönemi,

Belge Süresi Sonu: Belge süresi bitiminin rastladığı ayın son gününü,

Dahilde İşleme İzni: İhraç amacıyla gümrük muafiyetli ithalata imkan sağlayan ve gümrük idaresince verilen izni,

İzin: Dahilde işleme iznini,

Döviz Kullanım Oranı: Dahilde işleme izin belgesi kapsamındaki CIF ithal tutarının FOB ihraç tutarına olan yüzde oranını,

Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetler: 488 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesi ve 492 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi çerçevesinde belirlenen ve vergi, resim ve harç istisnasından yararlandırılan hizmet ve faaliyetleri,

Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi: İhracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetleri teşvik etmek amacıyla damga vergisi ve harç istisnası uygulanabilmesi için alınması ve ibraz edilmesi gereken, vergiye tabi kâğıdın düzenlendiği veya harca konu işlemin yapıldığı tarihte geçerli, Ticaret Bakanlığınca düzenlenen belgeyi,

CKD: Başka bir yerde montaj edilmek üzere demonte parçalardan oluşan makine ve teçhizatı,

İfade eder.

II- İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

A- İhracat Sayılan Satış ve Teslimler:

a) Yatırım programında yer alan kamu yatırımlarından uluslararası ihaleye çıkarılanların (Yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olmak üzere) ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen firmaların;

1- Yerli firma olması halinde, uluslararası ihalelerde tamamı üzerinden, yabancı para ile finanse edilenlerde ise yabancı paraya isabet eden oranda imalatçı firmalar tarafından üretilerek bu firmalara yapılan satış ve teslimleri,

2- Yabancı firma olması halinde, yabancı firmanın bu işte kullanacağı malları üreten imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri,

3- Yerli ve yabancı firmaların ortaklığı şeklinde olması halinde, yerli firmaya kendi faaliyeti oranında, yabancı firmaya ise bu bendin (2) numaralı alt bendi çerçevesinde imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

4- Yukarıda belirtilen bentler çerçevesinde proje sahibi kamu kurumları ile bu projeleri üstlenen firmalara yapılacak teknik müşavirlik, mühendislik vb. hizmet satışları,

b) 1- Savunma Sanayi Müsteşarlığınca onaylanan savunma sanayi projelerini üstlenmiş imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

2- Savunma Sanayi Müsteşarlığınca savunma sanayi açısından önem arz ettiği belirtilen savunma araç ve gereçlerini üreten imalatçı firmaların, ülkenin savunması ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

3- Bu bendin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen firmalara, imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

c) İmalatçı firmalar tarafından üretilerek gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına yapılacak satış ve teslimler (bu mağazalarda yapılan satışlar hariç),

d) 1-Yatırım teşvik belgesi kapsamında yer alan yatırım mallarını üreterek yatırım teşvik belgesi sahibi yatırımcılara teslim eden imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri,

2- İmalatçı firmaların, bu Tebliğ eki yatırım malları listesinde (Ek-5) belirtilen malları üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

3- İmalatçı firmaların, Yatırımlarda Devlet Yardımları Mevzuatı çerçevesinde CKD ithal edebilecek firmalara ithal edebilecekleri bu aksam ve parçaları üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

e) Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan yatırım malı ve sınai mamullerinin ihalesini kazanan imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

f) Ambalaj malzemesi imalatçısı firmaların, belge süresi içinde teslim edilmek ve teslim tarihinden itibaren 6 ay içerisinde ihracatçının ihraç ürünü ile birlikte ambalaj olarak ihraç edilmek şartıyla, üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

g) Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümlerine göre yurt içinde bulunan yabancı kuruluşların yurt dışından getirme imkanına sahip bulundukları sınai mamulleri teslim eden imalatçı firmalar ile uluslararası kuruluşlar, yabancı ülke temsilcilikleri ve kuruluşlarına ait tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri,

h) Uluslararası ikili veya çok taraflı anlaşma hükümleri çerçevesindeki tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri,

i) İmalatçı firmaların, yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dahil), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına yapacakları ve yıllık 100.000 ABD Dolarını aşan satış ve teslimleri (gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarında yapılan satışlar dahil),

j) İmalatçı firmaların, dahilde işleme izin belgesi sahibi firmalara üreterek yapacakları kütük ve blum satış ve teslimleri,

İfade eder.

– Gümrük Yönetmeliği’nin 476 ilâ 482’inci maddeler çerçevesinde teslim edilen yakıt, yağ ve kumanya dışında, dış seferde bulunan ya da dış sefere çıkacak olan deniz ve hava taşıtlarına serbest dolaşımda bulunan işletme ve donatım eşyası teslimi ihracat hükmündedir.

– İhraç eşyası, beyannamenin tescilinden sonra, Türkiye Gümrük Bölgesini terk edinceye kadar gümrük gözetimi altındadır.

– “D3” Kodlu DİİB’ler: Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki İhracat Sayılan Satış ve Teslimlerde gümrük muafiyeti çerçevesinde düzenlenen Belgelerdir.

– 2005/2 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenen D3 kodlu belgeler kapsamında geçici ithal edilen eşyanın ithalatında anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisi Uygulanır, ancak gözetim ve korunma önlemleri dahil olmak üzere 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek kararın 4.maddesinde sayılan ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

– D3 kodlu Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında gümrük vergisi oranı (0) veya muaf olan ürünler ile tercihli vergi uygulaması çerçevesinden A.TR ve EUR.l belgelerinin ibrazı halinde gümrük vergisi sıfır (0) olan ithal malzemelerin ithalatı yapılabilir.

– 2005/2 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenen D3 kodlu belgeler kapsamında geçici ithal edilen eşyanın ithalatında anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisi uygulanır. Ancak gözetim ve korunma önlemleri dahil olmak üzere 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek kararın 4 üncü maddesinde sayılan ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

– 2005/2 sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 9.maddesinde yapılan düzenlemenin Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda % 0 oranında KKDF kesintisi uygulanması, diğer bir değişle KKDF kesintisi yapılmaması gerekir.

Belge Alma Zorunluluğu: İhracat sayılan satış ve teslimler çerçevesinde gümrük muafiyetli ithalattan yararlanmak isteyen imalatçı firmaların (müteahhit firmalar dahil), ek-1’de belirtilen bilgi ve belgelerle Bakanlığa müracaat ederek, dahilde işleme izin belgesi (DİİB) almaları zorunludur. Müracaat tarihi ile belge tarihi arasında yapılan işlemlere muafiyet veya istisna uygulanmaz.

Belge Süresi: İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgelerinin süreleri sektörüne göre azami 12 (oniki) aya kadar tespit edilebilir. Ancak, proje süresi 12 (oniki) ayı aşan hallerde, belgelerin süresi proje süresi kadar uzatılabilir. Belge süresinin başlangıcı, dahilde işleme izin belgesinin tarihidir. Süre sonu ise, belge süresi bitiminin rastladığı ayın son günüdür.

Belge kapsamında ilk ithalatın yapıldığı tarihe kadar azami 3 (üç) ay olmak üzere dahilde işleme izin belgelerine ek süre verilebilir. Firmaların, ek süre almak için elektronik ortamda Bakanlığa müracaat etmeleri gerekmektedir. Ayrıca, ihracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgelerine proje sürecine göre ek süre verilebilir. Bu durumda firmaların ek süre almak için Bakanlığa müracaat etmeleri gerekir.
Belge kapsamında gerçekleştirilen ihracat sayılan satış ve teslim değerinin belge ihracat taahhüdü değerine oranının en az % 10 olması ve en geç belge süresi sonundan itibaren 3 (üç) ay içerisinde elektronik ortamda Bakanlığa müracaat edilmesi halinde, dahilde işleme izin belgelerine toplam 6 (altı) ayı geçmemek kaydıyla belge orijinal süresinin yarısı kadar ek süre verilebilir.

Gümrük Muafiyeti: Dahilde işleme izin belgesi kapsamında 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 5.maddesinin (a) ve (b) bentleri çerçevesinde azami % 60; (c), (d), (e), (i) ve (j) bentleri çerçevesinde azami % 50; (d/2) bendinde yer alan ve İthalat Rejimi Kararı’nda gümrük vergisinden muaf olan yatırım malları için azami % 80; (f), (g) ve (h) bentleri çerçevesinde ise azami % 25 döviz kullanım oranında satış ve teslimatı yapılacak işlem görmüş ürünün üretiminde gerekli olan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ile ambalaj malzemelerinin (işletme malzemesi ve gıda maddeleri ithalatı hariç) gümrük muafiyetli olarak ithaline, bu ithalattan doğan vergi kadar teminat alınarak gümrük idarelerince müsaade edilir. Ancak, bu Tebliğin 5.maddesinin (a), (b), (d/2), (d/3), (e), (g), (h) ve (i) bentleri çerçevesinde yapılacak ithalat esnasında katma değer vergisi ve varsa özel tüketim vergisi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun değişik 44.maddesine istinaden yapılan kesinti tahsil edilir.

Ayrıca, 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 5.maddesinin (a), (b), (d/2), (d/3), (e), (g), (h) ve (i) bentlerinde belirtilen ihracat sayılan satış ve teslimlerin 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun değişik 13.maddesinin (f) bendi kapsamına da girmesi durumunda, işlem görmüş ürünün üretiminde gerekli olan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ile ambalaj malzemelerinin (işletme malzemesi ve gıda maddeleri ithalatı hariç) gümrük muafiyetli olarak ithaline, bu ithalattan doğan vergi (özel tüketim vergisi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun değişik 44.maddesine istinaden yapılan kesinti hariç) kadar teminat alınarak gümrük idarelerince müsaade edilir.

İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgeleri kapsamında yapılan ithalat, indirimli teminat uygulamasından yararlandırılır. Ancak, ihracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili düzenlenen dahilde işleme izin belgeleri kapsamında yapılan ithalat için kısmi teminat iadesi yapılmaz. İhracat sayılan satış ve teslimlere konu mamullerin üretiminde kullanılan ithali geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında, geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisi tahsil edilir.

İhracat Taahhüdünün Kapatılması: 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ çerçevesinde düzenlenen dahilde işleme izin belgelerine ilişkin taahhütlerin kapatılması için belge sahibi firmaların, en geç belge süresi sonundan itibaren 3 (üç) ay içerisinde, ek-4’te belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte, ilgili bölge müdürlüğüne/İBGS’ne müracaat etmeleri gerekmektedir. Ancak, bu Tebliğin 5.maddesinin (f) bendi çerçevesinde düzenlenen belgelerde bu süre, belge süresi + 6 (altı) ay + 3 (üç) aydır. Yapılan kapatma müracaatı geri alınmaz.

Yukarıda belirtilen süreler içerisinde kapatma müracaatında bulunmayan firmalara 10 (on) iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğünce/İlgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince (İBGS), 1 (bir) ay içerisinde ihracat taahhüdünü kapatma müracaatında bulunulması bildirilir. Belirtilen süre içerisinde kapatma müracaatında bulunmayan firmalar adına düzenlenen dahilde işleme izin belgeleri, ilgili bölge müdürlüklerince müeyyide uygulanarak resen kapatılır.

İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili dahilde işleme izin belgeleri ihracat taahhütleri; belge şartlarına göre ithal edilen hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ile ambalaj malzemelerinin, belgede kayıtlı ihracat sayılan satış ve teslime konu mamulün üretiminde kullanıldığının tespiti ve döviz kullanım oranının aşılmamış olması kaydıyla kapatılır. Belge ihracat taahhütlerinin kapatılmasında, ihracat sayılan satış ve teslim yerine belge kapsamında yapılan ihracata ilişkin gümrük beyannameleri de kullanılabilir. Ancak, ihracat sayılan satış ve teslimlerde (aynı holding bünyesinde yer alan pazarlama şirketleri vasıtasıyla yapılan satışlar hariç) aracı ihracatçı kabul edilmez.

– İhracat sayılan satış ve teslimler ile ilgili dahilde işleme izin belgeleri ihracat taahhütlerinin kapatılmasında katma değer vergisi hariç satış fiyatı esas alınır.

Belge ihracat taahhütleri kapatılırken; a) 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 5.maddesinin (g), (h) ve (i) bentleri çerçevesinde yapılan ihracat sayılan satış ve teslimlerde satış ve/veya teslimat belgesi ile döviz alım belgesinin ibrazı aranır.
b) Bu Tebliğ ile belirlenen diğer ihracat sayılan satış ve teslimlerde ise satış ve/veya teslimat belgesinin ibrazı aranır ve dahilde işleme izin belgesinin düzenlendiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır.

