December 2025 - Page 3 of 16 - Çoban Gümrük Denetim

Dökme Olarak Beyan Edilip Kırmızı Hatta İşlem Gören Ve Kimyahaneye Sevk Edilen Bir Eşya Dökm Olarak Beyan Edilmeden İthal Edilebilir Mi?

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Dökme Olarak Beyan Edilip Kırmızı Hatta İşlem Gören Ve Kimyahaneye Sevk Edilen Bir Eşya Dökm Olarak Beyan Edilmeden İthal Edilebilir Mi?

18.12.2025

I- KONUYA İLİŞKİN BAZI MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Gümrük Yönetmeliği’nin Tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinin c fıkrasına “Dökme eşya: Levha, kangal, profil, kütük, firkete, her türlü boru, rulo sac, pik gibi ambalajlı olarak sayılabilen veya ambalajlanmış eşya dışında kalan; maden cevheri, mineraller, hurda demir, kömür, hububat, hayvan yemi, küspe, çimento, klinker, ponza, suni gübre, mucur gibi ambalajlanmamış ve genellikle yükleme ve boşaltması mekanik vasıta ve tesis gerektiren her nevi gaz, sıvı ve katı maddeleri, ifade eder.”

1) Eşyanın,
a) Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 27 (27.01 ilâ 27.05, 2709.00.90 ve 27.16 hariç), 28, 29 uncu fasılları ve 32.08, 34.03 ve 38.11 tarife pozisyonu ile 39.01 ile başlayarak 39.15 dâhil olmak üzere bu tarife pozisyonlarında yer alan eşyanın dökme olarak gelmesi,
b) (a) bendinde belirtilen eşya dışında, ek-23’te yer alan listede bulunması [ Söz konusu eşya (ISOBÜTAN gazı GTİP: 2901.10.00.10.11) Ek-23’te sayılan eşyalar arasında (29. FASIL – Organik kimyasal ürünler) yer almaktadır.],
c) Gümrük vergilerinin tahakkuk ettirilmesi, muafiyet hükümlerinin uygulanması ya da uygulanacak ticaret politikası önlemlerinin belirlenmesi için eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonunun muayene ile görevli memurca tespitinin mümkün olmaması,
ç) İşlenmiş tarım ürünlerinin bileşim tablosundaki yerinin belirlenmesinin gerekmesi,
hallerinden herhangi birinin varlığı durumunda laboratuvar tahlili yapılır.
2) a) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyanın muayene ile görevli memura belge kontrolü için gelmesi (Sarı hat) halinde beyanname içeriği eşya laboratuvar tahliline gönderilmez. Ayrıca ek-23’te yer alan listede bulunan eşyanın niteliği itibarıyla gümrük tarife istatistik pozisyonunun tespitinin mümkün olması halinde muayene ile görevli memurun eşyayı laboratuar tahliline göndermesine gerek yoktur.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

b) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen eşya hariç, ithalinde süreklilik bulunan, göndericisi, alıcısı ve menşei aynı eşyanın, özelliklerini belirleyici belgelerinde ve bu belgeler ile eşya üzerinde bulunan ayırt edici ibarelerde farklılık bulunmaması ve beyanname tescil tarihi itibarıyla en fazla bir yıl öncesine dayanan tahlil raporunun tarih ve sayısının beyannamenin 44 no.lu kutusunda beyan edilmesi halinde, daha önce yapılan tahlile itibar edilerek yeniden laboratuvar tahliline gönderilmez. Ancak bilgisayar sistemi tarafından beyanın kontrolü türünün kırmızı hat tam muayene olarak belirlenmesi halinde, yükümlünün bu kolaylıktan yararlanmasına izin verilmez.
c) 01 ila 39.15 tarife pozisyonlarında yer alıp dökme gelen ve (b) bendinde belirtilen özellikleri taşıyan eşyanın onaylanmış kişi statü belgesine veya yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına sahip olanlar tarafından ithalinde, aynı bentte belirtilen özellikleri taşıyan ve beyanname tescil tarihi itibariyle en fazla altı ay öncesine dayanan bir tahlil raporu ibraz edilmesi halinde buna itibar edilir.
ç) Birinci fıkrada belirtilen eşya, laboratuvar tahliline tabi tutulduktan sonra gümrük gözetiminden çıkmamış ve başka eşya ile karıştırılmamış veya birleştirilmemiş ise yeniden laboratuvar tahliline gönderilmez.
d) (b) bendinde belirtilen özellikleri taşıyan eşyanın tahlilinin gümrük laboratuvarında yapılamaması sebebiyle 201.maddenin birinci ve ikinci fıkraları kapsamında uygun görülen gümrük laboratuvarı dışındaki akredite laboratuvarlarda yaptırılması halinde, bu laboratuvarlarca düzenlenmiş olan ve beyanname tescil tarihi itibarıyla en fazla bir yıl öncesine dayanan tahlil raporlarına itibar edilerek, eşya yeniden laboratuvar tahliline gönderilmez. Ancak bilgisayar sistemi tarafından beyanın kontrolü türünün kırmızı hat tam muayene olarak belirlenmesi halinde, yükümlünün bu kolaylıktan yararlanmasına izin verilmez.
3) Birinci fıkranın (a) ve (ç) bentlerinde belirtilen eşyanın muayene ile görevli memura belge kontrolü için gelmesi halinde ise, beyanname muhteviyatı eşyanın gümrük laboratuvarına gönderilmesi gerekliliği belge kontrolü ile görevli memur tarafından bilgisayar sistemi üzerinde bir müzekkere ile idare amirine bildirilir ve 183 üncü maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde memur değişikliği yapılır. İdare amiri oluru ile numune alınması sağlanarak eşya tahlile gönderilir ve kontrol işlemleri sonuçlandırılır.
4) İkinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen kolaylığın suistimal edilmesinin önlenmesini teminen gerekli görülen durumlarda eşya tahlile gönderilebilir.
5) Tahlile ilişkin işlemler, Gümrük Laboratuvarlarının Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.

6) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen eşyanın yükümlüsünün Onaylanmış Kişi Statüsüne veya yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına sahip olması halinde, tahlil sonuçları alınmadan eşya teslim edilir. Tahlil sonucunun beyana aykırı çıkması halinde, sistem üzerinde beyannameye meşruhat düşülür ve vergilerin yeniden hesaplanmasını gerektirir bir durum olması halinde tahakkuku yeni duruma göre yapılır.
7) Birinci fıkrada belirtilen eşyanın transit rejimi beyanında bulunulduğu durumda, beyanın belge kontrolüne tabi tutulması ya da fiziki muayeneye tabi tutulan eşyanın niteliği itibarıyla muayene memurunca gümrük tarife istatistik pozisyonunun tespitinin mümkün olması halinde eşya laboratuvar tahliline tabi tutulmaz. Kara ve demiryolu hudut kapılarından Türkiye Gümrük Bölgesine girişte transit rejimi beyanında bulunulan birinci fıkra kapsamı eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonunun tespiti için laboratuvar tahlilinin gerekli olması durumunda, giriş gümrük idaresi tarafından rejimin ibrasına kadar gümrük idaresinde saklanmak üzere numune alınarak taşıtın varış idaresine sevki mühür tatbik edilmek ve elektronik uydu takip cihazları ile takip edilmek suretiyle gerçekleştirilir. Varış idaresinde eşyanın laboratuvar tahlili sonucunun beyana uygun olması halinde rejim sonlandırılır. Laboratuvar tahlili sonucunun beyana uygun olmaması halinde giriş gümrük idaresi numuneyi varış gümrük idaresine gönderir, bu numune kullanılarak yapılan laboratuvar tahlili sonuçlarına göre işlem yapılır. Varış idaresinde, kara ve demiryolu hudut kapılarından transit rejimi altında sevk edilen eşyanın yurtdışı edilecek olması durumunda, ihbar ve şüphe halleri hariç olmak üzere, mühürlerin sağlam ve kapların açılmamış olduğunun tespit edilmesini müteakip eşyanın yurtdışı edilmesi işlemleri gerçekleştirilir. Ayrıca, transit rejimine tabi tutulan birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen eşyanın ayniyetinin korunmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirlendiği durumlarda, ilgili usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapılır.”

Yukarıda belirtilen Gümrük Yönetmeliği’nin 196 1/a maddesinde belirtilen Eşyanın, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 27 (27.01 ila 27.05, 2709.00.90 ve 27.16 hariç), 28, 29 uncu fasılları ve 32.08, 34.03 ve 38.11 tarife pozisyonu ile 39.01 ile başlayarak 39.15 dâhil olmak üzere bu tarife pozisyonlarında yer alan eşyanın dökme olarak gelmesi, halinde; laboratuvar tahlili yapılması zorunludur. Aynı maddenin 3.fıkrasına göre; “Birinci fıkranın (a) ve (ç) bentlerinde belirtilen eşyanın muayene ile görevli memura belge kontrolü için gelmesi halinde ise, beyanname muhteviyatı eşyanın gümrük laboratuvarına gönderilmesi gerekliliği belge kontrolü ile görevli memur tarafından bilgisayar sistemi üzerinde bir müzekkere ile idare amirine bildirilir ve 183.maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde memur değişikliği yapılır. İdare amiri oluru ile numune alınması sağlanarak eşya tahlile gönderilir ve kontrol işlemleri sonuçlandırılır.”

