Month: December 2025

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının Şartları ve Kapsamı

(1) Aşağıda belirtilen şartlardan en az birine sahip olmayan kişilerin yapacakları sertifika başvuruları kabul edilmez;
a) 10 uncu maddenin yedinci, sekizinci, on birinci fıkraları ve yirmi üçüncü fıkrasının (a) bendinde sayılan belgelerden en az birine sahip olmak,
b) Sertifika başvurusunun yapıldığı yıldan bir önceki takvim yılı veya başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde;
1) Asgari beş milyon ABD doları tutarında fiili ihracat yapmış olmak.
2) Asgari yirmi milyon ABD doları tutarında toplam ihracat ve ithalat yapmış olmak.
3) Asgari yirmi milyon ABD doları tutarında toplam ithalat yapmış olmak.
c) Sivil havacılık mevzuatı uyarınca Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından bilinen gönderici olarak belirlenmiş olmak,
d)Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıtarafından verilen Ar-Ge merkezi belgesine sahip olmak,
e) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce verilen tamir, bakım, onarım faaliyetine ilişkin belgeye sahip olmak. …

YYS-I ve YYS-II Statüleri 

(1) Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerine, aşağıdaki koşulları sağlamak şartıyla, yetkilendirilmiş yükümlü statüsüne ek olarak YYS-I statüsü verilir:
a) İmalatçı olmak.
b) YYS-I statüsü başvurusunun yapıldığı yıldan bir önceki takvim yılı veya YYS-I statüsü başvurusunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde asgari beş milyon ABD doları tutarında ihracat yapmış olmak.
c) YYS-I statüsü başvurusunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde ortalama olarak en az elli işçi istihdam ediyor olmak veya YYS-I statüsü başvurusunun yapıldığı yıldan bir önceki takvim yılı veya YYS-I statüsü başvurusunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde asgari on milyon ABD doları tutarında ihracat yapmış olmak.
(2) Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerine, aşağıdaki koşulları sağlamak şartıyla, yetkilendirilmiş yükümlü statüsüne ek olarak YYS-II statüsü verilir:
a) İmalatçı olmak.
b) YYS-II statüsü başvurusunun yapıldığı yıldan bir önceki takvim yılı veya YYS-II statüsü başvurusunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde asgari bir milyon ABD doları tutarında ihracat yapmış
c) YYS-II statüsü başvurusunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde ortalama olarak en az otuz işçi istihdam ediyor olmak veya YYS-II statüsü başvurusunun yapıldığı yıldan bir önceki takvim yılı veya YYS-II statüsü başvurusunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde asgari beş milyon ABD doları tutarında ihracat yapmış olmak.
(3) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen koşulun tevsikine ilişkin 10.maddenin yirmi üçüncü fıkrasının (a) bendinde sayılan belgelerden birinin 11 inci veya 18.madde uyarınca yapılacak başvuru sırasında ibrazı gerekir.

(4) Birinci fıkranın (b) bendi ile ikinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasında, dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri ve/veya grup ihracatçısı aracılığıyla ihracat yapılması durumunda, bağlı bulunulan ihracatçı birliği kayıtlarına göre Türkiye İhracatçılar Meclisi veya ihracatçı birliklerince onaylı  belgede kayıtlı ihracat tutarlarından dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri ve/veya grup ihracatçısı aracılığıyla yapıldığı tespit edilen ihracat tutarları da grup ithalatçısı/grup imalatçısının ihracatı olarak kabul edilir ve bu firmaların başvurusunda dikkate alınır.

Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) Ve Kapsamı 

1- 5 ilâ 8 inci maddelerde belirlenmiş koşulları sağlayan, gümrük mevzuatına göre serbest bölgeler dâhil Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik ve en az üç yıldır fiilen faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile 9 uncu maddede belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarına, gümrük mevzuatının öngördüğü basitleştirilmiş  uygulamalardan ve Türkiye Gümrük Bölgesine eşya giriş ve çıkışı sırasında yapılan emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylaştırmalardan yararlanmak üzere yetkilendirilmiş yükümlü statüsü tanınır.

2- Sertifika sahibi şirketin, devir veya birleşme suretiyle tüzel kişiliğinin sona ermesi durumunda yeni kurulan ya da sertifika sahibi şirketi devralan tüzel kişiliğin yapacağı sertifika başvurusunda en az üç yıldır fiilen faaliyette bulunma şartı aranmaz. Ancak tüzel kişiliği sona eren şirketin 5.maddenin birinci fıkrasının (c) ilâ (ı) bentlerinde yer alan ihlallere ilişkin ceza kararı sayıları ile aynı maddenin birinci fıkrasının (l) bendinde belirtilen beyan sayısı sertifika talebinde bulunan kişi adına düzenlenmiş ceza kararları ve beyan sayıları ile birlikte değerlendirilir. … Yeni kurulan ya da sertifika sahibi şirketi devralan şirketin sertifikalandırılmasında yapılacak yerinde incelemede tüzel kişiliği sona eren sertifika sahibi şirketin 13 üncü veya 160.madde uyarınca incelenmiş olan tesislerinin, bu inceleme üzerinden üç yıldan fazla süre geçmemiş ise 8.maddede belirtilen koşullara uygun olup olmadığına yeniden bakılmaz. Ancak bunun dışındaki tesislere bakılır. 

3- Sertifika sahibi olsun veya olmasın bölünme tarihi itibariyle en az üç yıldır faaliyette bulunan bir şirketin malvarlığının bir veya birden fazla bölümünü yeni kurulacak bir şirkete kısmi veya tam bölünme suretiyle  devretmesi halinde, idaresi ve murakabesi ve/veya sermayesi bakımından bölünen şirketle yeni kurulan şirket arasında vasıtalı veya vasıtasız şirket ilişkisi bulunması koşuluyla, devralan tüzel kişiliğin yapacağı sertifika başvurusunda en az üç yıldır fiilen faaliyette bulunma şartı aranmaz.   …

4- Sertifika sahibi şirkete, devir suretiyle sertifika sahibi olmayan bir başka şirketin katılması durumunda, sertifika sahibi şirket tarafından devir alma işleminin tescil edildiği tarihi izleyen beş iş günü içerisinde gümrük idaresine bildirilir. Bu tarihi izleyen altmış iş günü içerisinde 10.maddede sayılan belgelerle birlikte 11.madde uyarınca yeniden sertifika başvurusunda bulunulması gerekir. Bu süre sonuna kadar sertifika için yeniden başvurulmaması halinde, sertifika 154 üncü maddenin on birinci fıkrası uyarınca askıya alınır. …

5- Sertifika sahibi şirketin, sertifika sahibi bir başka şirkete devir suretiyle katılması veya sertifika sahibi bir başka şirketle yeni bir tüzel kişilik altında birleşmesi durumunda, yeniden sertifika başvurusunda bulunulmaz, ancak durum sertifikayı düzenlemiş olan bölge müdürlüğüne bildirilir. Bildirim neticesinde yapılacak incelemede bildirim kapsamı her bir şirketin 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) ilâ (ı) bentlerinde yer alan ihlallere ilişkin ceza kararı sayıları ile aynı maddenin birinci fıkrasının (l) bendinde belirtilen beyan sayısı birlikte değerlendirilir.    …

6- Sertifika başvurusunda bulunan şirketin, iki veya daha fazla şirketin devralınması veya yeni kurulan bir şirket şeklinde birleşilmesi sonrasında başvuruda bulunması halinde, her bir şirketin en az üç yıldır faaliyette bulunması kaydıyla, her bir şirketin 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) ilâ (ı) bentlerinde yer  

alan ihlallere ilişkin ceza kararı sayıları ile aynı maddenin birinci fıkrasının (l) bendinde belirtilen beyan sayısı birlikte değerlendirilir, …

7- Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerinin aşağıdaki basitleştirilmiş uygulamalardan, ayrıca bir talebe gerek kalmaksızın, faydalanmalarına izin verilir:
a) Eksik beyan usulü,
b) Kısmi teminat uygulaması.

8- Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerinin aşağıdaki basitleştirilmiş uygulamalardan faydalanmalarına, talep etmeleri ve o uygulamaya ilişkin ilgili ek koşul veya koşulları da sağlamaları halinde izin verilir:

a) Götürü teminat uygulaması,
b) Onaylanmış ihracatçı yetkisi kapsamında;

1) A.TR Dolaşım Belgelerini Bakanlıkça yetki verilen kişi ve kuruluş tarafından düzenleme ve vize işlemi için gümrük idarelerine ibraz edilme zorunluluğu olmaksızın düzenleyebilme izni,

2) Serbest Ticaret Anlaşması yapılan ülke veya ülke gruplarıyla tercihli ticarette, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında tarım ürünlerinin tercihli ticaretinde ve ülkemiz tarafından tek taraflı olarak tanınan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi rejimi kapsamında gerçekleştirilen tercihli ticarette eşyanın kıymetine bakılmaksızın fatura beyanı veya EUR. MED fatura beyanı düzenleyebilme izni,

3) İhracatta yerinde gümrükleme izni,

c) İzinli gönderici yetkisi,

ç) İzinli alıcı yetkisi,

d) İthalatta yerinde gümrükleme izni.

9- Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerine beyanın kontrolüne ilişkin aşağıdaki kolaylaştırmalardan ayrıca bir talebe gerek kalmaksızın, yararlanma izni verilir:
a) Yeşil hat uygulaması,
b) Beyannamenin belge kontrollerine tabi tutulması halinde kontrollerinin öncelikle yapılması,
c) Beyanname kapsamı eşyanın muayeneye tabi tutulması halinde muayenenin öncelikle yapılması.

10- Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerine Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışta aşağıdaki emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylaştırmalardan, ayrıca bir talebe gerek kalmaksızın, yararlanma izni verilir:
a) Azaltılmış zorunlu bilgilerden oluşan özet beyan verme kolaylığı,
b) Özet beyana ya da özet beyan yerine geçen belgelere veya özet beyan olarak kullanılan bilgilere dayalı emniyet ve güvenliğe ilişkin gümrük kontrollerinin azaltılması ve bu kontrollerin öncelikle yapılması,

11- Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerine, izinli gönderici yetkisine sahip olmaları koşuluyla, ayrıca bir talebe gerek kalmaksızın, sınır kapılarından öncelikli geçiş hakkı uygulamasından yararlanma izni verilir. 

12- Adına sertifika düzenlenen gerçek ve tüzel kişilere bu sertifika kapsamında tanınan hak ve uygulamalardan, bizzat bu kişilerce yararlanılır. Söz konusu haklar ile uygulamalardan yararlanma yetkisi başka kişilere kullandırılamaz.

13- Sertifika kapsamında tanınan hak, uygulama ve kolaylaştırmalardan yalnızca sertifikanın geçerli olduğu sürece yararlanılabilir.

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Başvurusu İçin Aranacak Güvenilirlik Koşulu

(1) Güvenilirlik koşulunun yerine getirilmiş olması için aşağıdaki koşulların tamamının sağlanmış olduğunun yapılacak ön inceleme neticesinde gümrük idaresince tevsik edilmiş olması gerekir.

a) Yönetim kurulu üyeleri, sermayesinin yüzde on ve fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının; devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, uluslararası suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, suç uydurma ve iftira suçları ile ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından ve bilişim alanında suçlardan,mülga 765sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununa; vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa, mülga 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanuna, mülga 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununa, 1567 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununa, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanuna, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanuna, 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle ilgili Kanuna muhalefetten ceza veya mahkumiyet kararı bulunmaması.
b) Varsa sürekli olarak yurtdışında ikamet eden yabancı uyruklu; yönetim kurulu üyeleri, sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda sayılan uluslararası suçlar, devletin güvenliğine karşı  suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, güveni kötüye kullanma, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, yalan tanıklık, suç uydurma ve iftira suçları ile ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçlarından, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından, gümrük kaçakçılığı veya gümrük kaçakçılığına teşebbüs suçlarından, petrol kaçakçılığı suçlarından, uyuşturucu kaçakçılığı suçlarından, haksız mal edinme suçlarından, Türkiye’nin veya diğer ülkelerin mevzuat hükümlerine muhalefetten ceza veya mahkûmiyet kararı bulunmaması.
c) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde ithalat ve ihracata ilişkin beyannamelerden kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun 234 ilâ 238 inci maddeleri uyarınca Kanunun maddesinin birinci fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının üç katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı toplam sayısının, beşten fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde işlem gören ithalat ve ihracata ilişkin gümrük beyannamesi toplam sayısının yüzde birini aşmaması.
ç) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde transit beyanından kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun 235.maddesinin beşinci fıkrası ile 237.maddesi uyarınca Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının üç katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı toplam sayısının, beşten fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde başvuru sahibi tarafından beyan edilen ve  

