November 2025 - Çoban Gümrük Denetim

KAYIT BELGESİ ALINMADAN YA DA SONRADAN ALINARAK İŞLEM YAPILMASI DURUMUNDA CEZA UYGULANIP UYGULANMAYACAĞI HAKKINDA

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 28 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

KAYIT BELGESİ ALINMADAN YA DA SONRADAN ALINARAK İŞLEM YAPILMASI DURUMUNDA CEZA UYGULANIP UYGULANMAYACAĞI HAKKINDA

25.11.2025

I- İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİNİN İNCELENMESİ

1- Kayda Alma Uygulamasının Hukuki Dayanakları:

İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri Türk gümrük mevzuatında, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan, 1995/6525 sayılı Bakanlar Kumlu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması`nın ekinde yer alan ve bu anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.

Kayda alma uygulaması: 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar” da yer alan “Ekli “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”ın yürürlüğe konulması; 1567 sayılı Kanunun değişik 1 inci, 474 sayılı Kanunun değişik 2 nci, 3283 sayılı Kanunun 2 nci, 4458 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile 2976 sayılı Kanun hükümlerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 10/5/2004 tarihinde kararlaştırılmıştır”, vb. kararlara, tebliğlere, çeşitli genelge ve tasarruflu yazılara dayanmaktadır.

Söz konusu tebliğler her sektör için ayrı olup, hangi eşyanın kayda alınacağı ilgili Tebliğ eklerinde GTİP ya da fasıl olarak belirtilmiştir.

Örneğin: 5505.10.90.00.19 GTİP’li sentetik suni iplik döküntüsü ticari tanımlı eşya, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (No: 2010/1) (31.12.2009 t. 27449 s. R.G.)’in ek- listede 55 fasılda yer alan eşyayı ithal edecek olanların, gerçekleştirecekleri ithalata ilişkin bilgileri ithalattan önce Ticaret Bakanlığı tarafından Kayıt Merkezi olarak yetkilendirilen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine ait “ithalat.ebirlik.org” internet sitesi üzerinden kaydettirmeleri gerekir. İthal işleminin kayda alındığına dair elektronik ortamda bir Kayıt Belgesi düzenlenir. Kayda alınacak ürünlerin serbest dolaşıma girişinde gümrük beyannamelerinin tescilinde menşe ayrımı yapılmaksızın, Kayıt Belgesinin düzenlendiğine ilişkin Tek Pencere Sistemi çerçevesinde elektronik ortamda verilen numaranın gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı tarafından kaydedilmesi gerekir.

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.
Bağlıca Mah. Bağlıca Bulvarı Hilal Park Konutları No: 47 C Blok Daire: 12 – Bağlıca-Etimesgut/ANKARA
Etimesgut Vergi Dairesi Ver. No: 258 189 0975 – Sicil No: 448688 – www.cobangumrukdenetim.com
E-Mail: info@cobangumrukdenetim.com – kerim.coban@cobangumrukdenetim.com – k.coban0306@gmail.com Tel: 0505 – 519 88 41

Sayfa 1 / 10

2- 2010/1 Sayılı Gözetim Tebliği Kapsamındaki Kayıt Belgesinin Tek Pencere E-Belge Kapsamına Alınması:

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 60’ncı maddesinin 2/b fıkrasına göre; “Gümrük beyanı bilgisayar veri işleme tekniği yoluyla yapıldığında gümrük idaresi beyannameye eklenmesi gereken belgelerin beyanname ile birlikte ibrazını istemeyebilir. Bu durumda söz konusu belgeler gümrük idaresi istediğinde ibraz edilmek üzere beyan sahibince muhafaza edilir.

Bu kapsamda; BİLGE Sisteminde detaylı beyan modülünde 44 nolu “Beyan Edilen Dokümanlar” alanında beyan edilen, “İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2010/1)” gereğince söz konusu tebliğ eki GTİP’ler (Ek:1) kapsamındaki eşyalar için verilen belgelerin 18.08.2015 tarihinden itibaren Tek Pencere e-belge sistemi kapsamına alınması uygun bulunmuş olup aşağıdaki şekilde işlem yapılması gerekmektedir.

1- Yükümlüsünce yapılan belge başvurularının değerlendirilmesi neticesinde düzenlenen 0877 (eski 0743) belge kodlu izin belgeleri (TPS-Kayıt Belgesi) Tek Pencere e-belge sistemi aracılığıyla Ticaret Bakanlığına gönderilecektir.

2- Bu şekilde Bakanlığa gönderilen belgeler için Tek Pencere e-belge sistemi tarafından verilecek 20 haneli belge numarası/belge satır numarası (Örnek: Referans No:15545419880849000392/1) ile belge tarihi yükümlü tarafından beyannamenin 44 nolu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilecektir.

3- Söz konusu belgeye ilişkin bilgiler Bakanlığa doğrudan elektronik ortamda iletileceğinden, beyanname ekinde ayrıca kâğıt ortamında ıslak imzalı belge aranmayacaktır. Gümrük işlemleri sırasında ihtiyaç duyulması durumunda belge içeriğinin ilgili memurlarca Tek pencere e-belge sistemi üzerinden sorgulanması mümkün bulunmaktadır.

3– İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin 80269272-TİM. İTKİB. GSK. UYG. 2021/1192-4791 Sayılı, 20.10.2021 Tarihli Yazısı:

İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin Muratbey Gümrük Müdürlüğü’ne yönelik, söz konusu yazısında aynen; [Bilindiği üzere, ithalat kayıt belgesi uygulamasının yürütüldüğü İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerin 3. maddesi “Kayda alınacak ürünlerin serbest dolaşıma girişinde gümrük beyannamelerinin tescilinde menşe ayrımı yapılmaksızın, 2 nci maddede belirtilen Kayıt Belgesinin düzenlendiğine ilişkin Tek Pencere Sistemi çerçevesinde elektronik ortamda ‘verilen numaranın gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı tarafından kaydedilmesi gerekir.] hükmünü amirdir.

Ayrıca, anılan Tebliğlerin 4.maddesi 1.Fıkrası; [Kayıt Belgesi taleplerine ilişkin başvuruların değerlendirmeye alınabilmesi için EK 2 ’de yer alan Kayıt Belgesi başvurusuna eklenecek belgelerin tam ve usulüne uygun bir şekilde doldurulması ve ithalata ilişkin bilgiler ile birlikte “ithalat.ebirlik.org” internet sitesi üzerinden iletilmesi gerekir. Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde elektronik ortamda sunulan evrakların kayıtları Kayıt Merkezince talep edilebilir.] hükmünü amirdir.

Sayfa 2 / 10

Kayıt belgeleri, tescilli gümrük beyannamesi bilgilerinden önce beyan sahiplerinin beyan ettikleri bilgi ve belgeler değerlendirilerek düzenlenmekte olup düzenlenen belgeler üzerinde düzeltme veya değişiklik yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir.

Diğer taraftan, bahse konu Tebliğlerin 6.maddesi 2.fıkrası “Kayıt Belgesi, 4458 sayılı Gümrük Kanununun “Eşyanın Gümrük Kıymetine” ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez ve diğer mevzuat çerçevesinde alınması gereken belgelerin yerine geçmez, … hükmünü havidir.” hususları yer almaktadır.

4- Gümrükler Genel Müdürlüğünün 16.03.2020 Tarihli 53168949 Sayılı Yazısı (TPS-Kayıt Belgesi):

Bahse konu yazıda aynen; “Bilindiği üzere 31.12.2018 tarihli, 30642 sayılı (4.Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan “2019/1 sayılı İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ” ve 20.08.2019 tarihli, 30864 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “2019/1 sayılı Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” kapsamı eşya ithalinde bir gümrük beyannamesi kapsamında tekstil, konfeksiyon ve deri ürünleri için 25 kg. muafiyet sınırı tayin edildiği, ithal edilecek eşyanın Dokuma Kumaş, Örme Kumaş, İplik ve Elyaf olması halinde ürünün cinsine göre Detay Beyanlarından uygun olanın doldurulması ve Kayıt Belgesi Başvuru Formunun ekindeki belgelerle birlikte Kayıt Merkezlerine iletilmesi şartı getirilmiştir.

Ancak, Genel Müdürlüğümüze intikal eden sorunlardan 2019/1 sayılı Tebliğin 6.maddesinin 3.fıkrasına göre fatura kıymetinin kayıt belgesinde belirlenen kıymetten % 5 den fazla farklılık arz etmesi halinde ne tür işlem uygulanacağı hususunda tereddüt yaşandığı, ayrıca bazı durumlarda yükümlüsünce kayıt belgesi temini için Tek Pencere Sistemi üzerinden ilgili eşyaya ilişkin olarak kayıt merkezlerince belirlenen referans kıymet veya üzerinde bir kıymet ile beyanda bulunmak suretiyle sisteme giriş yapıldığı, ancak söz konusu referans kıymetin altında beyanda bulunup, eşya kıymetinde yükseltme yaparak kayıt belgesi temin eden ve ilgili gümrük idaresine sundukları fatura kıymeti ile kayıt belgesinde yer alan kıymet arasındaki farkı ‘yurtdışı gider’ olarak beyan eden yükümlülerin, sonrasında söz konusu kıymet artırımını (yurtdışı gider adı altında) dava konusu yaptıkları anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin İthalat Genel Müdürlüğü’nden alınan ekli 05.11.2019 tarihli, 49036975 sayılı yazıda; 2019/1 sayılı Tebliğin 10.05.2004 tarihli, 2004/7304 sayılı “İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar”a dayandığı, kayda alma uygulaması kapsamında gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle -2019/1 sayılı Tebliğin 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla- aynı olmasının zorunlu olduğu, bu çerçevede gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerektiği, …” hususları yer almaktadır.

Sayfa 3 / 10

5- İthalat Genel Müdürlüğü’nün 05.11.2019 Tarih ve 49036975 Sayılı Yazısı:

İlgi’de kayıtlı yazıda: [… Gümrük beyannamesinde beyan edilen kıymet veya miktarla kayıt belgesinde beyan edilen kıymet veya miktarın farklı olması durumunda ve gümrük beyannamesinde “yurtdışı gider” beyan edilerek buna tekabül eden vergilerin ödenmesi sonrasında geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda tesis edilecek işlemlere ilişkin tereddüt oluştuğu anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1) kapsamında yürütülen kayda alma uygulaması, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Karar’a dayanmaktadır.

Kayda alma uygulaması kapsamında, gümrük beyannamesinde yer alan kıymet, miktar, menşe, ihracatçı firma, ithalatçı firma, rejim kodu, GTİP ve diğer bilgilerin kayıt belgesinde yer alan bilgilerle, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2019/1)’in 6.maddesinin 3 üncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, aynı olması gerekmektedir. Bu çerçevede, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilerle kayıt belgesinde yer alan bilgiler arasında farklılık olması durumunda, gümrük beyannamesinde yer alan bilgilere uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir.

