Month: December 2025

İTHALATTA KDV MATRAHI VE YURT İÇİ GİDERLERİNİN BEYANI

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

1- KDV Matrahı, İstisnai Kıymet ve Tamamlayıcı Beyanla İlgili Hükümler

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 21. Maddesine (İthalatta Matrah) Göre: İthalatta verginin matrahı aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır:
a)İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,
b)İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,
c)Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılandiğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler,
İthalatta KDV matrahının unsurudur.
ç) 4760 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca teminat karşılığı ithal edilen malın teminatının hesaplanmasına esas özel tüketim vergisi tutarı.

Cif Kıymet veya Eşyanın Cif Kıymeti: Eşya bedeli + Sigorta bedeli + Navlun ücreti toplamından oluşur.

Eşyanın Gümrük Kıymeti: Kısaca, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.maddesine göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 9

– Cif kıymet veya eşyanın cif kıymeti, gümrük vergilendirme tekniği açısından en temel (fakat dar olan) matrah tanımıdır. Gümrük kıymeti veya eşyanın gümrük kıymeti ise gümrük vergilendirme tekniği açısından en geniş matrah tanımı olup, kıymete dair hemen her şeyi içine almaktadır. Kısacası, Cif kıymetle gümrük kıymeti aynı şeyler değildir.

Gümrük Yönetmeliği’nin 53.Maddesine (İstisnai Kıymetle Beyan) Göre: (1) Kanunun 24.maddesine göre kıymet tespitinin yapıldığı hallerde beyan sahibinin talebi üzerine;
a) Konsinye şekilde teslim edilen çabuk bozulabilir eşyanın,
b) Gümrük kıymetine ilave edilmesi gereken, ancak ihracatçı ve ithalatçı arasındaki sözleşme gereği söz konusu kıymet unsurları gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten sonra belli olacak eşyanın,
c) Satış sözleşmesinde, fiyatın sonradan gözden geçirilmesini öngören hükümler içeren eşyanın,
ç) Boru hatları veya elektrik telleri ile taşınan ve depolama imkânı olmayan sürekli akış halinde olan eşyanın,
d) Deniz yolu ile sıvı halde Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve gümrük gözetimi altında gaz haline dönüştürülerek limanda boru hattına verilen sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG),
Gümrük kıymetinin tespitinde, beyan sahibinin talebi üzerine, gümrük idaresince basitleştirilmiş usuller uygulanır.
(2) Birinci fıkra uygulamasında, 22 ilâ 24 üncü maddelerdeki genel ve özel koşullar aranmaz. Ancak bu genel ve özel koşulların aranmaması bu kişiye basitleştirilmiş usulle sağlanan diğer hakların kullanım hakkını vermez. Birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen durumlarda yükümlülerin, anılan kıymet unsurlarının mevcudiyetini gösteren sözleşmelerin örneği ve onaylı çevirisini gümrük idarelerine sunmaları gerekir.
(3) Birinci fıkrada belirtilen hallerde, vergi tahakkuku mevcut belgelerde belirtilen kıymet esas alınarak yapılır. Tamamlayıcı beyana göre gözden geçirilmiş kıymetin daha yüksek olması halinde ek vergi tahakkuku yapılır. Daha düşük olması halinde ise; farka isabet eden kıymetin iade alındığının tevsiki ve satış sözleşmesine göre kıymetin yeniden belirlenmesini gerektiren işleme ait tahlil raporu gibi bir belgenin onaylı örneğinin sunulması koşullarıyla ve gümrük idaresince yapılacak inceleme sonucunda söz konusu hususların tespiti üzerine Kanunun 211 inci maddesi çerçevesinde işlem yapılır.
(4) Tamamlayıcı beyana isabet eden ithalat vergileri bakımından zamanaşımı tamamlayıcı beyanın verildiği tarihten itibaren başlar.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 9

(5) İthal eşyasının gümrük kıymetine veya katma değer vergisi matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya matrah unsurları için, en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal  ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir.
(6) Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen depolama, tahmil-tahliye, liman giderleri gibi ithalatta katma  değer vergisi matrah unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir. 
(7) İstisnai kıymetle beyana ilişkin tamamlayıcı beyanların süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle  zamanında ödenmeyen gümrük vergileri için eşyanın serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescil tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi tahsil edilir ve Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrası uyarınca işlem yapılır.

Gümrük Yönetmeliği’nin 150.Maddesine (Serbest Dolaşıma Giriş Rejiminde Tamamlayıcı Beyan) Göre: “ (1) Eşyanın serbest dolaşıma girişini basitleştirilmiş usule göre gerçekleştirenler genel, dönemsel ya da özet niteliğinde bir tamamlayıcı beyanda bulunur.
…
(3) Beyanın, Gümrük Yönetmeliği’nin 53.maddenin birinci fıkrasında belirtilen nitelikteki kıymet unsurlarını içermesi halinde tamamlayıcı beyan, eksik kıymet unsurunun mahiyet ve tutar itibariyle tahakkuk ettiği (İlgili firma muhasebe kaydına girdiği) ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar verilir ve vergileri de aynı süre içinde ödenir.
(4) Söz konusu tamamlayıcı beyan serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle yapılır. Bu beyannameler ayrıca tescil edilmez. Söz konusu beyannamelerde duruma göre ya daha önce beyanname yerine kullanılan ticari veya idari belgeye ve bu belgenin tesciline ya da ilgili rejime geçişin kayıt yoluyla yapılması durumunda söz konusu kayda ilişkin bilgilerin yer alması gerekir.     …
(5) Tamamlayıcı beyanlar ile basitleştirilmiş usule göre gerçekleşen beyanlar bir bütündür ve basitleştirilmiş işlemlere ilişkin beyannamenin ya da kullanılan ticari veya idari belgenin tescil edildiği ya da tescil hükmünde olan kayıt işleminin yapıldığı tarihten itibaren hüküm ifade eder.
(6) Basitleştirilmiş usulle beyanın eşyanın serbest dolaşıma girişi için gereken bütün bilgi ve belgeleri içerdiği ya da daha önce gümrük beyannamesi verilmiş olan durumlarda tamamlayıcı beyan aranmaz.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 9

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 19.03.2021 Tarih Ve 62486789 Sayılı Tasarruflu Yazısına Göre:  “…  3065 sayılı KDV Kanununun 21/c maddesi uyarınca, “gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler“, ithalatta KDV matrahına dahil edilmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığının “Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği“nin “III/A-2” bölümünde, “Ayrıca, gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve munzam sigorta ücreti, destekleme ve fiyat istikrar fonu ve konut fonuna katılma payları gibi ödemeler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan ve yine gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar oluşan fiyat farkı ve kur farkı gibi ödemeler KDV’nin matrahına dahildir.
Bu kapsamda, örneğin, ithal edilen eşyanın gümrük antreposuna konulduğu tarihten gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar geçen süre için ödenen ardiye ücreti üzerinden KDV Kanununun (17/4-o) maddesine göre KDV hesaplanmadığından vergilendirilmeyen bu tutar, ithalatta KDV matrahına dahil edilir. Malın, ithalat işlemi gerçekleştikten sonra da gümrük antreposunda kalmaya devam etmesi durumunda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet için ayrı bir fatura düzenlenebileceği gibi antrepodan çekiş sırasında işlem için tek bir fatura da düzenlenebilir. Bu durumda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen ardiye hizmet bedeline isabet tutar, fatura üzerinde ayrıca gösterilir ya da “İşlem bedelinin… TL’si gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet bedeline aittir.” şeklinde bir açıklama yapılır.” denilmektedir.
Bu düzenleme çerçevesinde, eşyanın, ithalat işlemi gerçekleştikten sonra da gümrük antreposunda kalmaya devam etmesi durumunda gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet için ayrı bir fatura düzenlenmesinin mümkün bulunduğu; tek fatura düzenlenmesi durumunda ise; gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen ardiye hizmet bedeline isabet eden tutarın fatura üzerinde ayrıca gösterilebileceği ya da “İşlem bedelinin … TL’si gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar verilen hizmet bedeline aittir.” şeklinde bir açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır    …” denilmektedir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 10.11.2017 Tarih ve 29441590 Sayılı Yazısı Eki İstanbul Gümrük Ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne Yönelik 27.03.2015 Tarih ve 6901953 Sayılı Yazısına Göre: “…  Gümrük Yönetmeliği‘nin “İstisnai kıymetle beyan” başlıklı 53.maddesinin 5.fıkrasında; İthal eşyasının gümrük kıymetine veya katma değer vergisi matrahına  girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya matrah unsurlarının beyanına ilişkin hükümler bulunmakta olup, söz konusu fıkra ile düzenlenen durumun aynı maddenin diğer fıkralarında düzenlenen “istisnai kıymetle beyan usulü” ile ilgisi bulunmamaktadır.   …

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 9

Gümrük Yönetmeliği’nin 53/5. maddesi ile, tescil anında bilinmesi mümkün olmayan kıymet unsurlarına ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Anılan nedenle, herhangi bir sözleşmeye dayanmayan ve yükümlülüğün başladığı tarihte mevcudiyeti bilinmeyen kıymet unsurlarının Gümrük Yönetmeliği’nin 53/5. maddesi kapsamında, söz konusu fıkrada  belirtilen süre içinde [en geç söz konusu kıymet veya matrah unsurunun muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulur ve vergileri de aynı süre içinde ödenir.] tamamlayıcı beyan verilmesi mümkündür.

Diğer taraftan, mezkûr süre içinde böyle bir beyanın verilmemesi ve bu durumun sonradan yapılan denetim sonucunda tespit edilmesi halinde Gümrük Kanunu’nun 234/1. maddesinin uygulanması gerekir. …” denilmektedir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 29.05.2025 Tarih ve 109788712 Sayılı Yazısında:
[ “…,, 3065 sayılı KDV Kanununun “İthalatta Matrah” başlıklı 21 inci maddesinde,
“İthalatta verginin matrahı aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır:
a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,
b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,
c) Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler.” Hükmüm yer almaktadır.
Diğer taraftan, detaylı beyan modülü kalem ekranında finansal bilgiler bölümünde yer alan yurt içi giderler alanına yapılacak veri girişine ilişkin işlemler 2013/19 sayılı Genelge’de açıklanmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.]. Denilmektedir. 

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 9

Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2013/19 Sayılı Genelgesinde Aynen: “Bilge Sistemi detaylı beyan modülünde KDV matrahının doğru bir şekilde hesaplanabilmesi için “Yurt İçi Diğer Masraflar” adı altında toplu olarak beyan edilen “Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF)”, “Kültür Bakanlığı Hesabına Yatırılan Kesinti”, “Tahmil-Tahliye”, “Liman Giderleri” “Depolama Giderleri” ve “Banka Masrafları” gibi ödemelerin yükümlüler tarafından ayrı ayrı beyan edilmesine olanak sağlayacak teknik düzenlemeler tamamlanmış olup, aşağıda belirtildiği şekilde işlem yapılması gerekmektedir;
1- Detaylı beyan modülü kalem ekranında finansal bilgiler bölümünde yer alan “Yurt İçi Diğer Masraflar” alanı yükümlülerce veri girişi yapılmasını teminen aşağıda yer alan bölümlere ayrılmış olup bu alanda toplu olarak beyan edilen giderler ilgili alana yazılmak suretiyle ayrı ayrı beyan edilecektir.
1.1- KKDF (Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu)
1.2- Kültür Bakanlığı Hesabına Yatırılan Kesinti
1.3- Tahmil-Tahliye
1.4- Liman Giderleri
1.5- Depolama Giderleri
1.6- Banka Masrafları
1.7 -Çevre Katkı Payı
1.8- Diğer

2- Detaylı beyan modülünde ana ekranda bulunan finansal bilgiler alanında, yurt içi masrafların toplamı tek kalem olarak beyan edilmeye devam edecek olmakla birlikte, kalemlerde yukarıda belirtildiği şekilde beyan edilecek olan yurtiçi masraflar toplamı, genel ekranda beyan edilen toplam tutardan az olmayacaktır.
3- CEVR1 [Çevre Katkı Payı (atık veya yakıt)] ve CEVR2 [Çevre Katkı Payı (hurda)] muafiyet kodlarından biri şeçilmek suretiyle Bilge Sisteminin çevre katkı payı hesaplamasının sağlandığı ya da bu kodlardan biri şeçilmeksizin 47 no.lu alanda çevre katkı payının beyan edildiği durumda,  kalem ekranında yurtiçi masraf  detayı alanında beyan edilen çevre katkı payı ile sistem tarafından hesaplanan ve/veya 47 no.lu alanda beyan edilen çevre katkı payı tutarının birbirine eşit olması gerekmektedir.