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235.maddesine Göre: “1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
…
c) Eşyanın ithali, … uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
d) (c) bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir.
e) Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde, (c) bendinde belirtilen eşyanın ithalinin uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde, 241inci maddenin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilir.

…
4. …

b) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.
c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
…
6. Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on oranında uygulanır.”

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Dökme olarak beyan edilip kırmızı hatta işlem görerek kimyahaneye sevk edilen ve kimyahane incelemesi sonucu ithal edilen bir eşyanın, bundan sonra “Dökme Olarak Beyan Edilmeden” ithalatının yapılması durumunda:
1- Gümrük Yönetmeliğinin 196 ıncı maddesine göre; Eşyanın, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 27 (27.01 ila 27.05, 2709.00.90 ve 27.16 hariç), 28, 29 uncu fasılları ve 32.08, 34.03 ve 38.11 tarife pozisyonu ile 39.01 ile başlayarak 39.15 dâhil olmak üzere bu tarife pozisyonlarında yer alan eşyanın dökme olarak gelmesi, halinde; laboratuvar tahlili yapılması zorunludur.
2- Söz konusu eşyanın laboratuvar tahlili yapılmadan Gümrük İdaresince GTİP tespitinin mümkün olmaması sebebiyle laboratuvar tahlili yapılması zorunludur.
3- Aynı maddenin 3.fıkrasına göre; (“Birinci fıkranın (a) ve (ç) bentlerinde belirtilen eşyanın muayene ile görevli memura belge kontrolü için gelmesi halinde ise, beyanname muhteviyatı eşyanın gümrük laboratuvarına gönderilmesi gerekliliği belge kontrolü ile görevli memur tarafından bilgisayar sistemi üzerinde bir müzekkere ile idare amirine bildirilir ve 183.maddenin 2.fıkrası çerçevesinde memur değişikliği yapılır. İdare amiri oluru ile numune alınması sağlanarak eşya tahlile gönderilir ve kontrol işlemleri sonuçlandırılır.
4- Gümrük Yönetmeliğinin Tahlilin ne yönden yapılacağı başlıklı 202.maddesine göre; “(1) Muayene ile görevli memurlar tahlil için gümrük laboratuvarlarına veya hariçteki laboratuvarlara gönderecekleri eşya veya numunelerin hangi yönden tahliline gerek gördüklerini LARA Programı üzerinden açıkça ve eksiksiz bir şekilde yazmakla ve kimyagerler de tahlili istenilen çerçevede yapmakla yükümlüdür. (2) Noksan sorgu nedeniyle ortaya çıkacak yanlış tarife uygulamasından veya numunelerin başka yönlerden tekrar tahlile gönderilmesinden, ilgili memur sorumludur.”
5- Gümrük Yönetmeliğinin 196.maddesine bakıldığında; Dökme eşya için emsal tahlil sonuçlarının kullanılması da mümkün değildir.
6- Dökme eşyanın, gümrük vergilerinin tahakkuk ettirilmesi, muafiyet hükümlerinin uygulanması ya da uygulanacak ticaret politikası önlemlerinin belirlenmesi için eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonunun labaratuvar tahlili neticesinde belirlenmesine bağlıdır.
7- 5607 sayılı Yasanın 3/2.maddesine göre; “Eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”
8- Gümrük Yönetmeliği’nin Tespit edilen farklılıklara uygulanacak işlemler başlıklı 192 inci maddesi 3.fıkrasına göre; “Muayene sonucunda tespit edilen gümrük tarife istatistik pozisyonu, miktar, kıymet, menşe ve/veya kullanım yeri farklılığı nedeniyle yapılacak tahakkuklarda ve idare tarafından alınacak kararlarda, yürürlükteki kaçakçılıkla mücadele mevzuatı, dış ticaret mevzuatı ve diğer mevzuat ile ticaret politikası önlemlerine ilişkin hükümler de göz önünde bulundurulur.”

Sonuç Olarak:

İthal edilen eşyanın Gümrük Yönetmeliğinin Laboratuvar tahliline tabi tutulacak eşya başlıklı 196.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde (Ek-23’te) belirtilen eşyalar arasında yer alması nedeniyle,

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde, “Dökme gelen eşyanın” dökme olmadığının beyan edilmesi mevzuata göre mümkün değildir. Herhangi bir şekilde örneğin eşyanın kırmız hatta sevki, ihbar, şikayet vb., bu durumun tespiti halinde; labaratuvar tahlilinde eşyanın farklı GİTİP’de olması, miktar olarak farklı çıkması gibi nedenlerle; eşyanın gümrük vergilerinin kısmen veya tamamen ödemediğinin tespiti halinde, gümrük idaresini yanıltarak yurda eşya sokma kastı ile hareket edildiği iddiasıyla 5607 sayılı Yasanın 3/2.maddesine muhalefet suçundan dava açılabilir. İlgili firma ve işlemi yapan Gümrük Muayene memuru soruşturma geçirebilir. Gümrük müşaviri izin belgesi (Karne) geri alınabilir. Fiile iştirakten haklarında dava açılabilir. Kabahatler Kanununa göre iştirakten idari para cezaları talep edilebilir. Gümrük vergileri müteselsil sorumluluktan gümrük müşavirinden ve bağlı olduğu Gümrük Müşavirlik Firmasından Gümrük Kanunu’nun 229.maddesi çerçevesin de talep edilebilir. Eşyanın ticaret politikası önlemine tabi olması halinde Gümrük Kanununun 235.maddesine göre yukarıda belirtilen kişiler hakkında işlem yapılabilir.

Ayrıca, vergi farkı bulunmasa bile ilgili ithalatçı firma hakkında soruşturma yapılarak tüm belgeleri sonradan kontrol yönetmeliği çerçevesinde müfettişler tarafından incelenebilir. Gümrük müşavirlik firmasının bu işlemler dışında yapmış olduğu beyannameleri de kırmızı hatta yönlendirilebilir.

– Söz konusu ithalat işlemleri, ilgili gümrük idaresi tarafından veya Ticaret Bakanlığı Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü tarafından ya da Ticaret Müfettişleri tarafından (normal inceleme ve araştırma, ihbar üzerine inceleme ve araştırma, resen inceleme ve araştırma, Sonradan Kontrol Kapsamında inceleme ve araştırma, vb.) incelenmesi durumunda; Bu husus [eşyanın normalde daha önce dökme olarak beyan edildiği, kırmızı hatta muayene edildiği ve kimyahaneye gönderildiği, kimyahane incelemesi sonucuna göre Serbest dolaşıma sokulduğu, sonrasında beyan türü değiştirilerek “dökme olarak beyan edilmeyerek” söz konusu eşyanın sarı hattan işlem görmesinin (kırmızı hattan işlem görmesi ve kimyahane tahlilinin önlenmesi) sağlanması dolayısı ile] söz konusu ithalatlara 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235/1-c.maddesine göre ceza uygulanabileceği,

Değerlendirilmektedir.

Kocaeli, 18.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Petrol Ürünleri İthalatında Tüpraş Fiyatlarının Baz Alınması

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Petrol Ürünleri İthalatında Tüpraş Fiyatlarının Baz Alınması

28.12.2025

1- Petrol Kanunu Ve Petrol Yönetmeliği’ne Göre Fiyatın Belirlenmesi

–“ Petrol alım satımında fiyatlar en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarına göre oluşur. Erişilebilir dünya piyasası mevcut olmadığı takdirde üretici tarafından Türkiye’de teslim edildiği yerde vergiler hariç fiilen uygulanan satış fiyatı olarak kabul edilir. …
Rafinerici ve dağıtıcı lisansı kapsamında yapılan piyasa faaliyetlerine ilişkin fiyatlar, en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa oluşumu dikkate alınarak, lisans sahipleri tarafından hazırlanan tavan fiyatlar olarak Kuruma bildirilir. …”.

– “ Petrol alım satımına ilişkin fiyatların, en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa oluşumu dikkate alınarak, tavan fiyatlar olarak hazırlanması” gerekir.

– “ Piyasa faaliyetlerine ilişkin fiyatların, en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa oluşumu dikkate alınarak, tavan fiyatlar olarak hazırlanması ve Kuruma bildirilmesi” gerekir.

– “ … Piyasaya arz edilen mal ve hizmetlerin fiyatları serbestçe oluşur. …”

Petrol Piyasası Kanunu gereğince 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren Serbest Fiyatlandırma Sistemi`ne geçilmiştir.