Benzer şekilde, gümrük beyannamesinin tescilinde kayıt belgesi ile uyumlu kıymet ve miktar üzerinden ilgili vergilerinin ödenmesini müteakip geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir.

Diğer taraftan, geri verme dava açılışlarına ilişkin bilgilerin söz konusu Tebliğ uyarınca kayda alma işlemlerine ilişkin koordinatör birlik olarak belirlenen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine (İTKİB) iletilmesinde fayda görülmektedir.] denilmektedir.

6- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün, Gümrük Kanununun 235.Maddesinin Uygulanmasına Dair 2016/9 sayılı Genelgesi:

Mezkûr Genelgede aynen [Bakanlığımıza intikal eden olaylar, denetim ve sonradan kontrol raporlarında yer verilen tespitler çerçevesinde, Gümrük Kanunun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi kapsamında yerine getirilen işlemlerde bir yeknesaklığın olmadığı anlaşılmış olup konuya ilişkin bazı açıklamalar yapılması gereği hasıl olmuştur.

Sayfa 4 / 10

Bilindiği üzere; Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan tespitlere yönelik işlemlere ilişkin Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1 inci fıkrasının (c) bendi: “eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.” hükmüne amirdir.

Yürürlükteki mevzuat uyarınca ilgili gümrük rejimleri kapsamında Türkiye’ye ithali öngörülen her türlü izin veya uygunluk belgesine tabi eşyaya ilişkin yetkili kurumlarca yapılacak kontrolleri açıklayan Gümrük Yönetmeliğinin 181.maddesinin 10.fıkrasının (b) bendinde muayene veya kontrol sonucunun yapılan beyanın aksine eşyanın ilgili kurumun ithalat veya ihracat kontrolünü gerekli kılması durumunda, gerekli kontrollerin yapılmasını teminen yükümlünün ilgili kuruma yönlendirileceği, (c) bendinde denetime ilişkin belgenin veya referans numarasının beyannamede yer almadığının beyannamenin kapatılmasından veya eşyanın tesliminden sonra yapılan kontroller neticesinde anlaşılması durumunda ilgili kurumun bilgilendirileceği, (ç) bendinde ise yapılan yönlendirme veya bilgilendirme neticesinde; ilgili kurumca gerçekleştirilen denetimin olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi veya ithali ve ihracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde Kanunun 235.maddesi hükümleri uygulanacağı belirtilmektedir. …

2- İthale konu eşya ile ilgili olarak, denetime ilişkin belgenin veya referans numarasının beyannamede yer almadığının beyannamenin kapatılmasından veya eşyanın tesliminden sonra yapılan denetimler ve/veya kontroller neticesinde anlaşılması durumunda ise;

– Eşyaya ilişkin denetimlerin ve/veya kontrollerin yapılmasını teminen ilgili kurum bilgilendirilir.

– Bilgilendirme yazısında; Gümrük Yönetmeliğinin 181.maddesinin 10 uncu fıkrasının (c) ve (ç) bentlerine ilişkin açıklamalara yer verilerek denetime ve/veya kontrole ilişkin olumlu ya da olumsuz sonucun 3 ay içerisinde bildirilmesi gerektiği, aksi takdirde verilen sürenin bitimini müteakip eşyaya ilişkin denetimin ve/veya kontrolün olumsuz sonuçlandığı kabul edilerek Gümrük Kanununun 235 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (c) bendine göre işlem tesis edileceği ifade edilir. İlgili Kuruma verilecek olan 3 aylık süre, bilgilendirme yazısının Kurumun kayıtlarına giriş tarihinden itibaren başlar ve talep edilmesi halinde en çok 6 aya kadar uzatılabilir.

– Denetimin ve/veya kontrolün olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi ya da verilen sürenin sona ermesine rağmen ilgili Kurumdan herhangi bir geri dönüş sağlanmaması halinde, Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi çerçevesinde işlem tesis edilir.

Ayrıca, yine aynı maddenin 4 üncü fıkrasına göre; eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya Gümrük Kanunun 177 ilâ 180 inci madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.

Ancak, yukarıda bahsedilen denetimler ve/veya kontroller esnasında, yükümlü tarafından gerçeğe aykırı bilgi ve belge ibraz edilmesi veya eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde, bilgilendirme veya yönlendirme yapılmaksızın Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi çerçevesinde işlem tesis edilir…] hususları yer almaktadır.

Sayfa 5 / 10

Söz konusu Genelge; Gümrük Kanunu’nun 235 maddesinin uygulanması için gerekli şartları, 235 maddeye uygun olarak belirlemiş olup, konuya ilişkin ceza uygulaması gerek genelgeye, gerekse Gümrük Kanunu hükümlerine uymadığından mevcut hukuki düzenlemelere aykırı olup, 235.maddeye göre ceza uygulanmaması gerekir.

7- Gümrük Kanunu’nun 235’inci Maddesi İlgili Fıkraları:

Gümrük Kanunu’nun 235/ Maddesi 1’inci Fıkrası (C) Bendine Göre; “1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; …

c) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir…”

6’ıncı Fıkrasına Göre; “Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on (% 10) oranında uygulanır.”

8- Danıştay 7.Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararı:

Mezkur Danıştay kararında aynen;“Davacı adına tescilli 06.08.2013 gün ve 36957 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu bulunduğu halde ibraz edilmediğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanununun 235.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemi; Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kesilebilmesi için, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan kontrol sonucunda eşyanın ithalinin, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi gerektiği, maddede sayılan fiillerin, gümrük idaresinin yanıltılması sonucunu doğuran fiiller olup, cezanın kesilmesine neden olan fiilin, anılan madde kapsamına girmediği anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal eden Mersin İkinci Vergi Mahkemesinin 23.10.2015 gün ve E:2014/986; K2015/1583 sayılı kararının; ithal olunan eşya için gözetim belgesi ibrazı zorunlu olduğundan, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti: Savunma verilmemiştir.

Sayfa 6 / 10

Tetkik Hakimi Muhammed Said DUMANLI`nın Düşüncesi:

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, 2577 sayılı Kanunun 49`uncu maddesinin 1`inci fıkrasında sayılan bozma nedenlerine uymadığından, temyiz istemi reddedilerek kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan mahkeme kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddine; kararın onanmasına, kararın tebliğ tarihini izleyen on beş (15) gün içinde Danıştay nezdinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 22.05.2018 gününde oybirliği ile karar verildi.” Hükmü verilmiştir.

II- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:

1- Yukarıda tam metni verilen, Danıştay 7 Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararında da belirtildiği üzere; “4458 sayılı Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemi; Gümrük Kanununun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kesilebilmesi için, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan kontrol sonucunda eşyanın ithalinin, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi gerektiği, maddede sayılan fiillerin, gümrük idaresinin yanıltılması sonucunu doğuran fiiller olup, cezanın kesilmesine neden olan fiilin, anılan madde kapsamına girmediği anlaşıldığından…” söz konusu kayıt belgelerinin Gümrük Kanunu’nun 235`inci maddesinin 1`inci fıkrasının (c) bendi kapsamına girmediği…” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, ceza uygulaması hukuksuz olduğundan ceza kararına Gümrük Kanunu’nun 242 maddesine göre itiraz edilmesi itirazın red edilmesi halinde ise, süresi içinde dava açılması gerekir.

2- Her ne kadar, İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin Muratbey Gümrük Müdürlüğü’ne Yönelik yazısında; “Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir.” Denilmekte ise de,

Sayfa 7 / 10

(TPS-Kayıt Belgesi) konulu Gümrükler Genel Müdürlüğünün 16.03.2020 tarihli 53168949 sayılı yazısında bahsi geçen, İthalat Genel Müdürlüğü’nün Ekli 05.11.2019 Tarihli, 49036975 Sayılı Yazısında aynen: “… Gümrük beyannamesinin tescilinde kayıt belgesi ile uyumlu kıymet ve miktar üzerinden ilgili vergilerinin ödenmesini müteakip geri verme başvurusunda bulunulması, bu başvurunun idarece reddi işlemine karşı dava açılması ve davanın idare aleyhine sonuçlanması durumunda oluşan yeni kıymete uygun olacak şekilde yeni bir kayıt belgesi sunulması gerekmektedir…” yorumundan da görüleceği üzere, Gümrük İdareleri kendi lehine olan hususlarda, sonradan kayıt belgesi düzenlenebileceğini kabul etmektedir.

Öte yandan, İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin söz konusu yazısında; “… Bu itibarla, ithalatçı firmalar adına düzenlenen kayıt belgesinin kullanılacağı eşya ve gümrük beyanname tescil numarası bilgisi kayıt merkezlerinde yer almamakta olup geçmişe yönelik kayıt belgesi düzenlenememektedir. …” yazısında başvuruların geçmişe yönelik gümrük beyannameleriyle ilişkilendirilmediği belirtilmekte ve bu bağlamda zımnen sonradan alınan kayıt belgelerinin geçmişe yönelik olarak verilip verilmediğinin kendileri tarafından takip edilmediği, başka bir ifade ile sehven verilebileceği değerlendirilmektedir.

3- Kayıt belgesinin dayanağını oluşturan yukarıda belirtilen “1- Kayda alma Uygulamasının Dayanakları” başlıklı mevzuat hükümlerinin incelenmesinden de görüleceği üzere; kayıt belgesinin sonradan verilemeyeceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Gümrük İdareleri ve İstanbul Tekstil Ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği yorum yoluyla ve varsayımla, kayıt belgelerinin sonradan verilmeyeceğini değerlendirmektedir.

4- Kayıt belgesinin dayanağını oluşturan ve yukarıda belirtilen “1- Kayda alma Uygulamasının Dayanakları” başlıklı mevzuat hükümlerinin ayrıntılı olarak incelenmesinden de görüleceği üzere;

İlgili mevzuat uyarınca bir eşyanın İthalatın tümünde değil, belirli bir CİF değerin altında ve belirli miktarların özerinde ithal edilmek istenmesi halinde gözetim uygulamasına tabi tutulduğu görülmektedir.

– Eşyanın yüksek miktarda ve düşük kıymet ile ithalatının ciddi bir artış trendine girmesi halinde, bu eşyaların ithalatının izlenebilmesi amacıyla gözetim belgesi ya da kayıt belgesi alma zorunluluğunun getirilmesi söz konusudur. Bu tarz ithalatın zaman içinde ekonominin geneli ve özellikle yerli üretici üzerinde olumsuz bir etki oluşturma ihtimaline binaen ithalatın izlenebilmesi ve bu açıdan İstatistiki bilgiler elde edilmesi amacıyla bazı eşyalar için gözetim uygulaması kararları alınmaktadır. Bu kararlar resen alınabileceği gibi üreticilerin başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucu da alınabilmektedir. (08.06.2004 t. 25486 s. R.G İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği Md.3, 7).

İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 9 ve 10 maddelerinde de belirtildiği üzere; Gözetim uygulamasının hedefi, ithalatın gelişiminin, ithalat şartlarının, yerli üreticiler üzerindeki etkisinin izlenmesi ve ithalattan kaynaklanan vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, gümrük vergisinde artış yapılması, ek mali mükellefiyet getirilmesi, miktar/değer kısıtlaması, tarife kontenjanı uygulaması veya bunların birlikte uygulanması şeklinde Korunma Önlemi ya da Geçici Koruma önlemi uygulaması şeklinde olabilir.

Sayfa 8 / 10

Gözetim belgesi ya da kayıt belgesi koruma önlemi ya da geçici önlem alınıp alınmayacağının değerlendirilebilmesi için “İstatistik Bilgi Havuzu” oluşturulmasından ibarettir.

Bu nedenle, kayıt belgesi veya gözetim belgesi alınmamış ise, bundan Devletin bir zararı söz konusu olmadığı gibi, eşyanın serbest dolaşıma girişinden sonra da bu belgelerin düzenlenmesinde ve eşya ithalinin “İstatistik Bilgi Havuzu”na eklenmesi, bir malın benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturacak şekilde artan miktar ve şartlarda ithal edilip edilmeyeceğinin takibini düzenleyen, gözetim ve koruma önlemlerine ilişkin gerek uluslararası gerekse ulusal mevzuatımıza uygun olduğundan, geriye doğru kayıt belgesi ve gözetim belgesi verilmesi ve istatistiki bilgi havuzuna eklenmesinin ilgili mevzuatının lafsına ve ruhuna uygun olduğu değerlendirilmektedir.

5- Gümrük idaresi tarafından yükümlüye yazı ile yanlış izahat verilmiş olması hâlinde, bu Kısım hükümlerine göre idari para cezası ve faiz uygulanmaz. Yazıda belirtilen, 01.11.2016 tarihinde 4051 rejim kodu ile firmanın DİİB kapsamındaki ikincil işlem görmüş ürünler için kayıt belgesi alınması konusunda da yukarıda ki açıklamalar geçerlidir.

Bunun yanında, İkincil İşlem Görmüş Ürünlerde Kayıt Belgesi hakkındaki Gümrükler Genel Müdürlüğünün 26.10.2017 tarihli 28960530 sayılı tasarruflu yazısında; “Dahilde işleme rejimi kapsamında elde edilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma girişinde “2010/1 sayılı İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ” uyarınca düzenlenecek kayıt belgesinin gümrük idarelerince aranması gerektiği hususuna ilişkin Ekonomi Bakanlığından alınan 18.10.2017 tarihli ve 112034 sayılı yazı ilişikte gönderilmektedir.” Hususları belirtilmektedir.

Kayıt belgesi uygulanıp uygulanmayacağı söz konusu yazı tarihi olan 26.10.2017 tarihinden sonra ve üstelik Ekonomi Bakanlığına sorularak belli olduğundan, Gümrük İdaresinin bu yazı tarihinden önceki tarihli ithalat beyannameleri için Gümrük Kanunu’nun 235 inci maddesi uyarınca Ceza Uygulaması, hukuka aykırıdır.

6- Kayda bağlı eşyanın kayıt belgesindeki kıymeti ile beyan edilen kıymette fark olması halinde Gümrük Kanunu’nun 197.maddesine göre üç yıllık zamanaşımı içerisinde vergiler Gümrük İdaresince istenebilir. Ancak Gümrük Kanunu’nun 234 üncü maddesine göre ceza uygulanmaz.

7- Gümrük idaresinin yanlış yorumla Gümrük Kanunu’nun 235 inci maddesine göre ceza uygulaması halinde vergi farkı doğmadığından, zaman aşımı Kabahatler Kanununa göre 8 yıla çıkmaktadır.

8- Konuya ilişkin, VDDGK: 2020/1 Esas, 2020/1 Karar ve 19.02.2020 Tarihli İçtihadı Birleştirme kararında da belirtildiği üzere; “… Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya re`sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir.

Sayfa 9 / 10

Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.

Gözetim belgesinin İbraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde sadece “gözetim belgesi” ibrazı zorunluluğu getirildiğinden bu zorunluluğa uyulmaması. Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektirir bir durum değildir.

Öte yandan, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli, gerçek gümrük kıymeti değildir.

Bu nedenle, gözetim önlemlerinin hukuka aykırı uygulanması suretiyle fazladan ödenen vergilerin Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi kapsamında iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemlerde hukuka uygunluk bulunmamaktadır…” her ne kadar söz konusu karar gözetim belgesine ilişkin ise de kayıt belgesi ile gözetim belgesinin amacı ve kaynak mevzuatı aynı olduğundan kanaatimizce söz konusu karar Kayıt Belgesini de kapsamaktadır. Bu nedenle kayıt belgelerinde belirtilen kıymetlerin iadesi ile bu konuda uygulanan cezaların geri alınabileceği bir tarafa, kıymetten kaynaklı vergi ödenmemesi halinde herhangi bir ceza uygulanamayacağı değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak;

Firmalar tarafından, ithal eşyasının kıymetinin yükseltilerek gözetim fiyatına ulaşılması/ gözetim fiyatına yükseltilmesi veya kayıt belgesi ibraz edilememe sebebiyle eşya kıymetinin yükseltilerek beyanda bulunulması vb. durumlarında beyanın “İhtirazi Kayıtla Yapılması”, bu konuda düzenlenen ceza kararlarına itiraz edilmesi, gerek itirazda gerekse itirazın red kararı ile sonuçlanması halinde vergi mahkemesinde açılacak davada, yukarıda belirtilen emsal Danıştay 7.Dairesinin 2015/6801 Esas, 2018/2897 Karar ve 22.05.2018 Tarihli Kararı ile bulunacak benzer emsal kararlar ve lehe olan ilgili diğer bilgi ve belgelerin kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Kocaeli, 25.11.2025

Kerim ÇOBAN Sefa YAYLA

Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri) (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri)

Sayfa 10 / 10

FİRMALARIN KENDİLERİNİ SONRADAN KONTROLE TABİ TUTTURMALARININ AVANTAJLARI

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 28 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

FİRMALARIN KENDİLERİNİ SONRADAN KONTROLE TABİ TUTTURMALARININ AVANTAJLARI

24.11.2024

I- SONRADAN KONTROL (FİRMA) İNCELEMESİ

Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi: 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği ve İlgili Diğer Gümrük Mevzuatı, 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği, Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği ile İlgili Diğer Mevzuat Hükümleri dikkate alınarak Ticaret Bakanlığı Müfettişlerince gerçekleştirilir.

Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yapılacak sonradan kontrol; eşyanın gümrük işlemlerine veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge, banka ve firma verileri ile muhasebe kayıtlarının incelenmesi, karşılaştırılması ve kontrolünün yapılmasını teminen gümrük işlemleriyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili bulunan kişiler ile söz konusu işlemlere ilişkin bilgi, belge ve verileri ticari amaçla elinde bulunduran diğer kişileri kapsar. Sonradan kontrolün mükelleflerin işyerlerinde, mahallinde -firma merkezinde- yapılması esastır.

Sonradan Kontrolün Amacı ve Kapsamı: 1) Sonradan kontrol, kişilerin gümrük vergileri karşısındaki durumu ile gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini belirlemek için yapılır.
2) Sonradan kontrol, belirli bir konu (sektör, rejim, tarife, vergi türü vb.) veya dönem ile sınırlı olabilir.

Belge Kontrolü veya Ertelenmiş Kontrol: Gümrük idarelerinde belge kontrolü veya ertelenmiş kontrol kapsamında işlem gören gümrük beyannamelerinin kontrol işlemleri, Gümrük Yönetmeliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde Gümrük Muayene Memurları tarafından yapılır.

II- FİRMALARIN KENDİLERİNİN SONRADAN KONTROL YAPTIRMALARININ (KENDİLERİNİ DENETİME TABİ TUTTURMALARININ) AVANTAJLARI

Hakkını vererek/hakkıyla yapılan Sonradan Kontrol -Firma- İncelemesi; İnceleme yapılan firmaya sayısız faydalar ve avantajlar sağlar. Örneğin: Firmanın gümrük mevzuatı ve dış ticaret mevzuatı ile kısmen mali mevzuat karşısındaki fiili durumunu ortaya çıkarır. Firmanın ithalat ve ihracat başta olmak üzere dış ticaret işlemlerinde, ithalat ve ihracat eşyasının kıymet, miktar, tarife/gtip, menşe, rejim beyanı, vb. işlemlerinde, eşyanın gümrük kıymeti veya ithalatta KDV matrah unsurlarında, gümrük mevzuatı, dış ticaret mevzuatı, ilgili diğer mevzuatlar ile kısmen mali mevzuatın uygulanmasında, ilgili Firmanın bilerek veye bilmeyerek yaptığı hata ve eksiklikler tespit edilerek, bunların çözüm yolları ortaya konulur, yapılan hatalar ve eksiklikler tespit edilerek çözüm yolları gösterilir, eksiklikler tamamlattırılır, hatalar düzelttirilir. Firmada var olan problemler daha fazla büyümeden, başka problemlere yol açmadan, kontrolden çıkmadan çözüme kavuşturulur.

Sayfa 1 / 6

Sonradan kontrol firma- incelemesi; Denetim kökenli, tecrübeli, işini iyi bilen ve yapan, yetkin bir Gümrük, Dış Ticaret ve ve Danışmanlık Firmasına yaptırılırdığında ve süreç iyi idare edildiğinde maddeten ve manen ilgili firmaya çok şey -vizyon- kazandırır, sınıf atlatır.