İhraç kaydıyla gümrük muafiyetli ithalata yönelik olarak düzenlenen dahilde işleme izin belgesi, satış ve teslimin bu Tebliğin 5.maddesinde belirtilmiş olması kaydıyla ihracat sayılan satış ve teslimler kapsamında düzenlenen dahilde işleme izin belgesine dönüştürülebilir. 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 9.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen döviz kullanım oranlarının aşılmamış olması kaydıyla ithalat yapılmışsa, belge kapsamında yapılan ithalat esnasında teminata bağlanan katma değer vergisi ve varsa özel tüketim vergisi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun değişik 44.maddesine istinaden yapılan kesinti {Bu Tebliğin 5.maddesinin (c), (d/1), (f) ve (j) bentleri hariç}, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. 2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğin 9.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen döviz kullanım oranlarının aşılmış olması halinde ise, ayrıca bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili alınmayan vergi, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

B- Deniz ve Hava Taşıtlarına Yapılan İhracat Teslimleri:

4458 sayılı Gümrük Kanununun 176.maddesinin ikinci fıkrası ile Gümrük Yönetmeliğinin 418.maddesine göre; Serbest dolaşımda bulunan yakıt, yağlar ve kumanyalar ile donatım ve işletme malzemelerinin dış sefere çıkan gemi, bot ve diğer deniz taşıtları ile hava gemilerine (uçaklara) verilmesi ihracat hükmündedir. Anılan Kanunun 71.maddesi hükümleri uyarınca gümrük idarelerinin basitleştirilmiş usulle beyanda bulunulmasına izin vermeleri mümkündür. Bu çerçevede, ihracat rejiminde beyanname yerine ticari veya idari belge verilmesine ilişkin usul ve esaslar, Gümrük Yönetmeliğinin 156.maddesinde düzenlenmiştir. Keza, mezkûr Kanunun 150.maddesinin dördüncü fıkrası hükmü çerçevesinde Ticaret Bakanlığı, gerektiğinde ihraç eşyasının cinsine, niteliklerine ve ihracatın özelliğine göre ihracatın daha kolay yapılmasını sağlayacak usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Kocaeli, 27.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

4458 sayılı Gümrük Kanunu.
Gümrük Yönetmeliği.
İhracat Rejim Kararı.
İhracat Yönetmeliği.
2005/2 Sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ.
99/13812 Sayılı İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Karar.
İhracat Genel Müdürlüğünün Çeşitli Yazılar.

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (2)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (2)

29.12.2025

İşlem Görmüş Ürünlerin Kıymeti: 1) İşlem görmüş ürünün kıymetinin belirlenmesinde, geçici ihraç eşyasının işleme yeri veya işleme faaliyetinin son olarak yapıldığı yere kadar yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri geçici ihraç eşyasının kıymetine veya geçici ihraç eşyasının kıymetinin hesaplanamadığı durumda işleme maliyetlerine dahil edilmez.
2) İşlem görmüş ürünlerin işleme yerinden veya işleme faaliyetinin son olarak yapıldığı yerden Türkiye Gümrük Bölgesine girdiği yere kadar olan yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri işleme maliyetine dahil edilir. Ancak, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi ile Türkiye’nin anlaşmalar ile dahil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerine giriş yerine varışından sonra yapılan nakliye ve sigorta giderleri dahil edilmez.
3) Yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri:
a) Satın alma komisyonu dışında, komisyon ve tellaliyeyi,
b) Geçici ihraç eşyasının tamamlayıcısı olmayan konteyner maliyetini,
c) İşçilik ve malzeme de dahil olmak üzere ambalajlama maliyetini,
ç) Eşyanın taşınması ile bağlantılı olarak oluşan işleme maliyetlerini de, kapsar.

Örnek 1: Türkiye’de faaliyet gösteren E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışında üretim ve işleme faaliyetine tutulduktan sonra serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda; İşlem görmüş ürünlerin işleme yerinden veya işleme faaliyetinin son olarak yapıldığı yerden Türkiye Gümrük Bölgesine girdiği yere kadar olan yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri işleme maliyetine dahil edilir. Ancak, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi ile Türkiye’nin anlaşmalar ile dahil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerine giriş yerine varışından sonra yapılan nakliye ve sigorta giderleri dahil edilmez. Yükleme, navlun ve sigorta maliyetleri: Satın alma komisyonu dışında, komisyon ve tellaliyeyi, geçici ihraç eşyasının tamamlayıcısı olmayan konteyner maliyetini, işçilik ve malzeme de dahil olmak üzere ambalajlama maliyetini, eşyanın taşınması ile bağlantılı olarak oluşan işleme maliyetlerini de, kapsar.

İşlem Görmüş İkincil Ürünlerde Düşümü Yapılacak Tutarın Hesaplanma Yöntemi: İşlem görmüş ikincil ürünlerin, işlem görmüş asıl ürünlerle aynı zamanda serbest dolaşıma sokulması halinde düşüm yapılacak tutar, 406 ve 407.maddede belirtilen yöntemlerden biriyle ve Ek-68’de yer alan örneklere göre hesaplanır.

Verimlilik Oranının Hesaplanması: 1) İşlem görmüş ürünlerin bünyesine giren geçici ihraç eşyasının oranı; a) Tahakkuk ettirilecek vergilerin belirlenmesi,
b) Bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda indirim yapılacak tutarın belirlenmesi,
c) Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, amacıyla hesaplanır.
2) Bu hesaplamalar miktar ölçme yöntemi veya uygun hallerde kıymet ölçme yöntemi veyahut benzer sonuçlar veren herhangi bir diğer yöntem ile yapılır.
3) Bu hesaplamalarda işlem görmüş ürünler, işlenmiş ürünleri veya ara ürünleri kapsar.

Miktar Ölçme Yöntemi: 1) Miktar ölçme yöntemi aşağıdaki durumlarda uygulanır;
a) İşleme faaliyeti sonucunda sadece bir çeşit işlem görmüş ürün elde edilmesi durumunda; gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürünün içinde yer alan geçici ihraç eşyasının miktarı, gümrük yükümlülüğünü doğuran işlem görmüş ürün miktarının toplam işlem görmüş ürün miktarına oranı ile orantılı olarak hesaplanır.
b) İşleme faaliyeti sonucunda birden fazla çeşitte işlem görmüş ürün elde edilmesi ve geçici ihraç eşyasının tüm unsurlarının her bir işlem görmüş ürünün içinde yer alması durumunda; gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürünün içinde yer aldığı varsayılan geçici ihraç eşyasının miktarı: 1) Söz konusu işlem görmüş ürün ile gümrük yükümlülüğü doğurup doğurmadığına bakılmaksızın, tüm işlem görmüş ürünlerin toplam miktarı arasındaki oran ve 2) Gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürün ile aynı çeşit işlem görmüş ürünün toplam miktarı arasındaki oran ile orantılı olarak hesaplanır (Ek-68).
2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yöntemlerden hangisini gerektirdiğine karar verilirken fireler dikkate alınmaz. 402.madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, fire deyimi işleme faaliyetleri esnasında buharlaşma, gaz olarak havaya karışma, kuruma veya damıtma sonucu tahrip veya zayii şeklinde geçici ihraç eşyasındaki eksilmeler anlamına gelir. Atık, artık, kırpıntı, döküntü ve kalıntı şeklindeki ikincil işlem görmüş ürünler fire olarak değerlendirilir.

Kıymet Ölçme Yöntemi: 1) Miktar ölçme yönteminin uygulanmasının mümkün olmadığı durumlarda kıymet ölçme yöntemi uygulanır.
2) Gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürünün içinde yer aldığı varsayılan geçici ihraç eşyasının miktarı: a) Söz konusu işlem görmüş ürün ile gümrük yükümlülüğü doğurup doğurmadığına bakılmaksızın, tüm işlem görmüş ürünlerin toplam kıymeti arasındaki oran; ve
b) Gümrük yükümlülüğü doğuran işlem görmüş ürün ile aynı çeşit işlem görmüş ürünün toplam kıymeti arasındaki oran ile orantılı olarak hesaplanır (Ek-68).
3) Kıymet ölçme yönteminin uygulanmasında her bir işlem görmüş ürünün kıymeti, alıcı ve satıcı arasındaki ilişkiden etkilenmemesi kaydıyla, Türkiye’deki işyerinde teslim fiyat veya aynı veya benzer ürünün Türkiye’deki satış fiyatı olarak uygulanır.
4) Kıymetin üçüncü fıkraya göre belirlenememesi durumunda makul herhangi bir yöntemle belirlenebilir.

Ticaret Politikası Önlemlerinin Uygulanması: 1) Ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, hariçte işleme rejimi beyannamesinin tescil tarihidir.
2) Serbest dolaşıma giriş rejiminde uygulanan ticaret politikası önlemleri, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma girişinde de uygulanır. Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması için beyanname kapsamı işlem görmüş ürünlerin Gümrük Kanunu’nun 19.maddesinde belirtilen menşe kurallarına göre, ticaret politikası önlemi uygulanacak ülke menşeli olması gerekir.
3) İşlem görmüş ürünlere ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, bu ürünlere ilişkin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihidir.
4) Yeniden ithalata konu eşyaya standart değişim sisteminin uygulandığı durumda, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ek bir işleme faaliyetine tabi tutulması veya tamirat yaptırılması hallerinde ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

Örnek 2: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan E firmasının geçici ihracata konu olan eşyalarının yurt dışında üretim ve işleme faaliyetine tutulduktan sonra serbest dolaşıma sokulması istenilmesi halinde; Ticaret politikası önlemleri uygulanır. Ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, hariçte işleme rejimi beyannamesinin tescil tarihidir. Serbest dolaşıma giriş rejiminde uygulanan ticaret politikası önlemleri, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma girişinde de uygulanır. Ticaret politikası önlemlerinin uygulanması için beyanname kapsamı işlem görmüş ürünlerin Gümrük Kanunu’nun 19.maddesinde belirtilen menşe kurallarına göre, ticaret politikası önlemi uygulanacak ülke menşeli olması gerekir. İşlem görmüş ürünlere ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasında esas alınacak tarih, bu ürünlere ilişkin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihidir. Yeniden ithalata konu eşyaya standart değişim sisteminin uygulandığı durumda, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ek bir işleme faaliyetine tabi tutulması veya tamirat yaptırılması hallerinde ticaret politikası önlemleri uygulanmaz.

Önceden İthalatın Olmadığı Standart Değişim Sistemi: Önceden ithalatın olmadığı standart değişim sistemini kullanma izni, koşulların yerine getirilmesi halinde, geçici ihracat eşyası yerine işlem görmüş ürünlerin yeniden ithali için de kullanılır. Standart değişim sistemini kullanma izni olmayan hariçte işleme izni sahibi, bu sistemin şartlarını yerine getirmesi ve işlem görmüş ürünlerin yeniden ithalinden önce yazılı olarak başvurması halinde, önceden ithalatın olmadığı standart değişim sisteminden yararlandırılır.

Örnek 3: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan E firmasının, önceden ithalatın olmadığı standart değişim sistemini kullanma izni aldığını varsayalım. Bu izin, şartların yerine getirilmesi halinde, geçici ihracat eşyası yerine işlem görmüş ürünlerin yeniden ithali için de kullanılır. Standart değişim sistemini kullanma izni olmayan hariçte işleme izni sahibi olan E firması, bu sistemin şartlarını yerine getirmesi ve işlem görmüş ürünlerin yeniden ithalinden önce yazılı olarak başvurması halinde, önceden ithalatın olmadığı standart değişim sisteminden yararlandırılır.