Kanunun 84 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) ile (c) bentleri kapsamında taşınan eşya için düzenlenmiş olan transit beyanı ile Kanunun 84 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi kapsamında taşınan ve hareket veya varış gümrük müdürlüğünün deniz veya hava limanı gümrüğü, kara sınır kapısı veya RO-RO limanı gümrüğü olan eşya için düzenlenmiş olan transit beyanı toplam sayısının yüzde birini aşmaması. 
d) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde ithalat ve ihracata ilişkin beyannamelerden kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun 234 ilâ 238 inci maddeleri uyarınca Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının yetmiş beş katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı sayısı ve yine aynı tutardaki usulsüzlük cezasının iki yüz elli katını aşan 3065sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 51.maddesi ve 4760sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 16.maddesi uyarınca düzenlenmiş ceza kararı sayısı toplamlarının, ikiden fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde işlem gören ithalat ve ihracata ilişkin gümrük beyannamesi toplam sayısının binde ikisini aşmaması. 
e) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde transit beyanından kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun 235 incimaddesinin beşinci fıkrası ile 237 nci maddesi uyarınca Kanunun maddesinin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının yetmiş beş katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı sayısı ve yine aynı tutardaki usulsüzlük cezasının iki yüz elli katını aşan 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 51.maddesi ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 16.maddesi uyarınca düzenlenmiş ceza kararı sayısı toplamlarının, ikiden fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde başvuru sahibi tarafından beyan edilen ve Kanunun 84 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) ile (c) bentleri kapsamında taşınan eşya için düzenlenmiş olan transit beyanı ile Kanunun 84 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi kapsamında taşınan ve hareket veya varış gümrük müdürlüğünün deniz veya hava limanı gümrüğü, kara sınır kapısı veya RO-RO limanı gümrüğü olan eşya için düzenlenmiş olan transit beyanı toplam sayısının binde ikisini aşmaması.
f) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde ithalat ve ihracata ilişkin beyannamelerden kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle haklarında Kanunun 239.maddesi uyarınca Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının üç katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı ile Kanunun maddesi uyarınca aynı maddenin birinci fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı toplam sayısının, ondan fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde işlem gören ithalat ve ihracata ilişkin gümrük beyannamesi toplam sayısının yüzde ikisini aşmaması.
g) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde transit beyanından kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun 239 uncumaddesi uyarınca Kanunun 241.maddesinin birinci fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının üç katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı ile Kanunun 241.maddesi uyarınca aynı maddenin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı toplam sayısının, ondan fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde başvuru sahibi tarafından beyan edilen ve Kanunun 84 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) ile (c) bentleri kapsamında taşınan eşya için düzenlenmiş olan transit beyanı ile Kanunun 84 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi kapsamında taşınan ve hareket veya varış gümrük müdürlüğünün deniz veya hava limanı gümrüğü, kara sınır kapısı veya RO-RO limanı gümrüğü olan eşya için düzenlenmiş olan transit beyanı toplam sayısının yüzde ikisini aşmaması.
ğ) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde beyan edilen özet beyanlardan kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun 239.maddesi uyarınca Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının üç katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı ile Kanunun 241.maddesi uyarınca aynı maddenin birinci fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasını aşan tutarda düzenlenmiş ceza

kararı toplam sayısının, ondan fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde başvuru sahibi tarafından beyan edilen özet beyan toplam sayısının yüzde birini aşmaması.
h) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde beyan edilen özet beyanlardan kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun maddesi uyarınca Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının üç katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı toplam sayısının, beşten fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde başvuru sahibi tarafından beyan edilen özet beyan toplam sayısının binde beşini aşmaması.
ı) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıl içerisinde, on ikişer aylık üç dönem ayrı ayrı olmak üzere, her bir dönem içerisinde beyan edilen özet beyanlardan kaynaklı gümrük mevzuatı ihlali nedeniyle, haklarında Kanunun 237.maddesi uyarınca Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrasında öngörülen usulsüzlük cezasının yetmiş beş katını aşan tutarda düzenlenmiş ceza kararı sayısı toplamlarının, ikiden fazla olmak koşuluyla, her bir dönemde başvuru sahibi tarafından beyan edilen özet beyan toplam sayısının binde birini aşmaması. 
i) Gümrük mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi ve ceza borcu bulunmaması.
j) Vergi mevzuatı uyarınca kesinleşmiş vergi borcu bulunmaması.
k) İlgili mevzuat uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu bulunmaması.
l) Sertifika başvurusunun yapıldığı yıldan önceki takvim yılı içinde veya başvurunun yapıldığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde gümrük idaresinde en az yüz adet beyan kapsamında işlem yapılmış olması.
(2) Birinci fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, Kanunun 67.maddesinin 2.fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, aynı beyannameye ilişkin düzenlenmiş birden fazla ceza kararı bir ceza kararı sayılır.
(3) Birinci fıkranın (c) ilâ (ı) bentlerinin uygulanmasında aynı gümrük idaresinde aynı tespite istinaden geriye dönük olarak yapılan tarama sonucunda aynı ihlale ilişkin olarak düzenlenen birden fazla ceza kararı tek bir ceza kararı sayılır.
(4) Birinci fıkranın (c) ilâ (ı) bentlerinin uygulanmasında kesinleşmemiş ceza kararları dikkate alınmaz.
(5) Birinci fıkranın (c) ilâ (ı) bentlerinin uygulanmasında ceza kararının düzenlendiği tarih esas alınır. Başvurunun değerlendirilmesinde, başvurunun yapıldığı ayın ilk gününden geriye dönük üç yıldan daha önce işlenen fiiller nedeniyle düzenlenen ceza kararları dikkate alınmaz.
(6) Birinci fıkranın (c) ilâ (ı) bentlerinin uygulanmasında, gümrük idaresi tarafından tespit edilmeden önce ihlalin beyan sahibi tarafından tespit edilerek gümrük idaresine bildirilmesine istinaden düzenlenen ceza kararları dikkate alınmaz. 
(7) Birinci fıkranın (ç), (e) ve (g) bentlerinin uygulanmasında özet beyandan dolayı düzenlenen ceza kararları ile belirtilen dönem içerisinde beyan edilmiş olan özet beyan sayıları dikkate alınmaz.
(8) Birinci fıkranın (i), (j) ve (k) bentlerinin uygulanmasında ilgili mevzuat uyarınca teminata bağlanan, yapılandırılan, tecil edilen, taksitlendirilen veya mahsup talebi kabul edilen borçlar hariç tutulur.
(9) Birinci fıkranın (ğ) bendinin uygulanmasında, hava yolu taşımacılığı kapsamında tescil edilen özet beyanlara ilişkin olarak Kanunun 241.maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca düzenlenen ceza kararları dikkate alınmaz. Ancak bu ceza kararları sertifika düzenlendikten sonra, 160.madde uyarınca yapılacak kontroller kapsamında dikkate alınır. 
(10) Bu maddenin uygulanmasında, ceza kararının beyannamenin tescil yılından daha sonraki bir yılda düzenlenmiş olması halinde Kanunun 241.maddesinin birinci 1.fıkrasındaki tutarın üç, yirmi beş ve yetmiş beş katı tutarlarının hesaplanmasında ceza kararının düzenlendiği tarihte öngörülen Kanunun 241.maddesinin 1.fıkrası tutarı dikkate alınır. 

(11) Birinci fıkranın (g) bendinin uygulanmasında, başvuru sahibinin temsilci sıfatıyla TIR Karnesi işlemlerinden kaynaklı olarak aldığı cezaların yanı sıra, başvuru sahibinin temsilci sıfatıyla TIR Karnesi işlemleriyle ilgili olarak aynı dönem içerisinde sistem üzerinde yaptığı beyanlar da dikkate alınır. 
(12) Birinci fıkranın (g) bendinin uygulanmasında, kara yolu taşımacılığı kapsamında tescil edilen transit beyanlarına ilişkin olarak Kanunun 241.maddesinin 3.fıkrasının (e) bendi, dördüncü fıkrasının (d) bendi, beşinci fıkrasının (a) bendi ile altıncı fıkrasının (c) bendi uyarınca düzenlenen ceza kararları dikkate alınmaz. Ancak bu ceza kararları sertifika düzenlendikten sonra, 160.madde uyarınca yapılacak kontroller kapsamında dikkate alınır.

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Başvurusu İçin Aranacak Ticari Kayıtların Güvenilirliği Ve İzlenebilir Olması Koşulu

1- Başvuru sahibinin ticari ve varsa taşımaya ilişkin kayıtlarının güvenilir ve izlenebilir olduğunun kabul edilmesi için Bakanlıkça yapılacak inceleme sonucunda aşağıdaki koşulların yeterli düzeyde sağlanmış olduğunun tevsik edilmiş olması gerekir.
a) Ticari ve varsa taşımaya ilişkin kayıtlarını, gümrük idarelerince yapılan ve özellikle sonradan kontrol kapsamında yapılacak denetimlerin sağlıklı ve etkin bir şekilde yapılmasına olanak verecek, bilgi ve kayıtların gerçekliğini koruyan şekilde ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak tutmak.
b) Eşyanın tüm vasıflarının tereddüde mahal bırakılmayacak şekilde gösterilmesini ve tüm hareketlerinin kayıt altına alınmasını mümkün kılan defter ve kayıt düzenine sahip olmak.
c) Gümrük ve varsa taşımaya ilişkin kayıtlara gümrük idaresinin fiziki veya elektronik olarak erişebilmesine olanak sağlamak.
ç) İdarenin yapacağı gümrük kontrolleri için gerek duyulan uygun ortamı sağlamak.
d) Serbest dolaşımda olan ve olmayan eşya ayrımını gözeten bir lojistik kayıt sistemine (stok ve depolama kayıt sistemi, muhasebe sistemi ve benzerleri) sahip olmak.
e) İşletmenin türü ve büyüklüğü ile orantılı, yasadışı ve usulsüz işlemlerin tespitine imkân veren, eşya akışının idaresi için uygun, belirli bir sistematik içerisinde işlemlerin yürütülmesini sağlayan ve iç kontrol mekanizması içeren bir idari organizasyon yapısına sahip olmak.
f) Gümrük işlemlerinin mevzuata uygunluğu ile eşyanın gümrük idaresine doğru beyan edilmesini teyit ve tevsik edecek kurum içi bir sistematiğe sahip olmak ve bunun sağlanması için gümrük ve dış ticaret mevzuatı eğitimi ve mevzuat değişikliklerinin takibini, gümrük işlemlerinin cari kontrolünü ve gümrük işlemlerinin kayıt ve belge üzerinden geriye dönük olarak kontrolünü yapmak veya yaptırmak.
g) Gümrük mevzuatına uyum konusunda herhangi bir aksaklık ortaya çıktığında veya sorun tespit edildiğinde gümrük idaresini bilgilendirmek.
ğ) Tüm beyanlara ilişkin olarak idarenin isteği doğrultusunda sunulacak şekilde, özel mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, beyanın gerçekleştiği yılın sonundan itibaren beş yıl süreyle ilgili belgeleri saklamak.
h) Bilgi ve kayıtların arşivlenmesi ve bilgi kaybının önlenmesine yönelik yeterli ve uygun bir iş planlamasına sahip olmak.
i) Bilgisayar sistemini yetkisiz girişlerden korumaya ve verilerini güvenceye almaya yönelik uygun bilişim Teknolojisi güvenlik önlemlerine sahip olmak.
(2) Birinci fıkranın (f) bendi kapsamı eğitim, cari ve/veya geriye dönük kontrol işlemlerinin;
a) Firma bünyesinde yapılıyorsa, bu işlemleri yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimin gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimden farklı olması,

b) Hizmet alımı yoluyla yapılıyorsa, dolaylı temsil hizmetinin de bu firmadan alınıp alınmadığına bakılmaksızın, hizmet alımı yapılan firmada bu işlemleri yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimin, gümrük işlemlerini dolaylı temsil yoluyla yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimden farklı olması,
gerekir.

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Başvurusu İçin Aranacak Mali Yeterlilik Koşulu
1) Başvuru sahibinin mali yapısının, başvuru yılından önceki üç yıl esas alınmak suretiyle, yeminli mali müşavir tarafından incelenerek, olumlu görüşle rapora bağlanmış olması gerekir.
2) Birinci fıkranın uygulanmasında Ocak ilâ Mart ayları içerisinde yapılacak başvurularda bir önceki yıla ilişkin mali tabloların tamamlanamamış olması halinde, yeminli mali müşavir tarafından yapılacak incelemede başvuru yılından önceki ikinci, üçüncü ve dördüncü yıl esas alınır.
3) Bu maddenin uygulanmasında, mali yeterlilik, başvuru sahibinin iştigal ettiği iş alanının özellikleri de göz önüne alındığında, taahhütlerini karşılamaya yeterli bir mali durumda bulunmasını ve hakkında iflas veya konkordato işlemleri başlatılmamış olmasını ifade eder.

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Başvurusu İçin Aranacak Emniyet Ve Güvenlik Koşulu

1- Başvuru sahibinin uygun emniyet ve güvenlik standartlarına sahip bulunduğunun kabul edilmesi için Bakanlıkça yapılacak inceleme sonucunda aşağıdaki koşulların yeterli düzeyde sağlanmış olduğunun tevsik edilmiş olması gerekir.
a) Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası kapsamındaki faaliyetlerle ilgili olarak kullanılacak binaların izinsiz giriş ve sızmaları önleyecek nitelikte olması ve tesislere ilişkin genel güvenlik tedbirlerini almış olmak.
b) Yükleme yerlerine, sevkiyat sahalarına, kargo bölümlerine ve taşıma araçlarına yetkisiz girişleri önlemek üzere uygun erişim kontrol tedbirlerini almış olmak.
c) Herhangi bir eşyanın değiştirilmesini, kaybını veya yabancı eşya eklenmesini önleyecek tedbirleri almış olmak.
ç) Eşyanın konulması için uygun görülen yerleri gümrüğün denetimini kolaylaştıracak şekilde düzenlemiş olmak.
d) Yasaklama ve kısıtlamalara tabi eşya söz konusu ise, bunlara ilişkin ithalat ve/veya ihracat lisanslarıyla ilgili işlemleri takip edecek ve bu kapsamdaki eşyayı diğer eşyadan ayıracak bir iş akışını oluşturmuş olmak.
e) Uluslararası arz zincirinin güvenilirliğinden emin olunmasını sağlamak amacıyla, iş yaptığı kişi ve firmaların kimliklerinin açıkça tespit edilmesi ve bu kişi ve firmaların uygun emniyet ve güvenlik tedbirleri aldıklarının kontrolüne yönelik önlemleri almış olmak.
f) Mevzuatın izin verdiği ölçüde, güvenlik açısından hassas pozisyonlarda görev yapacak çalışanları hakkında işe başlama öncesi ve sonrasında periyodik olarak güvenlik araştırması yapıyor ve firmada çalışanlardan kaynaklı ortaya çıkabilecek risklere karşı güvenlik tedbirleri alıyor olmak.
g) İlgili personelinin arz zinciri güvenliği ile ilgili eğitim programlarına aktif olarak katılımını sağlamak.