İnceleme sırasında; Serbest dolaşıma giriş rejimi, İhracat rejimi, Transit rejimi, Gümrük antrepo rejimi, Dahilde işleme rejimi, Gümrük kontrolü altında işleme rejimi, Geçici ithalat rejimini, Hariçte işleme rejimini başta olmak üzere 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği ve İlgili Gümrük mevzuatı, Dış ticaret mavzuatı, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun bazı hükümleri (Örneğin; Zamanaşımı, Royalty, Lisans, Know How, vb. Gayri maddi haklar, Gayri Maddi Hakların Brütleştirilmesi, Serbest Meslek Kazançları, Transfer Fiyatlandırması, Hizmet ithalatı, KDV Kanunu’nun 24.maddesi gereği Hizmet ithalatında kur farkı vb.) ile ilgili Mali Mevzuata bakılır. Özellikle; İlgili firmanın yararlandığı/ faydalandığı teşvikler ve kolaylıklar (Yatırım teşvik tedbirleri, İhracat teşvik tedbirleri, Dahilde işleme rejimi, Finansal Kiralama, Geçici İthalat, Hariçte işleme vb.) kapsamında yapılan ithalat işlemleri, ve Dahilde işleme rejimi kapsamında yapılan ihracat, İhracatta Telafi edici vergi kesintisi, Geçici çıkış, Geri gelen eşya, Mahrece iade, DİİB ve Dİİ kapatma işlemleri vb., işlem ve uygulamalar incelenir, bu işlemlerin mevzuat kontrol ve karşılaştırması yapılır. Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin geçerli olup olmadığı, hala ilgili şartları taşıyıp taşımadığı, ilgili firmanın sahip olduğu OKS veya YYS Statüsü kapsamında yapılan ithalat, ihracat, transit, antrepo, vb. gümrük işlemleri, YYS kapsamında gerçekleştirilen gümrük işlemlerine ilişkin yıllık faaliyet raporları, bu raporlarda belirtilen ve belirtilmeyen hususlar, başta Gümrük Mevzuatı olmak üzere ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı, vb. hususlar incelenir, araştırılır, ilgili muhasebe kayıtlarıyla [Örneğin: 102 Bankalar, 120 Alıcılar (Yurtdışı Alıcılar), 150 İlk Madde ve Malzeme, 151 Yarı Mamuller, 152 Mamuller, 153 Ticari Mallar, 159 Verilen Sipariş Avansları, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar, 320 Satıcılar (Yurtdışı Satıcılar), 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları, 601 Yurt Dışı Satışlar, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, 770 Genel Yönetim Giderleri ile İthalat ve İhracat işlemlerini ilgilendiren diğer hesapların muavin dökümleriyle, …vb.] karşılaştırılır, gerekli tedbirler aldırılır ve çözüm yolları önerilir.

Sayfa 2 / 6

Yine yapılan incelemede; Gerçekleştirilen ithalatlar sırasında ilgili eşyanın Gümrük kıymet unsuru ve İthalatta KDV matrah unsurlarının tam (eksiksiz) olarak beyan edilip edilmediği, sonradan ortaya çıkan ilgili kıymet ve matrah unsurlarının tamamlayıcı beyanla ilgili Gümrük İdaresine beyanda bulunulup bulunulmadığı, ithal eşyalarının kıymet, tarife, menşe, rejim, vb. yönleriyle doğru olarak beyan edilip edilmediği incelenir, araştırılır. Firmanın ilgili Vergi Dairesine verdiği 2 Nolu KDV Beyannamaleri ve ekleri ile Muhtasar Beyannameler ve ekleri, ilgili faturalar incelenerek beyan harici bırakılan ithalatta Gümrük kıymet unsurları veya ithalatta KDV matrah unsurları olup olmadığı, 2 Nolu KDV Beyannamaleri ile (Hizmet ithalatı olarak) beyan edilen unsurlar arasında gümrük idaresine beyan edilmesi gereken her hangi bir Gümrük kıymeti veya eşya (mal) olup olmadığı, Muhtasar beyannameler ile beyan edilen ve ithalatta Gümrük kıymetine girdiği halde ilgili Gümrük idaresine beyan edilmeyen royalty, lisans, know how, vb. gayri maddi hak ödemeleri olup olmadığı, beyan edilen gayri maddi hak ödemelerinin brüt tutar üzerinden beyan edilip edilmediği {5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15/7 ve 30/11.maddelerine göre; Yapılacak vergi kesintisinde kazanç ve iratların gayrisafi tutarlarının dikkate alınması, kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde ise vergi kesintisinin, fiilen ödenen tutar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanması gerekir.}, İlgili Firmanın dış ticaret işlemleri ve özellikle hizmet ithalarına ilişkin yaptığı ödemelere ilişkin masraf ve faturaları, ilgili Vergi Dairesine beyan ederek tekabül eden KDV ile varsa Stopajını ödeyip ödemediği, hizmet ithaline ilişkin olarak KDV Kanunu’nun 24.maddesine göre kur farkından kaynaklanan KDV matrah farklarının düzeltme beyannamesiyle ilgili vergi dairesine beyan edilerek tekabül eden KDV’nin ödenip ödenmediği, Firmanın stok kayıtlarından hareketle, ithal edilen ürünlerden Yüksek Gümrük Vergisine, İlave Gümrük Vergisine, Damping Vergisine, Ek Mali Yükümlülüğe, Gözetim ve Konuma Önlemlerine, TRT Bandlolüne tabi, vb. eşyaların ithali sırasında tarife sapması (İlgili ithal eşyasını olması gereken Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonundan farklı bir Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda “GTİP”de beyan edilerek ilgili gümrük vergilerinin eksik ödenmesi veya hiç ödenmemesi) vb. hususların incelemesi ve karşılaştırması yapılır.

Gümrük İdaresince/Gümrük Personelince, Müfettişlerce Tespit Edilen: Matrah farkları/ Vergi eksiklikleri için uygulanan ve Gümrük Kanunu’nun 234.maddesinin 1 ve 2.fıkrası ile aynı Kanun’un 235.maddesinin 1 ve 2.fıkrasının belirtilen ceza uygulamalarını gerektiren durumlarda;

Örnek 1: Eksik beyan edildiği tespit edilen 1.000.000-USD tutarında Gümrük kıymet farkının, % 10 Gümrük Vergisine (GV) ve % 20 Katma Değer Vergisine (KDV)’ye tabi olduğunu, 100.000-USD GV, 220.000-USD KDV varsayalım. GV + KDV Toplamı = 320.000-USD Vergi tahsil edilmesi,
Ayrıca, Gümrük Kanunu’nun 234.maddesinin 1/b.fıkrası gereği vergiler toplamının (320.000-USD) üç katı = 960.000-USD para cezası uygulanması gerekir.

Ancak, söz konusu aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi (İlgili Firma) tarafından ilgili gümrük idaresine bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan üç kat ceza (960.000-USD) yerine yüzde on (% 10) oranında ceza (96.000-USD olarak) uygulanır. Yani,

Örnek 2: Yukarıda (Örnek 1’de) yer alan Gümrük kıymet farkının, gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi (İlgili Firma) tarafından ilgili gümrük idaresine bildirildiğini/beyan edildiğini varsayalım. Ödenecek vergiler: 100.000-USD GV, 220.000-USD KDV, GV + KDV = 320.000-USD Vergi Toplamı, Gümrük Kanunu’nun 234.maddesinin 3.fıkrası gereği vergiler toplamının (320.000-USD) üç katı = 960.000-USD para cezası değil, bu tutarın % 10’u olan 96.000-USD Ceza olarak uygulanır.

Sayfa 3 / 6

Örnek 3: Gümrük idaresince/gümrük personelince, müfettişlerce yapılan incelemede; Cif kıymeti 1.000.000-USD, Gümrük Kıymeti 1.500.000-USD tutarında olan bir ithal eşyasının ithalatının, Tarım Bakanlığı’nın iznine tabi olduğu halde Adı geçen Bakanlık izninin alınmadan söz konusu ithalatın gerçekleştirildiği, bahse konu eşyaların % 10 Gümrük Vergisi (GV), % 15 İlave Gümrük Vergisi (İGV) ve % 20 Katma Değer Vergisi (KDV)’ye tabi olduğunun anlaşıldığını varsayalım. Gümrük Kanunu’nun 235.maddesinin 1/c fıkrası: “Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi ilgili Bakanlıktan/ Kurumdan alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.” gereği; Eşyanın Gümrük Kıymeti (1.500.000-USD) üzerinden % 10 (150.000-USD GV, % 15 (225.000-USD) İGV, % 20 (375.000-USD) KDV olmak üzere Gümrük Vergileri Toplamı: 750.000-USD, Toplam 750.000-USD Gümrük Vergileri ödenmesi gerektiği ile Eşyanın Cif Kıymeti = 1.000.000-USD, Eşyanın Gümrüklenmiş Değeri= Eşyanın Cif Kıymeti + Gümrük Vergileri Toplamı (1.000.000-USD + 750.000-USD= 1.750.000-USD) 1.750.000-USD, İki katı (1.750.000-USD X 2 = 3.500.000-USD) 3.500.000-USD Ceza/İdari Para Cezası verilmesi/ tadbik edilmesi gerektiği halde,

– İlgili Firnanın kendisinin (Kendisinden, ilgili Firmanın gümrük işlemlerini gerçekleştiren Gümrük Müşaviri ve/veya Müşavirlik Firmasından, hizmet aldığı Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri ve/veya Müşavirlik Firmasından bağımsız, işi bilen, daha önce Sonradan Kontrol “Firma” incelemesi yapmış olan, yıllarını bu iş için harcayan Müfettiş/ Denetim kökenli birilerine/bu özellikleri taşıyan bir danışmanlık ve denetim firmasına) yaptırdığı Sonradan Kontrol -Firma- İncelemesi sonucunda;

Örnek 4: Yukarıda (Örnek 3’de) yer alan olayın, gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi (İlgili Firma) tarafından kendisince yaptırılan Sonradan Kontrol –Firma- incelemesi sonucunda tespit edildiğini/ öğrenildiğini ve İlgili Firma tarafından ilgili gümrük idaresine bildirildiğini/beyan edildiğini varsayalım. Eşyanın Cif Kıymeti= 1.000.000-USD, Gümrük Vergileri Toplamı= 750.000-USD, Eşyanın Gümrüklenmiş Değeri= 1.750.000-USD olup,

Uygulanacak Ceza ise: 1.750.000-USD X 2 = 3.500.000-USD olup, Bu Cezanın % 10’u olarak= 350.000-USD İdari Para Cezası uygulanır.

Yine, Gümrük İdaresince/Gümrük Personelince, Müfettişlerce; İlgili Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin hala geçerli olup olmadığı, ilgili şartları taşıyıp taşımadığı, vb. hususları incelenir, araştırılır, ilgili firmanın alması gereken tedbirler aldırılır. Yapılan Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi sonucunda; Tespit edilen Gümrük Vergi eksiklikleri ve Gecikme Cezası tahsil ettirilir, Kanun’un gerektirdiği en yüksek hadlerden (3 katı ceza, Gümrüklenmiş Değerinin 2 katı veya 4 katı) ceza uygulanır. Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin hala geçerli olup olmadığı, hala ilgili şartları taşıyıp taşımadığı, vb. hususları incelenir, araştırılır, gerekli tedbirler alınır/ aldırılır. Firmanın sahip olduğu Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS)’nün Askıya alınması, Geri alınması veya İptalini gerektirir şartların tespiti durumunda, konu ilgili Gümrük Personelince gereği için yazı veya raporla Banaklığa intikal ettirilir.