Bu sistem ile sektördeki akaryakıt dağıtım şirketleri, farklı fiyat politikalarına göre depo satış fiyatını belirlemekte serbest olduğu gibi, bayiler de dağıtım şirketleri tarafından kendilerine tavsiye edilen tavan pompa satış fiyatlarını uygulamakta veya bulundukları bölgenin rekabet koşullarına göre kendi pompa satış fiyatlarını uygulamakta serbesttirler.

2- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Konuya İlişkin Yazıları

– “… Petrol ürünleri ithalatında; TÜPRAŞ tarafından bildirilen fiyatların veri olarak dikkate alınması ve elde edilecek sonuca göre düşük kıymet beyan edildiğinin tespiti halinde TÜPRAŞ tarafından bildirilen fiyatların gerçek fiyatı yansıttığı gerekçe gösterilerek, mükellefçe beyan edilen kıymetin satış bedeli yöntemine göre oluştuğunun kanıtlanması yönünde ilgili gümrük idaresince işlem (araştırma) yapılması gerekmektedir”.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12   – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 1 / 7

– “… Gümrük idaresinin, beyan edilen kıymetin gerçeklik veya doğruluğundan şüphelenmesi durumunda; gümrük idareleri, beyan edilen kıymetin ithal eşyası için gerçekte ödenen veya ödenecek “GATT’ın VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma”nın 8.maddesine göre düzeltilmiş toplam tutarı temsil ettiğini göstermek üzere ithalatçıdan belge ve diğer deliller de dahil, ilave bilgi talebinde bulunabilir. İlave bilgi talebinin yerine getirilmemesi veya ilave bilgi verilmesine karşın gümrük idaresinin beyan edilen kıymetin gerçeklik veya doğruluğu konusundaki şüphelerinin sürmesi durumunda, nihai kararın verilmesinden önce gümrük idaresi, ibraz edilen bilgi ve belgelerin gerçeklik veya doğruluğuna ilişkin şüphelerinin gerekçelerini ithalatçıya bildirir. İthalatçının talebi üzerine bu bildirim yazılı olarak yapılır. İthalatçıya yanıt için makul bir süre tanınır. Nihai kararını veren gümrük idaresi ithalatçıya bu kararını ve gerekçelerini yazılı olarak bildirir.

Bu çerçevede, PETKİM tarafından bildirilen fiyatların veri olarak dikkate alınması ve elde edilecek sonuca göre düşük kıymet beyan edildiğinin tespiti halinde PETKİM tarafından bildirilen fiyatların gerçek fiyatı yansıttığı gerekçe gösterilmesi suretiyle, mükellefçe beyan edilen kıymetin satış bedeli yöntemine göre oluştuğunun kanıtlanması yönünde ilgili gümrük idaresince işlem (araştırma) yapılması gerekmektedir.”.

– “… Referans fiyat hesaplaması/ uygulaması yoluyla tespit edilen kıymetler doğrudan gümrük kıymeti olarak esas alınmayacak, risk analizi aracı olarak değerlendirilecektir. …

Yapılan inceleme sonucunda, mezkûr bilgi ve belgelerin beyanı doğruladığının anlaşılması ve şüphelerin giderilmiş olması halinde, yükümlü tarafından yapılan beyan kabul edilecektir. …

Referans fiyatlarla kıyaslama yapılırken, eşyanın ithaline ilişkin sözleşmenin tarihindeki cari fiyatlar ile ithal tarihindeki cari fiyatlar arasında farklılık oluşabileceği göz önüne alınarak, sevkiyatın söz konusu sözleşmeye istinaden gerçekleştirildiğinin anlaşılması kaydıyla, sözleşme tarihindeki fiyatların dikkate alınması, keza fiyat karşılaştırması yapılırken sözleşme ve sevkiyat tarihlerinin farklı olabileceğinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. …

– “… Referans/veri fiyat bilgileri, gümrük idareleri tarafından ithal eşyasının gümrük kıymetine esas değerler olarak kullanılmamakta, kıymet tespitinde gümrük idaresince beyanın gerçekliği ve doğruluğu konusunda yapılacak incelemede kullanılmaktadır. Söz konusu veriler beyanın ayrıntılı incelenmesine gerek olup olmadığı yönünde yol gösterici mahiyettedir. …”.

– “ … Söz konusu mevzuat çerçevesinde; Referans fiyat uygulaması kapsamında Bakanlığımız intranetinde yayımlanan bilgilerin, ithal eşyasının beyan edilen gümrük kıymetinin kontrolünde göz önünde bulundurulması gerekmekte olup, beyan edilen kıymetin referans fiyatın altında kalması durumunda 2012/29 sayılı Genelge uyarınca kıymet araştırmasına gidilmesi mümkün bulunmaktadır. Mezkûr Genelge çerçevesinde yapılan kıymet araştırması sonucunda beyanın kabul edilmesi veya reddedilmesi mümkündür. Beyanın kabulü halinde, satış bedeli yöntemine göre tespit edilen kıymet üzerinden gümrük işlemlerinin tamamlanması, beyanın reddedilmesi durumunda ise sırasıyla diğer kıymet tespit yöntemlerine geçilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, Gümrük Yönetmeliği’nin 44.maddesinde esasları belirlenen kıymet tespit yöntemleri sırayla uygulanmadan, referans fiyatlar esas alınarak kıymet tespiti yapılmaması gerekmektedir”.

Sayfa 2 / 7

– “ … Referans fiyatlar, gümrük idareleri tarafından ithal eşyasının gümrük kıymetine ilişkin esas değerler olarak kullanılmamakta olup, … söz konusu fiyatlar beyanın ayrıntılı incelenmesine gerek olup olmadığı yönünde yol gösterici mahiyettedir. Bu fiyatların doğrudan doğruya gümrük kıymeti olarak vergilendirmeye esas alınmaları, meri mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün bulunmamaktadır.

Ayrıca, direkt olarak söz konusu fiyatlar esas alınarak yapılan ek tahakkuk ve bunlara bağlı para cezası kararları için yargı mercilerine başvurulması durumunda davaların tamamına yakını kaybedilmekte olup, bu durum uygulamanın amacı ile örtüşmemektedir.

Beyan edilen kıymetin referans fiyatın altında kalması durumunda 2012/29 sayılı Genelge uyarınca kıymet araştırmasına gidilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu itibarla, Gümrük Yönetmeliği’nin 44.maddesinde esasları belirlenen kıymet tespit yöntemleri sırayla uygulanmadan, referans fiyatlar esas alınarak kıymet tespiti yapılmaması gerekmektedir.

– “Referans fiyat bilgileri, gümrük idareleri tarafından ithal eşyasının gümrük kıymeti olarak kullanılmayan, ancak kıymet tespitinde gümrük idaresinin beyanın gerçekliği ve doğruluğu konusunda yapılacak incelemede faydalanılan verilerdir.”.

– “… Yükümlüsünce sunulan bilgi ve belgeler ile gümrüğünce yapılan inceleme ve değerlendirmeler çerçevesinde, beyan edilen gümrük kıymetinin gerçeklik ve doğruluğu konusundaki tereddütlerin ortadan kalkmış olması durumunda, sadece sunulan belgelerin onaylı olmaması tek başına beyan edilen satış bedelinin reddini gerektirmemektedir.

Böyle durumlarda, yükümlüsünce yapılan açıklamaların ve sunulan bilgi ve belgelerin, ticari işleme ilişkin koşullar çerçevesinde bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, bu çerçevede yapılan değerlendirme sonucunda idarede oluşan tereddütlerin ortadan kalkmış olması durumunda, bu sonuca göre işlem yapılması gerekmektedir.”.

– “ … Bilindiği üzere gümrük idarelerince beyan edilen kıymetlerin incelenmesinde, … Referans/veri fiyat bilgileri, gümrük idareleri tarafından ithal eşyasının gümrük kıymeti olarak kullanılmayan, ancak kıymet tespitinde gümrük idaresinin beyanın gerçekliği ve doğruluğu konusunda yapılacak incelemede kullanılan veriler olup; söz konusu veriler beyanın ayrıntılı incelenmesine gerek olup olmadığı yönünde yol gösterici özelliktedir.

Sayfa 3 / 7

Bu çerçevede, söz konusu ürün ithalatlarında beyan edilen kıymete ilişkin değerlendirme yapılırken, eşyanın geldiği ülke ya da ticaret yapılan ülke dışında, yükümlüsünce yapılan açıklamalar ve sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde alıcı ve gönderici arasında imzalanan sözleşmede kararlaştırılan borsa fiyatının da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.”.