Kamu Kurum Ve Kuruluşları İçin İstisna Hükmü

Resmî daireler, sermayesinin tamamı devlete ait olan iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait bağlı

müesseselerin yapacakları yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası başvurularında 5 ilâ 8 inci maddelerde sayılan koşullar aranmaz.

Kocaeli 27.12.2025

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

KAYNAKÇA:

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu,
• Gümrük Yönetmeliği.
• Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği.

Sonradan Kontrol Talebinin İletildiği Tarih İtibariyle 10 Aylık Sürenin Sonunda Yurtdışındaki Makamlardan Gerekli Yanıtın Alınamaması Nedeniyle Tercihli Rejimin Uygulanmaması, Bunun Yerine Ek Tahakkuk Yapılarak İlgili Firmalara Tebliğ Edilmesi Hakkında

I. EK TAHAKKUK KARARI

Ek Tahakkuk Kararında özetle; “Bakanlığımız (Mülga) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün bir örneği ekli, 23.06.2016/16972592 tarih/sayılı yazısında ” ilgili mevzuatta yer verilen: Makul şüphenin mevcudiyetinde, sonradan kontrol talebine, talep tarihinden itibaren on ay içerisinde cevap alınamaması veya cevapta söz konusu belgelerin doğruluğunun ya da eşyanın serbest dolaşım/menşe statüsünün tespitine imkan verecek ölçüde yeterli bilginin bulunmaması halinde, talepte bulunan ithalatçı ülke gümrük idareleri, istisnai durumlar hariç olmak üzere, söz konusu eşyaya tercihli rejim tanınmasını reddedebilir, hükmü doğrultusunda, sonradan kontrol talebinin iletildiği tarih itibariyle 10 aylık sürenin sonunda yurtdışındaki makamlardan gerekli yanıtın alınamaması halinde tercihli rejimin uygulanmaması gerekmektedir.” denilmektedir. Bu itibarla. Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğünün 23.06.2016 tarih ve 16972592 sayılı yazıları uyarınca tercihli rejimin uygulanmamasının ve ithal anında alınmayan ya da eksik alınan noksan vergilerin tahsilini teminen işbu ek tahakkuk karan tanzim edilmiştir.” Denilmektedir

II. ZAMANAŞIMI 

Zamanaşımı, kanunlarda belirlenen sürelerin geçmesi ile bir yükümlülüğün, davanın veya cezanın ortadan kalkması,  bir alacağın tahsil edilebilirliğini kaybetmesi veya bir hakkın doğması halidir. 

Gümrük Kanununa 197/ l. “Gümrük vergileri, tahakkukundan hemen sonra yükümlüye tebliğ edilir.

 2. Yapılan denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1 inci fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılır. Şu kadar ki, gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılması zaman aşımını durdurur.”

Gümrük vergilerinde zamanaşımı genel olarak yukarıda metni verilen hükme göre üç yıldır.  Olayla ilgili dava açılması zamanaşımını durdurur hükmünde yer alan “Dava” ibaresinin ceza davasını mı idari ya da

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

vergi davasını mı kastettiği konusunda kanun metninde bir açıklık olmadığına göre, bütün davaları kapsadığı anlaşılmaktadır. 

            1-Damping vergisine ceza uygulanması  aşağıda belirtilen nedenlerle hukuka aykırıdır.

            1.1- 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı; ikinci fıkrasında da, ödenmeyen dampinge karşı verginin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Gümrük İdarelerince kovuşturulacağı hükümlerine yer verilmiştir.  16’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında; bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların, bu Kanuna aykırı olan hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

            3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanununda, Ek olarak tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ve telafi edici vergi için 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre ceza kararı alınması yönünde herhangi bir düzenleme bulunmadığından, tarafımıza Gümrük Kanununa göre uygulanan Damping Vergisinden kaynaklı cezalar hukuka aykırıdır.

            1.2.  Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2002/14 sayılı 24.05.2002 tarihli genelgesinde; “ Müsteşarlığımıza intikal eden olaylardan, dampinge karşı verginin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre takibinin yapıldığı; söz konusu verginin ek mali mükellefiyet (fon) olarak değerlendirilerek dampinge karşı vergiye ilişkin düzeltme talepleri ile itiraz taleplerine karşı Karar düzenlenmediği ve bu durumun mahkemelerde sorun yaşanmasına neden olduğu belirtilerek konuya açıklık getirilmesi istenilmektedir.

            Dampinge Karşı Verginin oran veya miktarlarının belirlenmesi ile yürürlüğe konulmasına ilişkin usul, diğer vergilerin oranlarının belirlenmesi ve yürürlüğe konulmasına ilişkin usulden farklı olmakla birlikte, bu vergi mali yükümlülük niteliğinde bir vergidir.

            Diğer taraftan, 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15 inci maddesi,

            “Gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tesciline, tahakkukuna, tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümleri, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tescili, tahakkuku, tahsili, geri verilmesi, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanır.

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

          Ödenmeyen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturulur.”          

            Hükmünü içermektedir.

            Bu itibarla, Dampinge Karşı Verginin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi; bu vergiye karşı düzeltme ve itiraz taleplerinin kabul edilerek bunların karara bağlanması, bir başka ifadeyle, idari itiraz ve idari dava sürecinin bu vergi için de çalıştırılması; Dampinge Karşı Vergi’den kaynaklanan kesinleşmiş amme alacağının 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kovuşturulması gerekmektedir.” Denilmektedir.

            Gümrükler Genel Müdürlüğünün mezkûr genelgesinde de; Ödenmeyen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince kovuşturulacağı belirtilerek, Gümrük Kanununa göre ceza uygulanacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

            1.3  Danıştay 7. Dairesinin,: 2005/1117 Esas No.lu ve 2007/2800 Karar No.lu ve 20.06.2007 tarihli kararında Özetle;  “Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü:    

            Temyiz başvurusu; davacı Şirket adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya için ek olarak tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234’üncü maddesinin 1’inci maddesinin (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden mahkeme kararının bozulması istemine ilişkindir.        

            3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15’inci maddesinin 1’inci fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Atıfta bulunulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun 3’üncü maddesinin 8’inci fıkrasında , “gümrük vergileri” deyiminin, yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin tümünü; “ithalat vergileri” deyiminin de, eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri ifade ettiği belirtilmiş; 234’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (a) bendinde de, eşyanın tarife uygulamasını etkileyen cins, tür ve niteliklerinde veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan gümrük vergisi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken gümrük vergisi arasındaki fark yüzde 5’i aştığı takdirde, gümrük vergisinden ayrı olarak, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı öngörülmüştür.    

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

Mahkemece, eş etkili vergi olan damping vergisinin gümrük vergisi kapsamında değerlendirilmesi suretiyle karar verilmiştir. Ancak yukarıda yer alan hükümlere göre, damping vergisinin, yalnızca 4458 sayılı Kanunun usul ve şekle müteallik hükümlerinin uygulanması bakımından 4458 sayılı Kanunda tanımlanan “gümrük vergileri” kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Öte yandan, damping vergisinin dayanağını oluşturan 3577 sayılı Kanun, damping vergisinin noksan ödenmesi suretiyle gerçekleştirilen ithalatlara yönelik olarak ceza uygulanacağı yolunda herhangi bir hüküm içermediği gibi, 4458 sayılı Kanunun cezaya ilişkin maddelerinde de bu yönde bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

            Bu bakımdan, 4458 sayılı Kanunun 234’üncü hükmü uyarınca, aynı Kanunun 3’üncü maddesinin yukarıda yer verilen fıkralarından hareketle, damping vergisinin gümrük vergileri kapsamında değerlendirilmesi suretiyle, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, verilen kararda isabet görülmemiştir.” Şeklinde hüküm vermiştir.           

            Danıştay kararında belirtilen aynı gerekçelerle; 4458 sayılı Kanunun 234’üncü hükmü uyarınca, aynı Kanunun 3’üncü maddesinin yukarıda yer verilen fıkralarından hareketle, damping vergisinin gümrük vergileri kapsamında değerlendirilmesi suretiyle, tahakkuk ettirilen damping vergisi tutarı üzerinden ceza kararı alınması, “Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırılık oluşturduğundan, tarafımıza uygulanan damping vergisinin 3 katı tutarındaki para cezaları kararı verilmez.”

Gerek mahkeme kararında gerekse, 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun 15’inci maddesinin 1’inci fıkrasında, gümrük mevzuatının, gümrük vergisinin tahsiline, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı olmayan usul ve şekle müteallik hükümlerinin, dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin tahsili, takibi ve teminata bağlanması işlemlerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır. 

Bu bağlamda bakıldığında;  Gümrük Kanununa 197 m. 2. Fıkrasına göre; Yapılan denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1 inci fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılır….” hükümlerine göre damping  vergisinin de üç yıllık zamanaşımı hükümlerine tabi olduğu açıktır.

Bunun yanında; Gümrük Genel Tebliği (Tahsilat İşlemleri) (Seri No: 2) (21.01.2014 t. 28889 s. R.G.)’nin Gümrük Vergilerinin Tahakkuku ile Para Cezalarına İlişkin Kararların Düzenlenmesi, Bunların Tebliği ve Tahsili genel başlığı altında  Tahakkukun yapılması alt başlığı altında düzenlenen 4 üncü  md. 1 inci fıkrasana göre;  “Yapılan kontrol ve denetlemeler neticesinde hiç alınmadığı veya noksan alındığı anlaşılan gümrük vergileri için ek tahakkuk işlemleri, zamanaşımı süreleri göz önüne alınarak yapılır.”

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

Aynı tebliğin, 5 inci md.  (1) inci fıkrası, Ek tahakkuku yapılan gümrük vergileri, zamanaşımı hükümleri dikkate alınarak 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ek-1’de yer alan kararla asıl yükümlüye tebliğ edilir.

Tebliğin (2) in fıkrasında, “gümrük vergilerinin ödenmesinden birden çok yükümlünün müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun tespiti halinde, ek tahakkuk bu kişilerin her birine ayrı ayrı tebliğ edilir.

Tebliğin 9 uncu maddesine göre; “Gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde tahakkuk ettirilmeyen gümrük vergileri, bu süre dolduktan sonra ilgilisinden istenmez. Tahakkuk zamanaşımı süreleri gümrük idarelerince re’sen dikkate alınır.

(2) Gümrük vergilerinin, ceza gerektiren ve zamanaşımı daha uzun olan bir fiile ilişkin olması ve 5607 sayılı Kanun ve diğer ceza kanunları uyarınca mahkemeye intikal ettirilmiş ve bu fiil nedeniyle ceza davası açılmış olması kaydıyla gelir eksiği, ceza davasının sonuçlanması beklenilmeksizin, ilgili kanunlarda belirlenmiş olan zamanaşımı süreleri içerisinde takip ve tahsil edilir.

(3) Gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili olarak dava açılması zamanaşımını durdurur.

(4) Tebliğ edilen gümrük vergilerine karşı, ilk derece mahkemesinde dava açılması tahsilât takibini durdurur. İlk derece mahkemesince yükümlü aleyhine verilen karara karşı itiraz veya temyize gidilmesi, yürütmeyi durdurma kararı verilmediği sürece, tahsilâtı durdurmaz.”

III. İLGİLİ DİĞER MEVZUAT VE İÇTİHAT

Gümrük Kanunu’nun 17 ila 22’nci maddeleri arasında yer alan, eşyanın tercihli menşeini ve eşyanın tercihli olmayan menşeine ilişkin hükümler,

– Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük Birliği’nin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında 2006/10895 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı,

– Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasındaki tarım ve Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu ürünleri ticareti ile Serbest Ticaret Anlaşması yaptığımız ülkelerle olan ticaretimizde esas alınan Menşe Protokollerini iç hukukumuza aktaran Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelikler,

– Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında Tercihli Rejimden Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin Karar – 2014/7064 (31.12.2014 t. 29222 s. R.G.)

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

– Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nca yayımlanan muhtelif Tebliğler, 

İdari Dava Daireleri Genel kurulunun örnek niteliğindeki bir  Kararında;  “Anayasa’nın 124. maddesinin dava konusu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilecekleri kuralına yer verilmiştir. Bu düzenleme, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır.          

İdarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. Anayasa’ya göre, idarenin düzenleme yetkisinin kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanılması gerekmektedir. Kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılması zorunludur.       

Ayrıca, normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk kuralından almaktadır. Başka bir anlatımla normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmekte olup; bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltarak kısıtlayamayacağı ya da üst normun sınırlarını aşar nitelikte yeni bir düzenleme getiremeyeceği; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremeyeceği kabul edilmektedir.” (EK:10 -İÇTİHAT- İDDGK 27.01.2022 E.2021/3532 – K.2022/208 ) şeklinde karar vermiştir.