Halbuki, İlgili Firmanın kendi isteği ile kendisini Sonradan Kontrol -Firma- İncelemesine tabi tutturması sonucunda; Tespit edilen Gümrük vergi eksiklikleri ve Gecikme zammı asılları ödenir ve firma kendisi bildirdiği için “Söz konusu aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi/İlgili Firma tarafından ilgili gümrük idaresine bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on (% 10) oranında uygulanır.” Hukuki prensibinden hareketle, İlgili Ceza tutarının % 10’u İdari Para Cezası olarak alınır ve bu ceza miktarıda ilgili Firma tarafından Gümrük Kanunu’nun 244.maddesi ve Uzlaşma Yönetmeliği kapsamında Uzlaşmaya götürülebilir/ götürülür.

Sayfa 4 / 6

Bu Şekilde, ilgili Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) varsa, bu statülerin geçerliliği, olması gereken şartları korunarak, tespit edilen hatalar düzeltilir, eksiklikler tamamlanır. Bu yöntemle/ bu şekilde ilgili Firmanın sahip olduğu Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) Belgesinin ilgili Gümrük İdaresince Askıya alınması, Geri alınması veya İptalinin önüne geçilmiş olur, bu olumsuzluklar önlenir.

Ayrıca, Firmanın, kendi isteği ile kendisini Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesine tabi tutturması sonucunda; Tespit edilen Gümrük vergi eksikliklerinin aslı ve Gecikme zammı ile (Ödenmesi gereken Cezaların) % 10 İdari Para Cezası olarak –bu tutarda Uzlaşmaya götürülerek- ödenir. Hatalar düzeltilir, eksiklikler tamamlanır. İlgili Firmanın Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) yoksa bile, söz konusu aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi/ Firma tarafından ilgili gümrük idaresine bildirildiği (Gümrük nezdinde cazalı duruma düşmediği), ayrıca Gümrük Kanunu’nun 244.maddesi ve Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’ne göre Uzlaşmaya gidildiği için Onaylanmış Kişi Statüsü (OKS) almak için 2 yıl, Yükümlü Statüsü (YYS) almak için üç yıl beklemek zorunda kalınmaz.

Öte yandan, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele kanunu’nun 3.maddesinde tanımlanan suçlardan birine iştirak etmiş olan kişi/Firma yöneticileri, yine bu maddede belirtilen cezalarla cezalandırıldığı halde, yaptırılan Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi sonucunda; Tespit edilen kaçakçılık fiili ve/veya fiillerinin, resmî makamlar tarafından (Gümrük İdaresince/ Gümrük Personelince) haber alınmadan önce ilgili firma yetkililerinin-yöneticilerinin/ fail veya faillerin, resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri ilgili merciine/ mercilere haber verirse, verilen bilginin, faillerin yakalanmasını veya kaçak eşyanın ele geçirilmesini sağlaması halinde cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişiye verilecek ceza üçte iki oranında indirilir. Bu şekilde, ilgili Firma ve firma yetkilileri/ yöneticileri Kaçakçılıkla yargılanmaktan da kurtulmuş olurlar ya da olması gerekenden daha az ceza alırlar.

Diğer taraftan, 24.11.2023 tarih ve 32379 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemi Uygulamaları Kapsamında Hesaplanan Katma Değer Vergisinin İndirim Hakkının Kaldırılmasına Dair 23.11.2023 tarih ve 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı” ile;

Sayfa 5 / 6

İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla,
İthalatta korunma önlemleri uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla, ödenen Katma Değer Vergisi’nin indirim hakkı 24.11.2023 tarihinden itibaren kaldırılmış olup, Firmaların üzerindeki KDV yükü ve ithalat maliyetleri eskisine göre dahada artmış olup, ithalattan kaynaklanan KDV’nin büyük bir kısmı indirilemez/ mahsup edilemez hale gelmiştir.

Bu olumsuzluklar ve mevcut enflasyonist ortam şartları dikkate alındığında; maliyetlerin azaltılması ve ticari hayatın sürdürülebilmesi için özellikle dış ticaretle (ithalat – ihracat) uğraşan firmaların kendilerini sonradan kontrole tabi tutturmalarının/ kendi istekleriyle sonradan kontrol yaptırmalarının ne kadar isabetli, yararlı ve faydalı olacağı aşikârdır.

III- SONUÇ

Kısacası, hakkını vererek/hakkıyla yapılan Sonradan Kontrol (Firma) İncelemesi; İnceleme yapılan firmaya sayısız faydalar ve avantajlar sağlar. Örneğin: Firmanın gümrük mevzuatı ve dış ticaret mevzuatı ile kısmen mali mevzuat karşısındaki fiili durumunu ortaya çıkarır. Firmanın ithalat ve ihracat başta olmak üzere dış ticaret işlemlerinde, ithalat ve ihracat eşyasının kıymet, miktar, tarife, menşe, rejim beyanı, vb. işlemlerinde, eşyanın gümrük kıymeti veya ithalatta KDV matrah unsurlarında, gümrük mevzuatı, dış ticaret mevzuatı, ilgili diğer mevzuatlar ile kısmen mali mevzuatın uygulanmasında ilgili Firmanın bilerek veye bilmeyerek yaptığı hata ve eksiklikler tespit edilerek, bunların çözüm yolları ortaya konulur, yapılan hatalar ve eksiklikler tespit edilen çözüm yolları önerilir/ tavsiye edilir, eksiklikler tamamlattırılır, hatalar düzelttirilir. Firmada var olan problemler daha fazla büyümeden, başka problemlere yol açmadan, kontrolden çıkmadan çözüme kavuşturulur.

Bu olumsuzluklar ve mevcut enflasyonist ortam şartları dikkate alındığında, maliyetlerin azaltılması ve ticari hayatın sürdürülebilmesi için özellikle dış ticaretle (ithalat – ihracat) uğraşan firmaların kendilerini sonradan kontrole tabi tutturmalarının ne kadar isabetli, yararlı ve faydalı olacağı aşikârdır.

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.

Kocaeli, 24.11.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi
(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri – T903)

Sayfa 6 / 6

Transfer Fiyatlandırması ve Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) İlişkisi

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 28 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

Transfer Fiyatlandırması ve Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) İlişkisi

24.11.2025

I- 88/12944 Sayılı Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) Hakkında Karar’ın 3.Maddesinin (d) fıkrasına Göre;

Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda fatura tutarı üzerinden % 6 oranında Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) tahsil edilmesi gerekir.

Bedelin ithalden önce ödendiği uluslararası ticarette kullanılan ödeme şekillerinden “peşin”, “akreditifli” ve “vesaik mukabili” ödeme şekilleri ise KKDF kesintisine tabi değildir.

– İhracatın, (İhracatı teşvik belgesi ve vergi resim ve harç istisnası belgesine bağlanmış ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler dahil) finansmanı amacıyla kullanılan krediler ve ihracatı teşvik belgesi ile dahilde işleme izin belgesi kapsamında yapılan ithalatta yukarıdaki oranlar % 0 olarak uygulanır.

II- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16 sayılı 18.03.2011 tarihli Genelgesine göre;

– KKDF kesintisine tabi olmayan ödeme şekillerine göre gerçekleştirilen ithalatta mal bedelinin, proforma fatura veya kesin satış faturası tarihine bakılmaksızın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden önce (bu tarih dahil) ilgili bankaya yatırılması ve ilgili banka tarafından da bu bedelin ihracatçıya transferinin en geç iki iş günü içinde tamamlamış olması gerekmektedir.

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın 22.maddesi, “Bu Kararla bu Karara ek olarak yayımlanacak kararlarda ve bunlara ilişkin tebliğlerde belirtilen, hak doğurucu ve hak düşürücü ve uyulmaması aykırılık oluşturan sürelerin hesaplanmasında, işlemin yapıldığı gün hesaba katılmaz. Ancak, hesaplanacak sürelerin son günü resmi tatile rastlarsa, süreler resmi tatili izleyen ilk is gününün çalışma saati sonunda biter.” Hükmünü amir olup, bahsi geçen iki günlük sürenin hesaplanmasında bu hükmün dikkate alınması gerekmektedir.

Bununla birlikte, KKDF kesintisi doğup doğmadığı hususunun gümrük idarelerince değerlendirilebilmesi için, yükümlünün mal bedelini tescil tarihinden önce veya tescil tarihinde bankaya yatırdığını transfer bildirim formu/banka yazısı ile gümrük idarelerine tevsik etmesi gerekir.

Diğer taraftan, mal bedelinin banka tarafından gümrük beyannamesinin tescil tarihinden önce veya tescil tarihinde ihracatçıya transfer edilmiş olması halinde, iki iş günü valör süresi aşılmış olsa bile KKDF kesintisi yapılmaması gerekmektedir.

III- Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2013/6 Sayılı 13.02.2013 Tarihli Genelgesine Göre;

1) Dahilde işleme rejimi kapsamında üretilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak Gümrük Kanunu’nun 114.maddesine göre vergilendirilmesi halinde, eşya bedelinin dahilde işleme rejimine ilişkin verilen gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,
2) Dahilde işleme rejimi kapsamında üretilen ikincil işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş rejimine tutularak Gümrük Kanunu’nun 115.maddesine göre vergilendirilmesi halinde, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş rejimine ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,
3) Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde kısmi muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, eşya bedelinin geçici ithalat rejimine ilişkin verilen gümrük beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

4) Gümrük Kanunu’nun 134.maddesi çerçevesinde tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması halinde, eşya bedelinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden sonra ödenmesi durumunda,

5) İstisnai kıymet yoluyla beyan yapılan hallerde, tamamlayıcı beyanın gümrük idaresine verilmesi gerektiği süreden sonra istisnai kıymete ilişkin ödemenin yapılması durumunda,

KKDF kesintisi yapılacaktır.

IV- Değerlendirme ve Sonuç:

88/12944 Sayılı Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) Hakkında Karar’ın 3.Maddesinin (d) fıkrasına Göre; Kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda fatura tutarı üzerinden % 6 oranında Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) tahsil edilmesi gerekir.
Bedelin ithalden önce ödendiği uluslararası ticarette kullanılan ödeme şekillerinden “peşin”, “akreditifli” ve “vesaik mukabili” ödeme şekilleri ise KKDF kesintisine tabi değildir.

– Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2011/16 sayılı 18.03.2011 tarihli Genelgesine göre; KKDF kesintisine tabi olmayan ödeme şekillerine göre gerçekleştirilen ithalatta mal bedelinin, proforma fatura veya kesin satış faturası tarihine bakılmaksızın serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden önce (bu tarih dahil) ilgili bankaya yatırılması ve ilgili banka tarafından da bu bedelin ihracatçıya transferinin en geç iki iş günü içinde tamamlamış olması gerekmektedir. Bu nedenle:

a) Bir şahıs veya firmanın/ (Bir özel veya tüzel kişinin) gerçekleştirdiği ithalatlarla ilgili serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin tamamında ödeme şeklinin “Peşin Ödeme” olması, yapılan inceleme sonucunda tanzim edilen İnceleme Raporu, Sonradan Kontrol Raporu, vb. rapor veya belgede; Yapılan Yurt dışı araştırması sonucu elde edilen bilgi ve belgelere göre (İthalat sırasında, İthalatçı firmanın temin ettiği sahte fatura ve/veya belgelerin kullanılması), Gümrük İdaresinin ve/veya Denetim Elemanınca yapılan ayrıntılı bir inceleme, bunlarca elde edilen sözleşme/sözleşmeler, ilgili firma muhasebe kayıtları, 2 Nolu KDV Beyannameleri ve Ekleri, Muhtasar Beyannameler ve ekleri, İlgili İdarece ve Müfettişlerce yapılan Kontrol, Sonradan Kontrol ve Firma İncelemesi, Plan Dışı Kontrol, vb. şekilde vakıf olunan ve ilgili gümrük idaresine beyan edilmediği (Eksik beyan edildiği veya hiç beyan edilmediği) anlaşılan gümrük kıymet unsurlarının tespiti (İstisnai kıymet yoluyla beyan yapılan hallerde, tamamlayıcı beyanın gümrük idaresine verilmesi gerektiği süreden sonra istisnai kıymete ilişkin ödemenin yapılması durumu hariç),

b) Yine, incelemeyi yapan ilgili Müfettiş veya Müfettişlerce tespit edilen ve Mali Mevzuata göre uygulanan Gayri Maddi hak Ödemelerin Brütleştirilmesi, vb. ile; “Transfer Fiyatlandırması” nedeniyle yapılan kâr marjı, fiyat ayarlaması, vb. sebebiyle uygulanan indirimden kaynaklanan, söz konusu tutarın hiçbir zaman satıcı firmaya ödenmediği ve ödenmeyeceği, ortada ödenen veya ödenecek bir bedel, meblağ, tutar, değer, vb. bulunmayan, bu nedenle söz konusu serbest dolaşıma giriş beyannamesi ve/veya beyannamelerine ilişkin olarak, söz konusu beyanname veya beyannamelerin tescil tarihinden/tarihlerinden sonra Yurt dışına satıcıya ve/veya satıcı yararına bir başka şahsa veya firmaya ödenen veya ödenecek bir meblağ, değer, tutar, kıymet, miktar vb. bulunmadığı ve bulunmayacağı,

Durumlarda; Bahse konu serbest dolaşıma giriş beyannamesi ve/veya beyannamelerine ilişkin olarak Kaynak Kullanım Destekleme Fonu (KKDF) oluşması, doğması veya ilgili idarece tahakkuk ettirilmesi, haliyle ilgili mevzuata göre oluşmayan, doğmayan bir KKDF üzerinden KDV vb. vergi ve resimlerin, mali yükümlülüklerin istenilmesi/ ilgili şahıs veya firmalardan talep edilmesi ilgili mevzuata ve Anayasanın Vergilendirmeyle ilgili 73.maddesine aykırı olup,

Konuya ilişkin olarak ilgili şahıs veya firmaya tebliğ edilen Tahakkuk ve Ceza Kararlarının, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 210 ve 211.maddeleri gereği “Kaldırılması” gerekir.

Not: İlgili Gümrük İdaresinden KKDF ile ilgili olarak gelen Tahakkuk Kararları ve Ceza kararları için, bu kararların ilgili ithalatçı firmaya tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde İlgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne itiraz edilmesi, İlgili Bölge Müdürlüğü’nden red cevabı alınması veya “Zımni Red” halinde ise bir aylık süre içinde İlgili Vergi Mahkemesine dava açılması gerekir.

Kocaeli, 24.11.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

GÜMRÜK KIYMETİ VE TRANSFER FİYATLANDIRILMASI

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 28 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

GÜMRÜK KIYMETİ VE TRANSFER FİYATLANDIRILMASI

24.11.2025

I- Gümrük Kıymeti

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 24.Maddesine Göre İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti: “1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28’inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Şu kadar ki, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi, aşağıdaki koşullara bağlıdır: a) Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkartılması veya kullanımı, …

d) Alıcı ve satıcı arasında bir ilişki bulunmamalı; ilişkinin varlığı durumunda ise, satış bedeli bu maddenin 2 nci fıkrası hükümlerine göre gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir nitelikte olmalıdır.

2. a) Yukarıdaki fıkra hükümlerini uygulayarak satış bedelinin belirlenmesinde, alıcı ile satıcı arasında bir ilişkinin varlığı, satış bedelinin reddedilmesi için tek başına yeterli bir neden oluşturmaz. Böyle durumlarda, satışa ilişkin koşullar incelenerek, bu ilişkinin fiyatı etkilemediği belirlenirse, satış bedeli kabul edilir. …

c) (b) bendinde sayılan kıymetler, beyan sahibinin girişimi/ rızası ile ve yalnız kıyaslama amacıyla kullanılır. (b) bendi hükümlerine dayanarak eşyanın satış bedelinin yerini alacak bir kıymet tespit edilemez. …

3. b) 27’inci maddeye göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez”.

Sayfa 1 / 8

Gümrük Kanunun 24.Maddesi Hükümlerine Göre Belirlenemeyen Gümrük Kıymeti; Kanun’un 25.maddesinde belirtilen diğer yöntemlerin sırasıyla uygulanması suretiyle belirlenir. 25.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, Kanun’un 26.maddesinde belirtilen hükümlere göre belirlenir. Kanun’un 24, 25 ve 26.madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti ise, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT)’ın VII’inci Maddesi, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII.Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma, Bu Anlaşmaya göre oluşturulan Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi’nin Kararları, Gümrük Kıymeti Yorum Notları, Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği’nin eşyanın gümrük kıymetine ilişkin diğer hükümleri ile bu hükümlere uygun prensip ve yöntemlerle ve Türkiye’deki mevcut veriler esas alınarak belirlenir.

II- Transfer Fiyatlandırması

Bugün dünya üzerindeki ticaretin önemli bir kısmı çokuluslu şirketlerin iştirakleri arasında gerçekleştirilmektedir. Bu firmalar kendi iştirakleri arasındaki mal ve hizmet alım satımında oluşacak fiyatı, karşılaşacakları toplam vergi yükünü de dikkate alarak belirlemek istemektedirler. Transfer fiyatlandırması bir ticari işletmenin kendi kolları ya da bağlı iştirakleri arasındaki mal ve hizmet satışlarında uyguladığı fiyatlama olarak tanımlanabilir. (KAPUSUZOĞLU Tuncay, “Vergisel Yönden Transfer Fiyatlandırması”, Oluş Yayıncılık, İstanbul. Kapusuzoğlu, 2003, s. 3).

Bu sayede, grubun her bir iştirakinin ayrı ayrı kârını maksimize etmesinden ziyade, bütüncül bir bakış açısıyla grubun toplam kârının maksimize edilmesi hedeflenmektedir.

Transfer fiyatlandırması; Vergilendirmede, mükellefler tarafından kullanılabilecek bir vergi planlama aracı ve vergi idareleri bakımından da bunun kötüye kullanılarak vergi kaybına neden olmasını engellemek adına yapılan bir düzenleme olarak ifade edilebilir. (ÖCAL Erdoğan, “Teoride, Mevzuatta ve Uygulamada Transfer Fiyatlandırması”, PWC Danışmanlık Hizmetleri Yayını, İstanbul, 2015, s. 21).

OECD’nin yayımladığı Çokuluslu Şirketler ve Vergi İdareleri için Transfer Fiyatlandırması Rehberinde “Transfer Fiyatı”; bir işletmenin mal, gayri maddi hak ya da hizmetlerinin bağlı bir işletmeye satış fiyatıdır” şeklinde tanımlanmıştır (OECD Transfer Pricing Guidelines For Multinational Enterprises and Tax Administrations, 2017, s.17).

Vergi alanında sıkça kullanılan ve genellikle hakkında olumsuz düşünülen transfer fiyatlandırması, vergi kanunlarına aykırı bir kavram değildir. Vergi kanunlarına aykırı olan bu fiyatlandırma şeklinin işletmeler (firmalar) tarafından kötüye kullanılması olup, bunun yasal dayanağı da 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 13’ncü maddesinde hüküm altına alınan “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı”dır. (BATI Murat, “Transfer Fiyatlandırması Hakkında Ne Biliyoruz?” Yaklaşım Dergisi, Haziran, Sayı 270, 2015, s. 111).

Dünya ticaretinin büyük bir kısmını gerçekleştiren çok uluslu şirketler, kendi aralarındaki ticareti bir takım vergisel avantaja dönüştürmektedirler. Bunun için de kullanmış oldukları araç, transfer fiyatlandırmasıdır. (NAZALI Ersin, “Transfer Fiyatlandırması-I”, Yaklaşım Dergisi, Temmuz 2007, s. 58).

Sayfa 2 / 8

Transfer fiyatlandırması mevzuatımızda, 5520 sayılı Kanunun 13’ncü maddesi ve Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) ile düzenlenmiştir.

1- 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13.Maddesi

1) Kurumlar/ firmalar; ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.
2) İlişkili kişi; kurumların/ firmaların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. …
3) Emsallere uygunluk ilkesi; ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder. …
4) Kurumlar/ firmalar, ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri, aşağıdaki yöntemlerden (işlemin mahiyetine) en uygun olanını kullanarak tespit eder.

Bu yöntemler:
a) Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi: Bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade eder.
b) Maliyet artı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder.
c) Yeniden satış fiyatı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade eder.
ç) İşlemsel kâr yöntemleri: Emsallere uygun fiyat veya bedelin tespitinde, ilişkili kişiler arasındaki işlemden doğan kârı esas alan yöntemleri ifade eder. Bu yöntemler, işleme dayalı net kâr marjı yöntemi ve kâr bölüşüm yöntemidir. İşleme dayalı net kâr marjı yöntemi, mükellefin kontrol altındaki bir işlemden; maliyetler, satışlar veya varlıklar gibi ilgili ve uygun bir temele dayanarak tespit ettiği net kâr marjının incelenmesi esasına dayanır. Kâr bölüşüm yöntemi, ilişkili kişilerin bir veya daha fazla sayıdaki kontrol altındaki işlemlere ilişkin toplam faaliyet kârı ya da zararının, üstlendikleri işlevler ve yüklendikleri riskler nispetinde ilişkili kişiler arasında emsallere uygun olarak bölüştürülmesi esasına dayanır.
d) Emsallere uygun fiyata yukarıdaki yöntemlerden herhangi birisi ile ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemin niteliğine uygun olarak kendi belirleyeceği bir yöntemi kullanabilir.
5) İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanacak fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemler, mükellefin talebi üzerine Maliye Bakanlığı ile anlaşılarak belirlenebilir. …
8) Transfer fiyatlandırmasına ilişkin belgelendirme yükümlülüklerinin tam ve zamanında yerine getirilmiş olması kaydıyla, örtülü olarak dağıtılan kazanç nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmemiş veya eksik tahakkuk ettirilmiş vergiler için vergi ziyaı cezası (Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hali hariç) % 50 indirimli olarak uygulanır.