– “Tüpraş, Petkim, vb. referans fiyatların gümrük idareleri tarafından ithal eşyasının gümrük kıymetine esas değerler olarak kullanılmadığı, ithalat sırasında gümrük idaresinin kıymet tespitinde sadece beyanın gerçekliği ve doğruluğu konusunda yapılacak incelemede kullanıldığı, söz konusu fiyatların yapılan ithalat beyanının ayrıntılı incelenmesine gerek olup olmadığı yönünde yol gösterici mahiyette olduğu, bu fiyatların doğrudan doğruya gümrük kıymeti olarak vergilendirmeye esas alınmasının mer-i (gümrük) mevzuatı hükümlerince mümkün olmadığı, eşyanın kıymetini belirleyen esas unsurun “Eşyanın satış bedeli” olduğu, ithal birim kıymetlerinin “Referans kıymetler dikkate alınarak beyan edilme zorunluluğunun bulunmadığı, ithal eşyasının kıymetinin nasıl belirleneceğinin esaslarının Gümrük Yönetmeliğinin 44 ve müteakip maddelerinde düzenlendiği, kıymet belirleme yöntemi olarak ilk sırada “Satış bedeli yöntemi”nin yer aldığı, beyan edilen kıymetin gerçek ve doğruluğundan şüpheye düşülmesi halinde 23.08.2012 tarih ve 2012/29 sayılı Genelgede belirtildiği (kıymet araştırılmasına gidilmesi), beyan edilen kıymetin referans fiyatın altında kalması durumunda 2012/29 sayılı Genelge kapsamında kıymet araştırmasına gidilmesinin mümkün olduğu, beyanın kabulü halinde satış bedeli yöntemine göre tespit edilen kıymet üzerinden gümrük işlemlerinin tamamlanması, beyanın reddedilmesi durumunda ise Gümrük Yönetmeliğinin 44.maddesinde esasları belirtilen kıymet tespit yöntemlerinin sırasıyla uygulanması, referans fiyat esas alınarak kıymet tespiti (ithalat) yapılmamasının gerektiği,” belirtilmiştir.
…

3- Eşyasının Gümrük Kıymeti

1) İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti

Eşyanın Gümrük Kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 23 ilâ 31.maddeleri, Gümrük Yönetmeliğinin 43 ilâ 57.maddeleri, Gümrük Kıymetine İlişkin 2 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği ile çeşitli genelgeler ve tasarruflu yazılar ile belirlenmiştir.

Gümrük Kanunu’nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu;

25.maddesinin 1.fıkrasında, 24.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş;

26.maddesinde ise, 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII.maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT’ın VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17.maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

Sayfa 4 / 7

– “ 1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.
Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır:
a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı;
– Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı ve bunların yetkili kıldığı merciler tarafından konulmuş olan,
– Eşyanın tekrar satılabileceği coğrafi bölgeyi sınırlayan,
– Eşyanın kıymetini önemli bir ölçüde etkilemeyen,
Kısıtlamalar dışında, hiçbir kısıtlamaya tabi olmamalıdır.
…

– “ l. 24’üncü madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirlenir. Eşyanın gümrük kıymeti bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümleri uygulanamaz. …
2. Bu madde hükümleri gereğince, gümrük kıymeti aşağıdaki yöntemlere göre belirlenir:
a) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedeli,
b) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedeli,
c) İthal eşyasının veya aynı ya da benzer eşyanın Türkiye içinde satıcılardan müstakil kişilere yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyata dayalı kıymet,
d) İthal eşyasının üretiminde kullanılan malzeme ve imalat veya diğer imal işlemlerinin bedel veya kıymetleri ile Türkiye’ye ihraç edilmek üzere ihraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olan kâr ve genel giderlere eşit bir tutar ve 27.maddenin fıkrasının(e) bendinde sayılan diğer bedel veya kıymetler toplamından oluşan hesaplanmış kıymet.
3. 2’inci fıkranın uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Gümrük Kanunu’nun 26.maddesine göre: “ l. 24 ve 25 inci madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti;
a) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın,
b) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin,
c) Bu bölüm hükümlerinin,

Sayfa 5 / 7

Prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirlenir.
1.fıkra hükümlerine göre gümrük kıymetinin belirlenmesinde;
a) Türkiye’de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı,
b) Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanının kabul etmesini öngören bir sistem,
c) Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı,
d) Aynı veya benzer eşyanın, 25.maddenin 2.fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre hesaplanmış kıymeti dışındaki maliyet bedeli,
e) Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilen eşyanın fiyatı,
f) Asgari gümrük kıymetleri,
g) Keyfi veya fiktif kıymetler,

Esas alınmaz.

– Beyan edilen kıymetin, gümrük kıymeti olarak kabul edilip edilmeyeceği, satışa ilişkin diğer hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle; öncelikle, birinci yöntem olan “Satış bedeli yöntemi”ne göre belirlenecektir. Bu yöntemden izleyen yönteme geçilebilmesi için beyan edilen kıymetin bu yönteme göre kabul edilemez olması gerekir. …

2- Yurt Dışı Kıymet Araştırması

İlgili gümrük idaresinin; Beyan edilen ithal eşyasının Gümrük Kıymetini yukarıdaki yöntemlere göre tespit edememesi ve/veya beyan edilen kıymetin gözetim/referans/eşik fiyatından düşük olması durumunda, söz konusu eşyanın kıymetini belirlemek üzere “Yurt Dışı Kıymet Araştırmasına gitmesi” gerekir.

Yurt Dışı Kıymet Araştırmasına Gidilebilmesi İçin İlgili Gümrük İdaresince Önce, “Ön İnceleme” Yapılması; (Örneğin: Gümrük kıymeti araştırılacak eşya ile ilgili aynı veya benzer eşyanın gümrük kıymetinin tespit edilmesi, bir GTİP’in birden fazla eşyayı içermesi durumunda, eşyaların kalite, marka ve sair farklılıklarının da eşyanın kıymetini değiştirebileceği ve aynı GTİP için farklı kıymetler elde edilmesinin mümkün olabileceği için ilgili beyanname ve faturaların temin edilerek bir değerlendirme yapılması, ithal edilen eşyaya ilişkin banka transferlerinin ilgili bankadan sorularak teyit edilmesi, ilgili firmadan muhasebe kayıtlarının istenilmesi, vb.) gerekmektedir.

Yurt Dışı Kıymet Araştırmasına Gidilebilmesi İçin Risk Analizinin Yapılması; Ön incelemenin tamamlanmasından sonra kıymet araştırmasına gidilebilmesi için aşağıda belirtilen koşulların, geçerli olması gereklidir.

1. Kıymet araştırmasına gidilecek eşyanın kıymetinin düşük olmasına yönelik ekonomik gerekçeler bulunmalı (eşyanın yüksek gümrük vergisine veya özel tüketim vergisine tabi olması gibi) ve aynı veya benzer eşyanın gümrük kıymetinin beyan edilen eşyanın gümrük kıymetinden en az % 10 oranında yüksek olmalıdır. …
2. Beyan edilen eşyanın katma değer vergisi dışında diğer ithalat vergilerine tabi olması gerekir. Kıymet araştırmasına gidilmesi için KDV tek başına yeterli sebep değildir. Bununla birlikte, sadece KDV yönünden kıymet araştırmasına gidilebilmesi için, beyan edilen eşya kıymetinin gerçeği yansıtmadığına ilişkin ciddi şüphe veya emarelerin bulunması gerekir.

Sayfa 6 / 7

3. Beyan edilen eşyanın ithalatta gözetim uygulanmasına ilişkin tebliğler uyarınca gözetim belgesine tabi olması (beyan edilen kıymetin gözetime ilişkin tebliğlerde belirtilen kıymetlerden yüksek olması durumunda kıymet araştırmasına gidilmemesi) esastır. …

Yukarıda belirtilen şartlardan en az birinin varlığının tespiti durumunda, kıymet araştırmasına gidilebilecektir.

3) Yurt dışı Araştırması sonucunda

a) Yükümlü tarafından beyan edilen kıymetin gerçek ve doğru olduğu tespit edilirse, bu çerçevede gerekli işlemler yapılır.
b) Alınan yanıtta ilgili ülke tarafından talebin karşılanamayacağı ya da bilgi bulunamadığı bildirilmiş ise, gümrük idaresince mevcut verilere göre değerlendirme yapılır.
c) Beyan edilen kıymetin gerçek veya doğru olmadığı tespit edilir ise, ilgilendirdiği yönüyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde gerekli adli ve idari işlemler yapılarak sonucundan ilgili belge suretleri ile birlikte Bakanlığa bilgi verilir.

Beyana göre yapılan tahakkuklar ile idarece tahakkuk ettirilen vergiler arasındaki farkın, yükümlüsünce Gümrük Yönetmeliğinin 587.maddesinde belirtildiği şekilde teminata bağlanarak eşyanın çekilmesi veya referans/veri kıymetler göz önünde bulundurularak teminat alınması durumlarında; talepte bulunulduğu tarihten itibaren bir yıl içerisinde Yurt Dışı Araştırmasının sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre değerlendirme yapılır ve işlem sonuçlandırılır. …

Gerek yurt dışı araştırması sonucunda talebin karşılanamayacağının veya bilgi bulunmadığının bildirilmesi, gerekse bir yıllık sürenin geçmesi nedeniyle mevcut verilere göre değerlendirme yapılacak olması durumlarında; öncelikle beyanın kabul edilip edilmeyeceği hususunda bir değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmede; yükümlüden temin edilen bilgi ve belgeler, Bakanlıktan bildirilen veriler, varsa benzer konulara ilişkin denetim raporları, ithal tarihinden sonraki süreç de dahil olmak üzere aynı ve benzer eşya ithalatlarında tespit edilen kıymetle, GÜVAS’tan temin edilen bilgiler gibi konuya ilişkin tüm bilgiler dikkate alınır.
Yapılan değerlendirme sonucunda beyanın kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılırsa, işlemler buna göre sonuçlandırılır.