Tamir Amaçlı Hariçte İşleme: 1) Gümrük Kanununun 142, 143 ve 144.maddeleri kapsamında, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir ettirilmek istenen eşyaya ilişkin hariçte işleme izni, ilgili gümrük idaresi tarafından verilir. Gümrük idaresi tarafından onaylanan beyanname hariçte işleme izni hükmündedir. Ayrıca izin belgesi düzenlenmez. Gümrük idaresince eşyanın ihracat rejimi hükümlerine göre işlemleri yapılarak beyannamenin 44 numaralı kutusuna; işleme faaliyetinin mahiyeti, eşyanın marka, seri numarası, model yılı gibi ayırt edici özellikleri ile özel işaretleri kaydedilmek suretiyle, eşyanın ayniyet tespiti Gümrük Yönetmeliğinin 398.maddesi çerçevesinde yapılır.
2) Tamir amaçlı hariçte işleme izninin verilebilmesi için, eşyanın tamir edilebilir durumda olduğunun gümrük idarelerince tespiti gerekir. Gümrük idaresince, eşyanın tamir edilebilir olduğunun tespit edilememesi halinde, söz konusu eşyanın bakım ve onarımı ile sorumlu yetkili servisinden alınacak teknik rapor veya sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasından alınacak belgenin gümrük idaresine ibraz edilmesi gerekir. Ancak kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi teşebbüsleri ile sivil havacılık ve savunma sanayi sektöründe üretim ve montaj gibi teknik alanda faaliyet gösteren kuruluşlara ait araç, gereç ve teçhizata ilişkin bu kuruluşların konuyla ilgili rapor düzenlemeye yetkili teknik personeli tarafından hazırlanan raporlar hariçte işleme izninin verilmesi için yeterlidir.
3) Gümrük Kanununun 142.maddesi uyarınca tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşya tamiratının, garanti sözleşmesine veya kanuni bir yükümlülüğe dayanarak ya da bir imalat hatası nedeniyle, bedelsiz yapıldığının kanıtlanması halinde, ithalat vergilerinden tam muaf olarak serbest dolaşıma girer. Ancak söz konusu eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında kusurlu olduğunun dikkate alınarak işlem yapılmış olması halinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu kapsamdaki eşyaya gümrük vergilerinden tam muafiyetin uygulanabilmesi için, söz konusu eşyayı imal veya ihraç eden imalatçı veya ihracatçı firma tarafından düzenlenen garanti belgesi veya sözleşmenin veya imalat hatasını gösterir imalatçı firma yazısının, noterlikçe veya yurtdışı temsilciliğimizce onaylı tercümesi gümrük idaresine ibraz edilir.
4) Eşyanın tamir amacıyla geçici ihraç edildiği ve tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hallerde, eşyanın gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit bir tutar esas alınmakla birlikte, ödenen navlun, sigorta ve yurt dışında tamir sırasında ödenen diğer masraflar da dikkate alınır.
5) Tamir için gönderilen eşyanın tamirinin mümkün olmaması nedeniyle tamir için gönderilen eşya ile aynı teknik özelliklere sahip yeni bir eşyanın gönderilmesi durumunda, bahse konu eşya için garanti kapsamında olsun olmasın serbest dolaşıma giriş rejimi hükümleri uygulanır. Ancak 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 118.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girmiş bulunan eşyanın teslimi esnasında veya kullanımı sonrasında ortaya çıkan kusurların giderilmesi ya da ithaline esas teşkil eden sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi amacıyla hariçte işleme rejimi kapsamında eşyanın bedelsiz olarak yabancı ülkedeki satıcısına geri gönderilmesi durumunda, satıcı tarafından, eşyanın kusurlarının giderilememesi ya da tamir edilmesinin ekonomik olmaması nedeniyle eşyanın yabancı ülkedeki satıcısında kalması durumunda gümrük vergileri geri verilir veya kaldırılır.

Örnek 4: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan E firmasına, Gümrük Kanununun 142, 143 ve 144.maddeleri kapsamında, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir ettirilmek istediği eşyaya ilişkin hariçte işleme izninin, ilgili gümrük idaresi tarafından verildiğini varsayalım. İlgili gümrük idaresi tarafından E firması adına onaylanan beyanname hariçte işleme izni hükmünde olup, ayrıca bir izin belgesi düzenlenmez. Gümrük idaresince eşyanın ihracat rejimi hükümlerine göre işlemleri yapılarak beyannamenin 44 numaralı kutusuna; İşleme faaliyetinin mahiyeti, eşyanın marka, seri numarası, model yılı gibi ayırt edici özellikleri ile özel işaretleri kaydedilmek suretiyle, eşyanın ayniyet tespiti Gümrük Yönetmeliğinin 398.maddesi çerçevesinde yapılır. Tamir amaçlı hariçte işleme izninin verilebilmesi için, eşyanın tamir edilebilir durumda olması gerekir. Gümrük Kanununun 142.maddesi uyarınca tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşya tamiratının, garanti sözleşmesine veya kanuni bir yükümlülüğe dayanarak ya da bir imalat hatası nedeniyle, bedelsiz yapıldığının kanıtlanması halinde, ithalat vergilerinden tam muaf olarak serbest dolaşıma girer. Ancak söz konusu eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında kusurlu olduğunun dikkate alınarak işlem yapılmış olması halinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu kapsamdaki eşyaya gümrük vergilerinden tam muafiyetin uygulanabilmesi için, söz konusu eşyayı imal veya ihraç eden imalatçı veya ihracatçı firma tarafından düzenlenen garanti belgesi veya sözleşmenin veya imalat hatasını gösterir imalatçı firma yazısının, noterlikçe veya yurtdışı temsilciliğimizce onaylı tercümesinin gümrük idaresine ibrazı gerekir. Tamir için gönderilen eşyanın tamirinin mümkün olmaması nedeniyle tamir için gönderilen eşya ile aynı teknik özelliklere sahip yeni bir eşyanın gönderilmesi durumunda, bahse konu eşya için garanti kapsamında olsun olmasın serbest dolaşıma giriş rejimi hükümleri uygulanır. Ancak 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 118.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girmiş bulunan eşyanın teslimi esnasında veya kullanımı sonrasında ortaya çıkan kusurların giderilmesi ya da ithaline esas teşkil eden sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi amacıyla hariçte işleme rejimi kapsamında eşyanın bedelsiz olarak yabancı ülkedeki satıcısına geri gönderilmesi durumunda, satıcı tarafından, eşyanın kusurlarının giderilememesi ya da tamir edilmesinin ekonomik olmaması nedeniyle eşyanın yabancı ülkedeki satıcısında kalması durumunda gümrük vergileri geri verilir veya kaldırılır.

Önceden İthalatta Geçici İhraç Eşyasının İhraç Süresi: İthalatın önceden yapıldığı durumda; geçici ihraç eşyasının serbest bölgeye alınması veya antrepoya konulması halinde, Kanunun 146.maddesinde belirtilen süre (iki ay) şartı yerine getirilmiş sayılır.

Önceden İthalatta Vergilendirme: İthalatın önceden yapıldığı durumda, vergilendirmede esas alınacak tutar, ikame eşyanın ithaline ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. İkame eşyanın vergileri teminata bağlanarak ithaline izin verilir. Geçici ihracat eşyasının tamirinin tamamlanarak geri getirilmesi halinde ikame eşyanın teminatı çözülerek geri gönderilmesine izin verilir.

Örnek 5: İthalatçı G firmasının 02.02.2025 tarihinde İtalya’da faaliyet gösteren H firmasından bir adet son model otomatik dokuma tezgahı ithal ettiğini, söz konusu eşya Türkiye’de üretime devam ederken 01.03.2025 tarihinde arızalandığını, üretimin aksamaması için anlaşma kapsamında satıcı H firmasının yeni bir dokuma tezgahı gönderdiğini ve bu eşyaların 01.04.2025 tarihli Serbest dolaşıma giriş beyannamesi (SDGB) ile Türkiye’ye giriş yaptığını varsayalım. Burada vergilendirmede esas alınacak tutar; İkame eşyanın (ikinci tezgahın) ithaline ilişkin beyannamenin tescili tarihindeki yani 01.04.2025 tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir, ikame eşyanın vergileri teminata bağlanarak ithaline izin verilir. Geçici ihracat eşyasının tamirinin tamamlanarak geri getirilmesi halinde ikame eşyanın teminatı çözülür ve eşya (ikinci dokuma tezgahı) geri gönderilir/yurt dışı edilir.

Standart Değişim Sistemine Dayalı Hariçte İşleme: 4458 sayılı Gümrük Kanununun 144 ilâ 148.maddeleri kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir edilmek istenen eşyanın yerine, tamir işlemi tamamlanarak gümrük bölgesine geri getirilinceye kadar geçen süre içerisinde kullanılmak üzere, serbest dolaşımda olmayan eşyanın geçici olarak ithal edilerek kullanılmasına ilişkin hariçte işleme izni gümrük müdürlükleri tarafından verilir. Bu durumda geçici ihracat eşyası ile ikame eşyanın gümrük işlemleri aynı gümrük müdürlüğü tarafından yapılır. Standart değişim sistemi kapsamında tamir amacıyla geçici ihraç edilecek eşyanın, önceden ihraç edilmesinin üretimi durduracak, ekonomik kayba neden olacak ve sistemin işleyişini bozacak nitelikte olduğunun bir dilekçe ile gümrük müdürlüğüne bildirilmesi ve ithalat vergileri tutarını karşılayan teminat verilmesi halinde ikame eşyanın önceden ithaline izin verilir. Standart değişim sistemi kapsamında tamirata konu geçici ihraç eşyası yerine geçici ithali yapılan ikame ürünün, geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 36.maddesi hükmüne tabidir. Yani geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre altı (6) aydır.

– Gümrük Kanununun 143.maddesi “Eşyanın tamir amacıyla geçici ihraç edildiği ve tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hallerde, 135.maddenin 1.fıkrasında belirtilen ithalat vergileri, gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit bir tutar dikkate alınarak, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte, bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Ancak, izin hak sahibinin tamir masrafları dışında başka bir ödeme yapmamış olması ve bu ödemenin izin hak sahibi ile faaliyeti yapan kişi arasındaki ilişkiden etkilenmemesi gerekir.” hükmünü amirdir.

Gümrük Yönetmeliğinin 400.maddesi gereğince, Gümrük Kanununun 141.maddesinin beşinci fıkrası uyarınca belirlenen durumlar ve özel şartlar saklı kalmak koşuluyla hariçte işleme rejimine tabi eşyanın serbest dolaşıma giriş beyanı serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılmaktadır.

Gümrük Kanununun 167/9-d ve 167/9-e maddeleri kapsamındaki eşyanın hariçte işleme rejimi kapsamında geçici ihraç edildikten sonra yurda geri gelişinde, Gümrük Kanununun 143.maddesi uyarınca işlem yapılması durumunda;
a) Gümrük Kanununun 143.maddesi gereğince serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına göre işlem yapılacağından, bahse konu eşyanın Gümrük Kanununun 167/9-d ve 167/9-e maddeleri gereğince gümrük vergisinden muaf tutulması,
b) 3065 sayılı KDV Kanununun 16/1-b.maddesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167’nci maddesi hükümü kapsamında [(5) numaralı fıkrasının (a) bendi ile (7) numaralı fıkrası hariç] gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithalinin vergiden müstesna olduğu hüküm altına alındığından, KDV tahsil edilmemesi,
c) 4760 sayılı ÖTV Kanununun 7/6.maddesi uyarınca ÖTV Kanununa ekli listelerdeki mallardan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167.maddesi [(5)numaralı fıkrasının (a) bendi ile (7) numaralı fıkrası hariç], geçici ithalat ve hariçte işleme rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithali (Bu Kanunun 5 inci Maddesinde düzenlenen ihracat istisnası ile 8.maddesinin (2) numaralı fıkrasında düzenlenen ihraç kaydıyla teslimlerde verginin tecil ve terkin edilmesi uygulamasından yararlanılarak ihraç edilen, ancak 4458 sayılı Gümrük Kanununun 168, 169 ve 170.maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili olarak ihracat istisnasından veya tecil-terkin uygulamasından faydalanılan miktarın gümrük idaresine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi şarttır.) vergiden müstesna tutulmuştur. Bu kapsamda ÖTV Kanununa ekli listelerdeki mallardan Gümrük Kanununun hariçte işleme rejimi kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithali ÖTV’den istisna tutulmuş olup, bu sebeple söz konusu eşyanın ÖTV’den istisna tutulması gerekir.

– Hariçte işleme rejimine ilişkin önceki hükümlerin yanı sıra, bu madde ve 145 ila 148.madde hükümlerine göre ikame ürün olarak adlandırılan ithal eşyasının bir işlem görmüş ürün ile değiştirilmesi, standart değişim sistemi kapsamında mümkündür. Tarım politikasına veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen ve özel düzenlemelere tabi eşya dışında kalan serbest dolaşımdaki eşyanın tamirinin söz konusu olduğu hallerde, gümrük idareleri standart değişim sisteminin uygulanmasına izin verirler. 148.madde hükmü saklı kalmak üzere, işlem görmüş ürünlere uygulanan hükümler ikame ürünlere de uygulanır. Ticaret Bakanlığı’nca tespit edilen koşullar altında ve ithalat vergileri tutarını karşılayan bir teminat verilmesi halinde, ikame ürünlerin geçici ihracat eşyasının ihracından önce ithal edilmelerine izin verilir.