Anayasada vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde yasanın belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisinin Cumhurbaşkanına verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi (AYMK, E.2017/117 K.2018/28, 28.2.2018).  bu hükmü şöyle yorumlamıştır: “. …Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülük öngören kanunlarda sosyal, ekonomik, mali ve kültürel amaçlı birtakım muaflık, istisna ve indirimler getirilmesi, kanun koyucunun takdirine bağlı bir konudur. … Anayasa’da vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde değişiklik yapabilme yetkisinin Bakanlar Kuruluna verilebileceği belirtilmekle birlikte Bakanlar Kuruluna verilen bu yetkinin kullanılabileceği alt ve üst sınırların da kanunda belirtilmesi zorunludur. Bakanlar Kurulunun bu sınırları aşacak biçimde herhangi bir düzenleme getirebilmesi olanaklı değildir. Bir başka deyişle Bakanlar Kuruluna verilen bu yetki “koşullu ve sınırlı bir yetki”dir. Vergilendirmede esas kural, vergilerin kanunla konulup kaldırılması ve değiştirilmesi olduğundan verginin yasallığı ilkesinin zedelenmesine yol açacak ve yasama yetkisinin yürütme organına devri sonucunu doğuracak şekilde yürütme organına sınırsız bir yetki verilmesi kabul edilemez (EK:11-İçtihat- AYMK, E.2017/117 K.2018/28, 28.2.2018).

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

IV. SONUÇ

 Yurt dışı araştırmasının yada menşe belgesinin sonradan kontrolünün, gümrük vergileri zamanaşımını kestiği ya da durdurduğu konusunda mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından üç yıl içinde tebliğ edilmeyen gümrük vergileri alacakları zaman aşımına uğrar.

Tahakkuk zamanaşımı süreleri gümrük idarelerince re’sen dikkate alınması gerekirken dikkate alınmamıştır. 

Olayda, ithale konu eşyaya ilişkin olarak yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra yapılan kontrol sonucunda, eşyada tarife uygulamasını veya vergilendirmeyi etkileyen herhangi bir farklılık tespit edilmesi gerekmektedir ki ceza uygulanabilsin, olayınızda bu yönde yapılmış bir tespit bulunmamaktadır.

Ek tahakkuk kararının dayanağını oluşturan Ticaret Bakanlığının (Mülga) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün bir örneği ekli, 23.06.2016/16972592 tarih/sayılı yazısı, mülga olması nedeniyle uygulanamayacağı, söz konusu yazı menşei düzenleyen uluslararası anlaşmalara da aykırıdır.

Diğer taraftan, söz konusu yazı;  “üst normun sınırlarını aşar nitelikte yeni bir düzenleme getiremeyeceği dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremeyeceği kabul edilmektedir.” (EK:10 -İÇTİHAT- İDDGK 27.01.2022 E.2021/3532 – K.2022/208 ) hükmü ile Anayasa Mahkemesinin, “…Vergilendirmede esas kural, vergilerin kanunla konulup kanunla kaldırılması ve değiştirilmesi olduğundan verginin yasallığı ilkesinin zedelenmesine yol açacak ve yasama yetkisinin yürütme organına devri sonucunu doğuracak şekilde yürütme organına sınırsız  bir yetki verilmesi kabul edilemez (EK:11-İçtihat- AYMK, E.2017/117 K.2018/28, 28.2.2018). hükmüne  aykırıdır.

Eşyanın beyan edilen menşeli olmadığı ve ya hangi ülke menşeli olduğu ya da gümrük idaresinin varsaydığı/öngördüğü ülke menşeli olduğu konusunda, ilgili gümrük idaresince eşyanın beyan edilen menşe ve ilgili menşe belgesinin geçerli sayılmaması için gerekli olan şartların varlığı, … vb. hususlarında İlgili Gümrük İdaresince elde edilen herhangi bir araştırma sonucu, somut bir tespit, ulaşılan bir delil vb. da bulunmadığı. Eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak, tahakkuk zaman aşımına uğrayan gümrük vergileri için ek tahakkuk kararı alınması, kanuna, hukuka ve vergi ilkelerine aykırı olduğundan, Gümrük  Kanunu’nun 242.maddesi doğrultusunda süresi içinde itiraz edilmesi, itirazın İlgili Bölge Müdürlüğü’nce ret edilmesi halinde ise ilgili Vergi Mahkemesine dava açılması ve açılacak devanın çok yüksek ihtimalle, kazanılabileceği değerlendirilmektedir.

Bilgilerine sunulur.

Kocaeli, 16.12.2025Kerim ÇOBAN                                                                                                      Sefa YAYLA                         
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi                                                                                              Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

ÇÖZÜM DENETİM GÜMRÜK DIŞ TİCARET VE DANIŞMANLIK ANONİM ŞİRKETİ
Üsküp Caddesi Erim İşhanı 16/24 Çankaya/ANKARA
kerimcoban@cozumdenetim.net; sefayayla@cozumdenetim.net
Tel: 0312 4426735
Tel: 0505 5198841- 05304602418

EŞYASININ GÜMRÜK KIYMETİ VE YURT DIŞI KIYMET ARAŞTIRMASI

Kıymet kelimesinin kısaca sözlük anlamı: Değer, fiyat, bir şeyin yerini tutabilen karşılık olarak tanımlanmıştır.

CIF: C (Cost = Maliyet), I (Insurance = Sigorta), F (Fraight = Navlun) kelimelerinin İngilizce’deki baş harflerinden oluşmuştur.

Cif Kıymet veya eşyanın cif kıymeti: Eşya bedeli + sigorta bedeli + navlun ücreti toplamından oluşmaktadır.

Cif kıymet veya eşyanın cif kıymeti, gümrük vergilendirme tekniği açısından en temel (fakat dar olan) matrah tanımıdır. Gümrük kıymeti veya eşyanın gümrük kıymeti ise gümrük vergilendirme tekniği açısından en geniş matrah tanımı olup, kıymete dair hemen her şeyi içine almaktadır. Kısacası, Cif kıymetle gümrük kıymeti aynı şeyler değildir.

1- İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti 

Eşyanın Gümrük Kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 23 ilâ 31.maddeleri, Gümrük Yönetmeliğinin 43 ilâ 57.maddeleri, Gümrük Kıymetine İlişkin 2 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği ile çeşitli genelgeler ve tasarruflu yazılar ile belirlenmiştir.  

Gümrük Kanunu’nun 24. Maddesinde; İthal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu;

25.maddesinin 1.fıkrasında, 24.madde hükümlerine  göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş;

26.maddesinde ise, 24 ve 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII.maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT’ın VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17.maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

Sayfa 1 / 5

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.maddesine göre: “ 1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.

Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır:
a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı;
– Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı ve bunların yetkili kıldığı merciler tarafından konulmuş olan,
– Eşyanın tekrar satılabileceği coğrafi bölgeyi sınırlayan,
– Eşyanın kıymetini önemli bir ölçüde etkilemeyen,
Kısıtlamalar dışında, hiçbir kısıtlamaya tabi olmamalıdır. Yorum Notları GY Ek 8.
…

Gümrük Kanunu’nun 25.maddesine göre:

“ l. 24’üncü madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, bu maddenin 2.fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirlenir. Eşyanın gümrük kıymeti bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümleri uygulanamaz. …
2. Bu madde hükümleri gereğince, gümrük kıymeti aşağıdaki yöntemlere göre belirlenir:
a) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedeli,  Yorum Notları GY Ek 8.
b) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedeli,  Yorum Notları GY Ek 8.
c) İthal eşyasının veya aynı ya da benzer eşyanın Türkiye içinde satıcılardan müstakil kişilere yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyata dayalı kıymet,  Yorum Notları GY Ek 9.
d) İthal eşyasının üretiminde kullanılan malzeme ve imalat veya diğer imal işlemlerinin bedel veya kıymetleri ile Türkiye’ye ihraç edilmek üzere ihraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olan kâr ve genel giderlere eşit bir tutar ve 27.maddenin fıkrasının(e) bendinde sayılan diğer bedel veya kıymetler toplamından oluşan hesaplanmış kıymet.  Yorum Notları GY Ek 8, GY Ek 9.
3. 2’inci fıkranın uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

Sayfa 2 / 5

Gümrük Kanunu’nun 26.maddesine göre: “ l. 24 ve 25 inci madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti;a) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın,
b) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin,
c) Bu bölüm hükümlerinin,
Prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirlenir.  Yorum Notları GY Ek 8

1.fıkra hükümlerine göre gümrük kıymetinin belirlenmesinde;
a) Türkiye’de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı,
b) Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanının kabul etmesini öngören bir sistem,
c) Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı,
d) Aynı veya benzer eşyanın, 25.maddenin 2.fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre hesaplanmış kıymeti dışındaki maliyet bedeli,
e) Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilen eşyanın fiyatı,
f) Asgari gümrük kıymetleri,
g) Keyfi veya fiktif kıymetler,

Esas alınmaz.

– Beyan edilen kıymetin, gümrük kıymeti olarak kabul edilip edilmeyeceği, satışa ilişkin diğer hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle; öncelikle, birinci yöntem olan “Satış bedeli yöntemi”ne göre belirlenecektir. Bu yöntemden izleyen yönteme geçilebilmesi için beyan edilen kıymetin bu yönteme göre kabul edilemez olması gerekir.    …  (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 13.08.2012 tarih ve 2012/29 sayılı Genelgesi). 

2- Yurt Dışı Kıymet Araştırması

İlgili Gümrük İdaresinin; Beyan edilen ithal eşyasının Gümrük Kıymetini yukarıdaki yöntemlere göre tespit edememesi ve/veya beyan edilen kıymetin gözetim/referans/eşik fiyatından düşük olması durumunda, söz konusu eşyanın kıymetini belirlemek üzere Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2012/29 sayılı Genelgesi kapsamında “Yurt Dışı Kıymet Araştırmasına gitmesi” gerekir.
Yurt Dışı Kıymet Araştırmasına Gidilebilmesi İçin İlgili Gümrük İdaresince Önce, “Ön İnceleme” Yapılması; (Örneğin: Gümrük kıymeti araştırılacak eşya ile ilgili aynı veya benzer eşyanın gümrük kıymetinin tespit edilmesi, bir GTİP’in birden fazla eşyayı içermesi durumunda, eşyaların kalite, marka ve sair farklılıklarının da eşyanın kıymetini değiştirebileceği ve aynı GTİP için farklı kıymetler elde edilmesinin mümkün olabileceği için ilgili beyanname ve faturaların temin edilerek bir değerlendirme yapılması, ithal edilen eşyaya ilişkin banka transferlerinin  ilgili bankadan sorularak teyit edilmesi, ilgili firmadan muhasebe kayıtlarının istenilmesi, vb.) gerekmektedir.

Yurt Dışı Kıymet Araştırmasına Gidilebilmesi İçin Risk Analizinin Yapılması; Ön incelemenin tamamlanmasından sonra kıymet araştırmasına gidilebilmesi için aşağıda belirtilen koşulların, geçerli olması gereklidir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

Sayfa 3 / 5

1. Kıymet araştırmasına gidilecek eşyanın kıymetinin düşük olmasına yönelik ekonomik gerekçeler bulunmalı (eşyanın yüksek gümrük vergisine veya özel tüketim vergisine tabi olması gibi) ve aynı veya benzer eşyanın gümrük kıymetinin beyan edilen eşyanın gümrük kıymetinden en az % 10 oranında yüksek olmalıdır. …
2. Beyan edilen eşyanın katma değer vergisi dışında diğer ithalat vergilerine tabi olması gerekir. Kıymet araştırmasına gidilmesi için KDV tek başına yeterli sebep değildir. Bununla birlikte, sadece KDV yönünden kıymet araştırmasına gidilebilmesi için, beyan edilen eşya kıymetinin gerçeği yansıtmadığına ilişkin ciddi şüphe veya emarelerin bulunması gerekir.
3. Beyan edilen eşyanın ithalatta gözetim uygulanmasına ilişkin tebliğler uyarınca gözetim belgesine tabi olması (beyan edilen kıymetin gözetime ilişkin tebliğlerde belirtilen kıymetlerden yüksek olması durumunda kıymet araştırmasına gidilmemesi) esastır. …

Yukarıda belirtilen şartlardan en az birinin varlığının tespiti durumunda, kıymet araştırmasına gidilecektir.

Yurt dışı Araştırması sonucunda;
a) Yükümlü tarafından beyan edilen kıymetin gerçek ve doğru olduğu tespit edilirse, bu çerçevede gerekli işlemler yapılır.
b) Alınan yanıtta ilgili ülke tarafından talebin karşılanamayacağı ya da bilgi bulunamadığı bildirilmiş ise, gümrük idaresince mevcut verilere göre değerlendirme yapılır.
c) Beyan edilen kıymetin gerçek veya doğru olmadığı tespit edilir ise, ilgilendirdiği yönüyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde gerekli adli ve idari işlemler yapılarak sonucundan ilgili belge suretleri ile birlikte Bakanlığa bilgi verilir.