Bilgi ve gereğini rica ederim.” Denilmektedir.

Bu nedenle, detaylı beyan modülü ana ekranda/ detaylı beyan modülü kalem ekranında finansal bilgiler bölümünde yer alan yurt içi giderler alanına yapılacak veri girişine ilişkin işlemler 2013/19 sayılı Genelge’mde kapsamında beyan edilmesi gerekmektedir.

2- Katma Değer Vergisi İndirim Hakkının Kaldırılması: 

1)  24.11.2023 tarih ve 32379 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemi Uygulamaları Kapsamında Hesaplanan Katma Değer Vergisinin İndirim Hakkının Kaldırılmasına Dair 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı” ile;

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 6 / 9

a) İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve Katma Değer Vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ve

b) İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat hükümleri uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve

Katma Değer Vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla,

Ödenen Katma Değer Vergisi’nin indirim (indirim, mahsup, terkin, iade, vb.) hakkı, 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırılmıştır.

Bu nedenle, belgeye dayanmayan, belgelendirilemeyen, belgesinde/ belgelerinde belirtilen tutarlardan daha yüksek miktarlarda gümrük kıymet unsurları ve/veya İthalatta KDV matrak unsurlarının ve yurt içi giderlerinin beyan edilmemesi, sadece ilgili beyannamenin tescili sırasında gerçekte, gerçekleşen tutar ve miktarların beyan edilmesi gerekir.

3- Banka Ve Sigorta Muameleleri Vergisine (BSMV) Tabi işlemlerde Katma Değer Vergisi (KDV) 

3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 17.Maddesinin 4.Fıkrasının (Diğer İstisnalar) E Bendi Gereği: [ e) Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta  şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve  (p) bentlerinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri] KDV’den istisnadır. 

Bundan böyle; Özellikle döviz transferleri (Mal bedeli ödemeleri) başta olmak üzere banka transfer yazılarına dikkat edilerek, Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olan (BSMV tahsil edilen) işlemler 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-e.maddesi gereği KDV’den istisna olduğu için, BSMV tahsil edilen söz konusu dekont/ yazı tutarlarının ithalatta KDV matrahına tekrar katılmaması/ İthalatta KDV Matrah hesabına ilave edilmemesi gerekir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 7 / 9

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

1) Gümrük beyannamesinin tescili sırasında belli olan depolama, ardiye, boşaltma, tahmil-tahliye, liman giderleri, tahlil, laboratuar gideri, demoraj, gibi yurt içi giderleri ile ithalatta katma değer vergisi matrahına giren diğer KDV matrah unsurları tutarlarının tescil anında tam ve eksiksiz olarak beyan edilmesi,

2) Gümrük Yönetmeliği’nin 53.Maddesinden (özellikle 6.fıkrasından hareketle); Gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibarıyla mevcut bilgi ve belgelere istinaden beyanda bulunulan ancak tutarı kesin olarak belirlenemeyen ardiye, depolama, boşaltma, tahmil-tahliye, liman giderleri, demoraj gibi ithalatta katma değer vergisi matrah unsurları için, en geç söz konusu matrah unsurlarının Firmanın muhasebe kayıtlarına  intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ilgili beyannamenin işlem gördüğü/ tescil edildiği Gümrük idaresine beyanda bulunulması ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi,

3) İthalatta KDV Matrahına Giren boşaltma, tahmil, ardiye, depolama, demoraj, vb. giderlerin tespiti/ hesaplanması sırasında gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar (tescil tarihi dahil) yapılan kısmın dikkate alınması (KDV matrahına katılması), beyanname tescil tarihinden sonraki kısma tekabül eden tutarların ve/veya KDV’si ödenen ya da KDV’li düzenlenen fatura ve giderlerin İthalatta KDV Matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi,

Ayrıca, Demoraj faturalarında “Free döneme” tekabül eden tutarın KDV matrahına katılmaması/ beyan edilmemesi, 

4) İlgili Gümrük idaresi nezdinde Gümrük Yönetmeliği’nin 150.Maddesi kapsamında (150.maddenin özellikle 3, 4 ve 5.fıkraları gereği); işlem yapılarak, süresi içinde tamamlayıcı beyanda bulunularak (Eksik İthalatta KDV Matrah Unsurlarının mahiyet ve tutar itibariyle tahakkuk ettiği ayı takip eden ayın yirmi  altıncı günü akşamına kadar ilgili gümrük idaresine bilgi verilmesi/ beyan edilmesi ve vergilerin de aynı süre içinde ödenmesi) işlemin tamamlanması,

5) Gümrük Yönetmeliği’nin 53/5.maddesi ile tescil anında bilinmesi mümkün olmayan kıymet unsurlarına ilişkin düzenleme yapılmış olup; İthal Eşyasının Gümrük Kıymetine veya İthalatta Katma Değer Vergisi Matrahına girmesi gereken, ancak gümrük beyannamesinin tescili anında beyan sahibi tarafından mevcudiyetinin bilinmesi mümkün olmayan kıymet veya KDV matrah unsurları için, en geç söz konusu  kıymet veya matrah unsurunun ilgili Firmanın muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği ayı takip eden ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar beyanda bulunulması ve vergileri de aynı süre içinde ödenmesi,

6)3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 17.Maddesinin 4.Fıkrasının (Diğer İstisnalar) E Bendi Gereği:[ Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri ile 5520 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) ve  (p) bentlerinde belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri] KDV’den istisna olup; özellikle döviz transferleri (Mal bedeli ödemeleri) başta olmak üzere banka transfer yazılarına dikkat edilerek, Banka ve Sigorta Muamelesine tabi olan (BSMV tahsil edilen) işlemler 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4- e.maddesi gereği KDV’den istisna olduğu için, BSMV tahsil edilen söz konusu dekont/ yazı tutarlarının ithalatta KDV matrahına tekrar katılmaması/ İthalatta KDV Matrah hesabına ilave edilmemesi,  

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 8 / 9

7) 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile; İthalatta/ ithalat sırasında ödenen [Tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylara tekabül eden KDV, …] Katma Değer Vergisi (KDV)’nin indirim hakkı (indirim, iade, mahsup, terkin), 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırıldığı için bundan böyle, gümrük beyanı (Antrepo Rejimi ve Serbest Dolaşıma Giriş/İthalat Rejimi, vb.) sırasında başta Yurt İçi Gederleri unsurları olmak üzere belgeye dayanmayan, belgelendirilemeyen, belgesinde/ belgelerinde belirtilen tutarlardan daha yüksek miktarlarda gümrük kıymet unsurları ve/veya İthalatta KDV matrak unsurlarının ve yurt içi giderlerinin beyan edilmemesi, sadece ilgili beyannamenin tescili sırasında gerçekte, gerçekleşen tutar ve miktarların beyan edilmesi, gerçekleşenden fazla ve/veya belgeye danaymayan, tevsik edilemeyan ve ispatlanamayan unsurların/ tutarların beyan edilmemesi, 
…

Gerekir.

8) Öte yandan, ithalat sırasında beyan edilmemesi veya mezkûr süreler içinde böyle bir beyanın/ tamamlayıcı beyanın yapılmaması ve bu durumun sonradan yapılan denetimler sonucunda (Gümrük İdaresi veya Müfettiş tarafından) tespit edilmesi halinde; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234/1.maddesine göre üç kat para cezası uygulanır.

9) Diğer taraftan, mezkûr süre içinde böyle bir beyanın verilmemesi, ancak söz konusu aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce, beyan sahibince, mükellefçe ilgili gümrük idaresine bildirilmesi durumunda ise söz konusu cezalar Gümrük Kanunu’nun 234/3.maddesi gereği yüzde on (Cezaların % 10’u) oranında uygulanır.

10) Gümrük Kanununun ister 234/1.maddesi, isterse 234/3.maddesine göre uygulanan cezalar Kanun’un 242 maddesi doğrultusunda 244.madde ve Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğine göre uzlaşmaya götürülebilir.

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.
Kocaeli, 06/12/2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri “YGM – T903”)

KAYNAKÇA 

• 4458 Sayılı Gümrük Kanunu.
• Gümrük Yönetmeliği.
• 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.
• Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2013/19 Sayılı Genelgesi.
• Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Konuya İlişkin Muhtelif Yazıları.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 9 / 9

YYS Üzerine Sorular ve Cevapları

Soru 1: YYS sahibi bir firmanın mevcut tesislerine veya deposuna yeni bir depo veya tesis eklenmesi nasıl olur? Firma olarak ne yapmak gerekir?

Cevap 1: Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 18/A maddesinin 3.fıkrasına göre; “10.maddenin on beşinci fıkrasının (ç) ila (e) bentlerinde sayılan mevcut tesislerin (ç-İthal girdi kullanılmadan ve sadece yurt içi satışa konu olacak eşyanın üretildiği üretim tesisleri hariç olmak üzere üretim tesisi. d- Eşyanın ihraç edilmeden önce depolandığı, elleçlendiği depo/tesis. e) Eşyanın ithal işlemleri gümrük idaresinde veya gümrük idaresince yetkilendirilen başka bir yerde tamamlandıktan sonra doğrudan getirilerek konulduğu ilk depo/tesis.) fiziki yapısında değişiklik yapılması ya da bu nitelikte yeni  tesis açılması veya altı aydan daha uzun süre için kiralanması halinde, bu durum sertifika sahibince Ek-1/A’da yer alan başvuru formu ile Ek-24’te yer alan tesis bildirimi ve tesis yeterlilik tespit formu ile birlikte dördüncü fıkrada belirtilen hallerde (4-a. Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası alındıktan sonra faaliyete geçen tesisler ithalat ve ihracat eşyasına yönelik işlemlerin fiilen başladığı tarihi izleyen beş iş günü içerisinde.) sertifikayı düzenlenmiş olan bölge müdürlüğüne bildirilir. 153 üncü maddenin beşinci fıkrasında belirtilen güncelleme dönemine altı aydan daha az süre kalmış olması halinde bu tesislere ilişkin bildirimlerde Ek-24’te yer alan tesis bildirimi ve tesis yeterlilik tespit formunun ibrazı istenilmez.”.

Yani, YYS sahibi bir firma tarafından altı aydan daha uzun bir süre için kiralanan veya firmanın mülkiyetinde olan bir depo veya benzeri bir tesisin; ilgili tesis fiilen faaliyete geçtikten/ kullanılmaya başladıktan sonra, fiilen faaliyete/ kullanıma başladığı tarihi izleyen beş (5) gün içinde Ek-1/A’da yer alan  başvuru formu ile Ek-24’te yer alan tesis bildirimi ve tesis yeterlilik tespit formu ile birlikte sertifikayı düzenlenmiş olan Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne bildirilir.

Soru 2: YYS sahibi bir firmanın, YYS kapsamındaki mevcut tesislerinin ve/veya deposunun, YYS sahibi başka bir firma tarafından ortak kullanılması, yani YYS sahibi bir firmanın (Örneğin ….. A. Ş.’nin) ortak kullanması durumunda ne yapmak gerekir?

Cevap 2: YYS sahibi bir firmaya ait ve YYS kapsamında olan bir tesis ve/veya depoyu ortak kullanacak/ ortak kullanan YYS sahibi ikinci firmanın (Örneğin: X …A.Ş.’nin) sahip olduğu İSO 9001 ve İSO 27001 belgelerine söz konusu ilave tesis ve/veya depoyu ekletmesi, bu belgelere işletmesi, bu belgeleri  değiştirmesi gerekmez.   

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 4

Soru 3: YYS sahibi bir firma tarafından, ister YYS sahibi bir firmanın depo ve/veya tesisin altı (6) aydan daha uzun bir süre için kiralanması veya satın alınması, isterse YYS sahibi olmayan bir firmanın depo  ve/veya tesisinin altı (6) aydan daha uzun bir süre için kiralanması veya satın alınması durumunda, ne yapması gerekir?

Cevap 3: YYS sahibi bir firmanın veya YYS sahibi olmayan bir firmanın tesisini ve/veya deposunu altı (6) aydan daha uzun süreli kiralayan veya satın alan YYS sahibi bir firma (Örneğin: X   …. A. Ş.):

a) İthal girdi kullanılmadan ve sadece yurt içi satışa konu olacak eşyanın üretildiği üretim tesisleri ile bu tür eşyaların konulduğu, depolandığı depo ve/veya tesislerin; YYS kapsamında değerlendirilerek, bu depo ve/veya tesislerin İSO 9001 ve ISO 27001 belgelerine işletilmesine/ bu belgelere eklenmesine ve bunların İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne bildirilmesine gerek yoktur.

b) Söz konusu tesis ve/veya depoyu gümrük ve dış ticaret, ihracat ve/veya ithalat, transit işlemlerinde, DİR kapsamında ithalat, üretim ve ihracat, transit vb. işlemlerinde kullanacaksa; Bu tesisi ve/veya depoyu sahip olduğu İSO 9001 ve ISO 27001 belgelerine işletmek/ sahip olduğu İSO 9001 ve ISO 27001 belgelerini yenileyerek bu tesis ve/veya depoyu da İSO belgelerine dahil etmesi, bu tesis ve/veya depoyu da belgelendirmesi ve İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne bildirilmesine gerekir.

İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 18/A maddesinin 5.fıkrasına göre; “ ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikalarının bu madde kapsamında gerçekleştirilecek tesis bildirimleri ile birlikte ya da tesis bildiriminden itibaren altı aylık süre içerisinde ibraz edilmesi gerekir. Ancak, 153 üncü maddenin  beşinci fıkrasında belirtilen güncelleme dönemine altı aydan daha az süre kalmış olması halinde, bu madde kapsamına giren yeni açılan tesislere ilişkin geçerli ISO sertifikaları ya da bu tesisler için 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde sayılan kuruluşlara ISO sertifikası başvurusunda bulunulduğunu gösteren belgelerin üçüncü fıkra uyarınca yapılacak bildirim sırasında ibraz edilmesi gerekir. Bu fıkra uyarınca verilen altı aylık süreler içerisinde geçerli ISO sertifikalarının ve duruma göre ISO sertifikası başvurusunda bulunulduğunu gösteren belgelerin Bölge Müdürlüğüne sunulmamış olması halinde 154 üncü maddenin yirmi ikinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 10.maddenin 1.fıkrasının (e) bendine göre: Avrupa Akreditasyon Birliğinin karşılıklı tanıma anlaşmalarına imza atmış akreditasyon kurumları tarafından akredite edilmiş uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca düzenlenecek ve akreditasyon  kurumunun markasını taşıyan geçerli ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikalarının aslı veya düzenleyen kuruluş tarafından onaylı örneğinin İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekir.

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 10.maddenin 3.fıkrasına göre: “ Birinci fıkranın (e) bendinde sayılan;

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 4

a) ISO 9001 sertifikası, başvuru sahibinin gümrük, dış ticaret, üretim, lojistik, yönetim ve idari organizasyon faaliyetlerini,
b) ISO 27001 sertifikası; gümrük ve dış ticaret işlemlerini ve bu işlemlerine ilişkin lojistik, depolama, muhasebe, finans ve bilgi işlem faaliyetlerinin bilgi varlıkları ile bu varlıkları korumak amacıyla kullandığı güvenlik önlemlerini,

Kapsamalı ve bu faaliyetlerin yürütüldüğü, kısmen kiralama yoluyla edinilenler hariç olmak üzere on beşinci fıkra kapsamındaki tüm idari bina ve tesislere ilişkin olarak alınmış olmalıdır.”.

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 10.maddenin 15.fıkrasına göre: “ Ek-1/A’da yer alan başvuru formu ile Ek-2’de yer alan soru formunun aşağıda sayılan nitelikte tesisleri (kısmen dahi olsa kiralama yoluyla edinilenler dahil) kapsayacak şekilde doldurulmuş olması gerekir:
a) Yönetim ofisi.
b) Gümrük işlemlerine konu eşyanın konu olduğu muhasebe ve arşiv ofisleri.
c) Bilgi işlem ofisi.
ç) İthal girdi kullanılmadan ve sadece yurt içi satışa konu olacak eşyanın üretildiği üretim tesisleri hariç olmak üzere üretim tesisi.
d) Eşyanın ihraç edilmeden önce depolandığı, elleçlendiği depo/tesis.
e) Eşyanın ithal işlemleri gümrük idaresinde veya gümrük idaresince yetkilendirilen başka bir yerde tamamlandıktan sonra doğrudan getirilerek konulduğu ilk depo/tesis.” 

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 154.maddenin 22.fıkrası: ISO 9001 ve ISO 27001 belgelerinin 10 uncu maddenin on dokuz ilâ yirmi birinci fıkraları ile 18/A maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen süreler içerisinde İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne ibraz edilmemiş  olması halinde, sertifika otuz gün süreyle askıya alınır. Askıya alma süresi, sertifika sahibinin eksikliklerin giderilebileceğine dair bilgi ve belge sunması kaydıyla, ilgili bölge müdürlüğünce otuz gün süreyle uzatılabilir.”.

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 10.maddenin 19.fıkrası: “15.madde uyarınca sertifika sahibi olmaya hak kazanıldıktan sonra, başvuru sırasında geçerli olan ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikalarının sertifika sahibinden kaynaklanan nedenler dışında herhangi bir nedenle geçerliliğini  kaybettiğinin Bölge Müdürlüğünce öğrenildiği tarihten itibaren beş iş günü içerisinde, sertifika sahibine bu belgelerin altı ay içerisinde tamamlanması için bildirimde bulunulur. ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikalarının, süresi içinde yenilenmemeleri nedeniyle geçerliliklerini yitirmiş olduğunun Bölge Müdürlüğünce öğrenildiği tarihten itibaren beş iş günü içerisinde, sertifika sahibine bu belgelerin üç ay içerisinde tamamlanması için bildirimde bulunulur. Verilen süreler içinde eksik belgelerin ibraz edilmemesi halinde 154 üncü maddenin yirmi ikinci fıkrası uyarınca işlem yapılır. 

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 4

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 10.maddenin 20.fıkrası: “ 4.maddenin dördüncü fıkrası uyarınca yapılan başvuruda, bu madde uyarınca ibraz edilmesi gereken ISO sertifikalarının eksik ya da geçersiz olduğunun ya da üçüncü fıkra uyarınca uygun olmadığının Bölge Müdürlüğünce tespit edilmesi halinde, sertifika sahibine bu belgelerin altı ay içerisinde tamamlanması için beş iş günü içinde bildirimde bulunulur. Eksik belgelerin süresi içerisinde ibraz edilmemesi halinde 154 üncü maddenin yirmi ikinci fıkrası uyarınca işlem yapılır. 

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 10.maddenin 21.fıkrası: “ 159’uncu madde kapsamında gerçekleştirilen ön izlemede, sertifika sahibi firmanın ibraz ettiği ISO sertifikalarının eksik ya  da geçersiz olduğunun ya da üçüncü fıkra uyarınca uygun olmadığının tespit edilmesi halinde, sertifika sahibine bu belgelerin altı ay içerisinde tamamlanması için beş iş günü içinde bildirimde bulunulur. Süresi içinde eksik belgelerin ibraz edilmemesi halinde 154 üncü maddenin yirmi ikinci fıkrası uyarınca işlem yapılır. 

Kocaeli,  06.12.2025

Kerim ÇOBAN        
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi 

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 4

TEMİNAT VE İNDİRİMLİ TEMİNAT UYGULAMASI

Teminat

1. Gümrük mevzuatı uyarınca, gümrük vergilerinin ve diğer amme alacaklarının ödenmesini sağlamak üzere bir teminat verilmesi gereken hâllerde, bu teminat söz konusu vergiler ve diğer amme alacakları tutarı kadar yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verilir.
2. Gümrük idareleri, teminat vermesi istenen kişinin yerine başka bir kişinin de teminat vermesini kabul edebilir.
3. Genel ve katma bütçeye dahil kamu kuruluşlarının, belediyelerin, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadi kuruluşlarının ve Türkiye’deki yabancı misyon şeflerinin verecekleri garanti mektuplarını teminat olarak kabule Bakanlık yetkilidir.
4. Teminat aranmayacak ve kısmi teminat uygulanacak halleri belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. (Gümrük Kanununun 202.maddesi)

– 1. Gümrük Kanununun 202.maddenin birinci fıkrasında belirtilen teminat tutarı, teminata konu gümrük vergileri tutarının kesin olarak tespiti halinde bu miktar, diğer hallerde ise tahakkuk edilen veya edilebilecek gümrük vergilerinin en yüksek tutarı esas alınarak belirlenir. 
Zaman içinde değişkenlik gösteren gümrük vergileri için verilen toplu teminat tutarları, söz konusu gümrük vergilerini her zaman karşılayabilecek biçimde belirlenir.
2. Götürü teminat alınmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. (Gümrük Kanununun 204.maddesi)

– 1. Nakdî teminat dışında, bu Kanuna göre;
a) Tahakkuk ettirilip tahsili gereken gümrük vergileri için verilen teminatın kabulü,
b) Bir şartlı muafiyet düzenlemesine tabi tutulan eşyaya ilişkin gümrük yükümlülüğü doğması halinde, şartlı muafiyete ilişkin beyannamenin tescili,
tarihinden başlamak üzere, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre tespit edilen gecikme zammı tahsil edilir.
2. Bir şartlı muafiyet düzenlemesi kapsamında eşya için indirimli teminattan faydalanılması durumunda birinci fıkrada belirtilen gecikme zammı, teminatın nakit verilen kısmı dışında kalan kısım ile teminat verilmeyen kısmın tümü için uygulanır. (Gümrük Kanununun 207.maddesi)

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com     Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                                        Sayfa 1 / 6

Teminat Olarak Kabul Edilecek Değerler

1- Gümrük işlemleri sırasında teminat alınmasına gerek görülen hâllerde;
a) Tedavülde olan nakit Türk Lirası (TL),
b) Bankalar tarafından verilen süresiz teminat mektupları,
c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri veya bu senetler yerine düzenlenen belgeler,
ç) Hükümetçe belli edilecek Millî Esham ve Tahvilât,
d) İlgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından gösterilen ve alacaklı amme idarelerince haciz varakalarına müsteniden haczedilen menkul ve gayrimenkul eşya,
e) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, belediyelerin, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu iktisadî teşebbüslerinin ve Türkiye’deki yabancı misyon şeflerinin verecekleri garanti mektupları,
f) Merkez Bankası tarafından kabul edilen ve bu Bankanın belirlediği döviz kuru üzerinden hesaplanan dövizler,
Bunlardan biri veya birkaçı Gümrük idaresince teminat olarak kabul edilebilir. (Gümrük Yönetmeliğinin 495.maddesi, 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin 8.maddesi)

Toplu Ve Götürü Teminat

1- Toplu teminat sisteminde, bir kişinin bir gümrük idaresine her türlü gümrük işlemlerine ilişkin vermiş olduğu teminat, o kişinin o gümrük idaresindeki transit rejimi hariç bütün gümrük işlemleri için kullanılır. 
2- Takip edilebilir olması halinde söz konusu teminat diğer gümrük idarelerinde de geçerlidir. 
3- Toplu teminatın takibi, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak elektronik ortamda kayda alınan veriler üzerinden yapılır.
4- Götürü teminat sisteminde ise, gümrük yükümlülüğü gerektiren veya gerektirebilecek birden fazla işlem için Bakanlıkça belirlenecek şartları taşıyanların talebi üzerine, gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan her biri için ayrı ayrı teminat verilmesi yerine, transit rejimi hariç tüm işlemleri kapsayacak bir teminat verilebilir. 
5- Götürü teminat uygulamasından;
a) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına veya onaylanmış kişi statü belgesine sahip yükümlüler,
b) 527 nci madde uyarınca antrepo işleticileri,
yararlanabilir. 
6- Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun ekindeki (I) sayılı listede yer alan eşyaya ilişkin kamu alacakları hariç, eşyanın gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir. 
7- Götürü teminat sisteminden yararlanabilme koşulları ve sistemin işleyişine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. (Gümrük Yönetmeliğinin 493.maddesi)

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 2 / 6

Götürü Teminat Tutarı

1- Götürü teminat sisteminden yararlanmak için verilecek teminat tutarı bir önceki yılda gümrük işlemleri nedeniyle teminat konusu olan toplam değerin % 10’udur. Ancak;
a) Teminatın dahilde işleme rejimi kapsamındaki eşyayı da içermesi halinde 250.000 Avro, dahilde işleme rejimi dışındaki gümrük işlemlerini kapsaması halinde ise 75.000 Avro’dan az olamaz.
b) Teminatın 2.000.000 Avro’yu aşmayan tutarda verilmesi mümkündür.
2- Teminat, bu miktarlar karşılığı Türk Lirası olarak da verilebilir.
3- Götürü teminat tutarı, yıllık olarak Bakanlıkça belirlenir.
4- Antrepo işleticilerince verilecek götürü teminat ve yaygın götürü teminat tutarı, 527 nci maddeye göre belirlenir. (Gümrük Yönetmeliğinin 494.maddesi)