Aksi durumda, Gümrük Kanunun 24 üncü maddesinin (a), (b), (c), ve (d) bentlerinde belirtilen koşullarının varlığı halinde eşyanın gümrük kıymeti, gümrük kıymetinin belirlenmesine ilişkin esaslar çerçevesinde tespit edilir. Söz konusu koşulların bulunmaması durumunda, kıymet araştırması temin edilen verilere göre sonuçlandırılır.

Kocaeli, 28.12.2025
Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Sayfa 7 / 7

Savunma Sanayi Başkanlığı İçin Yapılan Eşya İthalatında KKDF Ödenir Mi?

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Savunma Sanayi Başkanlığı İçin Yapılan Eşya İthalatında KKDF Ödenir Mi?

14.12.2025

İlgili Mevzuat Hükümleri

– Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, kuvvet komutanlıkları, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün münhasıran asli görevleri ile Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketinin faaliyet alanı ve Ticaret Bakanlığının kaçakçılıkla mücadele görevi ile ilgili olarak ithal edecekleri her türlü araç, gereç, silah, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ve bunların araştırma, geliştirme, eğitim, üretim, modernizasyon ve yazılımı ile yapım, bakım ve onarımlarında kullanılacak yedek parçalar, akaryakıt ve yağlar, hammadde, malzeme ile bedelsiz olarak dış kaynaklardan alınan yardım malzemesinin serbest dolaşıma sokulması halinde gümrük vergilerinden muaftır.

– 1) Kanunun 167.maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi uyarınca öngörülen kuramların asli görevleri, kuruluşların faaliyet alanları ve Bakanlığın kaçakçılıkla mücadele göreviyle ilgili olarak serbest dolaşıma sokacakları veya kişiler tarafından bu kuram ve kuruluşlar adına serbest dolaşıma sokulacak veya Türk Silahlı Kuvvetlerini güçlendirmek amacıyla kurulmuş bulunan vakıflar ile sermayesinin yarısı veya daha fazlası doğrudan bu vakıflara veya Savunma Sanayii Başkanlığına ait olan şirket ve müesseselerin yukarıda yazılı kurum ve kuruluşlar tarafından onaylanmış proje, imzalanmış sözleşme veya Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından uygunluk verilmiş savunma sanayii ile ilgili diğer ihtiyaç unsurlarına ilişkin faaliyetlerle ilgili olarak üretici sıfatıyla ithal etmeleri gereken ve ilgili makam tarafından bu kapsamda olduğu bildirilen her türlü araç, gereç, silah, teçhizat, makine, cihaz, yazılım ve sistemleri ve bunların araştırma, geliştirme, eğitim, üretim, modernizasyon ve yazılımı ile yapım, bakım ve onaranlarında kullanılacak yedek parçalar, akaryakıt ve yağlar, hammadde, malzeme ile bedelsiz olarak dış kaynaklardan alınan yardım malzemesine muafiyet tanınır.

– … 12/5/1988 tarihli ve 88/12944 sayılı Kararnameye ilişkin KKDF Hakkında 6 Sıra Nolu Tebliğin 3.maddesinde “Fon’a Kesinti Yapılmayacak Krediler” düzenlenmiş olup, söz konusu maddede Gümrük Kanununun 167.maddesi kapsamında ithal edilen eşyanın fon kesintisinden muaf olduğuna dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

Buna göre, anılan Şirket tarafından ithal edilen ürünlere Gümrük Kanununun 167/1-3 üncü maddeleri ile 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 67.maddesi çerçevesinde gümrük vergisi istisna uygulandığı gerekçesiyle bu ürünlerin vadeli ithalatına KKDF istisnası da uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

– … 12/05/1988 tarihli ve 88/12944 sayılı Kararnameye İlişkin KKDF Hakkında 6 Sıra Nolu Tebliğin 3 üncü maddesinin 10 numaralı bendinde “İlgili kanun hükümlerine göre işlemleri fonlardan muaf tutulan Kurum ve Kuruluşlar ile Hazine ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kullandığı krediler” KKDF kesintisi yapılmayacak işlemler arasında sayılmıştır.

Diğer taraftan, 3833 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde, “Türk Silahlı Kuvvetleri Stratejik Hedef Planının, ilgili yıl genel ekonomik büyüklükleri ile bütçe büyüklükleri dikkate alınmak suretiyle Bakanlar Kurulunca onaylanan yıllık programlarında yer verilen mal ve hizmet alımı, üretimi ve yenileştirme, yapım ana silah ve malzeme sistemleri ile mühimmat tedarikine ilişkin projeler için sonraki yıllara ait giderleri tutarında gelecek yıllara sari taahhütlere girişmeye ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı yetkilidir. Yıllık programlarda her projenin toplam maliyeti, başlama ve bitiş tarihi, önceki yıllar harcama tutan ile cari ve gelecek yıllar tahmini gider toplamının gösterilmesi zorunludur. Bakanlar Kurulu, projeleri revize etmeye ve revize yetkisinin belli bir limite kadar olan kısmını ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığına veya İçişleri Bakanlığına devretmeye yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 4 üncü maddesinde, “1 inci madde gereğince uygulanacak hizmetlerin yürütülmesi için yurt dışından sağlanacak her çeşit silah sistemi, silah, mühimmat, araç, gereç, malzeme ve hizmetler için öncelikle döviz tahsisi yapılır. Bu silah sistemleri, silah, mühimmat, araç, gereç ve malzemelerin dışalımları her türlü vergi, resim, harç, zam, ardiye ücreti ve fon kesintilerinden müstesnadır.” hükmü bulunmaktadır.

Buna göre, …….. A. Ş. tarafından bahse konu sözleşme kapsamında yapılacak Mayın EYP Dedektörünün vadeli ithalatının 3833 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilmesi durumunda KKDF kesintisine tabi tutulmaması gerekmektedir. Öte yandan, anılan sözleşmeye istinaden tedarik edilecek söz konusu malın 3833 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı hususunda Milli Savunma Bakanlığından görüş alınması uygun olacaktır.

– 1) Vadeli ithalatta fon kesintilerinin takip ve tahsili münhasıran gümrük idarelerince yapılır. Fon kesintisi, gümrük beyannamesinin tescil edildiği tarihteki gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak hesaplanır.
2) İthal edilen eşya ile ilgili olarak hiç ödenmeyen veya eksik ödenen fon kesintileri ile ithal eşyasından yanlışlıkla veya fazla alındığı anlaşılan fon kesintileri hakkında 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunundaki esaslara göre işlem yapılır. Fon kesintilerine tabi ithal eşyasının yapılan muayene ve denetleme veya tesliminden sonra kontrolü sonucunda, tespit edilen fon kesintisi farklılıklarına ilişkin 4458 sayılı Gümrük Kanunundaki esaslara göre para cezası uygulanır.”,

– “İlgi (b) Bakanlar Kurulunun 15.03.2022 tarih ve 2009/15481 sayılı Kararı’nın 67.maddesine istinaden, Ek listede yer alan malzemelerin gümrüklerde tahakkuku söz konusu her türlü gümrük vergisi, fon ve harçtan muaf tutulması hususunda, bilgi ve gereğini rica ederim.”,

Denilmektedir.

Sonuç Olarak

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri kapsamında konu değerlendirildiğinde; Her ne kadar Savunma Sanayii Başkanlığı’nın 11.01.2023 tarih ve E-65701084-110.16-111801 sayılı yazısında; “… 2009/15481 sayılı Kararı’nın 67.maddesine istinaden, Ek listede yer alan malzemelerin gümrüklerde tahakkuku söz konusu her türlü gümrük vergisi, fon ve harçtan muaf tutulması” belirtilmiş ise de,

Konu hakkında net bir açıklık bulunmaması sebebiyle, söz konusu eşya veya eşyaların muafiyet kapsamında (KKDF’dan muaf olarak) ithal edilip, edilemeyecekleri hususunda Milli Savunma Bakanlığından yazılı görüş alınmasının daha uygun olacağı, düşünülmektedir.

Bilgilerine sunulur.

Ankara, 17.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa Yayla
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

MENŞE KAZANIMI VE DAMPİNG VERGİSİ

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

BİLGİ NOTU

18.12.2023

MENŞE KAZANIMI VE DAMPİNG VERGİSİ.

KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

– Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

– Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.

1-Tekstil Ürünlerinde Menşenin Belirlenmesi

“… Ek-5’te yer alan listedeki tekstil ürünlerinde, pozisyon değişikliği olup olmadığına bakılmaksızın listenin üçüncü sütununda belirtilen işlemlerin gerçekleştirilmiş olması şartı aranır. Listede yer alan ürünler için üçüncü sütunda belirtilen işlem gerçekleşmediği sürece pozisyon değişikliği olsa dahi elde edilen ürün menşe kazanmaz.