Beyana göre yapılan tahakkuklar ile idarece tahakkuk ettirilen vergiler arasındaki farkın, yükümlüsünce Gümrük Yönetmeliğinin 587.maddesinde belirtildiği şekilde teminata bağlanarak eşyanın çekilmesi veya referans/veri kıymetler göz önünde bulundurularak  teminat alınması durumlarında; talepte bulunulduğu tarihten itibaren bir yıl içerisinde Yurt Dışı Araştırmasının sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre değerlendirme yapılır ve işlem sonuçlandırılır.  …

Gerek yurt dışı araştırması sonucunda talebin karşılanamayacağının veya bilgi bulunmadığının bildirilmesi, gerekse bir yıllık sürenin geçmesi nedeniyle mevcut verilere göre değerlendirme yapılacak olması durumlarında; öncelikle beyanın kabul edilip edilmeyeceği hususunda bir değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmede; yükümlüden temin edilen bilgi ve belgeler, Bakanlıktan bildirilen veriler, varsa benzer konulara ilişkin denetim raporları, ithal tarihinden sonraki süreç de dahil olmak üzere aynı ve benzer eşya ithalatlarında tespit edilen kıymetle, GÜVAS’tan/ KDS’den temin edilen bilgiler gibi konuya ilişkin tüm bilgiler dikkate alınır.

Yapılan değerlendirme sonucunda beyanın kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılırsa, işlemler buna göre sonuçlandırılır.

Aksi durumda,  Gümrük Kanunun 24 üncü maddesinin (a), (b), (c), ve (d) bentlerinde belirtilen koşullarının varlığı halinde eşyanın gümrük kıymeti, gümrük kıymetinin belirlenmesine ilişkin esaslar çerçevesinde tespit edilir. Söz konusu koşulların bulunmaması durumunda, kıymet araştırması temin edilen verilere göre sonuçlandırılır. (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 13.08.2012 tarih ve 2012/29 sayılı Genelgesi).

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

Sayfa 4 / 5

3- Yurt dışı araştırması sonucuna göre yapılacak işlem:

Yurt dışı Araştırması sonucunda;
a) Yükümlü tarafından beyan edilen kıymetin gerçek ve doğru olduğu tespit edilirse, bu çerçevede gerekli işlemler yapılır.
b) Alınan yanıtta ilgili ülke tarafından talebin karşılanamayacağı ya da bilgi bulunamadığı bildirilmiş ise, gümrük idaresince mevcut verilere göre değerlendirme yapılır.
c) Beyan edilen kıymetin gerçek veya doğru olmadığı tespit edilir ise, ilgilendirdiği yönüyle Gümrük Kanunu, 5607sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 5237sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri çerçevesinde gerekli adli ve idari işlemler yapılarak sonucundan ilgili belge suretleri ile birlikte Bakanlığa (Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü) bilgi verilir.

Beyana göre yapılan tahakkuklar ile idarece tahakkuk ettirilen vergiler arasındaki farkın, yükümlüsünce Gümrük Yönetmeliğinin 587 nci maddesinde belirtildiği şekilde teminata bağlanarak eşyanın çekilmesi veya referans/veri kıymetler göz önünde bulundurularak teminat alınması durumlarında, talepte bulunulduğu tarihten itibaren bir yıl içerisinde Yurt Dışı Araştırmasının sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre değerlendirme yapılır ve işlem sonuçlandırılır. Bu süreden sonra cevaplar çerçevesinde vergi farkı ortaya çıkan hallerde, gerekli işlemler yerine getirilir.

Gerek yurt dışı araştırması sonucunda talebin karşılanamayacağının veya bilgi bulunmadığının bildirilmesi, gerekse bir yıllık sürenin geçmesi nedeniyle mevcut verilere göre değerlendirme yapılacak olması durumlarında; öncelikle beyanın kabul edilip edilmeyeceği hususunda bir değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmede; yükümlüden temin edilen bilgi ve belgeler (beyanname ve ekleri ile varsa ilave bilgi-belgeler), Bakanlıktan bildirilen veriler, varsa benzer konulara ilişkin denetim raporları, ithal tarihinden sonraki süreç de dahil olmak üzere aynı ve benzer eşya ithalatlarında tespit edilen kıymetle, GÜVAS’tan temin edilen bilgiler gibi konuya ilişkin tüm bilgiler dikkate alınır.

Yapılan değerlendirme sonucunda beyanın kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılırsa, işlemler buna göre sonuçlandırılır.
Aksi durumda, Gümrük Kanunun 24 üncü maddesinin (a), (b), (c), ve (d) bentlerinde belirtilen koşullarının varlığı halinde eşyanın gümrük kıymeti, gümrük kıymetinin belirlenmesine ilişkin esaslar çerçevesinde tespit edilir. Söz konusu koşulların bulunmaması durumunda, kıymet araştırması temin edilen verilere göre sonuçlandırılır.

Kocaeli, 28.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com    
Tel: 0505 – 519 88 41  

Sayfa 5 / 5

TEST AMAÇLI EŞYALARIN TÜRKİYE’YE İTHALİ

I- KONUYA İLİŞKİN MEVZUATIN DEĞERLENDİRİLMESİ

1- Gümrük Kanunu ve 2009/15481 sayılı Kararın İlgili Maddeleri:   

– İnceleme, analiz veya test amaçlı olarak ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma sokulması halinde gümrük vergilerinden muaftır.

2009/15481 sayılı Kararın 92.maddesi hükümlerine uygun olarak getirilen aşağıda belirtilen [a) Bilgi edinme veya endüstriyel ya da ticari araştırma amaçlarına yönelik olarak, nitelikleri veya diğer teknik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla inceleme, analiz veya test edilmek üzere getirilen eşya.  b) Yurtdışından ülkemize tıbbi tetkik amacıyla gönderilen biyolojik materyaller.] eşyaya muafiyet tanınır.

– (1) 91.maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde bahsi geçen muafiyetin;                    
a) İnceleme, analiz veya test işlemleri kendi başlarına satış promosyonuna konu teşkil etmeyen,
b) Serbest dolaşıma sokulma amacına uygun miktarı aşmayan,
Eşya için uygulanır.  
(2) 91.maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen muafiyetin, incelenecek veya analiz edilecek ya da test edilecek eşyanın, inceleme, analiz veya test sırasında tamamıyla sarf edilmesi veya aynı amaçla tekrar kullanılamayacak hale gelmesi halinde muafiyet tanınır.  
(3) İnceleme, analiz veya test sonucu artık kalan ürünlerin, gümrük idaresinin kontrolü altında tamamen yok edilmesine, ticari olarak değersiz hale getirilmesine, gümrüğe terk edilmesine veya mücbir sebepler ve beklenmeyen haller göz önüne alınarak ihraç edilmesine izin verilir.  
(4) Geride kalan artık ürünlere üçüncü fıkra hükümlerinin uygulanmadığı durumlarda, eşyaya isabet eden gümrük vergileri, eşyanın inceleme, analiz veya test işlemlerinin tamamlandığı tarihteki niteliği, miktarı ve kıymeti göz önüne alınarak Gümrük Kanunu’nun 181 ilâ 194.maddelerindeki esaslara göre tahsil olunur.
(5) Artık ürünler deyiminin, yapılan inceleme, analiz veya test sonucu ortaya çıkan ürünler; geride kalan ürünler deyiminin ise kullanılmamış ürünler anlamına gelir.
(6) 91.maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan biyolojik materyallerin Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış Tıbbi Laboratuvarlar ve Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri adına gönderilmesi gerekir.   

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 1 / 10

Geçici İthalat Rejimi: Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına imkân sağlayan hükümlerin uygulandığı bir rejimdir.   

– 1) İthal eşyasının yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması için gerekli sürelerin, izin verilen kullanımın amacına uygun olacak şekilde Ticaret Bakanlığı’nca belirlenir.
2) 131.madde uyarınca tespit edilecek özel süreler saklı kalmak üzere, eşyanın geçici ithalat rejimi altında kalma süresinin azami yirmidört (24) ay olarak belirlenir. Bununla birlikte, gümrük idarelerinin ilgili kişinin de kabul etmesiyle daha kısa süreler saptayabilir.   …

– İthal vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminin uygulanabileceği durumlar ve özel şartların Cumhurbaşkanınca tespit edilir.  

– Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyadan her ay için alınacak ithalat vergilerinin, geçici ithalat rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihinde, söz konusu eşyanın serbest dolaşıma girmiş olması halinde alınacak vergiler tutarının % 3’ü olarak tespit edilir. Söz konusu vergilerin eşyanın bu rejimden yararlandığı her ay için alınır ve bir aydan daha az süreler tam ay olarak değerlendirilir.   
2) Alınacak ithalat vergileri tutarının, uygulanacak faizler hariç olmak üzere, söz konusu eşyanın geçici ithalat rejimine tabi tutulduğu tarihte serbest dolaşıma girmesi halinde alınacak vergileri/ vergi tutarlarını aşamaz.  …

– 1) İthal eşyası için gümrük yükümlülüğü doğduğunda, gümrük vergilerinin tutarının, geçici ithalat rejimine ilişkin beyanda bulunulduğu tarihte söz konusu eşyaya ait vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden tespit edilir. Ancak, tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşya ile ilgili olarak gümrük yükümlülüğü doğması halinde ise,193.maddede belirtilen tarihte söz konusu eşyaya ilişkin vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarının esas alınır.  
2) Kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat hükümleri dışında herhangi bir nedenle ithal eşyası için gümrük yükümlülüğü doğması halinde, 1.fıkra uyarınca hesaplanan vergi tutarından 133.madde hükümlerine göre ödenen vergi miktarının düşülür. 

2- 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu: 

4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun Amacı (Madde 1): Üniversiteler, araştırma kurum ve kuruluşları ile üretim sektörlerinin işbirliği sağlanarak, ülke sanayiinin uluslararası rekabet  edebilir ve ihracata yönelik bir yapıya kavuşturulması maksadıyla teknolojik bilgi üretmek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirmek, ürün kalitesini veya standardını yükseltmek, verimliliği artırmak,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 2 / 10

üretim maliyetlerini düşürmek, teknolojik bilgiyi ticarileştirmek, teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemek, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yeni ve ileri teknolojilere uyumunu sağlamak, teknoloji yoğun alanlarda yatırım olanakları oluşturmak, araştırmacı ve vasıflı kişilere iş imkânı sağlamak, teknoloji transferine yardımcı olmak ve yüksek/ileri teknoloji sağlayacak yabancı sermayenin ülkeye girişini hızlandıracak teknolojik alt yapıyı oluşturmaktır.

4691 Sayılı Kanun’un 3.Maddesine göre:

Teknoloji Geliştirme Bölgesi (Bölge); Yüksek/ileri teknoloji kullanan ya da yeni teknolojilere yönelik firmaların, belirli bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsünün olanaklarından yararlanarak teknoloji veya yazılım ürettikleri/geliştirdikleri, teknolojik bir buluşu ticari bir  ürün, yöntem veya hizmet haline dönüştürmek için faaliyet gösterdikleri ve bu yolla bölgenin kalkınmasına katkıda bulundukları, aynı üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsü alanı içinde veya yakınında; akademik, ekonomik ve sosyal yapının bütünleştiği siteyi veya bu özelliklere sahip teknoparkı,

Araştırma ve Geliştirme (AR-GE); Araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yazılım dahil yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen orjinal çalışmaları,

AR-GE Merkez veya Enstitüleri: Kamuya ait, yetişmiş nitelikli insan gücü ile günün modern teknolojilerine dayalı makine, donanım ve yazılımı içinde bulunduran, teknoloji ve ürün geliştirilmesine yönelik AR-GE faaliyetlerinin yapıldığı mekânları,

Destek Personeli; AR-GE veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeli,

AR-GE Personeli; AR-GE faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı, yazılımcı ve teknisyenleri,

Teknoloji Transfer Ofisi (TTO); Teknoloji geliştiricisi AR-GE kurum ve kuruluşları ile teknoloji kullanıcısı sanayi şirketleri veya diğer teknoloji ya da AR-GE kurum ve kuruluşları arasında bilgilendirme, koordinasyon, araştırmayı yönlendirme, yeni AR-GE şirketlerinin oluşturulmasını teşvik etme, işbirliği  geliştirme, fikri mülkiyet haklarının korunması, pazarlanması, satılması, fikri mülkiyetin satışından elde edilen gelirlerin yönetilmesi konularında faaliyet gösteren yapıyı,

Teknolojik Ürün; Toplumsal ihtiyaçları karşılamak ve yaşam standardını yükseltmek amacıyla nitelikli işgücü tarafından bilimsel bilgi ve teknolojik araştırmalar kullanılarak ortaya çıkarılan, var olandan belirgin bir şekilde farklılık gösteren, katma değeri ve rekabet edebilirliği yüksek ürünü,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 3 / 10

İhtisas Teknoloji Geliştirme Bölgesi (İhtisas TGB); Aynı sektör grubunda ve bu sektör grubuna dâhil alt sektörlerde faaliyet gösteren girişimcilerin yer aldığı tematik teknoloji geliştirme bölgelerini,

Kuluçka Merkezi (İnkübatör): Özellikle genç ve yeni işletmeleri geliştirmek amacıyla; girişimcilere bölge içinde veya dışında ofis hizmetleri, ekipman desteği, yönetim desteği, mali kaynaklara erişim, kritik iş ve teknik destek hizmetlerinin bir çatı altında tek elden sağlandığı yapıları,

AR-GE Projesi; Amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı, süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak ayni ve/veya nakdî destek tutarları, sonuçta doğacak fikri  mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve AR-GE faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde gerçekleştirilen ve araştırmacı ve/veya yazılımcı personel tarafından yürütülen projeyi,

Tasarım Faaliyeti; Sanayi alanında ve Cumhurbaşkanının uygun göreceği diğer alanlarda katma değer ve rekabet avantajı oluşturma potansiyelini haiz, ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi faaliyetlerin tümünü,

Tasarım Projesi; Amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı, süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak ayni veya nakdî destek tutarları, sonuçta doğacak fikri mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve tasarım faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde tasarımcı tarafından yürütülen projeyi,

Desteklenecek Programlar; Yükseköğretim kurumlarının matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile Yükseköğretim Kurulundan alınan görüş üzerine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenecek diğer programları,

İfade etmektedir. 