Sayfa 3 / 8

2- Transfer Fiyatlandırmasıyla İlgili Diğer Mevzuat Hükümleri ve Önemli Bilgiler

– “İlişkinin doğrudan veya dolaylı olarak ortaklık kanalıyla oluştuğu durumların örtülü kazanç dağıtımı kapsamında sayılması için en az % 10 oranında ortaklık, oy veya kâr payı hakkının olması şartı aranır. Ortaklık ilişkisi olmadan doğrudan veya dolaylı olarak en az % 10 oranında oy veya kâr payı hakkının olduğu durumlarda da taraflar ilişkili kişi sayılır. İlişkili kişiler açısından bu oranlar topluca dikkate alınır. Bu hüküm teşebbüs sahibi için de uygulanır.”
– İlişkinin doğrudan veya dolaylı olarak ortaklık kanalıyla oluştuğu durumların örtülü kazanç dağıtımı kapsamında sayılması için % 10 ortaklık, oy veya kâr payı şartı aranır.

– Emsallere uygun fiyat veya bedeller, geleneksel işlem yöntemleri olarak adlandırılan karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet artı yöntemi ve yeniden satış fiyatı yöntemleri ile işlemsel kâr yöntemleri olarak adlandırılan kâr bölüşüm yöntemi ve işleme dayalı net kâr marjı yöntemlerinden işlemin mahiyetine en uygun olan yöntem kullanılarak tespit edilir.

Peşin Fiyatlandırma Anlaşması: İlişkili kişiler ile yapılan mal veya hizmet alım ya da satım işlemlerine ilişkin transfer fiyatının tespit edilmesinde belli bir dönem için uygulanacak yöntem, mükellefin talebi üzerine İdare ile anlaşılarak belirlenebilecek olup bu anlaşma peşin fiyatlandırma anlaşması olarak adlandırılır.

Belgelendirme: Transfer fiyatlandırması belgelendirme yükümlülükleri; genel rapor, yıllık transfer fiyatlandırması raporu, ülke bazlı raporlamaya ilişkin bildirim formu ve ülke bazlı rapor ile transfer fiyatlandırması, kontrol edilen yabancı kurum ve örtülü sermayeye ilişkin formdan oluşur. Söz konusu raporların ve formların 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 148 inci, 149 uncu ve mükerrer 257 nci maddeleri hükümleri uyarınca, bu Tebliğin ilgili bölümlerinde yer alan süre ve formatta hazırlanarak İdareye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz edilmesi gerekmektedir.

Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu: Yıllık transfer fiyatlandırması raporunun, Ek-4’te yer alan formata uygun şekilde, kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar hazırlanması ve istenmesi durumunda, İdareye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz edilmesi zorunludur.

Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu Düzenlenmesini Gerektiren Durumlar: Mükellefler, aşağıda belirtilen işlemlere yönelik olarak “yıllık transfer fiyatlandırması raporu” hazırlarlar;
a)Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Müdürlüğüne kayıtlı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt içi ve yurt dışı işlemler,
b) Diğer kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt dışı işlemler,
c) Serbest bölgelerde faaliyette bulunan kurumlar vergisi mükelleflerinin ilişkili kişilerle yaptığı yurt içi işlemler,

Sayfa 4 / 8

ç) Tüm kurumlar vergisi mükelleflerinin yurt dışı şubeleri ve serbest bölgelerde bulunan ilişkili kişilerle (serbest bölgedeki şubeleri dahil) yaptığı işlemler.

Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımında Ceza Uygulaması: Teşebbüs sahibi ve kurumların, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunarak tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı yapmaları durumunda Vergi Usul Kanunu’nun ilgili ceza hükümleri uygulanır.
Tebliğ ile İdareye ibraz etme zorunluluğu getirilen rapor, bildirim ve diğer bilgi ve belgeleri Tebliğde belirlenen süreler içinde vermeyen, eksik veya yanıltıcı bilgi verenler hakkında VUK hükümleri uyarınca cezai işlem uygulanır.

Belgelendirme ve Ceza İndirimi: Transfer fiyatlandırmasına ilişkin belgelendirme yükümlülüklerinin tam ve zamanında yerine getirilmiş olması kaydıyla, örtülü olarak dağıtılan kazanç nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmemiş veya eksik tahakkuk ettirilmiş vergiler için vergi ziyaı cezası % 50 indirimli olarak uygulanır.
Belgelendirme yükümlülüklerinin tam ve zamanında yerine getirilmediğinin İdare veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından tespit edilmesi durumunda, mükellefler ceza indiriminden yararlanamazlar.

Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde, indirimli ceza uygulamasından yararlanılması mümkün değildir.

– Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar, kurum kazancının tespitinde gider olarak indirilemez.

– İmalat ve inşaat, kiralama ve kiraya verme, ödünç para alınması veya verilmesi, ücret, ikramiye ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler, her hâl ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.

3- Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımının Başlıca Özellikleri

a) Bir kurum/ firma, kişi tarafından bir mal veya hizmet alım ya da satımının (alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama, kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler de bu kapsamdadır.) yapılmış olması,
b) Söz konusu kurumun/firmanın bu mal veya hizmet alım ya da satımını ilişkili kişilerle yapmış olması,
c) Bu mal veya hizmet alım ya da satımında “Emsallere uygunluk ilkesi”ne aykırı olarak fiyat veya bedel tespiti yapılmış olması,

Gerekmektedir.

Sayfa 5 / 8

4- Mevzuata Uygun (Grup İçi Hizmet ve Mal Alımının) Transfer Fiyatlandırmasının Özellikleri:

Türkiye’de yapılan transfer fiyatlandırması düzenlemeleri/ çalışmaları sırasında aşağıdaki belirtilen hususların dikkate alınması gerekir. Bu Hususlar:

1• İşlemim ilişkili kişilerle yapılıp yapılmadığı,

2• Hizmetin gerçekten verilmiş (mal veya hizmetin satılmış/teslim edilmiş) olup olmadığı,

3• Alıcı şirketin hizmete (ilgili mala) ihtiyacı olup olmadığı,

4• Bu hizmetlerin (malın) fiyatının emsallerine uygun olup olmadığı,

Bu şartları taşıyan bir alış veriş/ mal veya hizmet ithalatı; mevzuat açısından her hangi bir probleme, her hangi bir matrah eksikliğine sebep olmayacaktır.

Diğer bir deyişle, kurumların/ firmaların ilişkili oldukları kişilerle emsallere uygunluk ilkesine göre tespit ettikleri fiyat veya bedel üzerinden mal veya hizmet alım ya da satım yapmaları durumunda; Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımından söz edilemeyecektir.

III- Satıcı Tarafından Alıcıya Yapılan Bir İndirimin İthal Edilen Eşyanın Gümrük Kıymetine Katılmaması İçin Gereken Şartlar

– İlgili indirimin ithalattan önce yapılmış olması, ilgili belgelerle veya satış sözleşmesiyle bunun yine ithalattan önce yapıldığının ispatlanması,

– Yapılan indirimin ticarette mutat kabul edilen oranlar içinde olması,

– Yapılan indirimin, satıcı tarafından aynı miktarda mal alan bütün alıcılara uygulanması,

– İndirimin, alıcı ile satıcı arasındaki özel ilişkilerden ve/veya herhangi bir muvazaalı işlemden kaynaklanmaması,

– Yapılan indirimin, ticari uygulamalar çerçevesinde oluşan mutat oranlarda ve satıcının bulunduğu ülkede benzeri ticari işlemlerde uygulanan oranlarda veya bu oranlara yakın olması,

Gerekir.

Sayfa 6 / 8

IV- Gümrük Kıymetinin İhlali ve Uygulanacak Ceza

Transfer Fiyatlandırılması yoluyla Gümrük Kıymetinin aşındırılması, eksik beyan edilmesi veya hiç beyan edilmemesi durumunda; Olayın oluşumu ve işlemin özelliğine göre Gümrük Kanunu’nun 234.maddesi hükümlerine (İthalat vergilerinden başka vergi farkının üç katı) veya 238.maddesi hükümlerine göre (Eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı) ceza uygulanır.

– Olayda sahte ve yanıltıcı belge kullanılması, kaçakçılık unsurlarının bulunması, vb. durumlarda; Ayrıca, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre Adli takibat işlemi yapılır.

V- Sonuç (Yapılması Gerekenler):

1- İlgili/ ilişkili firmaların mal veya hizmet alım satımı sırasında; tüm alıcılara eşit davranmaları, aynı fiyattan satmaları, liste fiyatı üzerinden yapılan standart indirimlerin tüm ülkelere ve/veya tüm alıcı firmalara aynı oranlarda yapılması,

2- İlişkili firmalarca kendi aralarında tanzim edilen, uygulanan transfer fiyatlandırması sözleşmelerinin, transfer fiyatlandırma yöntemlerinin, ilgili satış sözleşmelerinin cari gümrük mevzuatıyla/ gümrük kıymetiyle uyumlu hale getirilmesi,

3- İlişkili kişi ve firmalarca yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olması/ “Emsallere uygunluk ilkesi”ne uygun olması,

4- İlişkili kişi ve firmalarca yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında; Hizmetin verilmiş (mal veya hizmetin satılmış/ teslim edilmiş) olması, alıcı şirketin hizmete (ilgili mala) gerçekten ihtiyacı olması, bu hizmetin/ malın fiyatının emsallerine (“Emsallere uygunluk ilkesi”ne) uygun olması,

5- İlişkili firmalarca kendi aralarında yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında herhangi bir indirim yapılması durumunda;
– İndirimin ithalattan önce yapılmış olması,
– İlgili belgelerle veya satış sözleşmesiyle bunun yine ithalattan önce yapıldığının ispatlanması,
– Yapılan indirimin ticarette mutat kabul edilen oranlar içinde olması,
– Yapılan indirimin satıcı tarafından aynı miktarda mal alan bütün alıcılara uygulanması,
– Yapılan indirimin, alıcı ile satıcı arasındaki özel ilişkiden ve/veya herhangi bir muvazaalı işlemden kaynaklanmaması,
– Yapılan indirimin, ticari uygulamalar çerçevesinde oluşan mutat oranlarda ve satıcının bulunduğu ülkede benzeri ticari işlemlerde uygulanan oranlarda veya bu oranlara yakın olması,

Sayfa 7 / 8

6- Firmaların uyguladığı transfer fiyatlandırması yönteminin mali mevzuat açısından herhangi bir sorun teşkil etmiyor olmasının, gümrük mevzuatı açısından da bir sorun olmadığı anlamını gelmediğinin bilinmesi, kişi ve firmaların, transfer fiyatlandırması politikalarını oluştururken vergi ve gümrük boyutlarını birlikte değerlendirerek, Mali mevzuat ve Gümrük mevzuatı ile uyumlu bir yöntem belirlemeleri,

7- AB ve Dünya Gümrük Örgütü karar ve vaka incelemelerinde; transfer fiyatlandırması çerçevesinde belirlenen satış fiyatının, gümrük mevzuatı anlamında satış bedeli olarak kabul edilmek zorunda olmadığının belirtildiğinin bilinmesi,

8- Kişi ve firmalara, transfer fiyatlandırmasından kaynaklanan fiyat/ kıymet indirimi (kıymet kaybı) sebebiyle ilgili Gümrük idaresince tebliğ edilecek Ek Tahakkuk ve Ceza Kararları ile Gecikme Zammına/ Gecikme faizine yüzde yüz haklı, hukuki ve mevzuat dayanakları olmadığı sürece [Firmanın; OKS Belgesinin veya Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının/ “YYS Belgesinin Askıya Alınmaması” ya da “YYS Belgesinin Geri Alınmaması” için] itiraz edilmemesi, Gümrük Kanunu’nun 244.maddesi ile Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği hükümlerine göre “Uzlaşmaya Gidilmesi”,
…

Gerekir.