İndirimli Teminat Uygulaması 

1) İndirimli teminat uygulaması çerçevesinde;

a) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi firmalar veya belge/izin müracaat tarihinden önceki iki takvim yılı içerisinde herhangi bir yıl asgari 25 (yirmibeş) milyon ABD Doları tutarında ihracat yapan onaylanmış kişi statü belgesi sahibi imalatçı firmaların dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, iki yıl süresince bu ithalattan doğan verginin % 1’inin,

b) Belge/izin müracaat tarihinden önceki iki takvim yılı içerisinde herhangi bir yıl 5 (beş) milyon ABD Doları tutarı (bu tutar dahil) ile 25 (yirmibeş) milyon ABD Doları tutarı arasında ihracat yapan onaylanmış kişi statü belgesi sahibi imalatçı firmaların dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, iki yıl süresince bu ithalattan doğan verginin % 5’inin,

c) Onaylanmış kişi statü belgesi sahibi firmaların dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan verginin % 10’unun,

ç) Onaylanmış kişi statü belgesi sahibi olmayan dış ticaret sermaye şirketleri ile sektörel dış ticaret şirketlerinin belge/izin müracaat tarihinden önceki takvim yılı içerisinde gerçekleştirdikleri ihracat kadar dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan verginin % 10’unun,

d) İmalatçı-ihracatçıların, belge/izin müracaat tarihinden önceki dört yıl içerisinde düzenlenmiş, ihracat taahhüdü kapatılmış, dahilde işleme izin belgeleri ve 27/1/2005 tarihinden sonra düzenlenen dahilde işleme izinleri kapsamında sanayi ürünleri için toplam 1 (bir) Milyon ABD Dolarından tarım ve işlenmiş tarım ürünleri için toplam 500 (beşyüz) Bin ABD Dolarından az olmamak kaydıyla gerçekleştirdikleri ihracat kadar belge/izin kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan verginin % 10’unun,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 3 / 6

e) Son üç takvim yılı itibarıyla ihracatı her bir yıl için 5 (beş) Milyon ABD Dolarını geçen veya son beş takvim yılı itibarıyla ihracatı her bir yıl için 1 (bir) Milyon ABD Dolarını geçen ihracatçıların, belge/izin müracaat tarihinden önce dört yıl içerisinde düzenlenmiş, ihracat taahhüdü kapatılmış, dahilde işleme izin belgeleri ve 27/1/2005 tarihinden sonra düzenlenen dahilde işleme izinleri kapsamında sanayi ürünleri için toplam 1 (bir) Milyon ABD Dolarından tarım ve işlenmiş tarım ürünleri için toplam 500 (beşyüz) Bin ABD Dolarından az olmamak kaydıyla gerçekleştirdikleri ihracat kadar belge/izin kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan verginin % 10’unun,

teminat olarak yatırılması kaydıyla, gümrük idaresince ithalatın gerçekleştirilmesine izin verilir. Ancak, BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) Sistemine dahil olmayan gümrük idarelerinden yapılacak ithalatta indirimli teminat uygulanmaz. Geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında anti-damping ve sübvansiyon vergisine indirimli teminat uygulanmaz, bunun dışında bu ithalattan doğan vergi, bu fıkra çerçevesinde indirimli teminat uygulamasından yararlandırılır. Geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında uygulanan teminat oranı Bakanlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü), bu ithalattan doğan vergi tutarının 2 (iki) katına kadar artırılabilir.

2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen ihracat tutarlarının hesaplanmasında, firmanın doğrudan kendisinin yaptığı ihracatın yanı sıra, söz konusu firmanın üyesi bulunduğu ihracatçı birliğince onaylanmış kayıtlar ile tevsik edilmesi şartıyla; dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri, aracı ihracatçı şirketler ve grup şirketleri aracılığıyla gerçekleştirildiği tespit edilen ihracat da dikkate alınır.

3) Birinci fıkranın (ç), (d) ve (e) bentleri çerçevesinde, indirimli teminat uygulamasından yararlandırılacak ithalat tutarının hesaplanmasında; firma adına düzenlenen ve henüz ihracat taahhüdü kapatılmamış tüm belgeler ile 27/1/2005 tarihinden sonra verilen izinler kapsamında indirimli teminat uygulamasından yararlandırılan toplam ithalat tutarı düşülür.

4) Belge/izin müracaatı esnasında birinci fıkrada belirtilen şartları taşımayan ancak daha sonra belge/izin süresi içerisinde bu şartlara sahip olan dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni de indirimli teminat uygulamasından yararlandırılır. Bu kapsamda gerçekleştirilmiş ithalata ilişkin alınan teminatların indirimli teminat oranını aşan kısmı, belge/izin sahibi firmaya iade edilir.

5) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerindeki hükümler, doğrudan gümrük idaresi tarafından uygulanır.

6) Birinci fıkranın (ç), (d) ve (e) bentlerindeki hükümler ise, dahilde işleme izin belgesi için özel şartlar bölümündeki hükme istinaden gümrük idaresi tarafından uygulanır. Dahilde işleme izni kapsamında ise gümrük idaresince, Bakanlıktan (İhracat Genel Müdürlüğü) ilgili firmanın indirimli teminat uygulamasından yararlanabileceği ithalat tutarına ilişkin bilgi alınması suretiyle işlem yapılır.

7) Birinci fıkra çerçevesinde indirimli teminat uygulamasından yararlandırılmayan dahilde işleme izin belgesi kapsamında, işlem görmüş ürünün ihracının belgelenmesini müteakip bu ürünün elde edilmesinde kullanılan eşyaya ilişkin verginin % 10’unun teminat olarak yatırılması kaydıyla, ithalatın gerçekleştirilmesine gümrük idaresince, yurt içi alımın gerçekleştirilmesine ise ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca izin verilir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 4 / 6

8) Firmaların yedinci fıkra hükmünden yararlanmak için, belge süresi içerisinde elektronik ortamda Bakanlığa müracaat etmeleri gerekir.

9) İndirimli teminat uygulamasından doğabilecek amme alacağı (yurt içi teslimleri yapan kamu kurum ve kuruluşlarının alacakları dahil) ilgili firmalardan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tahsil edilir. Bu firmaların kamudan olan alacakları da teminat hükmündedir.

Ancak, BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) Sistemine dahil olmayan gümrük idarelerinden yapılacak ithalatta indirimli teminat uygulanmaz. Geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında anti-damping ve sübvansiyon vergisine indirimli teminat uygulanmaz, bunun dışında bu ithalattan doğan vergi, bu fıkra çerçevesinde indirimli teminat uygulamasından yararlandırılır. (2005/8391 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı’nın 6.maddesi, 2006/12 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği’nin 9.maddesi). 

Örnek 1:
a)Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi firmalar ile belge/izin müracaat tarihinden önceki iki takvim yılı içerisinde herhangi bir yıl içinde asgari 25.000.000-USD tutarında ihracat yapan Onaylanmış kişi statü belgesi sahibi imalatçı firmalar, dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, iki yıl süresince bu ithalattan doğan verginin % 1’inin,
b) Belge/izin müracaat tarihinden önceki iki takvim yılı içerisinde herhangi bir yıl içinde 5.000.000-USD ile 25.000.000-USD tutarı arasında ihracat yapan Onaylanmış kişi statü belgesi sahibi imalatçı firmaların dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, iki yıl süresince bu ithalattan doğan verginin % 5’inin, 
c)Onaylanmış kişi statü belgesi sahibi firmaların dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan vergilerin % 10’unun,
d)Onaylanmış kişi statü belgesi sahibi olmayan dış ticaret sermaye şirketleri ile sektörel dış ticaret şirketlerinin belge/ izin müracaat tarihinden önceki takvim yılı içerisinde gerçekleştirdikleri ihracat kadar dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan vergilerin % 10’unun,
e) İmalatçı-ihracatçıların, belge/izin müracaat tarihinden önceki dört yıl içerisinde düzenlenmiş, ihracat taahhüdü kapatılmış, dahilde işleme izin belgeleri ve 27/1/2005 tarihinden sonra düzenlenen dahilde işleme izinleri kapsamında sanayi ürünleri için toplam 1.000.000-USD’dan tarım ve işlenmiş tarım ürünleri için toplam 500.000-USD’dan az olmamak kaydıyla gerçekleştirdikleri ihracat kadar belge/izin kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan vergilerin % 10’unun, 

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 5 / 6

f)Son üç takvim yılı itibarıyla ihracatı her bir yıl için 5.000.000-USD’yi geçen veya son beş takvim yılı itibarıyla ihracatı her bir yıl için 1.000.000-USD’yi geçen ihracatçıların, belge/izin müracaat tarihinden önce dört yıl içerisinde düzenlenmiş, ihracat taahhüdü kapatılmış, dahilde işleme izin belgeleri ve 27/1/2005 tarihinden sonra düzenlenen dahilde işleme izinleri kapsamında sanayi ürünleri için toplam 1 (bir) Milyon ABD Dolarından tarım ve işlenmiş tarım ürünleri için toplam 500 (beşyüz) Bin ABD Dolarından az olmamak kaydıyla gerçekleştirdikleri ihracat kadar belge/izin kapsamında yapacakları ithalatta, bu ithalattan doğan verginin % 10’unun,
Teminat olarak yatırılması kaydıyla, gümrük idaresince ithalatın gerçekleştirilmesine izin verilir.

Ancak, BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) Sistemine dahil olmayan gümrük idarelerinden yapılacak ithalatta indirimli teminat uygulanmaz.
Yine, geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında anti-damping ve sübvansiyon vergisine indirimli teminat uygulanmaz. İhracat 2006/12 sayılı Tebliğ’in 9.maddesi çerçevesinde, geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşyanın ithalatında sadece anti-damping ve sübvansiyon vergisinin % 100’ü teminata bağlanır. (İhracat 2006/12 Sayılı Tebliğ’in 9.Maddesinin Birinci Fıkrası, Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2008/1 Sayılı Genelgesi).

Örnek 2:   
A firmasının Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası bulunduğunu ve dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında yapacağı 20.000.000-USD tutarındaki ithalatın 5.000.000-USD’lık kısmının geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşya ithalatı olduğunu varsayalım. A firmasının yapacağı 15.000.000-USD tutarındaki ithalatın gümrük vergi ve resimleri tutarının % 1,  5.000.000-USD’lık kısmı ( geçici veya kati anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisine tabi eşya ithalatı) için ise tamamının teminata bağlanması gerekir.

Kocaeli, 30.11.2025

Kerim Çoban 
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA

• 4458 Sayılı Gümrük Kanunu.
• Gümrük Yönetmeliği.
• 2005/8391 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı.
• İhracat 2006/12 Sayılı Tebliğ.
• Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2008/1 Sayılı Genelgesi.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      

Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA

Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com

E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

                                                                                                                                                                                                                     Sayfa 6 / 6

VARIŞ ÖNCESİ GÜMRÜK İŞLEMLERİ

VARIŞ ÖNCESİ GÜMRÜK İŞLEMLERİ İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ

Başvuru Sahibine İlişkin Koşullar

(1) Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine gelişinden önce ilgili rejime giriş işlemlerine başlanabilmesine izin verilebilmesi için başvuru sahibinin aşağıdaki koşulları sağlaması gereklidir.
Bu Koşullar:
a)Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olması ve en az üç yıldır faaliyette bulunması.
b) Yönetim Kurulu üyeleri, sermayesinin yüzde onundan (% 10) fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının; devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, uluslararası suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, suç uydurma ve iftira suçları ile ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçlarından mülga 765 sayılıTürk Ceza Kanunu ile 5237 sayılıTürk Ceza Kanununa; vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından 213 sayılı Vergi Usul Kanununa; mülga 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanuna, mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununa, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanuna, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanuna, 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle ilgili Kanuna muhalefetten ceza veya mahkumiyet kararı bulunmaması.
c) Varsa sürekli olarak yurt dışında ikamet eden yabancı uyruklu; yönetim kurulu üyeleri, sermayesinin yüzde onundan (% 10) fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda sayılan uluslararası suçlar, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, suç uydurma ve iftira suçları ile ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçlarından, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından, gümrük kaçakçılığı veya gümrük kaçakçılığına teşebbüs suçlarından, petrol kaçakçılığı suçlarından, uyuşturucu kaçakçılığı suçlarından, haksız mal edinme suçlarından, Türkiye’nin veya diğer ülkelerin mevzuat hükümlerine muhalefetten ceza veya mahkûmiyet kararı bulunmaması.
ç) Usulsüzlük ve vergi cezaları ile ilgili olarak;
1) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük son üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, işlem gören beyanname sayısının yüzde ikisini aşan sayıda vergi kaybına neden olan gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle ceza uygulanmamış olması,
2) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük son üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, işlem gören beyanname sayısının yüzde beşini aşan sayıda gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle usulsüzlük cezası uygulanmamış olması,
3) Gümrük ve vergi mevzuatları uyarınca ödenmemiş herhangi bir vergi, ceza ve fer’i amme borcu bulunmaması.
d) Yeminli mali müşavir tarafından aşağıdaki koşulların incelenerek, olumlu görüşle rapora bağlanmış olması;
1) Başvuru sahibinin ticari ve varsa taşımaya ilişkin kayıtlarını, gümrük idarelerince yapılan ve özellikle sonradan kontrol kapsamında yapılacak denetimlerin sağlıklı ve etkin bir şekilde yapılmasına olanak verecek, bilgi ve kayıtların gerçekliğini koruyan şekilde ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak tutması,

2) Başvuru sahibinin iştigal ettiği iş alanının özellikleri, kapasite raporu ve mali bilançosu göz önüne alındığında, yeterli bir mali durumda bulunması ve hakkında iflas işlemleri başlatılmamış olması.
e) Başvuru yılından önceki son üç takvim yılı veya başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, yılda asgari beş milyon FOB/ABD doları tutarında fiili ihracat gerçekleştirmiş olması,
f) 17/4/1957 tarihli ve 6948 sayılıSanayi Sicil Kanunu hükümleri kapsamında sanayi sicil belgesini haiz olması ve/veya 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılıTürkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa göre sanayici sayılması,
g) İzin kapsamında ithal edilen eşyanın üretim ve/veya imalatta kullanılacağına dair taahhüt verilmesi.
(2) Firmanın yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi olması halinde birinci fıkrada yer alan şartlar aranmaz.
(3) Resmî daireler, sermayesinin tamamı devlete ait olan iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait bağlı müesseselerin yapacakları izin başvurularında birinci fıkrada sayılan koşullar aranmaz. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 4.maddesi). 