Örnek 6: İthalatçı G firmasının 02.02.2025 tarihinde İtalya’da faaliyet gösteren H firmasından bir adet son model otomatik dokuma tezgahı ithal ettiğini, söz konusu eşya Türkiye’de üretime devam ederken 01.04.2025 tarihinde arızalandığını, söz konusu dokuma tezgahının standart değişim sistemi kapsamında tamir amacıyla geçici ihraç edilecek eşyanın, önceden ihraç edilmesinin üretimi durduracak, ekonomik kayba neden olacak ve sistemin işleyişini bozacak nitelikte olduğu hususunun ithalatçı G firması tarafından bir dilekçe ile ilgili gümrük müdürlüğüne bildirildiğini, gümrük müdürlüğünce de ithalat vergileri tutarını karşılayan miktarda teminat alarak ikame eşyanın önceden ithaline izin verdiğini varsayalım. Standart değişim sistemi kapsamında tamirata konu geçici ihraç eşyası yerine geçici ithali yapılan ikame ürünün, geçici ithalat rejimi altında kalabileceği süre altıay (6 ay) olup, altıay içinde arızalı dokuma tezgahının tamir ettirilip Türkiye’ye getirilmesi ve geçici ithali yapılan ikame ürünün de yurt dışı edilmesi gerekir. Yani, geçici ihracat eşyasının tamirinin tamamlanarak geri getirilmesini müteakip ikame eşyanın teminatı çözülür ve eşya (ikinci dokuma tezgahı) geri gönderilir/yurt dışı edilir.

– İkame ürünlerin, tamirata konu olan geçici ihracat eşyası ile aynı tarife pozisyonunda yer alması, aynı ticari nitelikte ve aynı teknik özelliklere sahip olması gerekir. Geçici ihracat eşyasının ihracattan önce kullanılmış olması halinde, ikame ürünlerin de yeni olmamaları ve kullanılmış olmaları gerekir. Ancak, ikame ürünün satış sözleşmesindeki garanti hükümleri uyarınca veya kanuni bir yükümlülük ya da bir imalat hatası nedeniyle bedelsiz olarak verilmesi halinde, kullanılmış eşya yerine yeni eşya getirilebilir. Standart değişim sisteminin uygulanmasına yukarıda belirtilen şartların yerine getirildiğine ilişkin bilgi ve belgelerin ibrazı halinde izin verilir. İthalatın önceden yapıldığı durumda, ikame ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili tarihinden itibaren iki aylık süre içinde geçici ihracat eşyasının ihraç edilmesi gerekir. Ancak, istisnai hallerde, söz konusu süre dolmadan ilgili kişinin talebi üzerine gümrük idareleri bu süreyi makul ölçüde uzatabilirler. İthalatın önceden yapıldığı durumda ve 141.maddenin uygulanması halinde, indirilecek tutar, geçici ihracat rejimine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde geçici ihracat eşyasına uygulanabilir vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Standart değişim çerçevesinde yürütülen işlemler, 137.maddenin 2.fıkrası ile 138.maddenin (b) bendi hükümlerine tabi değildir. Hariçte işleme rejimi çerçevesinde öngörülen usuller, tarife dışı ticaret politikası önlemlerinin yürütülmesi amacıyla da uygulanabilirler.

Örnek 7: İkame ürünlerin, tamirata konu olan geçici ihracat eşyası ile aynı GTİP’da, aynı ticari nitelikte ve aynı teknik özelliklere sahip olması gerekir. Geçici ihracat eşyasının ihracattan önce kullanılmış olması halinde, ikame ürünlerin de kullanılmış olmaları (yeni olmaması) gerekir. Ancak, ikame ürünün satış sözleşmesindeki garanti hükümleri uyarınca veya kanuni bir yükümlülük ya da bir imalat hatası nedeniyle bedelsiz olarak verilmesi durumunda, kullanılmış eşya yerine yeni eşya getirilebilir. İthalatın önceden yapıldığı durumda, ikame ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili tarihinden itibaren iki aylık süre içinde geçici ihracat eşyasının ihraç edilmesi gerekir. İthalatın önceden yapıldığı durumda ve 141.maddenin uygulanması halinde, indirilecek tutar, geçici ihracat rejimine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde geçici ihracat eşyasına uygulanabilir vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir.

İhracat Veya Hariçte İşleme Rejimine Tabi Tutulan Eşyaya İlişkin Beyannamenin İptali:

1) İhracat vergilerine, ithalat vergisinin geri ödenmesi başvurusuna, ihracat iadesine veya ihracata bağlı diğer önlemlere konu eşyanın beyan sahibinin 417.maddede belirtilen süreler içerisinde müracaat etmesi ve aşağıda sayılan koşulların tamamını yerine getirmesi halinde, gümrük idaresi ihracat veya hariçte işleme rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin beyannameyi iptal eder.
a) Beyanname konusu eşyanın gümrük bölgesini terk etmediğinin ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine belgelenmesi,
b) Beyanname ile birlikte, tescili sırasında sunulan diğer belgeleri ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine ibraz etmesi,
c) İhracat nedeniyle beyan sahibine sağlanan bütün hak ve menfaatlerin iade edildiğinin veya beyan sahibinin söz konusu hak ve menfaatlerden yararlandırılmaması için ilgili kurumlarca gerekli tedbirlerin alındığını ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine kanıtlaması,
ç) Gerekli olması halinde, beyanname konusu eşyanın durumuna uygun gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması.
2) Beyannamenin iptali, ihracat lisansına veya beyanın tevsiki için ibraz edilen bütün belgelere ilişkin olarak yapılan işlemlerin de iptali sonucunu doğurur.
3) Birinci fıkrada belirtilen eşya dışında kalan ihraç eşyasının gümrük bölgesini terk etmediğinin, beyan sahibi tarafından, 417.maddede belirtilen süreler içerisinde ihracata ilişkin işlemlerin yapıldığı gümrük idaresine bildirilmesi durumunda gümrük beyannamesi iptal edilmiş sayılır.
4) Bu madde hükümleri yeniden ihraç eşyası için de uygulanır.

– Hariçte işleme ve gümrük antrepo rejimi dışında kalan ekonomik etkili gümrük rejimine tabi eşyanın, ihracat rejimine girişi basitleştirilmiş usuller çerçevesinde gerçekleştirilebilir. Bu hüküm yeniden ihracat için de geçerlidir.

Hariçte İşleme Rejiminde Basitleştirilmiş Usuller: Hariçte işleme rejiminde basitleştirilmiş usuller kullanılarak beyanda bu Yönetmeliğin ihracat rejiminde basitleştirilmiş usullere ilişkin 152 ila 160.madde hükümleri uygulanır.

– Hariçte işleme rejiminde; işleme faaliyetinin ticari nitelikte olmayan eşyanın tamiratına ilişkin olduğu durumlarda, yazılı olarak veya bir veri işleme tekniği yoluyla normal usulde bir gümrük beyanıyla yapılabilir.

Geri Gelen Eşya: 1) Serbest dolaşımda bulunan eşya, Türkiye Gümrük Bölgesinden veya Türkiye’nin anlaşmalarla dâhil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerinin diğer bir noktasından ihraç edildikten sonra üç yıl içinde yeniden serbest dolaşıma girmesi halinde ve beyan sahibinin talebi üzerine, ithalat vergilerinden muaf tutulur. Üç yıllık süre, beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle uzatılabilir. Geri gelen eşyanın, Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilmeden önce, özel amaçlı kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanarak serbest dolaşıma girmiş olduğu hallerde, eşyanın aynı amaca yönelik olarak tekrar serbest dolaşıma sokulmak istenmesi durumunda, bu eşyaya indirimli veya sıfır vergi oranı uygulanır. İthal amacının aynı olmaması halinde, söz konusu eşyaya uygulanacak ithalat vergileri tutarı, serbest dolaşıma ilk girişi sırasında alınmış tutar kadar indirilir. Ancak, serbest dolaşıma ilk girişi sırasında alınmış tutarın geri gelen eşyanın yeniden serbest dolaşıma girişi sırasında alınacak tutardan daha fazla olması halinde hiçbir iade yapılmaz.
2) 1.fıkrada belirtilen ithalat vergilerinden muafiyet;
a) Aynen ihraç edildiği durumda olması hali hariç, hariçte işleme rejimi çerçevesinde Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilen eşyaya,
b) İhracı, bir dış ticaret önlemine konu olan eşyaya, tanınmaz. (b) bendine istisna getirilmesine ilişkin hal ve şartlar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

Sinema-Televizyon Filmleri ve Ses Bantları: 1) Stüdyo banyo işlemleri veya post-prodüksiyon gibi işlemler için geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilecek sinema-televizyon filmleri ile ses bantlarının hariçte işleme rejimi kapsamında geçici ihracına ilişkin başvurular doğrudan gümrük müdürlüklerine yapılır.
2) Gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyanname hariçte işleme izni hükmündedir. Ayrıca izin belgesi düzenlenmez.
3) Sinema-televizyon filmleri ve ses bantlarının ithalat vergileri, gümrük kıymeti olarak beyan edilen işçilik veya işleme masraflarına eşit bir tutar dikkate alınarak, geri getirilen eşyaya ilişkin gümrük beyannamesinin tescil edildiği tarihte geçerli olan vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir.

Türkiye Gümrük Bölgesinden Geçici Olarak Çıkarılacak Taşıtlara Uygulanacak İşlemler:

1) Geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılan taşıtların, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 168.maddesinde belirtilen 3 yıllık kanuni süre içerisinde, yurtdışında ağır hasar görmesi, getirildiği ya da geçtiği ülkelerin adli makamlarınca el konulması, arızalanması, sürücünün tutuklanması veya hastalanması ya da doğal afet, getirildiği veya geçtiği ülkedeki iç karışıklık gibi beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle Türkiye’ye geri getirilememesi halinde, ilgilinin yazılı talebi üzerine ilgili gümrük müdürlüğünce süre uzatımı yapılır.
2) Süre uzatımına ilişkin dilekçeye;
a) Kazaya uğramış ise kaza sonucu düzenlenmiş polis veya sigorta raporlarının,
b) Sürücünün tutuklanması veya araca adli mercilerce el konulması durumunda, adli merci kararlarının,
c) Aracın arızalanması halinde, tamir amacıyla bakıma alındığına ilişkin belgelerin,
ç) Sürücünün hastalanması halinde, hastane raporlarının,
d) Yurtdışına öğrenim görmek amacıyla giden öğrencilerin, öğrenim gördüklerine ilişkin ilgili öğrenim kurumundan alınacak belgenin,
e) Diğer hallerde ise mücbir sebep veya beklenmeyen hale ilişkin belgelerin, Noter veya yurtdışı temsilciliklerimiz tarafından onaylı Türkçe tercümesinin eklenmesi gerekir.
3) İbraz edilen belgelerin gümrük müdürlüğünce uygun bulunması halinde, müracaatın kanuni süre içinde yapılıp yapılmadığına ve mücbir sebep belgesinin tarihine bakılmaksızın yeteri kadar ek süre verilir.
4) Ayrıca, yurtdışındaki adresi açık olarak belirtilen ve ekinde mücbir sebep belgesi bulunan dilekçenin herhangi bir haberleşme aracı ile ilgili gümrük müdürlüğüne iletilmesi halinde, bu dilekçeye istinaden de süre uzatımı yapılır.
5) Yurtdışındaki milli veya milletlerarası kadrolara atanan devlet memurlarının yurtdışına götürdükleri taşıtları, kanuni süresinden sonra geri getirmeleri halinde, görev sürelerinin üç yıldan fazla olduğuna veya uzatıldığına ilişkin Dışişleri Bakanlığı veya bağlı olduğu kurumdan alınacak belgenin ibraz edilmesi halinde, ilgili gümrük müdürlüğünce gerekli süre değişimi yapılarak, taşıtın Türkiye’ye girmesine izin verilir.
6) Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkarılan taşıtın yurtdışında çalınması, yanması, kaza neticesinde ağır hasar görmesi gibi nedenlerle yurda geri getirilmesine imkân bulunmayan hallerde, durumu belgeleyen resmi rapor ya da belgenin noter veya yurtdışı temsilciliğimizce onaylı Türkçe tercümesinin müracaat dilekçesi ile birlikte geçici çıkış işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresine ibrazı halinde; gümrük idaresince, aracın trafik kayıtlarının silinmesi bakımından trafik tescil şube müdürlüğüne, motorlu taşıtlar vergisi ile ilgili işlemlerin sonuçlandırılması için de ilgili vergi dairesine bir yazı ile bilgi verilir.
7) Çifte pasaporta sahip vatandaşlarımızın Türk plakalı araçlarının yurt dışına geçici çıkış işlemlerinde, pasaport polisi ve gümrük idaresindeki çıkış kayıtlarındaki farklılığın ortadan kaldırılması ve aracın tekrar Türkiye’ye girişinin yapılıp yapmadığının takibini teminen aracın çıkış işlemleri hangi pasaportta kayıtlı bilgiler üzerinden yapılıyor ise şahsın çıkış işlemlerinin de o pasaporta kayıtlı bilgiler üzerinden yapılması gerekir.