(2) Aşağıdaki işlemler, birinci fıkrada belirtilen koşulların sağlanıp sağlanmadığına bakılmaksızın eşyanın menşe kazanması için yetersiz işçilik veya işlem olarak kabul edilir:
a) Nakliyat ve depolama süresince eşyanın iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik; havalandırma, yayma, kurutma, hasar gören parçaların atılması ve benzeri koruyucu işlemler,
b) Tozun giderilmesi, eleme ya da kalburdan geçirme, sıraya koyma, tasnifleme, maddelerden setler oluşturma dahil eşleştirme, yıkama ve kesmeden oluşan basit işlemler,
c) Ambalaj değişikliği, ambalajların ayrılması ve birleştirilmesi, basit torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit ambalajlama işlemleri,
ç) Ürün veya ambalajı üzerine marka, etiket ve diğer benzeri ayırt edici işaretlerin konulması,
d) Tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı,
e) Bu maddenin (a) ila (d) alt bentlerinde belirtilen işlemlerin iki veya daha fazlasının bir arada gerçekleştirilmesi”.

2-3-Diğer Ürünlerde Menşein Belirlenmesi

– Türk Gümrük Tarife Cetvelinin XI inci bölümünde yer alan tekstil ürünleri haricindeki ürünlerin birden fazla ülkede menşeli olmayan girdiler kullanılmak suretiyle gördüğü işçilik ve işlem sonucunda elde edilen ve ek-6’da yer alan listedeki ürünlerin o ülke menşeli sayılabilmesi için listenin üçüncü sütununda belirtilen işlem ve işçiliği görmesi gerekir. Listede yer almayan ürünler için yorum kurallarının 5 no.lu notunda belirtildiği şekilde işlem yapılır.

3-Genel Yorumlama Kuralları

– (1) 34 ve 35.maddede geçen ek-5 ve ek-6’daki liste kapsamında bulunan ürünlerin imalatında kullanılan menşeli olmayan maddeler üzerinde gerçekleştirilen, ürüne menşe statüsü kazandıran işçilik veya işlemlerin yorumlanmasında, ek-4’te yer alan kurallar esas alınır.
(2) Ek-5 ve ek-6’daki listede yer alan menşe kuralı, eşyanın imalatında eşyanın fabrika çıkış fiyatının belirli bir yüzde oranını aşmayacak şekilde menşeli olmayan madde kullanımını öngörmekte ise bu yüzde oranının hesaplanmasında;
a) Kıymet deyimi, kullanılan menşeli olmayan maddelerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymetini, bunun bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde ise imalatın yapıldığı ülkede maddeler için ödenen tespiti mümkün ilk fiyatı,
b) Fabrika çıkış fiyatı deyimi, elde edilen ürünün fabrika çıkış fiyatından ürünün ihracında geri ödenmiş veya ödenecek yurt içi vergilerin tenziliyle bulunan fiyatı,
c) Montaj işlemleri sonucu oluşan kıymet deyimi, montaj işlemlerinin yapıldığı ülkede anılan ülke menşeli parçaların birleştirilmesinden ve her türlü tamamlayıcı ve kontrol mahiyetindeki işlemler ile birlikte montaj sonucunda oluşan, kâr ve bu tür işlemlerden kaynaklanan genel giderler sonucu ortaya çıkan kıymet artışını,
ifade eder.
(3) Eşyanın üretildiği ülkeden doğrudan Türkiye’ye getirilmeyerek üçüncü bir ülke veya ülkeler yoluyla getirilmiş ve oralarda geçici depolama yerlerine ve antrepolara konmuş olsa dahi menşe ülkesi değişmez. Eşyanın geldiği ülkeden maksat Türkiye’ye en son gönderildiği veya getiren araca yüklendiği ülkedir. Başka bir ülkede antrepoya konmaksızın sadece araç değiştirilerek eşyanın getirilmesi halinde eşyanın geldiği ülke değişmez.

4-Aksesuarlar, Yedek Parçalar Ve Aksam

1) Bir cihaz, makine, alet veya aracın parçası beraberinde teslim edilen, normal olarak bir cihazın bölümü durumundaki aksesuarlar, yedek parçalar ve aksamın, söz konusu cihaz, makine, alet veya aracın parçası ile aynı menşei taşıdığı kabul edilir.
2) Serbest dolaşıma sokulan veya daha önce ihraç edilmiş cihaz, makine, alet veya aracın herhangi bir parçası ile kullanılan önemli yedek parçaların bu kısımda düzenlenen şartları yerine getiren cihaz, makine, alet veya aracın parçası ile aynı menşei taşıdığı mütalaa edilir.
3) Birinci ve ikinci fıkralara göre menşe belirlenebilmesi için varış ülkesindeki ithalat için gerekli olması ve söz konusu önemli yedek parçaların üretim aşamasında ilgili teçhizat, makine, cihaz veya taşıtın bünyesine girmesinin, bu teçhizat, makine, cihaz veya taşıtın imalatının yapıldığı ülkenin menşeine sahip olmasını engellememesi gerekir.
4) Bu maddenin uygulanmasında;
a) Cihaz, makine, alet veya aracın parçası, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin XVI, XVII ve XVIII inci bölümlerinde yer alan eşyayı,
b) Önemli yedek parçalar, (a) bendinde belirtilen serbest dolaşıma sokulan veya daha önce ihraç edilmiş olan eşyanın düzgün çalışması için gerekli olan ve ilgili eşyanın özelliğini haiz, ilgili eşyanın normal bakımları ve hasar görmüş veya hizmet göremeyecek duruma gelmiş olanların parçalarının değiştirilmesi için kullanılması planlanan parçaları,
ifade eder.
5) Bu maddede belirtilen önemli yedek parçaların ihracatında menşe şahadetnamesi düzenlenirken, bu şahadetnamenin eşyanın tanımı, koli sayısı ve cinsi marka ve sayısını gösteren 6 no.lu kutusunun doldurulmasından başka, başvuruda bulunan tarafından yine bu eşyanın daha önce ihraç edilmiş olan cihaz, makine, alet veya aracın bir parçasının normal bakımı için kullanılacağına ilişkin yazılı beyanı aranır. Yazılı beyanda, söz konusu cihaz, makine, alet veya aracın tüm özellikleri de yer alır. Başvurularda, mümkünse, daha önce ihraç edilmiş olan ve yedek parçası ihraç edilmek istenilen cihaz, makine, alet veya araca ait menşe şahadetnamesine ilişkin sayı, tarih ve onaylayan gibi bilgileri içeren ayrıntılar da sunulur. Gümrük idaresi buna ek olarak daha önce ihraç edilmiş cihaz, makine veya alet veya aracın parçası ile ilgili fatura veya bu faturanın bir nüshasının, teslimatın normal bakım hizmetinin bir parçası olarak yapılmakta olduğunu gösteren sözleşme veya bir nüshasının ve gerekli gördüğü başka bir belgenin ibraz edilmesini isteyebilir.
6) Önemli yedek parçaların serbest dolaşıma sokulmak istenmesi halinde, 40.maddede belirtilen bilgileri içeren menşe şahadetnamesinin ibrazı gerekir. Gümrük idaresi bu şekilde ibraz edilen menşe şahadetnamelerine ek olarak serbest dolaşıma sokulan cihaz, makine veya alet veya aracın parçası ile ilgili fatura veya bu faturanın bir nüshasının, teslimatın normal bakım hizmetinin bir parçası olarak yapılmakta olduğunu gösteren sözleşme veya bir nüshasının ve gerekli gördüğü başka bir belgenin ibraz edilmesini isteyebilir.