Eşyaya Ve Rejime İlişkin Koşullar

1) Bu Tebliğ hükümlerinden yararlanacak eşya Gümrükler Genel Müdürlüğünce belirlenir ve Bakanlık internet sitesinde duyurulur.
2) Serbest dolaşıma giriş ve dahilde işleme rejimi kapsamında denizyolu konteyner taşımacılığı veya havayolu taşımacılığı ile Türkiye Gümrük Bölgesine gelen eşyanın bu Tebliğ hükümlerinden faydalanmasına izin verilir. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 5.maddesi). 

Başvuru

1) Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü (YYS) sahipleri Tebliğ hükümlerinden doğrudan yararlanır.
2) Başvuru formu ile başvuruda yer alması gereken bilgi ve belgeler Bakanlık internet sitesinde duyurulur.
3) Varış Öncesi Gümrük İşlemlerinden faydalanmak isteyen YYS harici yükümlüler ise Bakanlık internet sayfasında da yer alan Ek-1‘deki başvuru formu ve eki belgelerle birlikte başvuru sahibinin ticaret sicili kaydı uyarınca şirket merkezinin bulunduğu ilin bağlı olduğu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne yapılır. 
Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünce, başvuru formu ve eki belgeler incelenerek söz konusu Tebliğin 4.maddesi çerçevesinde gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir. Başvuruda eksik bilgi ve belge bulunduğunun tespit edilmesi halinde eksikliklerin tamamlanması için başvuru sahibine 30 günlük süre verilir. Söz konusu ek sürede de istenilen bilgi ve belgelerin tamamlanmaması halinde, başvuru yapılmamış sayılır ve başvurunun yeniden yapılması gerekir.
Bölge Müdürlüğünce yapılan değerlendirme sonucunda uygun görülen başvurular Ek-2‘de yer alan değerlendirme formuyla birlikte Gümrükler Genel Müdürlüğüne iletilir. Gümrükler Genel Müdürlüğünce yapılan değerlendirme sonucunda uygun bulunan başvurulara ilişkin BİLGE Sisteminde gerekli tanımlamalar yapılır ve izin sahibi ile ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne bilgi verilir.              (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 6, 7.maddesi, Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2021/16 Sayılı Genelgesi). 

İzin Süresi, Sürenin Uzatılması Ve İznin İptali  1)İzin süre sonu, iznin verildiği yılı izleyen takvim yılını takip eden üçüncü yılın son günüdür. İzin sahibi tarafından izin süresinin uzatılmasının talep edilmesi halinde iznin sona erdiği yılın Kasım ayı içerisinde 6.maddede belirtilen belge ve bilgilerle birlikte başvuruda bulunulur. Başvuru, 7.madde kapsamında değerlendirilerek uygun bulunması halinde izin süresi izleyen takvim yılını takip eden üçüncü yılın son gününe kadar uzatılır.

2) Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası sahipleri, sertifika geçerlilik süresince bu Tebliğ hükümlerinden yararlandırılırlar. Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının askıya alınması, geri alınması ve iptal edilmesi hallerinde, belgenin askıya alındığı, geri alındığı veya iptal edildiği tarih itibarıyla Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası sahipleri bu Tebliğ hükümlerinden faydalanamazlar.
3) Bu Tebliğ kapsamında verilen izin, aşağıdaki hallerde iptal edilir:
a) İznin, izin sahibinin başvuru sırasında verdiği yanlış veya eksik bilgi ya da belgeye dayanılarak verildiğinin tespit edilmesi.
b) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerinde sayılan koşulların kaybedildiğinin tespit edilmesi.
c) İzin sahibinin bu Tebliğ kapsamındaki taahhütlerine aykırı hareket ettiğinin ve/veya bu Tebliğ kapsamındaki işlemlerine ilişkin ciddi ihlal ve usulsüzlüklerin tespit edilmesi. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 8.maddesi).

Beyanname İşlemleri

1) 1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliği kapsamı eşyanın gümrük beyannamesine konu edilebilmesi için tescil edilmiş statüde bir özet beyanın bulunması gereklidir.
2) İzin kapsamında işlem görecek gümrük beyannamesinin “BS” kutusuna “BS-18” yazılır.
3) İzin kapsamında tescil edilecek gümrük beyannamesinin, özet beyanın ilgili satırında yer alan eşyanın tamamını kapsaması gerekir.
4) Varış Öncesi Gümrükleme izni kapsamında tescil edilecek gümrük beyannamesine konu denizyoluyla gelen eşyanın bulunduğu konteyner içerisinde sadece aynı alıcıya ait Tebliğ kapsamındaki eşya olmalı ve başka alıcılara ait eşya olmamalıdır.
5) Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre herhangi bir kontrole tabi olan eşyaya ilişkin ilgili mevzuatına göre alınmış bilgi veya belgenin beyannameye kaydedilmesi halinde eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine varışından önce beyannamenin tescil edilmesine izin verilir.
6) İzin kapsamındaki eşyanın taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus geçici ithalat rejimine konu eşya için de Türkiye Gümrük Bölgesine varışından önce beyannamenin tescil edilmesine izin verilir; bu eşya sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmez. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 9.maddesi, Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2021/16 Sayılı Genelgesi). 

Havayolu Taşımacılığında Geçici Depolama Yerine Alınan Eşyaya İlişkin İşlemler

Varış öncesi gümrük işlemleri kapsamında beyan edilen ancak havayolu taşımacılığının gereği olarak fiziken geçici depolama yerine alınan eşyanın yükümlüsüne teslimi için; geçici depolama işleticisi, çıkış işlemleri elektronik ortama aktarılıncaya kadar eşyanın bilgilerini ekteki tutanağa (Ek-3) kaydeder.
Geçici depolama yerinde görevli memur, beyannamenin kapanmış/kapatılabilir statüde olduğunu ve beyannamedeki kap bilgilerinin doğru olduğunu teyit ettikten sonra eşyanın teslimine onay verir ve eşya yükümlüsüne teslim edilebilir.
Havayolu taşımacılığında varış öncesi gümrük işlemleri kapsamında beyan edilen eşyaya ilişkin olarak, varış bildiriminin onaylanmasından itibaren 24 saat içerisinde vergilerin ödenmemesi veya teminata bağlanmaması durumunda beyannamede redrese yapılarak BS-18 kodu silinir ve eşyanın BİLGE sistemi üzerinden de geçici depolama yeri giriş işlemleri yapılır. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2021/16 Sayılı Genelgesi). 

Risk Analizi Ve Beyanın Kontrolü

1) Bu Tebliğ kapsamında işlem gören gümrük beyannamelerinin beyanın kontrolü türü (hat bildirimi), varış bildirimi onayına kadar yükümlülere bildirilmez.

2) Bu Tebliğ kapsamında işlem gören gümrük beyannamelerine ilişkin beyanın kontrolü, eşyaya ait beyanname ve eklerinin doğruluğu ve birbiriyle uygunluğu itibarıyla veya belge kontrolüne tabi tutulmaksızın gerçekleştirilir.
3) Eşyaya ait beyanname ve eklerinin doğruluğu ve birbiriyle uygunluğu kontrol edilen veya belge kontrolüne tabi tutulmayan bu Tebliğ kapsamındaki gümrük beyannamelerinin, herhangi bir nedenle varış bildirimi onayına kadar fiziki muayeneye yönlendirilmesi mümkündür. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 10.maddesi). 

Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine Getirilmesi

1) Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın taşıttan boşaltılması gümrük gözetimi altında gerçekleştirilir.
2) Özet beyan eksiklik/fazlalık takibatı, Yönetmeliğin 75 inci maddesi çerçevesinde gerçekleştirilir.
3) Bu Tebliğ kapsamında işlem gören gümrük beyannamesine konu eşya veya konteynerin boşaltma listesinde bulunmaması halinde söz konusu beyanname yükümlü talebine istinaden Kanun ve Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde iptal edilir. 
4) Üçüncü fıkra kapsamı eşyaya ilişkin ödenmiş bir vergi bulunması halinde Kanun ve Yönetmeliğin geri verme hükümlerine göre işlem yapılır. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 11.maddesi). 

Özet Beyan Verisinin Değişmesi

1) İzin kapsamında gümrük beyannamesine konu edilen özet beyanın ilgili satırında varış bildirimi verilinceye kadar değişiklik yapılması veya özet beyanın iptali halinde tescil edilmiş olan beyanname, yükümlü talebine istinaden, Kanun ve Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde iptal edilir ya da beyannamede idare tarafından gerekli düzeltmeler yapılarak beyanname işlemleri ikmal edilir.
2) Birinci fıkra kapsamında iptal edilen gümrük beyannamesine ilişkin ödenmiş bir vergi bulunması halinde Kanun ve Yönetmeliğin geri verme hükümlerine göre işlem yapılır. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 12.maddesi).

Özet Beyan İle Gümrük Beyannamesi Arasındaki Bağlantı

Söz konusu uygulamada tescil edilmiş statüde olan özet beyanda bir değişiklik yapıldığında BS-18 ile tescil edilen gümrük beyannamesi ile özet beyan arasındaki bağlantı kurulamamaktadır. Bu durumda yükümlü tarafından beyannamede düzeltme talep edilir ve Gümrük idaresince (Muayene memurunca) beyannamede düzeltme yapılarak beyannamenin “Özet Beyan Açmalar” kısmında özet beyan numarasının yazılıp bağlantının tekrar kurulması,
Ancak, yeşil hatta işlem gören beyannamelerde düzeltme yapılmak istenmesi halinde idare tarafından muayene memuru ataması yapıldığında beyanname kırmızı hatta sevk edilmektedir. Bu durumda, ikinci bir talimata kadar beyannamede düzeltme yapıldığında “Kırmızı Hat Muayene Değişikliği” seçilerek bir muayene memurunun atanması ve düzeltme notu olarak “Varış Öncesi Gümrük İşlemleri kapsamında özet beyan açmalarda ilgili özet beyan numarasının eklenmesi amacıyla muayene memuru ataması yapılmıştır” İbaresinin girilmesi, başka bir gerekçe veya şüphe yoksa, fiziki muayene gerçekleştirilmeksizin beyanname işlemlerinin sonlandırılması,
Gerekmektedir. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 05.08.2019 Tarih ve 46373109 Sayılı Tasarruflu Yazısı).

Geçici Depolama Giriş-Çıkış İşlemleri

1) Sarı ve yeşil hatta işlem gören gümrük beyannamesi kapsamı eşyanın BİLGE sisteminde geçici depolama giriş-çıkış kaydı yapılmaz. Havayolu taşımacılığının gereği olarak geçici depolama yerine alınan eşyanın teslimine ilişkin işlemler Bakanlıkça belirlenir.
2) 10.maddenin üçüncü fıkrası kapsamında kırmızı hatta sevki yapılan veya varış bildirimi onayı ile birlikte yükümlülerce beyanın kontrol türünün kırmızı hat olduğunun öğrenildiği gümrük beyannamesi kapsamı eşya izin kapsamında değerlendirilmez. Bu durumda, gümrük beyannamesinde düzeltme yapılarak “BS-18” basitleştirilmiş usul kodu iptal edilir. Ayrıca, izin kapsamında değerlendirilmeyen söz konusu eşyanın geçici depolama giriş kaydı yapılır. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 13.maddesi). 