Geçici Olarak Çıkarılacak Ticari Nitelikte Olmayan Eşya:
1) Geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılan ticari nitelikte olmayan eşyanın üç yıl içerisinde değiştirilmeksizin geri getirilmesi esastır. Ancak, doğal afet, getirildiği ya da geçiş ülkelerindeki iç karışıklık, abluka veya savaş hali, resmi makamlarınca getirilen yasaklar veya eşyanın alıkonulması gibi beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerin varlığı halinde bu süre, ilgilinin yazılı talebi üzerine ilgili gümrük müdürlüğünce uzatılabilir.
2) Süre uzatımına ilişkin dilekçeye, beklenmeyen hal veya mücbir sebeplerin varlığını tevsik eden noter veya yurtdışı temsilciliklerimiz tarafından onaylı Türkçe tercümesinin eklenmesi gerekir. İbraz edilen belgelerin ilgili gümrük müdürlüğünce uygun bulunması halinde, müracaatın kanuni süre içinde yapılıp yapılmadığına ve mücbir sebep belgesinin tarihine bakılmaksızın yeteri kadar ek süre verilir.
3) Geri getirilmek üzere Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkarılan ev eşyası süre kısıtlamasına tabi değildir. Bu eşyanın giriş işlemleri 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167.maddenin 5/f bendi çerçevesinde (Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkan gerçek kişilerin geri getirdiği kullanılmış ev eşyası, gümrük vergilerinden muaftır.) sonuçlandırılır.
…

Devam Edecek.

Kocaeli, 29.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

İdari İşleme İtiraz

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

İdari İşleme İtiraz

19.12.2025

Not: Bu bölüm, AD – HOC (Hukuk ve Danışmanlık) Sitesinden Alınmıştır.

Hayatımızın her alanında etkisini gördüğümüz idare; kamu yararı amacıyla, kamu gücünü kullanan ve bu işlemi devlet organları tarafından yapan, iradeyi açıklamaya yetkili kişi ise kamu görevlileri olan dev bir teşkilattır.

İdare, bu kadar büyük olması ve olağanüstü yetkilere sahip olmasından dolayı yaptığı hukuki işlemlerde; özel hukuk kişilerinden farklı olmak zorundadır. Çünkü doğan ihtiyaçlara en makul süre ve araçla müdahil olabilmesi hayat akışının ve halkın çıkarları için gereklidir. Bundan dolayı idari işlemleri diğer özel hukuk kişi işlemlerinden ayıran bazı özellikleri vardır.

Bu özellikler:

1) Tek yanlılık: Özel hukuk alanında genel kural olarak bir işlemin karşı taraf nezdinde etki doğurması için bu irade açıklamasını kabul etmesi gerekir. İdarenin yaptığı irade açıklamalarında ise genel kural tam tersidir.

2) İcrailik: İdare, işlemden etkilenenin rızası olmasa dahi söz konusu işlemi yapar. İşlem hukuk dünyasında ya yeni durum ortaya çıkarır ya mevcut durumu değiştirir ya da mevcut durumu ortadan kaldırır. Tabi ki her işlemin icrai olması beklenemeyeceği gibi genel kural budur.

3) Re’sen icra edilebilirlik: Her ne kadar icrailikle aynı anlamda gibi olsa da farklıdır. İdare kişilerin kanunen yapması gereken işlemleri yapmaması durumunda kendiliğinden harekete geçerek kişilerin o kurala uymasını sağlar.

4) Hukuka Uygunluk Karinesi: İdarenin yaptığı her işlem yetkili yargı birimlerince iptal edilinceye kadar hukuka uygun kabul edilir. Bunun sonucu ise idare aldığı karar sonucu yaptığı işlemleri kişiler uygulamakla mükelleftir. Aynı zamanda idare de bu işlemi uygular ve kimse engel olamaz. Ayrıca dava açılması da işlemi durdurmaz. Ancak nihai hükmün kurulması ve yürütmenin durdurulması ara kararıyla bu işlemler icra edilebilirliği durdurulabilir. Unutulmaması gerekir ki yargı kararları derhal uygulanmalıdır.

5) Yargısal denetim: Hukuk Devleti olmanın bir sonucu olarak idarenin yaptığı işlemler yargısal denetime açıktır.

6) Yazılılık: İçtihatlarla ortaya çıkan bu ilke kişilerin haklarını koruyabilmesi ve İYUK tarafından ortaya konulan itiraz süreleri için önemlidir. İdarenin kendi iç ilişkilerinde ise sözlü olarak işlemlerin yapıldığı söylenebilir.
Görüldüğü üzere idari işlemin geniş yetkilerinin olmasının sonucu ise söz konusu idari işlemin her kamu görevlisinin yapamamasıdır. Örnek verecek olursak bir öğretmenin trafik cezası kesme yetkisi yoktur. Bu basit örnekte de görüldüğü üzere idari işlemin bazı unsurları vardır. Bunlar yetki, şekil, sebep, amaç ve konudur. Bu unsurları incelersek :

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   – E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –   k.coban0306@gmail.com

Sayfa 1 / 4

1- Yetki: İdari işlemi mevzuata göre yapmaya yetkili olan kişidir.

Buna göre yapılacak olan işlemin idarenin yetkisi alanında olmalıdır. İdare yasama ve yargının görev alanına giren konularda işlem yapamaz (idari fonksiyon).

Aynı zamanda işlemi yapan makam idare adına işlem tesis etmeye yetkili olmalıdır. Örnek olarak öğretim görevlisi de kamu görevlisidir; ancak değerlendirme işlemini yapar, notlandırma ise rektörlüğün yetki alanıdır.

Kanunilik ilkesi gereğince, idari makam ancak kendisine verilen konuda idari işlem yapmaya yetkilidir.

Ayrıca idari makam kendisine kanunda belirtilmiş olan coğrafi bölge veya yerde işlem yapmaya yetkilidir. Örneğin İstanbul Valisi Ankara’daki bir olaya müdahale edemez.

Yetkili idari makamda görev yapan kamu görevlisi ise ancak atandıktan sonra ve tayin olunana kadar zaman boyunca kendisine verilen yetkiyi kullanabilir.

2- Şekil: İdari işlemin ortaya çıkış sürecinden son aşamaya kadar olan usulü ifade eder. Bu unsurda idari işlemin içeriğinden daha çok şekli açıdan mevzuata uygun olması gerekir. Bu durumda genel olarak şekli unsurda yer alması gereken bazı şartlar vardır. Bunlar:

Yazılılık: Yargı içtihatlarında ortaya çıkan bu kural hukuki öngörülebilirliği sağlamaktadır. İstisnaları mevcuttur.

Gerekçe: Mevzuatta kesin olarak olması gereken unsur olarak geçmese de bazı durumlarda şarttır. Bununla beraber idare her zaman için gerekçe sunabilir.

3- Sebep: İdari işlemin yapılmasına neden olan, somut hayat olaylar, olgu ve hukuki işlemlerdir. Bundan dolayı bu unsura gösterilen sebeplerin somut olarak gösterilmesi gerekmektedir. Genel sağlık, kamu güvenliği gibi genel ve soyut ifadeler sebep olarak gösterilemez. Bazen mevzuatta bir idari işlemin ortaya çıkabilmesi için birden fazla somut olayın vuku olmasını şart olarak da koşabilmektedir. Bazen de mevzuat sebep olarak herhangi bir şeyi göstermez. Bu durum idarenin takdir yetkisi olduğuna işarettir. Yine de idare somut olaya göre bu yetkiyi kullanması gerekmektedir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   – E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –   k.coban0306@gmail.com

Sayfa 2 / 4

4- Konu: İdari işlemin hukuki alanda doğurduğu sonuçtur. Konu unsurunun hukuka uygun olması için sebep unsuru ile aralarında bir nedensellik bağı olması gerekmektedir. Bu bağın koptuğu andan itibaren işlem hukuka aykırı olur. Ayrıca konunun imkânsız olması da aynı etkiyi doğuracaktır. Örnek verilecek olursa ölen bir kişinin atamasının yapılmasıdır.

Bazı durumlarda ise işlemler sadece belirli statüdeki kişiler için etki doğurabilir. Örnek verilecek olursa öğrenciye karşı 657 sayılı kanun kapsamındaki memurlar için öngörülen disiplin cezaları verilemez.

Unutulmaması gerekir ki; istisnalar dışında idarenin yapmış olduğu işlemler geçmişe etkili olamazlar. Bu istisnalar; hukuka aykırılık kararı verilen işlemlerin geçmişten o güne kadar doğurduğu sonuçların ortadan kalkması ve idare tarafından hukuka aykırı işlemlerin geri alması durumudur.

5- Amaç: Her idari işlemin ulaşmaya çalıştığı hedeftir. Bu hedefte kamu yararıdır. İdarenin her işleminin bu çerçevede gerçekleşmesi gerekir.

Görüldüğü üzere idari işlemin beş unsuru bulunmaktadır. Bu unsurlardan birinin eksik olması durumunda işlemin iptal edilebilirliği söz konusu olacaktır.

Ayrıca, belirtilmelidir ki işlemler hukuki alemde etki doğurur ve altta anlatılan itiraz ve iptal davası prosedürü, idari işlemler için geçerlidir.

İdari eylemler ise fiziki olarak sonuçlarını gördüğümüz idarenin tasarruflarıdır. Örnek verecek olursak belediyenin çöp toplaması bir eylemdir. Çöp toplaması gerekirken toplamaması ise bir eylemsizliktir. İdarenin eylemsizliği de bir eylemdir.

İdari İşlemin İptal Davası:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 1.maddesine göre: İdari davalarda yetkili mahkemeler; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, ilk derece idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleridir. Görüldüğü üzere ikisi ilk derece, biri istinaf ve biri temyiz olmak üzere üç dereceli yargılama sistemimiz vardır.

İYUK m.2’ye göre ise: “İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları…”. Görüldüğü üzere dava açma şartı olarak idari işlemin unsurlarında eksiklik olması yetmez. Aynı zamanda hukuka aykırı olarak yapıldığını düşündüğü işlemden, kişinin bir menfaati olması gerekir. Örnek verecek olursak (A)’nın hukuka aykırı olarak yapılan atama işleminden dolayı halası (H) tarafından iptal davası açılamayacaktır. Bununla birlikte ÇED raporuna itiraz gibi çevre konularında verilen idari işlemler toplumun bir bölümünü veya tamamını etkilediği düşünülmektedir. Bundan dolayı Danıştay “…menfaat ihlal edilenleri…” geniş yorumlamaktadır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   – E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –   k.coban0306@gmail.com

Sayfa 3 / 4

Dava açma ehliyeti üzerinde durursak: Bireysel işlemlerde iptal davası açılması için, hukuken meşru kabul edilebilir bir menfaatin olması, sadece kişinin hukuki statüsünde değişiklik yapması ve bu meşru ve kişisel menfaatin güncel olması gerekmektedir.

Tüm toplumu ilgilendiren konular (çevre, nükleer santral vb.) tüm toplumu ilgilendirdiğinden dolayı Danıştay içtihadına göre tüm topluma dava açma ehliyeti vermektedir.

Kolektif işlemlerde dava açma ehliyeti ise idarenin kolektif olarak aldığı kararlarda; görüşme tutanağında muhalif şerhini koyduran kişinin işlemin iptali için dava açabilmesidir. Bu durumda muhaliflerin tutanakta olması zorunludur. Örneğin belediye meclisinde alınan kararlarda muhalif kalan meclis üyelerinin sonradan iptal davası açabilmesidir.

İYUK m.7 ise: Dava açma sürelerini düzenlenmektedir. Eğer özel dava açma süresi ilgili mevzuatta belirtilmemişse genel dava açma süresi: İdari işlemin yazılı olarak ilgiliye bildirmesinden itibaren Danıştay, bölge idare mahkemesi ve ilk derece idare mahkemesi için altmış gündür. Vergi mahkemeleri için ise otuz gündür. Adresleri bulunamayanlar için ise Tebligat Kanunu’na göre yapılacak son ilam tarihinden itibaren dava açma süresi 15 gündür.

İYUK m.11’e göre ise: Dava açmadan önce ihtiyari olarak işlemi yapan idarenin üst makamına, üst makam yoksa eğer işlemi yapan makama; idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması için başvurulabilir. Başvurunun dava açma süresi içinde yapılması gerekmektedir. Yapılan başvuru altmış gün içinde cevaplanmazsa ret edilmiş sayılır.

Bu durumu örnekleyecek olursak; (A)’nın 01.08.2020 tarihinde yapılan hukuka aykırı olarak yapılan atama işleminden dolayı 29.09.2020 tarihinde dava açma süresi son bulacaktır ( görüldüğü üzere kanun iki ay demediği için altmış gün sayılarak hesaplanmalıdır.)