4691 Sayılı Kanun’a Göre Destek ve Muafiyetler:  

– Bölgelerde alt yapı, idare binası, AR-GE binası, atölye ve kuluçka merkezi inşası ile atölyelerde kullanılacak makine, ekipman ve yazılımlar ile AR-GE ve yenilik faaliyetleri ile tasarım faaliyetlerini desteklemeye yönelik yönetici şirketçe yürütülen veya yürütülecek kuluçka programları, teknoloji transfer ofisi hizmetleri ve teknoloji iş birliği programları ile ilgili giderler, yardım amacıyla Bakanlık bütçesine konulan ödenekle sınırlı olmak üzere karşılanabilir.

– İşletmeler, Bölgede başlatıp sonuçlandırdıkları AR-GE veya tasarım projeleri sonucu elde ettikleri teknolojik ürünün üretilmesi için gerekli yatırımı, yönetici şirketin uygun bulması ve Bakanlığın izin vermesi şartıyla Bölge içerisinde yapabilirler. Söz konusu yatırıma konu olan teknolojik ürünün üretim izin

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 4 / 10

belgeleri, ilgili kurum ve kuruluş tarafından Bakanlık (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) görüşü alınarak, öncelikle verilir. Bu yatırımlara ilişkin faaliyetler, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu gereğince tutulması zorunlu defterlerde, yatırım yapan işletmelerin Bölgede yürüttükleri AR-GE veya tasarım faaliyetlerinden ayrı olarak izlenir. Bu yatırımlar nedeniyle Bölgede çalışan personel ve bu yatırımlarından elde edilecek kazançlar Bölge dışında faaliyet gösteren işletmelerin ve bunların personelinin tabi olduğu esaslara göre vergilendirilir.

– Yönetici şirket, bu Kanunun uygulanması ile ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar yönünden damga vergisinden, yapılan işlemler bakımından harçlardan ve Bölge alanı içerisinde sahip olduğu taşınmazlar dolayısıyla emlak vergisinden muaftır. Atık su arıtma tesisi işleten Bölgelerden, belediyelerce atık su bedeli alınmaz.    …

– 4691 Sayılı Kanun kapsamında yürütülen yazılım, AR-GE, yenilik ve tasarım projeleri ile ilgili araştırmalarda kullanılmak üzere ithal edilen eşya, gümrük vergisi ve her türlü fondan, bu kapsamda düzenlenen kâğıtlar ve yapılan işlemler damga vergisi ve harçtan müstesnadır.

3- 5746 Sayılı Araştırma, Geliştirme Ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun:   

5746 Sayılı Araştırma, Geliştirme Ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’un Amacı (Madde 1); 1) Ar-Ge, yenilik ve tasarım yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için teknolojik bilgi üretilmesini, üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapılmasını, ürün kalitesi ve standardının yükseltilmesini, verimliliğin artırılmasını, üretim maliyetlerinin  düşürülmesini, teknolojik bilginin ticarileştirilmesini, rekabet öncesi işbirliklerinin geliştirilmesini, teknoloji yoğun üretim, girişimcilik ve bu alanlara yönelik yatırımlar ile Ar-Ge’ye, yeniliğe ve tasarıma yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye girişinin hızlandırılmasını, Ar-Ge ve tasarım personeli ve nitelikli işgücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmektir.
(2) Bu Kanun, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından 12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı Kanuna göre oluşturulan teknoloji merkezleri (teknoloji merkezi  işletmeleri), Türkiye’deki Ar-Ge merkezleri ile tasarım merkezleri, Ar-Ge projeleri, tasarım projeleri, rekabet öncesi işbirliği projeleri ve teknogirişim sermayesine ilişkin destek ve teşvikleri kapsar.

Ar-Ge Merkezi; Ar-Ge ve yenilik projelerini veya sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürütülen Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere kurulan ve dar mükellef kurumların Türkiye’deki işyerleri dahil, kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan sermaye şirketlerinin; organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurtiçinde araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan ve en az elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden, yeterli Ar-Ge birikimi ve yeteneği olan birimleri,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 5 / 10

Ar-Ge Projesi: Amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı, süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak aynî ve/veya nakdî destek tutarları, sonuçta doğacak fikri mülkiyet  haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve Ar-Ge faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde gerçekleştirilen ve araştırmacı tarafından yürütülen projeyi, 

Rekabet Öncesi İşbirliği Projeleri: Birden fazla kuruluşun; ölçek ekonomisinden yararlanmak suretiyle yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlayarak verimliliği artırmak ve mevcut duruma göre daha yüksek katma değer sağlamak üzere, rekabet öncesinde ortak parça veya sistem geliştirmek ya da platform  kurabilmek amacıyla yürütecekleri, Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine yönelik olarak yapılan işbirliği anlaşması kapsamındaki bilimsel ve teknolojik niteliği olan projeleri,

Teknogirişim Sermayesi: Örgün öğrenim veren üniversitelerin herhangi bir lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrenci, yüksek lisans veya doktora öğrencisi ya da lisans, yüksek lisans veya doktora derecelerinden birini ön başvuru tarihinden en çok on yıl önce almış kişilerin, teknoloji  ve yenilik odaklı iş fikirlerini, desteği veren merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından desteklenmesi uygun bulunan bir iş planı çerçevesinde, katma değer ve nitelikli istihdam sağlama potansiyeli yüksek teşebbüslere dönüştürebilmelerini teşvik etmek için yapılan sermaye desteğini, 

Araştırmacı: Ar-Ge faaliyetleri ile yenilik tanımı kapsamındaki projelerde, yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarım veya oluşturulması ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan en az lisans mezunu uzmanları,

Tasarım Faaliyeti: Sanayi alanında ve Cumhurbaşkanının uygun göreceği diğer alanlarda katma değer ve rekabet avantajı sağlama potansiyelini haiz, ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi faaliyetlerin tümünü,

Tasarım Merkezi: Tasarım projelerini veya sözleşme çerçevesinde siparişe dayalı olarak yürütülen tasarım faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere kurulan ve dar mükellef kurumların Türkiye’deki iş yerleri dâhil, kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan sermaye şirketlerinin; organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurtiçinde tasarım faaliyetlerinde bulunan ve en az on tam zaman eşdeğer tasarım personeli istihdam eden, yeterli tasarım birikimi ve yeteneği olan birimleri, 

Tasarım Personeli: Tasarım faaliyetlerinde doğrudan görevli tasarımcı ve teknisyenleri,

Tasarımcı: Tasarım faaliyetleri kapsamındaki projelerin gerçekleştirilmesi ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan, üniversitelerin; mühendislik, mimarlık veya tasarım ile ilgili bölümlerinden mezun en az lisans derecesine sahip kişiler ile tasarım alanlarından herhangi birinde en az lisansüstü eğitim derecesine sahip diğer kişileri,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 6 / 10

Tasarım Projesi: Amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı, süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak aynî veya nakdî destek tutarları, sonuçta doğacak fikri mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve tasarım faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde tasarımcı tarafından yürütülen projeyi,

Desteklenecek Programlar: Yükseköğretim kurumlarının matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile Yükseköğretim Kurulundan alınan görüş üzerine Bakanlıkça belirlenecek diğer programları,

İfade eder. 

İndirim, İstisna, Destek Ve Teşvik Unsurları:

– (1) Ar-Ge ve tasarım indirimi: Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan ya da kamu kurum ve kuruluşlarından  Ar-Ge projelerini desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim  sermaye desteklerinden yararlananlarca gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı ile bu Kanun kapsamında yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlar tarafından desteklenen tasarım projelerinde ve tasarım merkezlerinde gerçekleştirilen münhasıran tasarım harcamalarının tamamı, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 10.maddesine göre kurum kazancının ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89.maddesi uyarınca ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılır.  …   Belirlenen kriterlere göre kanuni hadler içerisinde oranları ayrı ayrı veya birlikte farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ayrıca bu harcamalar, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre aktifleştirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir, bir iktisadi kıymet oluşmaması halinde ise doğrudan gider yazılır. Kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili hesap döneminde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki hesap dönemlerine devredilir. Devredilen tutarlar, takip eden yıllarda 213 sayılı Kanuna göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.    …

(8) Bu Kanun kapsamında yürütülen Ar-Ge, yenilik ve tasarım projeleri ile ilgili araştırmalarda kullanılmak üzere ithal edilen eşya, gümrük vergisi ve her türlü fondan, bu kapsamda düzenlenen kâğıtlar ve yapılan işlemler damga vergisi ve harçtan müstesnadır.

– 1) Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının % 100’ü, bu kapsamdaki projelerin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Ar-Ge ve yenilik projesi olarak değerlendirilmesi  şartıyla, 5520 sayılı Kanunun 10.maddesi ve 193 sayılı Kanunun 89.maddesi uyarınca kazancın tespitinde

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 7 / 10

indirim konusu yapılır. Ayrıca bu harcamalar, 213 sayılı Kanuna göre aktifleştirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir, bir iktisadi kıymet oluşmaması hâlinde ise doğrudan gider yazılır.

2) Kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili vergilendirme döneminde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki vergilendirme dönemlerine devredilir. Devredilen tutar, takip eden yıllarda 213 sayılı Kanuna göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.

3) Araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden Ar-Ge indirimi hesaplanmaz. Ar-Ge indirimi tutarının hesabında tamamen araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılan amortismana tabi iktisadi kıymetler için hesaplanan amortismanlar ile başka faaliyetlerde de kullanılan makine ve teçhizat için hesaplanan amortismanların bu kıymetlerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanıldıkları gün sayısına isabet eden kısmı dikkate alınabilir. Bu madde kapsamında Ar-Ge indiriminden yararlanılacak harcamaların kapsamını ve uygulamadan yararlanılabilmesi için gerekli belgeler ile usulleri belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı müştereken yetkilidir.
…

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

1- 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 167/8-e maddesinde; İnceleme, analiz veya test amaçlı olarak ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma sokulması halinde gümrük vergilerinden muaf alacağı belirtilmesine karşın, bu maddeyi de içine alan ve ilgili diğer maddeleri de içeren, bu maddelerin açıklaması niteliğinde olan, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 sayılı  Karar’ın konuya ilişkin 91/1-a maddesinde: Bilgi edinme veya endüstriyel ya da ticari araştırma amaçlarına yönelik olarak, nitelikleri veya diğer teknik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla inceleme, analiz veya test edilmek üzere getirilen eşyaya muafiyet tanınacağının,

Karar’ın 92.maddesinde: (1) 91.maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde bahsi geçen muafiyetin;                a) İnceleme, analiz veya test işlemleri kendi başlarına satış promosyonuna konu teşkil etmeyen, b) Serbest dolaşıma sokulma amacına uygun miktarı aşmayan,

Eşya için uygulanacağının,

(2) 91.maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen muafiyetin, incelenecek veya analiz edilecek ya da test edilecek eşyanın, inceleme, analiz veya test sırasında tamamıyla sarf edilmesi veya aynı amaçla tekrar kullanılamayacak hale gelmesi halinde tanınacağının,  …

Belirtildiği,

Kanun’un 167/8-e maddesinde ve Karar’ın 91 ve 92.maddelerinde belirtilen (inceleme, analiz veya test amaçlı olarak ithal edilen) eşyanın birer tüketim eşyası olduğu ve bu eşyaların yapılacak test sırasında

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 8 / 10

tamamıyla sarf edilmesi veya aynı amaçla tekrar kullanılamayacak hale gelmesi gerektiği, kısacası, söz konusu eşyaların bizim anladığımız manada; diğer eşyaları test etmede ve/veya incelemede, analiz etmede kullanılan/ kullanılacak araç, gereç makine ve ekipmanlar olmadığı, haliyle bu eşyaların ithalatta gümrük muafiyetini kapsamadığı,

2- Söz konusu eşyaların Geçici İthalat Rejimi kapsamında Türkiye’ye ithalinin de [oluşturulacak/ kurulacak AR-GE merkezi veya Test merkezinin uzun yıllar Türkiye’de faaliyet göstermesi/ hizmet vermesi amaçlandığı için] umümkün olmadığı, zira bu eşyalar Geçici İthalat Rejimi (Kısmi muafiyet veya Tam  muafiyet) kapsamında Türkiye’ye ithal edilseler bile en fazla iki yıl (24 ay) sonra söz konusu eşyaların yurt dışı edilmesi ya da Türkiye’de tüketilmesi veya imha edilmesi ya da Gümrük idaresine/ Gümrüğe terk edilmesinin gerekeceği,

Sonuç Olarak:

Almanya’da vb. yurt dışında bulunan bir fabrikasının/ üretim bandının/ test merkezinin, tamamının veya bir kısmının Türkiye’ye getirilerek, Türkiye’de monte edilip faaliyete geçirilebilmesi için yapılması gerekenler; 

1) İlgili Gümrük Müşaviri ve/ veya Müşavirlik Firması tarafından bahse konu eşyaların incelenerek; söz konusu eşyaların kıymet, miktar, model yılı (yaş) vb. ayrıntılı özelliklerini gösteren liste veya listelerinin hazırlanması,

2) Listeler eksiksiz olarak hazırlandıktan sonra, ilgili Gümrük Müşaviri ve/ veya Müşavirlik Firması tarafından söz konusu eşyaların Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlarının (GTİP) belirlenmesi/ tespiti,

3) Sonrasında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne müracaat edilerek;

a. Aynı konuda daha önce alınmış Yatırım Teşvik Belgesi varsa, var olan bu teşvik belgesinde revize yapılarak söz konusu eşyaların bu Yatırım Teşvik Belgesine dahil edilmesi/ eklenmesi,
b. Aynı konuda daha önce alınmış ve devam etmekte olan bir Yatırım Teşvik Belgesi yoksa; Konuya ilişkin yeni bir, Yatırım Teşvik Belgesi alınması,
c. Yatırım Teşvik Belgesine bağlanan eşyaların Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi ve Katma Değer Vergisinden [3065 sayılı Kanun’un 13.maddesine, 2012/3305 sayılı Karar’ın 9.maddesine, Gümrük Genel Tebliği “Yatırım Teşvik” Seri No 9’un 5 ve 6.maddelerine istinaden] muaf olarak ithal edilmesi,

4) Söz konusu eşyalardan, 2012/3305 Sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar eki (Gümrük Vergisi Muafiyetinden Yararlanamayacak Makine ve Teçhizat Listesi EK-8) Ek-8’e girenler olursa,

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 9 / 10

bunların Gümrük Vergilerinin ödenerek Türkiye’ye ithal edilmesi [2012/3305 sayılı Karar’ın 9.maddesinin 4.fıkrası: Ek-8’de belirtilen makine ve teçhizat kullanılmış veya yenileştirilmiş olarak teşvik belgesi  kapsamında temin edilemez. Ancak, EK-8’de yer alan ve kullanılmış komple tesis kapsamında ithali uygun görülen kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti sağlanmaksızın ithal edilerek sabit yatırım tutarına dâhil edilebilir.]