Beyannamenin Statüsü

Beyanın kontrolü tamamlanan ve ilgili rejim uyarınca vergileri ödenen veya teminata bağlanan gümrük beyannamesi, varış bildirimi onayı ile birlikte serbest dolaşıma giriş rejiminde kapanmış, dahilde işlem rejiminde kapatılabilir statüye gelir. Havayolu taşımacılığında vergilerin ödenmesi veya teminata bağlanması varış bildiriminden sonra da gerçekleştirilebilir. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 14.maddesi). 

Saha Çıkış İşlemleri

1) 14.madde kapsamında serbest dolaşıma giriş rejiminde kapanmış, dahilde işleme rejiminde kapatılabilir statüye gelen beyannameye ilişkin olarak;
a) Denizyolu konteyner taşımacılığında eşyanın bulunduğu konteynerlerin,
b) Havayolu taşımacılığında ise eşya veya eşyanın bulunduğu kapların,
saha ve geçici depolama yeri çıkışı yapılır. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 15.maddesi). 

Sonradan Kontrol İşlemleri

1) 1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliği kapsamında işlem gören eşyanın gümrük işlemlerine ve/veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve veriler, 27/10/2008 tarihli ve 27037 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği uyarınca sonradan kontrol kapsamında denetlenir veya beyannamenin tescil edildiği gümrük müdürlüğünün bağlı bulunduğu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde yer alan Kontrol Şubelerince incelemeye tabi tutulur.
2) Yapılan kontrol işlemleri sırasında izin sahibinin izne ilişkin koşulları taşımaya devam edip etmediği de kontrol edilir. (1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin 16.maddesi). 

İznin Geri Alınması

1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliği hükümlerinden yararlanan yükümlünün Tebliğin 4.maddesinde belirtilen şartları kaybetmesi halinde Varış Öncesi Gümrükleme İzni geri alınır.
İzni geri alınan yükümlünün Tebliğ hükümlerinden tekrar faydalanabilmesi için şartların sağlanması ve ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne yeniden izin başvurusunda bulunması gerekmektedir.

Varış Öncesi Gümrük İşlemleri İzninin Avantajları: 

Varış Öncesi Gümrükleme İzni sahibi kişi ve firmalar ile Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) sahibi firmalar; 1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliği ve ilgili mevzuat kapsamında, bahse konu Tebliğ eki (Ek-  2)’de “Varış Öncesi Gümrük İşlemleri Tebliğinden Yararlanacak Eşya Listesinde” yer alan eşyaların, Serbest Dolaşıma Giriş ve Dahilde İşleme Rejimi kapsamında denizyolu konteyner taşımacılığı ve havayolu ile Türkiye Gümrük Bölgesine getirilmesi, yerli üretimde girdi olarak kullanılabilecek söz konusu eşyanın ilgili rejime (Serbest dolaşım ve Dahilde işleme rejimine) giriş işlemlerinin Türkiye Gümrük Bölgesine gelişinden önce başlanabilmesine imkân sağlamaktadır.
Bu şekilde firmalar; Zaman tasarrufu sağlamakta (Söz konusu eşya ve ilgili belgeleri ilgili Gümrük idaresine ibraz edildikten sonra fazla bekletilmemekte, normalden çok daha kısa süre içinde eşyayı gümrükten çekerek üretim bandına ve/veya deposuna, stok kayıtlarına sokabilmekte), Gümrükleme ve muayene masrafları, boşaltma, tahmil, tahliye, ardiye, depolama, demoraj, tahlil vb. giderlerini azaltmakta, ithal eşyasının Katma Değer Vergisini ve varsa ÖTV’yi daha az ödemekte. Daha az teminat ve teminat mektubu maliyetine katlanmaktadırlar.

– İzin kapsamındaki eşya ve bu eşyanın taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus geçici ithalat rejimine konu eşya için Türkiye Gümrük Bölgesine varışından önce ilgili beyannamenin tescil edilmesine izin verilmekte, bu eşya, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemektedir.

SONUÇ

Varış Öncesi Gümrükleme İzni kapsamında tescil edilecek gümrük beyannamesinin, özet beyanın ilgili satırında yer alan taşıma senedinin tamamını kapsaması gerekir. İzin kapsamında tescil edilecek gümrük beyannamesine konu eşyanın bulunduğu konteyner içerisinde sadece aynı alıcıya ait Tebliğ kapsamındaki eşya olmalı ve bir başka alıcılara ait eşya olmamalıdır.
Gümrük Yönetmeliğinin 181.maddesinin dördüncü fıkrasına göre herhangi bir kontrole tabi olan eşyanın, kontrole ilişkin izin/uygunluk yazısının beyannameye kaydedilmesi halinde eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine varışından önce beyannamenin tescil edilmesine izin verilir.
İzin kapsamındaki eşyanın taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus geçici ithalat rejimine konu eşya için de Türkiye Gümrük Bölgesine varışından önce beyannamenin tescil edilmesine izin verilmekte olup bu eşyanın sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemesi gerekmektedir.

1) Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın taşıttan boşaltılması gümrük gözetimi altında gerçekleştirilir.
2) Özet beyan eksiklik/fazlalık takibatı, Gümrük Yönetmeliğin 75.maddesi çerçevesinde gerçekleştirilir.
3) Varış bildirimi onayı ile kapanmış/kapatılabilir statüye gelen gümrük beyannamesinde belirtilen konteynerin boşaltma listesinde bulunmaması halinde söz konusu beyanname iptal edilir.
4) Üçüncü fıkra kapsamı eşyaya ilişkin ödenmiş bir vergi bulunması halinde Kanun ve Yönetmeliğin geri verme (4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 210, 211 ve 212.maddesi) hükümlerine göre işlem yapılır.
5) Gümrük beyannamesinin iptal edilmesi halinde iptale ilişkin bilgi yükümlüye; gümrük beyannamesinde belirtilen konteyner numaraları ise liman işletmesine sistem üzerinden bildirilir. 

– Beyanın kontrolü tamamlanan ve ilgili rejim uyarınca vergileri ödenen veya teminata bağlanan gümrük beyannamesi, varış bildirimi onayı ile birlikte serbest dolaşıma giriş rejiminde kapanmış, dahilde işleme rejiminde kapatılabilir statüye gelir.

– 1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliğinin hükümlerinden yararlanan yükümlü, Tebliğin 4.maddesinde belirtilen şartları kaybetmesi halinde Varış Öncesi Gümrükleme İzni geri alınır.

Kocaeli, 29.11.2025 

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu.
• Gümrük Yönetmeliği.
• 1 Sayılı Varış Öncesi Gümrük İşlemlerine İlişkin Gümrükler Genel Tebliği.
• Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2021/16 Sayılı Genelgesi.
• Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Çeşitli Tasarruflu Yazıları.

GÜMRÜK MEVZUATINDA NİHAİ KULLANIM (2)

Geriye Dönük İzin Verilmesi Halinde Eşyanın Tesliminden Sonra Beyannamenin İptali: Daha önce serbest dolaşıma girmiş eşyanın tercihli tarife ya da nihai kullanım nedeniyle indirimli ya da sıfır vergi oranı ile serbest dolaşıma giriş veya ekonomik etkili bir gümrük rejimine tabi tutulabilmesini teminen, Ticaret Bakanlığınca belirlenecek şartlar dahilinde geriye dönük izin verilmesi durumunda daha önceki beyanname iptal edilir.  

Teminat: Gümrük idaresince, izin belgesinde kayıtlı olan eşya ve gümrük beyannamesinde kayıtlı olan eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonu ile teknik ve ticari adı bakımından aynı eşya olduğunun tespit edilmesi halinde, eşyaya isabet eden vergiler ile nihai kullanımı veya kullanım amacı tayin edilerek gümrük vergisinin askıya alınması nedenleriyle indirimli tarife (indirimli veya sıfır vergi oranı) uygulanarak tahakkuk ettirilen vergiler arasındaki fark, başka bir değişle nihai kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranı uygulanarak serbest dolaşıma giren eşyada kanuni veya tavizli vergi oranının uygulanması ile  bulunacak gümrük vergisi ile nihai kullanım nedeniyle indirimli tarife uygulanarak tahakkuk ettirilen  gümrük vergisi arasındaki fark için Gümrük Kanununun 202.maddesi çerçevesinde teminat alınır. İzin hak sahibinin, izin belgesinde öngörülen sürenin sona ermesinden itibaren otuz gün içerisinde izni veren gümrük idaresine müracaatı üzerine yerinde yapılan denetimlere ilişkin bilgilerin yer aldığı, Ek- 27’de yer alan Nihai Kullanım Denetim Formu esas alınarak, izin belgesi kapsamına giren işlemler itibariyle  ilgili izin hak sahibinin mali kayıtları üzerinden nihai kullanıma konu eşyanın nihai kullanım amacına uygun kullanımda olup olmadığının tespiti ve teminat iadesine ilişkin diğer iş ve işlemler yetkilendirilmiş gümrük müşavirince düzenlenecek rapora istinaden yerine getirilir. İzin belgesinde öngörülen sürenin sona ermesinden itibaren otuz gün içinde izni veren gümrük idaresine herhangi bir müracaatta bulunulmaması halinde, eşyaya ilişkin olarak alınan teminata 6183 sayılı Kanunun 56.maddesi çerçevesinde işlem yapılır.

Örnek 1: Üretici A firmasının 1516.20.98.00.13 GTİP’de yer alan “Palm çekirdeği yağı” ithal ettiğini düşünürsek, normal şartlarda bu eşyanın ithali sırasında % 46,8 oranında Gümrük vergiği ödemesi gerekir iken, A firmasının “Palm çekirdeği yağı” maddesini işleyerek “Kahve kreması” üretmek için   nihai kullanım izni aldığını, varsayarsak, söz konusu eşyaların ithali sırasında indirimli gümrük vergisi oranı (Gümrük vergisi oranı % 20 olarak) uygulanarak aradaki vergi farkı (% 46,8 – % 20 = 26,8) olan % 26,8 Gümrük vergisi tutarı teminata bağlanarak ithalat gerçekleştirilir. Nihai kullanım sonucunda da; Nihai Kullanım Denetim Formu esas alınarak, izin belgesi kapsamına giren işlemler  itibariyle ilgili izin hak sahibinin mali kayıtları üzerinden nihai kullanıma konu eşyanın nihai kullanım amacına uygun kullanımda olup olmadığının tespiti ve teminat iadesine ilişkin diğer iş ve işlemler Yetkilendirilmiş gümrük müşavirince düzenlenecek rapora istinaden yerine getirilir. Herhangi bir problemin olmaması durumunda alınan teminat iade edilir.

Birlikte Depolama ve Nihai Kullanıma Tahsis: 1) İzin hak sahibinin haklı gerekçeleri bulunması halinde, gümrük idareleri, nihai kullanımı nedeniyle indirimli tarife uygulanan eşyanın, aynı teknik ve fiziksel özelliklere sahip, aynı şekil ve evsaftaki eşya ile birlikte depolanmasına kayıtlarda ayrı ayrı gösterilmesi şartıyla izin verebilir.

2) Bu durumda nihai kullanım amacıyla indirimli veya sıfır vergi oranı, nihai kullanıma yönelik eşyanın, birlikte depolandığı eşyaya oranlanması sonucu bulunacak miktarın, depodan kullanılan eşyaya tatbik edilmesi sonucu bulunacak miktara uygulanır.
3) Nihai kullanım nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranına tabi eşyanın, bu uygulamadan yararlanabilmesi için, süresi içerisinde öngörülen nihai kullanıma tahsis edilmesi gerekir.
4) Eşyanın; a) Sadece bir kez kullanılabilecek türden olması durumunda, tümünün süresi içinde öngörülen nihai kullanıma tahsis edilmiş olması,
b) Mükerrer olarak kullanılabilir olması durumunda, öngörülen kullanıma ilk tahsis tarihinden itibaren iki yıl geçmiş olması, hallerinde, eşya nihai kullanıma tahsis edilmiş sayılır.