Bu süre zarfında (A) isterse dava açabileceği gibi isterse üst makama başvurur. Üst makama başvuru durumunda ise; başvuru tarihine kadar dava açma süresinden kaç gün geçmişse o süre hesaplanır. Başvurudan itibaren idarenin cevap vermesi durumunda olumlu cevap vermesi ihtimalinde dava açmaya gerek yoktur. Ret durumunda ise o günden itibaren başlayarak kalan dava süresi işlemeye başlar. Altmış gün içinde cevap vermezse zımni ret sayılacağından dolayı o gün itibariyle kalan dava açma süresi devam eder. Örneğin : (A) 10.08.2020 tarihinde üst makama başvuruda bulunmuştur. Üst makam ise altmış gün boyunca sessiz kalmıştır. Süreler hesaplandığında dava açma süresinden dokuz gün gitmiştir. 8.10.2020 tarihinde ise altmış günlük süre bitmiş ve başvuru zımni reddedilmiştir. Bu tarihten sonraki gün başlamak üzere 51 gün içinde dava açabilecektir.

Ayrıca belirtilmelidir ki, bazı istisnai durumlarda üst makama başvuru zorunlu tutulmuştur. Bu zorunluluk yapılmadan dava açılması durumunda mahkeme dosyayı ilgili idareye gönderir. Sanki mahkeme sizin adınıza üst makama başvuru yapmış olur.

İYUK m.10’a göre ise: İdari davaya konu olabilecek işlemler için ilgililer idareye başvuru yapabilir. Bu başvurudan önce idarenin bu konu hakkında hiçbir işlemi yokken kişi işlemin yapılmasını ister. İdare bu başvuruya olumlu ya da olumsuz cevap verebileceği gibi sessizde kalabilir. Altmış gün boyunca sessiz kalması durumunda ise zimni ret sayılarak dava açma süresi içinde ilgili mahkemeye başvuru yapılır. Bazen idare kesin cevap mahiyetinde olmayan cevaplar verebilir. Bu durumda ilgili bunu ret sayıp dava açabileceği gibi altı ay kesin cevap için bekleyebilir. Bu süre boyunca dava açma süresi işlemez. Bazen de dava açma süresi kaçırıldıktan sonra idarenin ret cevabı gelebilir. Bu durumda yeniden dava açma süresi işlemeye başlar. (Bu bölüm, “AD – HOC – Hukuk ve Danışmanlık” Sitesinden Alınmıştır).

Kaynakça:

1- İdari Yargılama Usul Kanunu
2- http://www.hukukitavsiyeler.com
3- https://qha.com.tr/

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   – E-Mail: kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –   k.coban0306@gmail.com

Sayfa 4 / 4

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ VE ÜÇGEN TRAFİĞİN (3)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ VE ÜÇGEN TRAFİĞİN (3)

29.12.2025

Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetleri Kapsamında Geçici İhracı Yapılacak Ticari Eşya: 1) Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında, yurtdışında inşaat, tesisat, montaj, mühendislik, proje, müşavirlik, işletme, bakım ve onarım gibi teknik hizmet amacı ile Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihraç edilecek eşyaya ilişkin işlemler Ticaret Bakanlığınca yayımlanan Yurtdışı Müteahhitlik ve Teknik Müşavirlik Hizmetleri Kapsamında Yapılacak İhracat ve İthalata İlişkin Tebliğ çerçevesinde yürütülür. Bu kapsamda geçici ihracı yapılacak eşya için gümrük beyannamesi düzenlenerek, gümrük işlemlerinin yapılması için gümrük müdürlüğüne beyanda bulunulur.
2) Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında geçici olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilen eşyanın, Ticaret Bakanlığı’nca verilen süre içerisinde geri getirilmesi esastır. Söz konusu eşyanın yurt dışında kalma süresi, Gümrük Kanununun 168 inci maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak bu süre Ticaret Bakanlığınca uzatılabilir. Anılan Bakanlıkça verilecek süre uzatım yazısı, süre bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce ek süre belgesi olarak değerlendirilir.

Ticari Kiralama Kapsamında Geçici İhracı Yapılacak Eşya:
1) Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat talepleri, kiracı firma veya kuruluşla yapılan sözleşmenin aslı veya noter tasdikli örneği ile sözleşmenin yeminli tercümanca yapılmış olan Türkçe tercümesi; kiraya verilen eşyanın motorlu kara nakil vasıtası olması durumunda ise ayrıca bahse konu aracın motorlu araç tescil belgesinin bir örneği ile birlikte, çıkış işlemlerinin yapılacağı gümrük müdürlüğüne yapılır. Gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyanname izin hükmündedir.
2) Ticari kiralama konusu eşyanın mülkiyetinin kiraya verene ait olmaması durumunda, eşyanın mülkiyetinin başkasına ait olduğuna ilişkin noterde tanzim ettirilmiş muvafakatname ibraz edilir.
3) Ticari kiralama konusu eşyanın, finansal kiralama yoluyla elde edilmiş olması durumunda, söz konusu eşyanın finansal kiralama yoluyla elde edildiğine ilişkin kiralayan ile kiraya veren arasında yapılan sözleşme ve kiralayan kişi tarafından noterden tanzim ettirilmiş muvafakatname ibraz edilir.
4) Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre, Gümrük Kanununun 168. maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak bu süre, bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce ticari kiralama sözleşmesinde belirlenen süre kadar uzatılabilir.

Finansal Kiralama Kapsamında Geçici İhracı Yapılacak Eşya:
1) Finansal kiralama yoluyla yapılacak ihracat talepleri, kiracı firma veya kuruluşla yapılan sözleşmenin aslı veya noter tasdikli örneği ile sözleşmenin yeminli tercümanca yapılmış olan Türkçe tercümesi ile birlikte çıkış işlemlerinin yapılacağı gümrük müdürlüğüne yapılır. Gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyanname izin hükmündedir.
2) Finansal kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre, Gümrük Kanununun 168 inci maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak bu süre, bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce finansal kiralama sözleşmesinde belirlenen süre kadar uzatılır.

Sergi ve Fuar Eşyası: 1) Yurtdışında düzenlenen sergi ve fuarlarda gösterilmek üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkarılacak eşya gümrük müdürlüğüne gümrük beyannamesi ile beyan edilerek, gümrük işlemleri tamamlanır.
2) Sergi ve fuarlarda sergilenmek üzere geçici çıkışı yapılacak eşyanın ayırt edici özellikleri, özel işaretleri ile eşyanın sergileneceği fuar veya serginin adı beyannameye kaydedilir. Bu eşyaya ilişkin kesin satış faturası aranmayarak proforma fatura veya sevk irsaliyesinin beyannameye eklenmesi sağlanır.

Diğer Çıkış İşlemleri: Hariçte İşleme-Geçici İhracata İlişkin 1 Sayılı Gümrük Genel Tebliğinde yer alan düzenlenenlerin dışındaki Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici olarak çıkarılacak eşya, gümrük müdürlüğüne gümrük beyannamesi ile beyan edilir ve eşyanın marka, seri numarası, model yılı gibi ayırt edici özellikleri ile özel işaretleri beyannameye kaydedilerek çıkış işlemi gerçekleştirilir.

Tütün Ve Tütün Mamullerinin Hariçte İşleme İzin Belgesi Kapsamında Geçici İhracı: Türkiye Gümrük Bölgesi dışında işlem görmek üzere hariçte işleme izin belgesi ile geçici olarak ihraç edilen, işlenmiş veya işlenmemiş yaprak tütünler ile bunlara ait kırık, damar, toz ve döküntülerin geçici ihracatları aşamasında, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca düzenlenen izin belgesi aranır.

Radyoaktif Maddeler Ve Bunların Kullanıldığı Cihazların Geçici İhracı ve Yeniden İthali: Radyoaktif Maddeler ve Bunların Kullanıldığı Cihazların İthaline İlişkin Tebliğ kapsamı eşyanın, Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan kullanma ve bulundurma lisansı almış kuruluşların ithalat işlemleri daha önce tamamlanmış ve lisans verilmiş cihazlarının, yurt dışında gösterdikleri faaliyetlerinde kullanılmak üzere geçici ihracı ve yeniden ithalinde, adı geçen Kurumdan alınan “Lisanslı Cihazlar İçin Gümrük Giriş-Çıkış İzni” formu aranır. Söz konusu eşyanın yeniden ithalinde, geçici ihracı sırasında ibraz edilen form geçerlidir.

Ticari Miktar ve Mahiyet Arz Etmeyen Eşya: 1) Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihraç edilen ve gümrük mevzuatı hükümleri uyarınca ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyanın, Gümrük Kanununun 168 inci maddesinde belirtilen süreleri aşarak geri gelmesi halinde; söz konusu eşyanın, eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık, zamanla dayanıklılığını yitirmiş olması nedeniyle İthalat Rejimi Kararının 2 ve 7.maddeleri çerçevesinde Ticaret Bakanlığından başkaca bir izin alınmadan serbest dolaşıma girişi yapılır.
2) Ayrıca, söz konusu eşyanın, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun hükümleri de dikkate alınarak sadece; İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat, İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında, Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat ve Çin Halk Cumhuriyeti Menşeli Malların İthalatında Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat çerçevesinde izne tabi olmadan serbest dolaşıma girişi yapılır.

İzin Süresi: 1) İşlem görmüş ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesine yeniden ithal edilmesi için gereken süre, işleme faaliyetlerinin gerektirdiği süre ile nakliye süresi dikkate alınarak Kanunun 80 inci maddesi uyarınca belirlenir ve verilen izinde bu süre belirtilir. İzin hak sahibinin talep etmesi ve talebin uygun bulunması halinde süre uzatılabilir.
2) Önceden ithalatın olmadığı standart değişim sisteminin uygulandığı durumda, ikame ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesine ithali için gereken süre, geçici ihraç eşyasının değiştirilmesi ve ikame ürünlerin nakliyesi için gereken süre dikkate alınarak belirlenir. Süre başlangıcı hariçte işleme rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihidir.

3) İşlem görmüş ürünler ile ikinci fıkrada bahsedilen geçici ihracat eşyasının süresi içerisinde serbest dolaşıma sokulması, antrepoya konulması veya dahilde işleme ya da transit rejimine tabi tutulması gerekir. Bu rejimlere ilişkin beyannamenin tescili eşyanın geri getirme süresini sona erdirir.
4) Bu süre, kabul edilebilir bir gerekçe olması ve durumun belgelenmesi halinde uzatılabilir.

Süre Uzatımı: 1) Bu Tebliğde süre uzatımı düzenlenmeyen geçici ihracat işlemlerinde süre, Gümrük Kanununun 168.maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamaz. Ancak, bu sürenin bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce yeteri kadar ek süre verilir. Bunun için mücbir sebep veya beklenmeyen hali gösterir belgenin noter veya yurtdışı temsilciliğimizden onaylı Türkçe tercümesinin de dilekçeye eklenmesi gerekir.
2) Türkiye Gümrük Bölgesi dışına geçici ihracı veya çıkışı yapılmış eşyanın, başka bir kamu kurumunun kendi görev alanı itibarı ile bilgisi ve izni çerçevesinde, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kalması için yapılan işlemler süre uzatımı olarak değerlendirilir.
3) Geçici ihracı yapılan eşyanın ekonomik gereklilik nedeniyle üç yıllık sürenin üzerinde Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kalmasının talep edilmesi halinde, ekonomik nedenlerin belgelendirilmesi ve verilen süre içerisinde başvurulması durumunda, ilgili gümrük idaresince yeteri kadar ek süre verilir

Yetki: Ekonomik gereklilikler ve dış ticaret politikaları dikkate alınarak bu Tebliğde öngörülmeyen durumları inceleyerek sonuçlandırmaya Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (Gümrükler Genel Müdürlüğü) yetkilidir

III- ÜÇGEN TRAFİĞİN İŞLEYİŞİ

Topluluk: Avrupa Topluluğu’nu, (Avrupa Birliğini),

Gümrük Birliği: Türkiye ile Topluluk/Birlik arasında tesis edilen Gümrük Birliği’ni,

Türkiye Gümrük Bölgesi: Türkiye Cumhuriyeti topraklarını, karasularını, iç sularını ve hava sahasını kapsayan Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesini,

Topluluk Gümrük Bölgesi: Topluluk Konseyi’nin Topluluk Gümrük Kodu’nu oluşturan 12/10/1992 tarihli ve 2913/92 sayılı Tüzüğü’nün 3 üncü maddesinde yer aldığı şekliyle, bu maddenin (a) bendinde belirtilen ülkelerin gümrük bölgelerinin tamamını,

Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi: Topluluğun Gümrük Bölgesi ile Türkiye’nin Gümrük Bölgesi’ni,

Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin Bir Parçası: Bir taraftan Topluluğun Gümrük Bölgesi’ni öte yandan da Türkiye’nin Gümrük Bölgesi’ni,

Üçüncü Ülke: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi dışında kalan ülke veya bölgeleri,

Serbest Dolaşımdaki Eşya: Tümüyle Türkiye veya Topluluk’ta elde edilmiş olan ya da tamamı veya bir kısmı üçüncü ülkeler menşeli olup Türkiye ya da Toplulukta ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış eşyayı,