5) Bahse konu eşyalardan Yatırım Teşvik Belgesi’ne dahil edilmeyenler/ YTB izni verilmeyenler için;

a) İthalat Rejim Kararı’nın 2 ve 7.maddeleri ile Kullanılmış Veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin 2020/9 Sayılı İthalat Tebliği eki (Ek-1) ve (Ek-2)’de yer alan listelerde GTİP’leri belirtilen kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyalarla karşılaştırılarak, söz konusu eşyalar (Ek-1) ve (Ek-2)’de GTİP’leri belirtilen eşyalar arasında yer alıyorsa, listelerde yer alan bu eşyaların ithalatını da, karşılarında belirtilen Kg kıymetlerini dikkate alarak gümrük vergilerinin ödenerek (AB – Almanya’dan geldiği, ATR. Belgeli olacağı, Gümrük Vergisi olmayacağı için sadece KDV ödeyerek, varsa ÖTV ödeyerek) ithal edilmesi,
b) Söz konusu eşyalardan (a) fıkrası dışında kalanlar [(Ek-1) ve (Ek-2)’de GTİP’leri belirtilen eşyalar arasında yer almayanlar] olursa, bu eşyalar için de Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nden “İstisnai İthalat İzni”/ izin alarak, alınacak izin sonrası, bahse konu eşyaların gümrük vergilerinin ödenerek (AB – Almanya’dan geldiği, ATR. Belgeli olacağı, Gümrük Vergisi olmayacağı için sadece KDV ve varsa ÖTV ödeyerek) ithalatın gerçekleştirmesi,

Gerekir.

Kocaeli, 15.12.2025

Kerim ÇOBAN
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.                                      
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları  No: 47  C Blok  Daire: 12   –  Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975  –  Sicil No: 448688   – www.cobangumrukdenetim.com
Tel: 0505 – 519 88 41   –  E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com    –  kerim.coban@cobangumrukdenetim.com   –    k.coban0306@gmail.com

Sayfa 10 / 10

YATIRIM TEŞVİK BELGESİ KAPSAMINDA İTHAL EDİLEN EŞYAYA TARİFE FARKI NEDENİYLE CEZA UYGULANIR MI?

Müdürlüğümüzce firmanız adına işlem gören …….. sayı 10.11.2022 tarihli serbest dolaşıma giriş beyanname konusu “CZ/XXL Cutting Machine (Deri Kesme Makinası)” ticari tanımlı eşya; ayakkabı imali ve tamirine özel bir makina olmadığı gibi ayakkabı üreticilerinden tüm deri, çanta ve saraciye üreticilerine, otomotivden, koltuk üreticilerine kadar geniş bir alanda kullanılabilen ve üzerinde teknik anlamda mekatronik kontrol yazılımlı özel elmas bıçak tasarımlı ve hassas takip sistemi ile kesim yapmaya yarayan robotik kol altyapısına sahip olduğu, üretim konusu maddelerin sonsuz konveyör bant üzerinde hareket eden yeşil keçe halı üzerinde resimlenip işaretlenerek kesim işlemlerinin yapılabildiği bir makine olduğunun anlaşılmakta olduğu, Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesinin 8453.10 pozisyonundaki eşyanın; “(I) Post, Deri ve Köselenin Hazırlanması, Dabaklanması veya İşlenmesine Mahsus Makina ve Cihazlar kısmında belirtildiği şekilde göz önüne alındığında bu tarife pozisyonunda yer alan eşyaların; Bu gruba dahil makina ve cihazların çoğu uygulamada deri ve köselenin tabi tutulduğu işlemlerin çeşitli safhalarında (yıkama, dabaklamaya hazırlama, dabaklama, boyama ve benzeri finisaj işlemleri gibi) kullanılan makina ve cihazlardır. Bunlar, çalkalayıcı ve döndürücü mekanizmalarla ve derinin manipülasyonuna ait tertibatlı özel tekneler, tamburalar, yıkama cihazları, vb’den meydana gelirler.” Açıklaması doğrultusundaki iş ve işlemler için kullanılan makinalar olduğu anlaşılmakta olduğu, bu minvalde firmanız adına tescilli 10.11.2022 tarihli ……….. sayılı Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi konusu 8453.10.00.00.00 GTİP’de “CZ/XXL Cutting Machine Model Deri Kesme Makinası” ticari tanımlı eşyanın; Gümrük Tarife Cetvelinin 8453 tarife pozisyonu açıklama notları ve Genel Yorum Kuralları 1 ve 3(c) göz önüne alındığında eşyanın 8453.10.00.00.00 GTİP’inin aksine 8453.80.00.00.00 GTİP’te sınıflandırılması gerekmekte olduğu, söz konusu beyannamenin birinci kaleminde ticari tanımı ‘CZXL Cutting Machine Model Deri Kesme Makinası’ olarak beyan edilen eşyanın beyanname eki fatura üzerinde yapılan incelemesi sonucunda TARDGM’den alınan 07.03.2023 tarih ve 83413506 sayılı yazı eki İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünce düzenlenen 08.02.2023 tarihli ve 34RS2023-21217/14 sayılı raporda adı geçen eşya ile birebir aynı eşya olduğu, eşyanın göndericisinin de aynı olduğu görüldüğü, eşyanın 8453.10.00.00.00 GTİP’te beyan edildiği ancak, 8453.80.00.00.00 GTİP’te yer alması gerektiği anlaşıldığı, beyannamenin birinci kalemindeki eşya için Beyanname tescil tarihi itibariyle beyan edilen 8453.10.00.00.00 GTİP’inde GV %0, KDV %0, tespit edilen 8453.80.00.00.00 GTİP’inde GV %1,7, KDV %18 olduğundan vergisel farklar olduğu, mezkûr serbest dolaşıma giriş beyannamesi ekinde ve BİLGE sistemi “Vergi ve Dokümanlar” bölümünde beyan edilen 24.10.2022 tarihli, G 384781 sayılı A.TR Dolaşım Belgesi kapsamında gümrük vergisinden muaf olduğunun görüldüğü, 3065 sayılı KDV Kanununun Geçici 39 uncu maddesi ekindeki İthali Katma Değer Vergisinden İstisna Makina ve Teçhizat listesi içerisinde, tespiti yapılan 8453.80.00.00.00 GTİP’in istisna listesi kapsamında yer almadığının görüldüğü, KDV istinasının uygulanmaması gerektiğinin tespit edildiği, dolayısıyla 4.870.328,66 TL Gümrük Vergisi matrahına %18 oranında 876.659,16 TL Katma Değer vergisi (KDV) yükümlülüğü doğduğu belirtildiğinden, eksik alınan verginin tahsilini teminen 4458 sayılı Gümrük Kanunu 181, 193/3, 197/2, 229 uncu maddeleri, Gümrük Genel Tebliği (Tahsilat İşlemleri) (Seri No:2) 6/d maddesi ve KDV Kanununun 48. Maddesi uyarınca Ek Tahakkuk uygulanmasına ve eksik alınan vergiye isabet eden cezanın tahsilini teminen 4458 Sayılı Gümrük Kanununun 234/1-a Maddesi ve KDV kanununun 51. Maddesi uyarınca para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.’’ Şeklinde açıklanmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT; 10.11.2022 Tarihli …………. Sayılı beyanname ile ithal edilen eşyalar ………………. Sayılı …………….. Tarihli Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında ithal edilmiştir.

Bilindiği gibi Yatırım Teşvik Belgesi ile ilgili işlemler 19.06.2012 Tarihli RG yayınlanan YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA 2012/3305 sayılı karar çerçevesinde yürütülmektedir. Söz konusu kararın Tanımlar başlıklı 2. Maddesi (ç) fıkrası Bakanlık: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını, Teşvik belgesi düzenlenmesi başlıklı 7. Maddesi/1. Fıkrası Yatırımların bu Karar kapsamındaki destek unsurlarından yararlanabilmesi için, makroekonomik programlar ve arz-talep dengesi dikkate alınarak yapılacak sektörel, malî ve teknik değerlendirmeler çerçevesinde projenin uygun görülmesi ve teşvik belgesi düzenlenmesi gerekir, Yetki ve denetim başlıklı 27. Maddesi bu Kararın uygulanmasını teminen Bakanlık;
a) Uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye, talimat vermeye,
b) Makroekonomik politikalar ve gelişen şartları gözönünde bulundurarak gerekli tedbirleri almaya ve bu yönde düzenlemeler yapmaya,
c) İlgili kişi, kurum ve kuruluşlardan gerekli görülen her türlü ilave bilgi, belge, görüş, izin, ruhsat vb. istemeye,
ç) Bu Kararda öngörülen hâller dışında kalan özel durumları inceleyip sonuçlandırmaya, görüş vermeye, mücbir sebep ve fevkalade hal durumlarının varlığı hâlinde teşvik belgesi ile ilgili gerekli işlemleri yapmaya ve uygulamada ortaya çıkacak ihtilafları çözmeye,
d) Teşvik belgesinde öngörülen şartlara uyulup uyulmadığını denetlemeye ve denetim sonuçlarına göre gerekli tedbirleri almaya, yetkilidir.

(2) Denetim sırasında, denetim görevlilerinin yatırımla ilgili her türlü bilgi ve belgeyi inceleme taleplerinin karşılanması, talep edilmesi halinde belgelerin onaylı örneklerinin verilmesi ve mahallinde incelemeye izin verilmesi zorunludur,

Müeyyide başlıklı 28. Maddesi (1) Bu Karar ile uygulama mevzuatında belirlenen hükümlere aykırı davranan, teşvik belgesindeki kayıt ve koşulları yerine getirmeyen, teşvik belgesi ile diğer belgelerde tahrifat yapan, sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleyen veya kullanan, yanlış ve yanıltıcı bilgi veren, diğer kurum, kuruluş veya firmalara karşı yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle icra veya iflas yoluyla yapılan işlemler de dâhil belge kapsamındaki makine ve teçhizatı öngörülen sürelerden önce satan veya satılmasına sebebiyet veren, teşvik belgesinde öngörülen sürede yatırımları tamamlamayan, belirlenen asgari yatırım tutarlarına uymayan yatırımcıların teşvik belgeleri bu maddenin ikinci fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla iptal edilir.
(2) Yatırımcının mükellefiyetlerini kısmen yerine getirmediği ancak, belge iptalinin de gerekmediği durumlarda belge kapsamında sağlanan desteklerden bir kısmı müeyyide uygulanarak geri alınır.
(3) Teşvik belgelerinin iptal edilmesi veya kısmi müeyyide uygulanması halinde sağlanan destekler 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yatırımcıdan geri alınır.
(4) Yatırımcının mükellefiyetlerini yerine getirmemesi hâlinde uygulanacak olan müeyyidelerden finansal kiralamaya konu makine ve teçhizata tekabül eden bölümü, kısmen veya tamamen finansal kiralama şirketlerine de uygulanabilir hükmünü, Yürütme ile ilgili 32. Maddesi ise Bu Karar hükümlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür. Hükümlerini taşımaktadır.