– Mükerrer kullanılabilen eşyadan; a) Havayolları tarafından ya değişim sözleşmeleri şartları gereğince ya da kendi ihtiyaçları nedeniyle uçakların bakım ve onarımı için kullanılan malzeme, öngörülen kullanıma ilk tahsis edilişlerinde,
b) Montajda kullanılan araç parçaları, bunların tahsis edildiği araçlar diğer kişilere devredildiğinde,
c) Sivil hava taşıtlarının yapım, bakım, tadilatı veya donanımına yönelik eşya, izin hak sahibinden başka bir kişiye devredildiğinde veya bakımını, onarımını veya tadilatını müteakip üçüncü şahıslarca tekrar sahibinin kullanımına verildiğinde,
ç) Sivil deniz taşıtları ile sondaj veya inşaat platformlarının yapımı, onarımı, bakımı, tadilatı ve donatılması amaçlarına yönelik olarak sağlanan eşya, gemi ve sondaj platformu izin hak sahibinden başka bir kişiye devredildiğinde bakımı, onarımını ya da tadilatını müteakip üçüncü şahıslarca tekrar sahibinin kullanımına verildiğinde,
d) Doğrudan güverte teslimi yapılan donatım amaçlı eşyanın teslimatı gerçekleştiğinde,
e) Sivil hava taşıtları, bu amaç için öngörülen resmi kayıtlara tescil edildikleri tarihte, nihai kullanıma geçmiş sayılır. Mükerrer kullanılabilen eşyanın nihai kullanıma geçtiğinin tespiti durumunda, 209.maddede belirtilen süre beklenmeksizin teminat iade edilebilir. Nihai kullanım işleminin gerçekleştirilmesi sonucunda ortaya çıkan atık ve artıklar ile doğal yıpranmadan ileri gelen kayıplar da nihai kullanıma tabi tutulmuş eşya olarak değerlendirilir.

Nihai Kullanıma Tabi Eşyanın Devri Ve Başka Bir Gümrüğe Gönderilmesi: Nihai kullanım kapsamı eşyanın gümrük idaresinin izniyle başka bir izin hak sahibine devri mümkündür. Eşyanın, eşyayı kendisi nihai kullanıma tabi tutmayacak ithalatçılar tarafından nihai kullanım hükümlerine tabi olunarak indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanmak suretiyle serbest dolaşıma sokulması halinde, söz konusu eşyayı nihai kullanıma tabi tutacak kişilere yapılacak satış ve devirler Ek-31’de yer alan forma işlenir. Söz konusu form ithalatın gerçekleştirildiği ve İthalatçılar İçin Nihai Kullanım İzin Belgesi düzenleyen gümrük idaresine beyan edilir. Devir nedeniyle başka bir gümrüğe gönderilecek nihai kullanım kapsamı eşya varış gümrüğüne Ek-32’de yer alan T5 belgesi ile gönderilir. T5 belgesi üç nüsha düzenlenir ve tescil işlemine tabi tutulur.

– T5 belgesinin; a) A kutusuna hareket gümrük idaresi,
b) 2 no.lu kutuya eşyayı gönderen kişinin adı ve adresi,
c) 8 no.lu kutuya eşyanın gönderildiği kişinin adı ve adresi,
ç) 14 no.lu kutunun altında bulunan ‘önemli not’ kutusuna ‘nihai kullanıma tabi eşya’ ibaresi,
d) 31 no.lu kutusuna eşyanın tanımı, 33 no.lu kutuya eşyanın tarifesi,
e) 38 no.lu kutuya eşyanın net ağırlığı,
f) 103 no.lu kutuya yazıyla eşyanın net miktarı,
g) 104 no.lu kutuda yer alan diğer bölümüne büyük harflerle ‘NİHAİ KULLANIM AMACIYLA İNDİRİMLİ VEYA SIFIR VERGİ ORANINDAN YARARLANAN EŞYANIN TAŞINMASIDIR’ ibaresi,
h) 106 no.lu kutuya; 1) Eşyanın serbest dolaşıma girişinden sonra bir işleme tabi tutulması durumunda, eşyanın serbest dolaşıma girdiği haldeki tanımı, 2) Serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil sayı ve tarihi ile tescili yapan gümrük idaresinin adı,
ı) Formun arkasındaki E kutusuna varış gümrük idaresinin adı ile eşyanın çıkış tarihi, yazılmak suretiyle düzenlenmesi zorunludur. T5 belgesinin iki nüshası eşyayla birlikte varış gümrüğüne ibraz edilmek üzere eşya sahibine verilir. Varış gümrüğü, eşya ile birlikte gelen T5 belgesinin bir nüshasını alıkoyar ve diğer nüshasını hareket gümrük idaresine geri gönderir. Hareket gümrük idaresi bu nüshayla işlemlerini kapatır. 

Denetim ve Sorumluluk: 1) İzin hak sahibi; a) Eşyayı, öngörülen nihai kullanıma tahsis etmek veya öngörülen amaçlar için kullanmakla, b) Gümrük idarelerinin, eşyanın gerçekten öngörülen nihai kullanıma  tahsis edildiğinden veya öngörülen amaçlar için kullanıldığından emin olmak için gerekli gördükleri kontrolleri yapabilmelerini sağlayacak kayıtları beş yıl süre ile tutmak ve bunların dayanaklarını teşkil eden belgelerle birlikte saklamakla, yükümlüdür. Gümrük idaresi nihai kullanıma konu eşya ve işlemi, üretim süreci de dahil olmak üzere her zaman denetleyebilir. Gümrük idareleri tarafından eşyanın nihai kullanıma tahsis sürecinde en az bir defa denetim yapılır. İznin sona ermesinden itibaren otuz gün içerisinde izni veren gümrük idaresine firmanın müracaatı üzerine veya bu süreden önce müracaat edilmesi halinde müracaat tarihinde yerinde nihai denetim yapılır. Denetimlerde ithal eşyasının ithal edildiği şekilde izin verilen yerlerde bulunup bulunmadığı, işleme tabi tutulmuşsa izine uygun olup olmadığı, öngörülen nihai ürünlerin elde edilip edilmediği tespit edilir. Denetimlere ilişkin bilgiler Gümrük Yönetmeliğinin 27 nolu ekinde yer alan denetim formuna işlenir. Denetim sonuçlarına ilişkin bilgi ve belgeler denetim formuna eklenir.  
2) Gümrük idarelerince, aralıklarla yapılan denetimlerde ve denetimin sona ermesi halinde, içeriği ve şekli Bakanlıkça belirlenecek form kullanılır.
3) İzni veren gümrük idaresi denetleyici gümrük idaresidir. Ancak, ihtisas gümrüğü uygulaması gibi bazı zorunlu durumlar nedeniyle eşyanın nihai kullanıma tahsis edileceği veya öngörülen amaçlar için kullanılacağı yerin izni veren gümrük idaresinin bulunduğu il sınırları dışında olması durumunda, denetleyici gümrük idaresi eşyanın nihai kullanıma tahsis edileceği veya öngörülen amaçlar için kullanılacağı yere en yakın yetkili gümrük idaresidir. Bu durumda, izni veren gümrük idaresi denetleyici gümrük idaresine izin belgesinin onaylı bir örneğini gönderir. Denetleyici gümrük idaresi ikinci fıkra hükmüne göre işlem yapar.

Denetleyici ve İzni Veren Gümrük İdareleri: İzni veren gümrük idaresi denetleyici gümrük idaresidir. Ancak, ihtisas gümrüğü uygulaması ve eşyanın deniz yoluyla gelmesi gibi bazı zorunlu durumlar  nedeniyle eşyanın nihai kullanıma tahsis edileceği veya öngörülen amaçlar için kullanılacağı yerin izni veren gümrük idaresinin bulunduğu il sınırları dışında olması durumunda, denetleyici gümrük idaresi eşyanın nihai kullanıma tahsis edileceği veya öngörülen amaçlar için kullanılacağı yere en yakın gümrük idaresidir. Bu durumda, izni veren gümrük idaresi, denetleyici gümrük idaresine izin belgesi ve ekli belgeleri iznin verilmesini takip eden ilk iş günü içinde gönderir. Gümrük idareleri, mevzuatın belirlediği şartlar çerçevesinde, Türkiye Gümrük Bölgesi ile diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, aktarma ve nihai kullanımını ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın durumunu düzenleyen gümrük mevzuatı ve diğer mevzuatın doğru uygulanmasını sağlamak için gerekli görülen gümrük kontrollerini yerine getirir. Uluslararası bir anlaşmanın öngörmesi halinde, mevzuatın doğru bir şekilde uygulanmasına yönelik gümrük kontrolleri başka bir ülkede de yürütülebilir. Ani ve rastgele yapılanlar dışındaki gümrük kontrolleri; risklerin tespiti ve risk derecesinin ölçülmesi ile ulusal ve gerekli görüldüğü takdirde uluslararası düzeyde riskleri değerlendirerek gerekli önlemleri oluşturmak amacıyla bilgisayarlı veri işleme tekniklerini kullanan risk analizi esas alınarak yapılır. Bakanlık, risk yönetimi çerçevesini oluşturur ve risk kriterleri ile öncelikli kontrol alanlarını belirler. Bu amaçla, risk kriterlerinin tespitine yönelik olarak gümrük işlemleri, gümrük kabahatleri ve kaçakçılık fiillerine ilişkin verileri toplamaya, saklamaya ve işlemeye yetkilidir. Verilerin toplanması, saklanması ve işlenmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Gümrük idareleri dışındaki yetkili kurumlar tarafından gerçekleştirilecek kontroller, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 19 uncu maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla gümrük idarelerinin koordinasyonunda ve mümkün olduğu ölçüde aynı yer ve zamanda yapılır. Bu maddede öngörülen kontroller kapsamında, gümrük idareleri ile diğer yetkili kurumlar, Türkiye Gümrük Bölgesi ile diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, aktarma ve nihai kullanımı ile serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın durumu ile ilgili alınan bilgileri riskin en az düzeye indirilebilmesi için kendi aralarında paylaşabilirler. Gümrük Kanunu’nun 12.madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gizli bilgilerin diğer ülkelerin gümrük idarelerine ve güvenlik güçleri gibi diğer kurumlarına iletilmesine sadece uluslararası bir anlaşma çerçevesinde izin verilebilir.

Yaptırım: Nihai kullanıma konu eşyanın; a) Amacı dışında kullanımının söz konusu olması,
b) Aldatıcı işlem ve davranışla, izin belgesi alınmadığı halde alınmış gibi gösterilerek indirimli veya sıfır oranında gümrük vergisi tatbik edilmesi,
c) İzin belgesi alınmadan nihai kullanım hükümlerinden yararlanılması, durumunda cezai hükümler saklı kalmak kaydıyla gümrük vergileri tahsil edilir.

Örnek 2: Yukarıdaki 1.örneğimizde yer alan, üretici A firmasının 1516.20.98.00.13 GTİP’de yer alan “Palm çekirdeği yağı” ithal ettiğini düşünürsek, normal şartlarda bu eşyanın ithali sırasında % 46,8 oranında Gümrük vergisi ödemesi gerekir iken, A firmasının “Palm çekirdeği yağı” maddesini işleyerek “Kahve kreması” üretmek için nihai kullanım izni aldığını, varsaydığımızda, söz konusu eşyaların ithali sırasında indirimli gümrük vergisi oranı (Gümrük vergisi oranı % 20 olarak)  uygulanarak aradaki vergi farkı (% 46,8 – % 20 = 26,8) olan % 26,8 Gümrük vergisi tutarı teminata  bağlanarak ithalat gerçekleştirilmiş idi. İlgili gümrük idaresince yapılan inceleme ve denetim sonucunda; Nihai kullanıma konu eşyanın amacı dışında kullanıldığının, aldatıcı işlem ve davranışla, izin belgesi alınmadığı halde alınmış gibi gösterilerek indirimli veya sıfır oranında gümrük vergisi tatbik ediğinin veya izin belgesi alınmadan nihai kullanım hükümlerinden yararlanıldığının, …vb. tespiti durumunda eşyalara tekabül eden gümrük vergileri (Gümrük vergisi % 46,8 oran üzerinden) A firmasından tahsil edilir.

Nihai Kullanımda Sorumluluk: İzin hak sahibi; a) Eşyayı, öngörülen nihai kullanıma tahsis etmekle, b) Gümrük idarelerinin, eşyanın gerçekten öngörülen nihai kullanıma konulduğundan emin olmak için gerekli gördükleri kontrolleri yapabilmelerini sağlayacak kayıtları tutmak ve bunların dayanaklarını teşkil eden belgelerle birlikte saklamakla, sorumludur. 

Nihai Kullanıma Tahsis: Sadece bir kez kullanılabilecek olan eşya ile mükerrer olarak kullanılabilir olan eşya ayrımı gözetilmesi kaydıyla hangi hallerde eşyanın nihai kullanıma tahsis edilmiş sayılacağı Bakanlıkça belirlenir. 