A.TR Dolaşım Belgesi: Türkiye veya Topluluk’ta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, gümrük idaresince ya da bu idare tarafından yetki verilmiş kişi ve kuruluşlarca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen belgeyi,

Hariçte İşleme Rejimi: Serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet tanınmak suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimi,

Üçgen Trafik: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından geçici olarak ihraç edilmiş olup, üçüncü ülkede işlem görmüş ürünlerin Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasında kısmi veya tam gümrük vergisi muafiyetiyle serbest dolaşıma girmesi usulünü,

Geri Gelen Eşya: Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasında serbest dolaşımda olup, ait olduğu gümrük bölgesinden ihraç edildikten sonra Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasına üç yıl içinde geri gelen ve serbest dolaşıma giren eşyayı,

INF 2 Bilgi Formu: Hariçte işleme rejimi kapsamında üçgen trafik kullanımına izin veren gümrük idaresi tarafından düzenlenen ve Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından geçici olarak ihraç edilerek üçüncü ülkede işlem görmüş ürünlerin, Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasında kısmi veya tam gümrük vergisi muafiyetiyle serbest dolaşıma girişine imkân veren belgeyi,

INF 3 Bilgi Formu: İhracatın yapıldığı Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından diğer parçasına geri gelen eşyanın gümrük vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi amacıyla ihracatçının talebi üzerine ihracatçı gümrük idaresi tarafından düzenlenen belgeyi,

Menşe İspat Belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesi veya EUR-MED Dolaşım Belgesi veya fatura beyanı veya EUR-MED fatura beyanını;

Tedarikçi: Ticarete konu olan eşyayı Türkiye veya Toplulukta üreten veya Türkiye ya da Topluluktaki alıcıya tedarik eden satıcıyı;

Tedarikçi Beyanı: Tedarikçi tarafından düzenlenip ihracatçının kullanımına sunulan, EUR.1 veya EUR-MED Dolaşım Belgesi düzenlenmesine yönelik başvuruları ya da fatura beyanı veya EUR-MED fatura beyanlarını tevsik etmek üzere kanıt olarak kullanılan, eşyanın Türkiye veya Topluluk’un ilgili tercihli ticaret anlaşmalarında yer alan menşe kurallarına uygun olarak tedarik edildiğini belirten yazılı menşe beyanını;

Uzun Dönem Tedarikçi Beyanı: Tedarikçi tarafından menşe statüsü uzun bir süre aynı kalması beklenen eşyanın belirli bir müşteriye düzenli olarak tedarik edilmesi halinde söz konusu eşyanın müteakip sevkiyatlarını da kapsayacak şekilde hazırlanan, düzenlendiği tarihten itibaren ancak 1 yıla kadar geçerlilik taşıyabilen tek bir tedarikçi beyanını;

INF 4 Bilgi Formu: Tedarikçi beyanının gerçekliğinin ve tedarikçi beyanında yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi amacıyla menşe ispat belgesinin düzenleneceği gümrük idaresinin talebi üzerine tedarikçinin yerleşik olduğu veya gerekli bilgi ve belge akışının yapılmış olması kaydıyla ihracatın gerçekleştirildiği ülke gümrük idaresince düzenlenen, tedarikçi tarafından ihracatçı ülke gümrük idaresine verilmek üzere ihracatçıya sunulan belgeyi;

EFTA devletleri: Lihtenştayn dahil İsviçre, İzlanda ve Norveç’i,

Sevkiyat: Ya bir ihracatçıdan bir alıcıya birlikte gönderilen ya da ihracatçıdan alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura kapsamına giren ürünleri,

Elektronik sistem: Menşe ispat ve dolaşım belgelerinin düzenlenmesine yönelik başvurunun yapılması, belgelerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması ve vize işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Bakanlık ya da Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlarca elektronik ortamda verilen hizmet ve bu hizmete dair alt yapıyı,

İfade eder.

Üçgen trafik izni: 1) Hak sahibinin talebi üzerine hariçte işleme rejimi çerçevesinde üçgen trafiğin kullanılmasına ihracat işleminin yapıldığı gümrük idaresi tarafından izin verilir. Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi aynı zamanda hariçte işleme rejiminin başladığı gümrük idaresidir.

2) Hariçte işleme rejimi üçgen trafik sistemi çerçevesinde serbest dolaşıma giren işlem görmüş eşya ya da ikame ürünün tam ya da kısmi ithalat vergisi muafiyetinden yararlanması için INF 2 Bilgi Formu kullanılır. INF 2 Bilgi Formu geçici ihraç eşyasının üçgen trafik kapsamında bulunduğunu ispatlar.

Bilgi Formları: Gümrük idareleri, ilgili kişinin talebi üzerine veya re’sen, Ek-61’de yer alan aşağıdaki bilgi formlarını düzenleyebilirler. … Üçgen trafikte başkaca bir gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tahsis edilecek işlem görmüş ürünlere dair bilgilerin bildirimi için INF 9 bilgi formu, ithal eşyasında vergi muafiyetinden yararlanmak için üçgen trafikte önceden yapılan ihracata ilişkin bilgilerin bildirimi için INF 5 bilgi formu, Hariçte işleme rejiminde üçgen trafikte, işlem görmüş ürünlerde kısmi veya tam muafiyetten yararlanmak için, geçici ihraç eşyasına ilişkin bilgilerin bildirimi için INF 2 bilgi formu kullanılır.

– INF-2 Bilgi Formu; 1) 2006/10895 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca üçgen trafik çerçevesinde INF-2 bilgi formu ile yapılan gümrük işlemlerinde, Ticaret Bakanlığınca verilen hariçte işleme izin belgesi mutlaka aranır ve söz konusu belge tarih ve sayısı INF-2 bilgi formunun 6 numaralı kutusuna kaydedilir.

INF 2 Bilgi Formunun Düzenlenmesi: 1) Hariçte işleme rejimine konu olan ve işlem gördükten sonra Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin başka bir parçasına götürülmek istenen eşya ile ilgili olarak, talep halinde hariçte işleme iznini veren gümrük idaresi tarafından Ek-IV’teki örneğe uygun biri asıl olmak üzere iki nüsha INF 2 Bilgi Formu, Türkçe veya Topluluğun resmi dillerinden birinde düzenlenir.
2) INF 2 Bilgi Formu, Hariçte İşleme Rejimine giren eşyanın miktarını gösterir. İşlem görmüş ya da ikame ürünlerin birden fazla sevkiyatı halinde farklı gümrük idarelerinde yeniden ithal edilmesi söz konusu olduğunda, izni veren gümrük idaresi, izin sahibinin talebi doğrultusunda, rejime giren eşyanın miktarı için gerekli sayıda INF 2 Bilgi Formu düzenler.
3) İzni veren gümrük idaresi, bilgi formunda yer alan bilgilere ek bilgi ilave edilmesi gerektiği kanaatindeyse, bu bilgileri bilgi formuna girer. Form üzerinde yeterli boşluk bulunmuyorsa, orijinal nüshada belirtilmek ve forma ekli olmak üzere ilave form düzenlenir
4) İzni veren gümrük idaresi tarafından ilk düzenlenen bilgi formu ilave bilgi formları ile değiştirilebilir ya da tek bir formun kullanıldığı durumlarda, formun üzerine gümrük idaresi tarafından eşyanın miktarı belirtilir. Eğer form üzerinde yeterli boşluk yoksa, orijinal nüshada belirtilmek ve forma eklenmek üzere ilave form düzenlenir.
5) Gümrük idareleri, belli bir dönem içindeki tüm ihracat ve ithalatı kapsayacak birden fazla sayıda işleme faaliyetini içine alan üçgen trafiğe konu eşya için birleştirici bilgi formları kullanımına izin verebilirler.
6) Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi, istisnai durumlarda geriye dönük INF 2 Bilgi Formu düzenleyebilir. Ancak, geriye dönük geçerlilik süresi, belge saklamak için gerekli olan süreyi aşamaz.

İkinci Nüsha INF 2 Bilgi Formu Düzenlenmesi: 1) INF 2 Bilgi Formunun çalınması, kaybedilmesi veya hasar görmesi hallerinde hariçte işleme izni belgesi sahibi bilgi formunu üçgen trafik iznini veren gümrük idaresinden belgenin ikinci bir nüshasını düzenlemesini talep edebilir. Söz konusu gümrük idaresi, ikinci nüshasının talep edildiği belge kapsamı geçici ihraç ürünlerinin yeniden ithal edilmediğinin anlaşılır olması halinde bu talebi yerine getirir. 2) İkinci nüsha olarak düzenlenen INF 2 Bilgi Formunun aslı ve nüshası üzerine; “ДУБЛИКАТ”, “DUPLICADO”, “DUPLIKÁT”, “DUPLIKAT”, “DUPLIKAAT”, “ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ”, “DUPLICATE”, “DUPLICATA”, “DUPLICATO”, “DUBLIKĀTS”, “DUBLIKATAS”, “MÁSODLAT”, “DUPLICAAT”, “SEGUNDA VIA” “DUPLICAT”, “DVOJNIK”, “KAKSOISKAPPALE”, “İKİNCİ NÜSHADIR” İbarelerinden biri yazılır. (2006/10895 Sayılı Karar’ın 44.maddesi).

İhracata ilişkin gümrük işlemleri: INF 2 Bilgi Formunun aslı ve bir örneği üçgen trafik kullanma izni veren gümrük idaresi tarafından formun (16) numaralı kutusu mühürlenerek onaylanır. Bu formun bir nüshası anılan idare tarafından saklanır, aslı başvuru sahibine iade edilir. INF 2 Bilgi Formunun aslı, geçici ihraç eşyasının gümrük bölgesinden ihraç edildiği gümrük idaresine ibraz edilir. Bu gümrük idaresi, eşyanın söz konusu bölgeyi terk ettiğini belgenin aslı üzerinde formun (17) numaralı kutusu mühürlenmek suretiyle onaylar ve belgeyi ibraz eden kişiye iade eder.

Geçici İhraç Eşyasının Ayırt Edici Özelliklerinin Tespiti: 1) Üçgen trafik kullanımına izin veren gümrük idaresinden INF 2 Bilgi Formunun onaylaması istenildiğinde, idare geçici ihraç eşyasının ayırt edici özelliklerini tespit etmek için kullanılan yöntemi (16) numaralı kutuda belirtir.
2) Eşyanın numunesinin alınması, tahlile tabi tutulması veya teknik dokümanlarının kullanılması halinde üçgen trafik kullanımına izin veren idare, gümrük mührünü eşyanın cinsine göre üzerine ya da ambalajın üzerine bozulmayacak biçimde yapıştırarak bu örnekleri, resimleri ya da teknik tanımları onaylar.
3) İdarenin mührünü ve ihracat beyannamesinin referans bilgilerini taşıyan etiket, değiştirilmelerini önleyecek biçimde söz konusu örneklere, resimlere ya da teknik tanımlara iliştirilir.
4) İdare tarafından onaylanan ve mühürlenen örnekler, resimler ya da teknik tanımlar işlem görmüş ya da ikame ürünün yeniden ithalinden sonra bu örnekleri, resimleri ve tanımları mühürleri bozulmaksızın sunan ihracatçıya iade edilir.
5) Eşyanın tahlilinin yapılması gerektiğinde ve tahlil sonuçları INF 2 Bilgi Formu gümrük idaresi tarafından onaylanana kadar belli olmadığında, tahlil sonuçlarını içeren belge mühürlü bir zarf içinde ihracatçıya verilir

İthalata İlişkin Gümrük İşlemleri: INF 2 Bilgi Formunun sağladığı haklardan bu belgeyi serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte gümrük idaresine ibraz eden beyan sahibi yararlanır. İşlem görmüş ürüne veya ikame ürüne ait INF 2 Bilgi Formunun aslı ile numune ve belgeler serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte eşyanın serbest dolaşıma gireceği gümrük idaresine ibraz edilir.