20.06.2012 tarihli RG yayınlanan YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA KARARIN UYGULANMASINA İLİŞKİN 2012-1 sayılı tebliğin tanımlar başlıklı 2 maddesi d fıkrası Komple yeni yatırım: Mal ve hizmet üretimine yönelik olarak ana makine ve teçhizat ile yardımcı tesisleri içeren, gerektiğinde arazi-arsa ve bina-inşaat harcamalarını da ihtiva eden, yatırımın yapılacağı yerde aynı üretim konusunda mevcut tesisi veya mevcut tesisi ile altyapı bütünlüğü bulunmayan

yatırımları, E fıkrası ise Modernizasyon: Mevcut tesislerin üretim hatlarında teknik ve/veya ekonomik ömrünü tamamlamış makine ve teçhizata uygun parçaların eklenmesini veya mevcut makine ve teçhizatın yenileri ile değiştirilmesini, tesiste eksik kalmış bölümlerin tamamlanmasını, nihai ürünün doğrudan kalitesinin yükseltilmesini veya modelinin değiştirilmesini içeren yatırımları, Söz konusu tebliğin Teşvik belgesi başlıklı 3. Maddesi Teşvik belgesi, yatırımın karakteristik değerlerini ihtiva eden, yatırımın bu değerler ve tespit edilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi halinde üzerinde kayıtlı destek unsurlarından istifade imkânı sağlayan bir belge olup Kararın amaçlarına uygun olarak gerçekleştirilecek yatırımlar için düzenlenir. Yine aynı tebliğin Teşvik belgesi müracaatının değerlendirilmesi başlıklı 7.maddesi 1. Fıkrası Teşvik belgesi düzenlenmesi talep edilen yatırım projelerinin, makroekonomik politikalar, arz-talep dengesi, sektörel, mali ve teknik yönden yapılacak değerlendirme ve gerektiğinde ilgili kurum, kurul ve kuruluşlardan alınacak görüşler sonucunda uygun bulunması halinde, yatırıma ait teşvik belgesi ile ithal ve yerli makine ve teçhizat listeleri Genel Müdürlükçe onaylanır. Aynı maddenin 5. Fıkrası Müracaat ekinde ibraz edilen bilgi ve belgelerin doğruluğundan yatırımcılar sorumlu olup, yatırımın herhangi bir aşamasında aksinin tespiti halinde, Genel Müdürlükçe teşvik belgesi iptal edilebileceği gibi belge iptalini gerektirmeyen durumlarda belge kapsamında sağlanan desteklerden bir kısmı müeyyide uygulanmak suretiyle geri alınır Hükümlerini taşımaktadır.

12.11.2009 Tarihli RG yayınlanan GÜMRÜK GENEL TEBLİĞİ (YATIRIM TEŞVİK) (SERİ NO: 9 sayılı tebliğin Teşvik belgesinin iptali veya makine ve teçhizatın belge kapsamından çıkartılması başlıklı 12. Maddesi; (1) Ekonomi Bakanlığı tarafından herhangi bir nedenle;  a) Teşvik belgesinin iptal edilmesi durumunda, iptale ilişkin karar mezkûr Bakanlık tarafından Resmî Gazetede yayımlanır. Gümrük müdürlüklerinin işlemlerin takibine ilişkin sorumlulukları yayım tarihinde başlar ve iptal kararları düzenli olarak takip edilerek üçüncü fıkra uyarınca işlemler tamamlanır.  b) Belge iptal edilmeden makine ve teçhizatın belge kapsamından çıkartılması durumunda, Ekonomi Bakanlığınca çıkartılma nedeni ve herhangi bir yaptırım uygulanıp uygulanmayacağı hususu Bakanlığa (Gümrükler Genel Müdürlüğü) bildirilir. Söz konusu makine ve teçhizata sağlanan destek unsurları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde geri alınır.

(2) Yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilen makine ve teçhizata ait istisna uygulanmış katma değer vergisi, teşvik belgesinin iptal edilmesi veya makine ve teçhizatın teşvik belgesi kapsamından çıkarılması nedeniyle tahsil edilirken, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca alınması gereken gecikme faizi 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde uygulanır.

(3) Ekonomi Bakanlığı tarafından herhangi bir nedenle teşvik belgesinin iptal edilmesi halinde gümrük idarelerince;

a) İptal edilen yatırım teşvik belgesine istinaden Ticaret Bakanlığınca onaylanan makine ve teçhizat listesi kapsamında gümrüklerinden yapılan ithalat işlemleri tespit edilerek, sağlanan destek unsurları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde geri alınır.
b) İthalat için müracaatta bulunulması durumunda muafiyet uygulanmaz. Hükümlerini taşımaktadır.

Yatırım Teşvik belgesi kapsamı işlemlerle ilgili yukarda özetlenen mevzuata göre; Yatırım Teşvik Belgeleri Komple yeni yatırım şeklinde olabileceği gibi, Mevcut tesislerin üretim hatlarında teknik ve/veya ekonomik ömrünü tamamlamış makine ve teçhizata uygun parçaların eklenmesini veya mevcut makine ve teçhizatın yenileri ile değiştirilmesi ile veya Ürün çeşitlendirmek için Mevcut tesisler ile

altyapı müşterekliği olan, aynı işletmede mevcut makine ve teçhizata yapılacak ilave yatırımla farklı bir nihai ürün elde edilmesine yönelik olarak yatırımcıların hazırlamış olduğu bir projenin yetkili kurum olan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından incelenmesi sonrasında uygun bulunması üzerine düzenlenen bir belgedir.

Teşvik belgeleri üzerinde Yatırımcıya ait bilgiler, Yatırımın yeri, Yatırımın Sektörü, Konusu, Cinsi, ilave istihdam sayısı, Kapasitesi, Yatırımın yararlanacağı destek unsurları, Yatırımın tutarı, kullanılacak kredi tutarları, ithal edilecek ve iç piyasadan temin edilecek makine ve teçhizata ait bilgiler (Makine marka, model, tipleri, adetleri, kıymetleri)  ve yatırımın tamamlanmasına ilişkin öngörülen süre gibi çok çeşitli bilgiler bulunmaktadır. 02.05.2016 tarihinden itibaren Teşvik Belgesi taleplerinin tek pencere sistemine alınması nedeniyle İthal edilecek makine teçhizata ilişkin GTİP bilgilerinin de Yatırım Teşvik Belgelerinin yazılması uygulaması başlamıştır.

Diğer taraftan Bakanlığımız Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan ve Teşvik Belgelerinin İptali veya Makine-Teçhizatın Belge Kapsamından Çıkartılması Halinde uygulanacak Müeyyidelerin açıklandığı 2017-13 sayılı Genelgede Özetle; ‘‘Yatırım teşvik belgesinin iptal edilmesi veya kısmi müeyyide uygulanması hususu yükümlülerin yapmış olduğu işlemlerde matrah farkı oluşmasını sağlamayacaktır. Dolayısıyla, yatırım teşvik belgelerinin iptal edilmesi veya makine-teçhizatın belge kapsamından çıkartılması halinde, sağlanan destek unsurlarından KDV’nin, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 51 inci maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu itibarla, iptal edilen yatırım teşvik belgeleri veya belge kapsamından çıkartılan makine-teçhizat çerçevesinde alınması gereken KDV için Gümrük Kanununun 234 üncü maddesi uygulanmayacaktır..’’ Denilmektedir.

Bilindiği gibi Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yapılan ithalatlarda KDV bakımından istisnayı düzenleyen madde kanunun 13-d maddesidir. Ancak ceza kararında gerekçe yanlış bir şekilde 3065 sayılı KDV kanununu Geçici 39. Maddesine dayandırılmıştır.

Ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenen 10.11.2022 tarihli …………. tarih ve sayılı beyannamenin 1.Kaleminde ithal edilen, 3580/22 sayılı 24.10.2022 Tarihli fatura muhteviyatı “CZ/XXL CUTTİNG MACHİNE” isimli eşya ……… sayı ve ……………. Tarihli Yatırım Teşvik Belgesi ……..sırasında aynı isimle kayıtlıdır.

İtiraz Nedenlerimiz

Yukarda açıklanan mevzuat düzenlemelerine göre;

Yatırım Teşvik Belgelerinin düzenlenmesi için yatırımcıların yetkili kurum olan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne Yatırımın yeri, Yatırımın Sektörü, Konusu, Cinsi, ilave istihdam sayısı, Kapasitesi, Yatırımın yararlanacağı destek unsurları, Yatırımın tutarı, kullanılacak kredi tutarları, ithal edilecek ve iç piyasadan temin edilecek makine ve teçhizata ait bilgiler (Makine marka, model, tipleri, adetleri, kıymetleri)  ve yatırımın tamamlanmasına ilişkin öngörülen süre gibi bilgileri ihtiva eden bir proje sunmaları gerektiği,

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne tarafından yapılan inceleme ve araştırmalar sonucu uygun bulunanların Yatırım Teşvik Belgesi düzenlendiği,

Teşvik mevzuatında belirlenen hükümlere aykırı davranan, teşvik belgesindeki kayıt ve koşulları yerine getirmeyen, teşvik belgesi ile diğer belgelerde tahrifat yapan, sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleyen veya kullanan, yanlış ve yanıltıcı bilgi veren, belge kapsamındaki makine ve teçhizatı  öngörülen sürelerden önce satan veya satılmasına sebebiyet veren, teşvik belgesinde öngörülen sürede yatırımları tamamlamayan yükümlüler için Yatırım Teşvik Belgesinin iptali, Yatırımcının mükellefiyetlerini kısmen yerine getirmediği ancak, belge iptalinin de gerekmediği durumlarda belge kapsamında sağlanan desteklerden bir kısmı müeyyide uygulanarak geri alınmasına, Teşvik belgelerinin iptal edilmesi veya kısmi müeyyide uygulanması halinde sağlanan destekler 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yatırımcıdan geri alınması konusunda Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğünün yetkili olduğu.

Teşvik belgesinde kayıtlı olan değerlerde, yatırımın her aşamasında tevsik edilen bilgi ve belgelere istinaden yapılacak değerlendirme sonucunda Genel Müdürlük tarafından değişiklik yapılabileceği, Teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarında veya belgede kayıtlı diğer bilgilerde değişiklik olması durumunda, yatırımcı tarafından revize gerekçesi veya ilgili bilgi ve belgeler ile birlikte Bakanlığa müracaat edilerek teşvik belgesinin revizesi talebinde bulunabileceği, Genel Müdürlük tarafından yapılacak değerlendirme neticesinde gerekçesi uygun bulunan teşvik belgelerinin revize edilebileceği [Nitekim yükümlü firmanın  … tarihli müracaatı üzerine ……….sayı ve ……………. Tarihli Yatırım Teşvik Belgesi yetkili kurum tarafından gerekli revize işlemi yapılmıştır.] hususları dikkate alındığında,

Gümrük idaresinin, beyan edilen eşyanın Yatırım Teşvik Belgesinde ismen geçen eşya olduğunu, ithal edilmek istenen eşyanın sektör itibarı ile Yatırım Teşvik Belgesinde kayıtlı, revize işlemi yapılan ve sektörde kullanılan eşyalardan olduğunu dikkate almadan sırf eşyanın GTİP yanlış beyan edildiğinden  bahisle, yetki aşımı yaparak, eşyayı Yatırım Teşvik Belgesi kapsamından çıkararak ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlemesi Anayasamızın 73.maddesine (… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.   …) ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine aykırıdır.

Bilindiği gibi Yatırım Teşvik belgesi eki ithal makine ve teçhizat listesi sektör ve makine bazında düzenlenmektedir. Bir başka deyişle Gümrük vergisi ve KDV istisnası yatırımla uyumlu makineye verilmektedir. Gümrük idaresinin eşyanın Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı ithal makine Teçhizat listesinde olduğunu ancak GTİP’inin yanlış beyan edildiğini tespit etmesi karşısında yapması gereken, eşyayı Yatırım Teşvik Belgesi kapsamından çıkarmak değil yükümlüyü yetkili kuruma yönlendirmek ve Yatırım Teşvik Belgesinde kayıtlı olan söz konusu eşyanın GTİP’inin revize edilmesini sağlamak olmalıydı. Nitekim, yükümlü firmanın müracaatı üzerine ………. sayı ve ……………. Tarihli Yatırım Teşvik Belgesinin gerekli revize işlemi, yetkili kurum (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) tarafından yapılmıştır. 

Bilindiği gibi Katma Değer Vergisi 51.maddesi mükelleflerin ithalde beyan ettikleri matrahla tahakkuk veya inceleme yapanların veyahut teftişe yetkili kılınanların buldukları matrahlar üzerinden hesaplanan vergi farkları hakkında Gümrük Kanunu uyarınca Gümrük Vergisindeki esaslar dairesinde ceza

uygulanır. Hükmünü taşımakta olup, olayımızda KDV bakımından bir matrah farkı da bulunmamaktadır. KDV yönünden düzenlenen ceza kararı bu bakımdan da mevzuata uygun bulunmamaktadır. Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan ve Teşvik Belgelerinin İptali veya Makine-Teçhizatın Belge Kapsamından Çıkartılması Halinde uygulanacak Müeyyidelerin açıklandığı 2017-13 sayılı Genelgede bu husus vurgulanmaktadır.

Gümrük idaresinin yapmış olduğu işlem; nihayetinde yanlış bir uygulama olmakla birlikte, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı ithalat listesinde kayıtlı eşyayı, GTİP’inin yanlış beyan edildiği gerekçesi ile yatırım Teşvik belgesi kapsamından çıkarmak işlemidir. Bu durumda da Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan ve Teşvik Belgelerinin İptali veya Makine-Teçhizatın Belge Kapsamından Çıkartılması Halinde uygulanacak Müeyyidelerin açıklandığı 2017-13 sayılı Genelgede yapılan açıklamalara uygun hareket etmesi gerekirken buna da uymayarak KDV bakımından ceza kararı düzenlemiştir. 

Sonuç Olarak  

Yukarda açıklanan nedenlerle; Ankara Gümrük Müdürlüğü tarafından, Anayasamızın 73.maddesine, 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 48, 51 ve 13/1-d maddesine, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234.maddesine, İlgili Karar ve Tebliğler hükümlerine, 2017-13 sayılı Genelge hükümlerine ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine aykırı olarak düzenlenen ………… Sayılı Bila tarihli ek tahakkuk ve ……….. Sayılı Bila tarihli Ceza kararlarının (Gümrük Kanunu’nun 211/1.maddesi gereği) kaldırılması gerekir.

Kocaeli, 12.12.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrü,k ve Ticaret Başmüfettişi