Eşyanın Devri: Nihai kullanım kapsamı eşyanın gümrük idaresinin izniyle başka bir izin hak sahibine devri mümkündür. Eşyanın devrine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Eşyanın başka bir izin hak sahibine devredilebilmesi için izni veren gümrük idaresine Gümrük Yönetmeliğinin 31 nolu ekinde yer alan form ile başvurulur. Gümrük idaresince devir işlemine taraf kişilere ve nihai kullanıma tahsis edilecek eşyaya ilişkin bilgiler, başvuru formu ile diğer belgeler dikkate alınarak devir talebi değerlendirilir. Devir işlemine izin verilmesi durumunda, devralan izin hak sahibi tarafından devralınan nihai kullanım izni kapsamında beyanname tescil edilebilmesini teminen devralınan nihai kullanım iznine ilişkin firma bilgileri Tek Pencere Sistemi üzerinde güncellenir. Eşyanın başka bir izin hak sahibine devredilmesi halinde söz konusu eşyaya ilişkin hak ve yükümlülükler eşyayı devralan izin hak sahibine geçer. Nihai kullanım kapsamı eşya, izin belgesinde yapılacak işlem ve işlemi yapacak firma bilgilerinin detaylı olarak belirtilmesi kaydıyla ve gümrük idaresinin izniyle, ara işleme tabi tutulmak ya da nihai kullanıma tahsis edilmek üzere başka bir firmaya gönderilebilir. Bu durumda sorumluluk izin hak sahibine aittir.

– Eşyanın nihai kullanımı nedeniyle, indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanarak işlem görmesi durumunda, amaçlanan kullanıma tabi tutulmadan önce, eşyanın devredenin stok kayıtlarında olması ve devredilenin söz konusu eşyanın izin hak sahibi olması şartıyla eşyanın gümrük idarelerine bildirilmeden devredilebilir.

Örnek 3: Nihai kullanım iznine sahip B firmasının 0904.22.00.00.12 GTİP’de yer alan “Yenibahar” maddesinden, üretimi gerçekleştirilecek nihai ürün olarak Aroma üreteceğini, bu nedenle söz konusu eşyanın ithali sırasında Gümrük vergisi oranının % 0 olarak uygulandığını, daha sonra söz konusu eşyanın C firmasına devredilmek istendiğini varsayalım. Yapılacak kontrol ve inceleme sonucunda, bahse konu eşyanın B firmasının stok kayıtlarında mevcut olduğu ve C firmasının da nihai kullanım iznine sahip olduğunun anlaşılması üzerine söz konusu eşyalar ilgili gümrük idarelerine bildirilmeden devredilebilir.

– l) Mahiyeti ve nihai kullanım şekli gerekçesiyle, bazı eşyanın yararlanabileceği tercihli tarife uygulaması, Cumhurbaşkanınca belirlenen şartlara tabidir. Bir izin gerektiğinde Gümrük Kanunu’nun 80 ve 81.madde hükümleri uygulanır.         
2) Birinci fıkrada sözü edilen tercihli tarife uygulaması ifadesi, tarife kotaları kapsamında olsa dahi, ithalat vergilerinde bir indirim veya şartlı muafiyet uygulaması anlamına gelir.

Teminat İadesi: İzin hak sahibi tarafından eşyanın öngörülen süre içerisinde Gümrük Yönetmeliğinin 209.maddesi çerçevesinde nihai kullanıma tahsis edildiğinin ve öngörülen amaçlar için kullanıldığının  tespit edilmesi halinde nihai kullanım izni Tek Pencere Sistemi üzerinden kapatılarak teminat iade edilir.

Bilgi ve Belge Verme Zorunluluğu: İzin hak sahibi veya nihai kullanım kapsamı eşyayı ara işleme tabi tutacak veya nihai kullanıma tahsis edecek kişiler, Gümrük Kanunu’nun 11.maddesi uyarınca istenecek gerekli her türlü bilgi ve belgeyi vermekle yükümlüdürler. Eşyanın izin belgesinde belirtilen şekilde ara işleme tabi tutulmak veya nihai kullanıma tahsis edilmek üzere başka bir firmaya gönderilmesinden önce izin hak sahibi tarafından gümrük idaresine bildirimde bulunulur. Ara işlemden sonra eşyanın izin hak sahibine geri getirilmesinden önce izni veren gümrük idaresine bildirimde bulunulur.

– İlgili kişiler, Kanun’un 11.maddesinde belirtilen belge ve bilgileri gümrük kontrolü amacıyla beş yıl süre ile saklamak zorundadırlar. Belge saklama süresi; a) (b) bendinde öngörülen haller dışında, serbest  dolaşıma girmek veya ihraç edilmek üzere beyan edilen eşya ile ilgili olarak, serbest dolaşıma giriş veya ihracat beyanlarına ilişkin belgelerin tescil edildiği yılın,
b) Nihai kullanımları nedeniyle indirimli veya sıfır ithalat vergisi ile Türkiye’de serbest dolaşıma giren eşya için, gümrük gözetimine tabi olmalarının sona erdiği yılın,
c) Başka bir gümrük rejimine tabi tutulan eşya için, söz konusu gümrük rejiminin sona erdiği yılın,
d) Serbest bölgeye konulan eşya için, buralardan çıktıkları yılın, sonundan itibaren işlemeye başlar.

Gümrük Gözetiminin Sona Ermesi: Gümrük idarelerince, aralıklarla yapılan denetimlerde ve denetimin sona ermesi halinde, Nihai Kullanım Denetim Formu düzenlenir. Nihai kullanım nedeniyle indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanarak serbest dolaşıma girmiş eşyanın gümrük gözetimi;
a) Nihai kullanım olarak kabul edilen üretim veya kullanım faaliyetiyle,
b) İndirimli veya sıfır vergi oranı uygulamasına ilişkin koşulların sona ermesiyle,
c) Eşyanın ihraç veya imha edilmesiyle,
ç) Eşyanın belirlenen amaçlar dışında kullanılması nedeniyle tahsili gereken vergilerin ödenmesiyle, sona erer. Nihai kullanım nedeniyle serbest dolaşıma giren eşyaya, duruma göre Kanun’un 81.maddesinin 2.fıkrası veya 83.madde hükümleri uygulanır.

– 1) 183.maddede belirtilen haller dışında; a) İthalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi,
b) Eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi, durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğar.
2) Gümrük yükümlülüğü; a) 1.fıkranın (a) bendinde belirtilen hükmün yerine getirilememesinin bir gümrük yükümlülüğü doğurması halinde, bu tarihte,
b) Eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli ya da sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin bir koşula uyulmadığının sonradan tespiti halinde, ilgili rejime tabi tutulduğu tarihte, Başlar.

3) Yükümlü, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişidir.

Nihai Kullanımda Vergi: Nihai kullanımları nedeniyle, rejime giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte tercihli tarife uygulamasından yararlanabilecek ithal eşyasının, Gümrük Kanunu’nun 114.maddesinin birinci fıkrası uyarınca tahsil edilecek ithalat vergileri, tercihli tarife uygulaması için gerekli şartların gerçekleşmesi durumunda bu nihai kullanıma uygun olan oran üzerinden hesaplanır. Bunun için özel bir izin gerekmez. Birinci fıkrada belirtilen tercihli uygulama, sadece eşyanın tercihli tarife uygulamasına imkân tanıyan sürecin dolmasından önce nihai kullanıma tabi tutulması halinde kullanılabilir. Süre, rejim için giriş beyannamesinin tescilinden itibaren başlar. Bu süre, eşyanın mücbir sebep ve beklenmeyen haller veya rejimin işleyişinin bir parçası olan teknik ihtiyaçlar dolayısıyla nihai kullanıma sokulamaması halinde uzatılabilir. 

Örnek 10: 1516.20.98.00.13 GTİP’de yer alan “Palm çekirdeği yağı”nın normal ithalatta Gümrük vergisi= % 46,8 iken, Üretici A firmasının aynı eşyadan “Kahve kreması” üretilmesi için nihai kullanım izni aldığını varsayarsak, söz konusu eşyaların ithali sırasında indirimli gümrük vergisi oranı (Gümrük  vergisi oranı % 20 olarak) uygulanır ve gümrük vergileri de (% 20 GV dikkate alınarak) teminata bağlanır. 

– Hariçte işleme rejimi; İhracından önce, nihai kullanımları nedeniyle tam muafiyet suretiyle serbest dolaşıma giren ve bu muafiyetin tanınması için gerekli koşulları taşımaya devam eden, serbest dolaşımdaki eşyaya uygulanmaz. Bu konunun istisnaları yönetmelikle belirlenir.

– Nihai kullanımı nedeniyle indirimli veya sıfır ithalat vergi oranından yararlanarak serbest dolaşıma giren eşyanın, gümrük idarelerinin izni ile ihraç veya yeniden ihraç edilmesi halinde de ithalat nedeni ile bir gümrük yükümlülüğü doğmuş sayılmaz. (Gümrük Kanunu’nun 186.maddesi). 

– Hariçte işleme rejimine tabi tutulmadan önce geçici ihracat eşyasının nihai kullanımı nedeniyle indirimli bir orandan serbest dolaşıma girdiği ve bu indirimli oranın tanınması için gerekli koşulların yürürlükte kalmaya devam ettiği hallerde indirilecek tutar, eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında hesaplanan gerçek ithalat vergileri tutarıdır. Geçici ihracat eşyasının, nihai kullanım amacıyla serbest dolaşıma girişi sırasında indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanabildiği hallerde, bu eşyaya en son işleme faaliyetinin gerçekleştiği ülkede de nihai kullanıma uygun işçilik görmesi koşuluyla, söz konusu indirimli veya sıfır vergi oranı uygulanır.

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 16, 77, 135 ve 167 ila 170.maddelere uygun olarak eşyanın mahiyeti veya nihai kullanımı nedeniyle tercihli tarife uygulanmasının ya da ithalat veya ihracat vergilerinden  tamamen veya kısmen muafiyetinin mümkün olduğu durumlarda söz konusu tercihli tarife veya vergi muafiyeti; a) İlgili kişinin hileli bir davranış veya ihmalinin olmaması,
b) Tercihli tarife veya muafiyetin uygulanması için gerekli olan diğer şartların yerine getirildiğinin ilgili kişi tarafından ispat edilmesi, şartıyla 182 ila 185’inci, 189 uncu veya 190.maddelere göre gümrük yükümlülüğü doğduğu hallerde de uygulanır. 

Gümrük Yükümlülüğünü Etkilemeyecek Haller: Eşyanın gümrük kontrolünden yasadışı olarak çıkarılmasına teşebbüs olmaması, ilgili kişi tarafından kasten yapılmış bulunmaması ve eşyanın  durumunu düzenleyen tüm gerekli işlemlerin yerine getirilmesi koşuluyla aşağıda sayılan ihmaller, Kanunun 184.maddesinin birinci fıkrasında belirtilen gümrük yükümlülüğü açısından, eşyanın geçici depolama faaliyeti veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin doğru işleyişini etkilemez:
a) Süre uzatımı amacıyla başvurulduğunda, verilen sürenin uzatılması için gerekli koşullar olmasına karşın, eşyanın gösterilen geçici depolama yerine konulması veya uygulandığı gümrük rejimi altında, gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan birine tabi tutulması için verilen sürenin aşılması,

b) Transit rejimi altındaki eşyanın varış gümrük idaresine sunulması için verilen süre aşılarak ilgili idareye sunulması,
c) Eşyanın geçici depolamaya veya gümrük antrepo rejimine tabi tutulması durumunda, elleçleme izninin verilmesi için gerekli koşulların bulunması şartıyla, gümrük idarelerinden önceden izin alınmaksızın eşyanın elleçleme işlemine tabi tutulması,
ç) Eşyanın geçici ithalat rejimine tabi tutulması durumunda, önceden bu kullanıma izin verilmesi için gerekli şartların olması koşuluyla, eşyanın izin belgesinde gösterilenden farklı bir şekilde kullanılması,
d) Eşyanın geçici depolamaya veya bir gümrük rejimine tabi tutulması durumunda, gümrük idarelerinin isteği üzerine arz edilebilecek durumda olması şartıyla izin belgesinde gösterilenden farklı şekillerde ve yerlerde bulunması,
e) Eşyanın geçici depolamaya veya bir gümrük rejimine tabi tutulması durumunda, gerekli işlemler yapılmadan Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkarılması veya serbest bölgeye konulması,
f) Eşyanın nihai kullanımı nedeniyle, indirimli veya sıfır vergi oranından yararlanarak işlem görmesi durumunda, amaçlanan kullanıma tabi tutulmadan önce, eşyanın devredenin stok kayıtlarında olması ve devredilenin söz konusu eşyanın izin hak sahibi olması şartıyla eşyanın gümrük idarelerine bildirilmeden devredilmesi gümrük yükümlülüğünü etkilemez (Gümrük Yönetmeliği’nin 486.maddesi).

Kocaeli, 04.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim ve Danışmanlık A. Ş.