INF 2 Bilgi Formlarının Kapatılması: 1) İşlem görmüş veya ikame ürünlerin tek bir partide veya aynı gümrük idaresine parti parti getirilerek serbest dolaşıma sokulması halinde, gümrük idaresi, INF 2 Bilgi Formunun aslına işlem görmüş ürünlerin bünyesinde kullanılan geçici ihracat eşyasının miktarını yazar.
2) Bu şekilde işlemi biten INF 2 Bilgi Formu serbest dolaşıma giriş beyannamesine eklenir. INF 2 Bilgi Formunun işlemi tamamen bitmemiş ise, eşyanın düşümü yapılmak suretiyle belge sahibine iade edilir. Yapılan işlem serbest dolaşıma giriş beyannamesinin (44) Numaralı kutusuna yazılır.
3) İşlem görmüş veya ikame ürünlerin birden fazla parti halinde farklı gümrük idarelerinden serbest dolaşıma sokulması halinde ve bu Kararın 43 üncü maddesinin ikinci fıkrasının uygulanmamış olması halinde ilk serbest dolaşıma giriş beyannamesinin ibraz edildiği gümrük idaresi, beyan sahibinin talebi üzerine orijinal INF 2 Bilgi Formunu kalan geçici ihraç eşyası miktarına göre düzenlenen yeni bir INF 2 Bilgi Formuyla değiştirir.
4) Gümrük idareleri, yeniden düzenlenen bilgi formuna önceki orijinal belgenin sayı ve tarihi ile verildiği gümrük idaresinin adını yazar. Orijinal INF 2 Bilgi Formuna ise, hangi miktarda geçici ihracat eşyası için hangi belgenin düzenlendiği kaydedilir. Düzenlenen her bir bilgi formu ilgili serbest dolaşıma giriş beyannamesine eklenir.

Üçgen Trafik Konusu Eşyanın Vergilendirilmesi:

1) Topluluğa üye ülkelerden üçüncü ülkelere gönderilerek işlem görmüş ürünlerin INF 2 Bilgi Formu kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi’nde serbest dolaşıma girmesi talep edildiğinde, hariçte işleme rejimi kapsamı eşyanın vergileri, yükümlünün talep etmesi ve söz konusu eşyanın, Topluluk veya Türkiye menşeli olması veya Topluluk veya Türkiye Gümrük Bölgesi’nde sıfırdan yüksek bir gümrük vergisi oranı ile serbest dolaşıma sokulmuş üçüncü ülke menşeli olması halinde, gümrük kıymeti olarak hariçte işleme rejimi kapsamında yapılan işlemin maliyetine eşit bir tutar dikkate alınarak, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte, bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Eşyanın menşeinin belirlenmesinde Gümrük Kanunu’nun tercihsiz menşe hükümleri esas alınır.
2) Bununla birlikte, Topluluk veya Türkiye menşeli olmayıp sıfır gümrük vergisiyle serbest dolaşıma sokulan geçici ihracat eşyasının, serbest dolaşıma sokulmasının yegane amacının bu maddenin birinci fıkrası hükümlerinden yararlanmak olduğunun, işlem görmüş ürünler serbest dolaşıma girmeden önce tespit edilmesi halinde, işlem görmüş ürünlerin ithalat vergilerinin hesaplanmasında birinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Söz konusu eşyanın vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edildiğinde uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır.

Sonradan Kontrol Talebi: 1) İşlem görmüş ürünlerin veya ikame eşyanın serbest dolaşıma sokulduğu her gümrük idaresi, INF 2 Bilgi Formunu onaylayan gümrük idaresinden INF 2 Bilgi Formunun gerçekliğini belge üzerindeki bilgilerin doğruluğunu veya işlemleri sonuçlandırılan eşyaya ilişkin gerekli bulduğu diğer hususların sonradan kontrolünü talep edebilir.
2) Sonradan kontrol talebi, talepte bulunan gümrük idaresi tarafından INF 2 Bilgi Formunun (18) numaralı kutusunun aşağıdaki şekilde doldurulması suretiyle yapılır.
3) Kontrol talebinde bulunan gümrük idaresinin adı ve açık posta adresi yazı makinesi veya mürekkepli kalemle ve matbaa harfleri ile yazılır.
4) Kontrol talebinde bulunulan yer ve tarih belirtilip, mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle onaylanır.

Sonradan Kontrol Sonuçları: 1) Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi istenilen bilgileri en kısa sürede talepte bulunan gümrük idaresine bildirir.
2) Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi kontrol sonucunu INF 2 Bilgi Formunun (19) numaralı kutusu aşağıdaki şekilde doldurulmak suretiyle belirtir:
a) Birinci veya ikinci haneden uygun olanın önüne (X) işareti konulur.
b) Kontrolü yapan gümrük idaresinin adı ve kontrol tarihi yazılır.
c) Okunabilir mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle onaylanır.

Geri Gelen Eşyaya Muafiyet Uygulanması: 1) Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasında serbest dolaşımda olup ihraç edildikten sonra Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin diğer parçasına üç yıl içerisinde geri gelen ve serbest dolaşıma giren eşya, beyan sahibinin talebi üzerine ithalat vergilerinden muaf tutulur. Üç yıllık süre Gümrük Kanunu’nun 168.maddesine göre uzatılabilir.
2) Ancak, eşyanın geri gelen eşya statüsünden faydalanarak ithalat vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ihraç edildiği haliyle yeniden ithal edilmiş olması gerekir.

Hariçte İşleme Rejimi Kapsamında Geri Gelen Eşya: Değişmemiş eşya dışında, hariçte işleme rejimi çerçevesinde Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen eşyaya bu Kararın 52.maddesinde belirtilen ithalat vergilerinden muafiyet tanınmaz.

İhraç Edilen Eşyanın Geri Gelen Parçaları: Geri gelen eşya, daha önce Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen eşyanın bir kısmına ait olması durumunda da ithalat vergilerinden muaf tutulur. Bu hüküm Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen makinelere, araçlara, aletlere veya diğer ürünlere ait olan parça veya aksesuarları içeren eşyaya da uygulanır.

İhraç Edildikten Sonra Geri Gelen Eşya: Aşağıda yer alan eşya geri gelen eşya olarak kabul edilir:
a) Serbest dolaşıma giriş beyannamesinin yanı sıra aşağıdaki belgelerin ibraz edildiği eşya. İhraç edildikten sonra geri gelen eşyanın beyanı, beyannamenin tescili, eşyanın muayenesi ve diğer gümrük işlemleri serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre yapılır. Serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte, eşyanın ihracatına ilişkin beyannamenin veya ihracat ülkesi makamlarınca onaylanmış örneğinin ya da Ek-V’te yer alan INF 3 Bilgi Formunun verilmesi gerekir. Eşyanın yeniden ithalatının yapıldığı gümrük idaresinde bu belgelerden birinin olması halinde söz konusu belgeler istenmez. …

INF 3 Bilgi Formu Düzenlenmesi:

1) Geri gelen eşya ile ilgili olarak, talep halinde ihracatın yapıldığı gümrük idaresi tarafından Ek-V’teki örneğe uygun biri asıl olmak üzere üç nüsha INF 3 Bilgi Formu Türkçe veya Topluluğun resmi dillerinden birinde düzenlenir.

2) INF 3 Bilgi Formu, geri gelen eşyanın ayırt edici özelliklerinin tespiti için gerekli olan her türlü bilgiyi içerir ve ihracatın yapıldığı Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından diğer parçasına geri gelmesi muhtemel olan durumlarda ihracatçının talebi üzerine, ihracat esnasında düzenlenir.
3) Ancak, ihraç edilen eşyaya ilişkin gerekli ayrıntıların gümrük idaresince resen tespit edilebildiği hallerde, ihracatçının talebi üzerine mevcut bilgi ve belgeler doğrultusunda ihracat işlemlerinin tamamlanmasından sonra da INF 3 Bilgi Formu düzenlenebilir.
4) İhracatın yapıldığı gümrük idaresi, Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi’nin bir parçasından ihraç edilen eşyanın, ihraç işlemi yapılan gümrük idaresi dışında Gümrük Birliği taraflarının birden fazla gümrük idaresine geri getirilmesi söz konusu olduğunda, ihracatçının talebi doğrultusunda, her bir gümrük idaresine getirilecek geri gelen eşya miktarı için toplam miktarı kapsayacak şekilde ayrı ayrı INF 3 Bilgi Formu düzenlenir.
5) Aynı şekilde, ihracatçının talebi üzerine, ihracatın yapıldığı gümrük idaresi tarafından ihracat esnasında düzenlenen orijinal INF 3 Bilgi Formu yerine bu bilgi formunda yer alan eşyanın toplam miktarını kapsayacak şekilde ayrı ayrı INF 3 Bilgi Formu düzenlenir.
6) İhracatçının talebi üzerine ihraç edilen eşyanın sadece bir kısmını kapsayacak INF 3 Bilgi Formu da düzenlenir.

İhracata İlişkin Gümrük İşlemleri: INF 3 Bilgi Formunun aslı ve bir örneği gümrük idaresi tarafından mühürlenerek onaylanır. Bu formun bir nüshası anılan idare tarafından saklanır, aslı ve bir nüshası yeniden ithalatın yapıldığı gümrük idaresine sunulmak üzere ihracatçıya iade edilir.

İthalata İlişkin Gümrük İşlemleri:
1) Geri gelen eşyaya ait INF 3 Bilgi Formunun aslı ve nüshası serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile birlikte eşyanın serbest dolaşıma gireceği gümrük idaresine ibraz edilir.
2) Rejime giriş işlemini yapan gümrük idaresi formun aslına ve nüshasına gümrük vergilerinden muaf tutulan eşyanın miktarını kaydederek aslını alıkoyar, diğer nüshayı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tarih ve tescil numarasını taşıyacak biçimde düzenleyerek belgeyi düzenleyen gümrük idaresine gönderir.
3) INF 3 Bilgi Formunu düzenleyen gümrük idaresi, bu nüshayı kendilerinde bulunan nüsha ile karşılaştırarak işlemi tamamlar.

İkinci Nüsha INF 3 Bilgi Formu Düzenlenmesi: 1) INF 3 Bilgi Formunun çalınması, kaybedilmesi veya hasar görmesi hallerinde ihracatçı bilgi formunu düzenleyen gümrük idaresinden belgenin ikinci bir nüshasını düzenlemesini talep edebilir. Söz konusu gümrük idaresi, gerekli şartların taşınması halinde ikinci nüsha INF 3 Bilgi Formunu düzenler. 2) Bu şekilde düzenlenen ikinci nüsha INF 3 Bilgi Formunun üzerine;

“ДУБЛИКАТ”, “DUPLICADO”, “DUPLIKÁT”, “DUPLIKAT”, “DUPLIKAAT”, “ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ”, “DUPLICATE”, DUPLICATA”, “DUPLICATO”, “DUBLIKĀTS”, “DUBLIKATAS”, “MÁSODLAT”, “DUPLICAAT”, “SEGUNDA VIA”, “DUPLICAT”, “DVOJNIK”, “KAKSOISKAPPALE”, “İKİNCİ NÜSHADIR”

İbarelerinden birisi yazılır. Ayrıca gümrük idareleri, arşivlerindeki INF 3 Bilgi Formu üzerine bunun bir suretinin düzenlendiğine dair meşruhat düşer.

Sonradan Kontrol Talebi: 1) Geri gelen eşyanın serbest dolaşıma sokulduğu her gümrük idaresi INF 3 Bilgi Formunu onaylayan gümrük idaresinden INF 3 Bilgi Formunun gerçekliğini, belge üzerindeki bilgilerin doğruluğunu veya işlemleri sonuçlandırılan eşyaya ilişkin gerekli bulduğu diğer hususların sonradan kontrolünü talep edebilir.
2) Sonradan kontrol talebi, talepte bulunan gümrük idaresi tarafından INF 3 Bilgi Formunun “Yeniden ithalat gümrük idaresinin talebi” kutusunun aşağıdaki şekilde doldurulması suretiyle yapılır.
3) Kontrol talebinde bulunan gümrük idaresinin adı ve açık posta adresi, yazı makinesi veya mürekkepli kalemle ve matbaa harfleri ile yazılır.
4) Kontrol talebinde bulunulan yer ve tarih belirtilip, mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle onaylanır.

Sonradan Kontrol Sonuçları: Üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi istenilen bilgileri en kısa sürede talepte bulunan gümrük idaresine bildirir. INF 3 Bilgi Formunun sonradan kontrol sonucu, üçgen trafik iznini veren gümrük idaresi tarafından formun ilgili bölümü doldurulmak suretiyle talepte bulunan gümrük idaresine iletilir.

Kocaeli, 29.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

4458 sayılı Gümrük Kanunu.
Gümrük Yönetmeliği.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği.
Türkiye İle Avrupa Birliği Arasında Oluşturulan Gümrük Birliği’nin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında 2006/10895 Sayılı Karar.
4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 Sayılı Karar.
Hariçte İşleme-Geçici İhracata İlişkin 1 Sayılı Gümrük Genel Tebliği.
Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2013/15, 2014/14, 2014/19, 2018/11 Sayılı Genelgeleri.

Month: December 2025

Gözetim Kıymeti ve İhtirazi Kayıtla Beyan

Gözetim Kıymeti ve İhtirazi Kayıtla Beyan

İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

İHRACAT SAYILAN SATIŞ VE TESLİMLER

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (2)

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ (2)

İdari İşleme İtiraz

İdari İşleme İtiraz

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ VE ÜÇGEN TRAFİĞİN (3)

HARİÇDE İŞLEME REJİMİ VE ÜÇGEN TRAFİĞİN (3)