5-Ticaret Politikası Önlemleri, İlave Gümrük Vergisi Ve Diğer Mali Yükümlülükler

– (1) Eşyanın serbest dolaşıma girişinde, o tarihte yürürlükte bulunan ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere ilişkin mevzuat ile konulmuş hükümler de uygulanır.
(2) Bu maddede bahsi geçen önlemlerin, ilave gümrük vergisinin veya diğer mali yükümlülüklerin uygulanmasında serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihi esas alınır. Önlem kararının düzenlenecek bir belgeye istinaden uygulanması durumunda, gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibariyle geçerlilik süresi sona eren belgeler kabul edilmez.
(3) Serbest dolaşıma girişte, ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın menşei, menşe şahadetnamesi ile ispat olunur. Menşe şahadetnamesi, eşyanın serbest dolaşıma girişine ilişkin beyanname ekinde ibraz edilir.
(4) Bu maddede bahsi geçen önlemlere, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyadan;
a) Türkiye’nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı anlaşmalar çerçevesinde veya tek taraflı olarak tanıdığı tercihli tarife uygulamasından faydalanmak amacıyla eşyanın tercihli menşeini tevsik eden belgelerin ibraz edilmesi halinde,
b) Serbest ticaret anlaşmaları veya Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi çerçevesinde tercihli tarife uygulamasının ortadan kalktığı tarihten önce gümrük gözetimi altında bulunan serbest dolaşımda olmayan eşyaya ait dördüncü fıkranın (a) bendinde sayılan belgelerin ibraz edilmesi halinde,
c) Doğrudan ticaret politikası önleminin uygulandığı ülkeden ithal edilen veya ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülük uygulanan ülke menşeli olduğu beyan edilen eşyanın serbest dolaşıma girişinde,
ç) Türkiye ile AB arasında gümrük birliği tesis eden 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararının ticaret politikası önlemlerine ilişkin 47 nci maddesi hükümleri saklı kalmak üzere, AB’ye üye ülkelerden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelen eşyanın serbest dolaşıma girişinde, menşe şahadetnamesi aranmaz. Ancak, (c) bendinin istisnası olarak, eşyanın aynı zamanda birden fazla ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olması ya da aynı düzenleme kapsamında ülkesine göre farklı oranların belirlenmiş olması durumunda menşe şahadetnamesi aranır. Menşe şahadetnamesi ibraz edilmemesi halinde, tahsil edilmesi gerekenlerden en yüksek tutarlar esas alınarak işlem yapılır.
(5) Bir ila dördüncü fıkra hükümleri, yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı eki listelerde Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan ülkeler için öngörülen gümrük vergisi oranının aynı listelerde yer alan Diğer Ülkeler sütununda gösterilen gümrük vergisi oranından daha yüksek bir oranda belirlenmiş olması halinde de uygulanır.
(6) 181 inci maddenin yedinci ve sekizinci fıkraları hükümleri, ticaret politikası önlemine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde de uygulanır.
(7) Numunelerin serbest dolaşıma girişinde bu madde hükümleri uygulanmaz.
…

6- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2002/1) (Üretici Beyan usul ve esasları) (12.02.2002 t. 24669 s. R.G.)

Mezkur tebliğin 1 inci maddesine göre; “Dampinge karşı vergi ile telafi edici vergilerin 99/13482 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar’ın 5 inci maddesi uyarınca, menşe ülkedeki üreticiler esasında değişen miktar veya oranlarda belirlendiği hallerde, ithalatın belirli bir üretici firma için tespit edilen vergi miktar veya oranından istifade edilerek yapılabilmesini teminen, gümrük idarelerince ithal edilecek ürünün vergiye konu üretici tarafından üretildiği tevsik eden “Üretici Belgesi” aranır. Söz konusu belgenin ibraz edilememesi halinde “diğerleri” kapsamında belirlenen vergi tatbik edilir.”

Mezkur tebliğin 2 inci maddesine göre; “Üretici tarafından firmanın antetli kağıdına yazı makinesi ile İngilizce lisanında düzenlenen ve başlıca aşağıdaki bilgileri içeren Üretici Belgesi’nin bir örneği EK’te yer almaktadır.

a) Belgenin tanzim yeri ve tarihi,
b) Eşyayı üreten firmanın adı ve adresi,
c) Satıcı veya eşyayı gönderen firmanın adı ve adresi,
d) Türkiye’deki alıcı firmanın adı ve adresi,
e) Üretici belgesinin gümrük beyanına esas fatura ile ilişkisini gösterecek referanslar (faturanın veya konşimentonun tarih ve sayısına veya akreditif numarası ve bankasına ilişkin bilgi),
f) Eşyanın cinsi ve nev’inin detaylı açıklaması,
g) Varsa eşyanın markası,
h) Eşyanın satış birimine (kilo, metre, adet gibi) göre miktarı,
i) Eşyanın üretiminin hangi temel safhalarının belgeyi düzenleyen üretici firma tarafından gerçekleştirildiğine dair açıklama,
j) Belgeyi düzenleyen üreticinin bahse konu ürünün kendi üretimi olduğuna ve bilgilerin denetime açık bulunduğuna dair beyanı,
k) Beyanı vermeye yetkili üretici firma görevlisinin adı, soyadı, unvanı ve imzası.”

Mezkur tebliğin 4 üncü maddesine göre; “Üretici firmadan Türkiye’ye satışları ve düzenlendiği üretici belgeleri ile ilgili bilgiler ve belge suretleri belirli sürelerle talep edilebilecektir.”

7- Gümrük Yönetmeliğinin itirazların karara bağlanmasından önce eşyanın çekilebilmesi başlıklı 587 inci maddesine göre:

“(1) Yükümlüler, mercilerince verilecek kararlardan önce, ihtilaf konusu eşyayı çekmek isterlerse, aşağıda yazılı şartlarla istekleri kabul olunur ve eşyanın çekilmesine izin verilir.

a) Kararların Yükümlüce tebellüğ edilmiş olması ve taleplerinin bir dilekçe ile gümrüğe verilmiş olması,

b) Yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın ve eşyanın alıcısı adına düzenlenen para cezalarının teminata bağlanması,

c) Uyuşmazlığın idari yargı merciine intikali halinde bu hususun belgelenmesi,

ç) İdarece gerekli görülecek her türlü bilgi veya belgenin sunulması.

d) Düşük kıymet beyanı şüphesiyle kıymet araştırması yapılan hallerde yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın teminata bağlanması.

(2) Vergi tahakkukunun kesinleşmesinden önce idare ile yükümlü arasında çıkan uyuşmazlık yürürlükteki yasaklama ve kısıtlama hükümlerini ihlal eder mahiyette olduğu takdirde bu madde hükmü uygulanmaz.

(3) Birinci fıkranın “(d) bendinin” uygulanmasında düşük kıymet beyanı şüphesiyle kıymet araştırması yapılan hallerde, araştırmanın bu maddenin uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren bir yılda sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre işlem sonuçlandırılır. Bu süreden sonra alınan cevaplar çerçevesinde vergi farkı ortaya çıkan hallerde gerekli işlemler yerine getirilir.”

II. Sonuç;

– “Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.”

Olayda dış ticaret rejimine tabi olarak A ülkesinden ithal edilecek mamul eşyanın, A ülkesindeki üretim aşamasında bünyesine giren bir kısmı % 60 gibi üçüncü ülke (B) menşeli girdiler ile üretilen eşyanın, % 40 A ülkesindeki üretim sürecinde esaslı işlem gerçekleştirdiğinin kanıtlanması, başka bir ifade ile eşyanın menşe kazanması ile İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2002/1 sayılı Tebliğ eki “Üretici Belgesi” beyanının gümrük idarelerine ibraz edilmesi ve gümrük idaresince yapılacak menşe araştırmasında mevcut damping önlemini etkisiz kılmadığı, gerek sunulan bilgi ve belgelerden, gerekse yerinde doğrulama soruşturması sırasında elde edilen bilgi ve belgelerden tespit edilmesi halinde damping vergisi uygulanmayacağını düşünülse bile ki; Bize göre, bu olayda böyle bir şeyin olması (Gümrük İdaresinin, eşyanın ithalatına Dampingsiz olarak izin vermesi) mümkün görünmemekte diye düşünüyoruz.

Anti Damping muafiyeti sağlanmak istenildiğinde, mevzuatta belirlenmiş bir oran bulunmamaktadır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 19.maddesi ve Gümrük Yönetmeliğinin 33.maddesine göre: Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

Gümrük Kanununun 19.maddesine göre en son esaslı işçilik ve eylem A ülkesinde gerçekleştirilse bile, Kanunun 20 inci maddesinde belirtildiği gibi, Esas amacın Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz. Hükümlerinden hareketle, gümrüğün bu yönde bir kanaat oluşturması halinde; aynı hukuksal nedenler ve gerekçelerle bize göre, damping vergisi uygulanabileceği de değerlendirilmektedir.

Ancak; Gümrük Yönetmeliğinin 587.maddesine göre; kanaatimizce Gümrük İdaresince eşyanın menşeinden şüphelenilmesi halinde, sonradan kontrol sonuçlanıncaya kadar vergiler teminata bağlanarak söz konusu eşya sahibine verilebilir.

Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan diğer sebeplerle; Öngörülemeyen herhangi bir ek tahakkuk ve cezai durumla karşılaşmamak için; Gümrük Kanununun 231/5 inci fıkrasına göre Gümrük idaresi tarafından yükümlüye yazı ile yanlış izahat verilmiş olması hâlinde bu Kısım hükümlerine göre idari para cezası ve faiz uygulanmaz”.

Konu hakkında kesin, net, hukuki ve bağlayıcı bir sonuca ulaşmak için; Gümrük Kanunu’nun 6 ve 8.maddeleri ile Gümrük Yönetmeliğinin 580/A. maddesi gereği İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü kanalıyla Gümrükler Genel Müdürlüğünden yazılı izahat alınması ve alınacak yazılı izahata göre işlem yapılmasının daha doğru olacağı değerlendirilmektedir.

Bilgi ve takdirlerinize sunulur.

Ankara, 18.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

MENŞE SAPMASI, DAMPİNG VERGİSİ

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 30 December 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

MENŞE SAPMASI, DAMPİNG VERGİSİ

18.12.2025

I. KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19.maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.

1-Tekstil Ürünlerinde Menşeinin Belirlenmesi

– “… ek-5’te yer alan listedeki tekstil ürünlerinde, pozisyon değişikliği olup olmadığına bakılmaksızın listenin üçüncü sütununda belirtilen işlemlerin gerçekleştirilmiş olması şartı aranır. Listede yer alan ürünler için üçüncü sütunda belirtilen işlem gerçekleşmediği sürece pozisyon değişikliği olsa dahi elde edilen ürün menşe kazanmaz.

5- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat (Damping, Sübvansiyon)

İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında 3577 Sayılı Kanun

Amaç ve kapsam: Bu Kanun, ithalatta haksız rekabet hallerinden dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olduğu zarara karşı bir üretim dalının korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını ilişkin usul ve esasları kapsar.

Damping: Bir malın Türkiye’ye ihraç fiyatının, benzer malın normal değerinin altında olmasını,

Sübvansiyon: Menşe veya ihracatçı ülkenin fayda sağlayan, doğrudan veya dolaylı malî katkısını veya GATT’ın XVI’inci maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteğini,

İhraç Fiyatı: İhraç amacıyla satılan mal için fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken fiyatı,

Benzer Mal: Dampinge veya sübvansiyona konu mal ile aynı özellikleri taşıyan bir malı, böyle bir malın bulunmaması halinde ise benzer özellikleri taşıyan başka bir malı,

Normal Değer: İhracatçı veya menşe ülkede tüketime konu olan benzer mal için normal ticari işlemler sonucunda fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken karşılaştırılabilir fiyatı,

Yönetmelik: İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliği,

Damping marjı: Normal değerin ihraç fiyatını aştığı miktarı,

Sübvansiyon Miktarı: Menşe veya ihracatçı ülke tarafından ihraç edilen malın imal, üretim, ihracat veya taşınma aşamasında sağlanan, doğrudan veya dolaylı malî katkı veya GATT 1994’ün XVI ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya fiyat desteği şeklindeki faydaların tutarını,

Zarar: Bir üretim dalında maddî zararı, maddî zarar tehdidini veya bir üretim dalının kurulmasının fizikî olarak gecikmesini,

Bakanlık: İthalat Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Ticaret Bakanlığını,

Kurul: İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunu,

GATT: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması 1994’ü,

İfade eder.

Önlem Alınmasını Gerektiren Haller: Dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın Türkiye’de bir üretim dalında maddi zarara yol açması veya maddî zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesidir. Ancak, sübvansiyona konu ithalata karşı önlem alınabilmesi için, sübvansiyonun Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması’nın 2.maddesi çerçevesinde bir firma/firma grubu veya bir üretim dalı/üretim dalı grubuna yönelik olduğunun da tespit edilmiş olması gerekir.

Şikâyet ve İnceleme: Genel Müdürlük, şikâyet üzerine veya gerektiğinde re’sen damping veya sübvansiyon incelemesi yapabilir. Dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalattan maddî zarar gördüğünü veya maddî zarar tehdidi altında bulunduğunu veya bu tür ithalatın bir üretim dalının kurulmasını fizikî olarak geciktirdiğini iddia eden üreticiler veya üretim dalı adına hareket eden gerçek veya tüzelkişi veya kuruluşlar Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunabilirler.

Dampinge Karşı Vergi Ve Telafi Edici Vergi: Yapılan soruşturma sonucunda Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı ve sübvansiyon miktarı kadar dampinge konu malın ithalinde dampinge karşı vergi, sübvansiyona konu malın ithalinde ise telafi edici vergi alınır. Bununla birlikte, dampinge veya sübvansiyona konu ithalat nedeni ile meydana gelen zararın telafisinin, tespit edilen damping marjı veya sübvansiyon miktarından daha az bir miktar veya oranda vergi konulmasıyla mümkün olabileceğinin belirlenmesi halinde bu oran veya miktarda vergi uygulanır.

Bu vergilerin, ithali evvelce gerçekleştirilen mallar için, geriye dönük olarak uygulanmasına ilişkin esaslar Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edilir. Ancak, geriye dönük uygulamanın süresi geçici önlemlerin alındığı tarihten itibaren 90 günü geçemez.

Mükellef: Dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi mükellefi; Dampinge veya sübvansiyona konu malı ithal eden gerçek ve tüzel kişilerdir.

Tahsil Mercii: Dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi Gümrük İdarelerince, ithalde alınan diğer vergilerden ayrı olarak tahsil olunur veya teminata bağlanır.

Soruşturma: Re’sen veya şikâyet üzerine yapılan inceleme sonucunda dampinge veya sübvansiyona konu olan ithalatın ve bu ithalattan kaynaklanan zararın varlığı konusunda yeterli delillerin bulunması durumunda soruşturma açılır.

– Soruşturma, özel durumlar dışında 1 yıl içinde sonuçlandırılır. Bu süre, gerektiğinde, Kurulca 6 ayı geçmemek üzere uzatılabilir. Soruşturmaya ilişkin ilanlar RG’de yayımlanacak bir tebliğle ilan edilir.

Kesin Önlemler: Soruşturma sonucunda dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen damping marjı veya sübvansiyon miktarı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi alınır.

Daha önce teminat alınmış olması halinde 14.maddeye göre işlem yapılır. Ancak, kesin önlem kararının maddî zarar tehdidi veya bir üretim dalının kurulmasının fizikî olarak gecikmesine ilişkin olarak alınması durumunda, soruşturma sırasında alınan teminatın tahsil edilebilmesi için Kurulun, geçici önlem alınması sebebiyle maddî zarar oluşmadığı hususunda bir belirleme yapması gerekir. Böyle bir belirleme yapılmadığı takdirde, soruşturma sırasında geçici önlem olarak alınan teminat iade edilir. Yürürlüğe konulan dampinge karşı verginin veya telafi edici verginin geçerlilik süresi, uygulanması, askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edilir. Soruşturmaya konu olan mal için hem damping yapılmış olması hem de sübvansiyon verilmiş olması halinde, aynı durumun telafisi için dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi birlikte uygulanamaz.
Dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi konulmuş olması, ilgili malın ithalatını engellemez.

– Soruşturma konusu malların ithalatının teminata bağlanması ve bilahare soruşturma sonucunda önlem uygulanmasına karar verilmesi halinde; karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farka tekabül eden teminatlar hazineye irat olarak kaydedilir. Karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farktan fazla olan teminat iade edilir, az olan kısım için ise tahsilat yapılmaz. Soruşturmanın önlemsiz kapatılmasına karar verilmesi halinde teminat uygulamasına son verilir ve alınan teminatlar iade edilir.

Gümrük mevzuatının; gümrük vergisinin tesciline, tahakkukuna, tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümleri, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tescili, tahakkuku, tahsili, geri verilmesi, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanır.

Ödenmeyen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturulur.

Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, GATT 1994’ün VI.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma ile Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Anlaşması hükümleri dikkate alınır.

II. Sonuç;

– “Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, Gümrük Kanunu’nun 19’uncu maddesine dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.”

Anti Damping vergisi muafiyeti sağlanmak istenildiğinde, mevzuatta belirlenmiş bir menşe oranı bulunmamaktadır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 19.maddesi ve Gümrük Yönetmeliğinin 33.maddesine göre: Başka bir ülkede değişiklik ve/veya işlem gören ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir.

Gümrük Kanununun 19 en son esaslı işçilik ve eylem A ülkesinde gerçekleştirilse bile, Gümrük Kanunu’nun 20 inci maddesinde belirtildiği gibi, Esas amacın Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke (A ülkesi) menşeli sayılmaz..

Bilgi ve takdirlerinize sunulur.

Kocaeli, 18.12.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Month: December 2025

Dökme Olarak Beyan Edilip Kırmızı Hatta İşlem Gören Ve Kimyahaneye Sevk Edilen Bir Eşya Dökm Olarak Beyan Edilmeden İthal Edilebilir Mi?

Dökme Olarak Beyan Edilip Kırmızı Hatta İşlem Gören Ve Kimyahaneye Sevk Edilen Bir Eşya Dökm Olarak Beyan Edilmeden İthal Edilebilir Mi?

Petrol Ürünleri İthalatında Tüpraş Fiyatlarının Baz Alınması

Petrol Ürünleri İthalatında Tüpraş Fiyatlarının Baz Alınması

Savunma Sanayi Başkanlığı İçin Yapılan Eşya İthalatında KKDF Ödenir Mi?

Savunma Sanayi Başkanlığı İçin Yapılan Eşya İthalatında KKDF Ödenir Mi?

MENŞE KAZANIMI VE DAMPİNG VERGİSİ

BİLGİ NOTU

MENŞE SAPMASI, DAMPİNG VERGİSİ

MENŞE SAPMASI, DAMPİNG VERGİSİ