Kocaeli, 24.11.2025

Kerim Çoban
Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

Sayfa 8 / 8

TELAFİ EDİCİ VERGİ (TEV) UYGULAMASI (2)

Written by mehmetkurtipek_ap0wb77s on 28 November 2025. Posted in kategoriler. Leave a Comment

TELAFİ EDİCİ VERGİ (TEV) UYGULAMASI (2)

27.11.2025

I- Telafi Edici Verginin Aranmayacağı Haller:

– Tercihli vergi uygulamasına baz teşkil eden A.TR dolaşım belgesi veya menşe ispat belgeleri (EUR.1 dolaşım sertifikası, fatura beyanı, EUR-MED dolaşım sertifikası veya EUR-MED fatura beyanı) DİİB sahibi ihracatçı tarafından talep edilmemişse, bu şekilde yapılan ihracatta TEV tahsilatı aranmaz.

– DİİB kapsamındaki ihracatın, EUR.1 dolaşım sertifikası veya fatura beyanı eşliğinde Fas’a, Tunus’a, Mısır’a veya Suriye’ye yapılması durumunda; işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılan üçüncü ülke menşeli eşyaya ilişkin verginin tahsilatı aranmaz.

Örnek 1: Ankara’da faaliyet gösteren Y firmasının Ortadoğu ve Arap Ülkelerine çeşitli tarım makineleri ihracatı yaptığını varsayalım. Y firması DİİB kapsamında, EUR.1 dolaşım sertifikası veya fatura beyanı eşliğinde Fas, Tunus, Mısır’a veya Suriye’ye ihracat yapması durumunda; işlem görmüş ürünlerin (çeşitli tarım makinelerinin) üretiminde kullanılan üçüncü ülke menşeli eşyalara ilişkin verginin tahsilatı aranmaz.

– İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe (kaynak) ülke ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi aynı ise, girdi ve nihai ürüne bakılmaksızın TEV tahsilatı aranmaz.

– İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe (kaynak) ülke ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi PAMK’a taraf ülkeler arasında ise, TEV tahsilatı aranmaz.

– İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe (kaynak) ülke ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi PAAMK Sistemi’ne dahil olan ülkeler arasında ise, TEV tahsilatı aranmaz.

– TEV için baz alınan vergi, girdinin ithal edildiği menşe (kaynak) ülkeye, ilgili ihracat tarihinde uygulanan vergidir. Ancak, ilgili ihracat tarihinde menşe (kaynak) ülkeye uygulanan vergi oranı 0 (sıfır) ise (Toplu Konut Fonu kesintisi de öngörülmemişse), TEV tahsilatı aranmaz.

Sayfa 1 / 7

Örnek 2-a) Yukarıda (Örnek 1’te) yer alan Y firmasının, İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe (kaynak) ülke (örneğin Almanya’dan kereste alıp) ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi (Almanya’ya ağaç parke ihraç etmesi) aynı ise, ya da;
b) Y firmasının yaptığı ithalat ve ihracatta; İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe (kaynak) ülke (örneğin İspanya) ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi PAMK’a taraf ülkeler arasında (örneğin İtalya) ise,
c) Y firmasının yaptığı ithalat ve ihracatta; İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe (kaynak) ülke (örneğin Tunus) ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi PAAMK Sistemi’ne dahil olan ülkeler arasında (Cezair) ise yada,
d) Y firmasının yaptığı ithalat ve ihracatta; TEV için baz alınan vergi, girdinin ithal edildiği menşe (kaynak) ülkeye, ilgili ihracat tarihinde uygulanan vergidir. Ancak, ilgili ihracat tarihinde menşe (kaynak) ülkeye (örnek Portekiz’e) uygulanan vergi oranı 0 (sıfır) ise (Toplu Konut Fonu kesintisi de öngörülmemişse),
TEV tahsilatı aranmaz.

– DİİB kapsamında ülkemizde doğmuş ve büyütülmüş canlı hayvanlar ile avlanma ve balıkçılık faaliyetlerinden elde edilen ürünler ve bunlardan elde edilen ürünlerin menşe ispat belgeleri eşliğinde, AT’ye üye ülkeler ve/veya STA imzalanmış bir ülkeye ihracatında; bu ürünlerin elde edilmesinde kullanılan üçüncü ülke menşeli eşyaya ilişkin verginin (TEV) tahsilatı aranmaz.

– Elde edilmesinde üçüncü ülke menşeli eşya kullanılan ve AT’ye üye ülkelere ihraç edilen her türlü harp araç, gereç, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ile bunların yapım, bakım ve onarımlarında kullanılacak yedek parçalar için TEV tahsilatı aranmaz.

– DİİB kapsamındaki ihracatın, EUR.1 dolaşım sertifikası veya fatura beyanı eşliğinde Fas’a, Tunus’a, Mısır’a veya Suriye’ye yapılması durumunda; İşlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılan üçüncü ülke menşeli eşyaya ilişkin verginin tahsilatı aranmaz.

Örnek 3: Yukarıda (Örnek 1’te) yer alan Y firmasının, tarla balıkçılığı ve çeşitli kümes hayvancılığı faaliyetleriyle iştigal ettiğini, kullandığı yemleri kendisinin ürettiğini ve malzemelerini bir kısmını üçüncü ülkelerden temin ettiğini varsayalım. Y firmasının ürettiği çeşitli balık ve kümes hayvanları ile bunlardan elde edilen ürünlerin menşe ispat belgeleri eşliğinde, AT’ye üye ülkeler (örneğin Yunanistan’a) ve/veya STA imzalanmış bir ülkeye (örneğin Bosna Hersek’e) ihracatında; bu ürünlerin elde edilmesinde kullanılan üçüncü ülke menşeli eşyaya ilişkin vergi (TEV) aranmaz, Örnek 4: Savunma sanayi alanında faaliyet gösteren Z firmasının Çin Halk Cumhuriyeti ve Tayvan’dan “Özel alaşımlı çelik” ithal ederek çeşitli silahlar ürettiğini ve bu silahları AB ülkelerine (Örneğin İsveç’e) ihraç ettiğini varsayalım. Söz konusu ihracat (her türlü harp araç, gereç, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ile bunların yapım, bakım ve onarımlarında kullanılacak yedek parçalar) için TEV tahsilatı aranmaz.

Sayfa 2 / 7

Örnek 5: Yukarıda (Örnek 4’te) yer alan Z firmasının, ürettiği ürünleri DİİB kapsamında ihracatını, EUR.1 dolaşım sertifikası veya fatura beyanı eşliğinde Fas, Tunus, Mısır veya Suriye’ye yapması durumunda; İşlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılan üçüncü ülke menşeli eşyaya ilişkin verginin (TEV) tahsilatı aranmaz.

Öte yandan; Suriye’ye gerçekleştirilen ihracatta, Suriye’nin henüz herhangi bir çapraz menşe kümülasyonu içerisinde yer almadığı göz önüne alındığında, TEV’in doğmaması için, EUR.1 dolaşım sertifikası veya fatura beyanı kullanılması gerekir. Diğer bir değişle; EUR.1 Dolaşım Sertifikası veya Fatura Beyanı ile Suriye’ye yapılan ihracatta TEV aranmaz/doğmaz.

Diğer taraftan; Tercihli ticaret kapsamında; STA imzaladığımız ülkelerden İthalat Rejimi’nde 25 ila 97 nci fasıllar arasında yer alan sanayi ürünü (AKÇT Anlaşması kapsamı ürünler diğer tüm STA Anlaşması imzalanmış ülkeler bakımından sanayi ürünleri gibi değerlendirilir.) ile AT’den sanayi ürünü ve/veya AKÇT Anlaşması kapsamı ürün ithal edilip yine bu ürünlerin girdi olarak kullanılması suretiyle elde edilen işlem görmüş ürünün tercihli ticaret kapsamında ilgili ülkelere ihracatında, TEV tahsilatı gerekmekle birlikte kaynak ülkeden sanayi ürünü ve/veya AKÇT Anlaşması kapsamı ürün ithalatında uygulanan gümrük vergileri, ilgili tercihli ticaret anlaşmaları çerçevesinde sıfırlandığından TEV aranmaz.

Ayrıca; Ek-1’de yer alan Tabloların hazırlanmasında dikkate alınan, ülkelerin PAAMK kapsamında çapraz kümülasyon hükümleri doğrultusunda tercihli ticaret yaptıkları varsayımına yönelik olarak, Ek-1’de yer alan Tablolarda TEV’in öngörülmediği durumlarda, TEV doğmaması ve menşe kazanma kriterinin karşılanmasında ilgili ithal ülkesinin de dikkate alınabilmesi açısından gerek ithalat gerekse ihracatta EUR-MED dolaşım sertifikasının veya EUR-MED fatura beyanının kullanılması gerekmektedir. Örneğin; Ek-1’de yer alan Tablo-1’de AT’den belge kapsamında girdi ithal edilip işlem görmüş ürünün EFTA’ya ihraç edildiği durumda, TEV doğmaması ve menşe kazanma kriterinin karşılanmasında AT’nin de dikkate alınabilmesi için gerek ithalat gerekse ihracat açısından EUR-MED dolaşım sertifikası veya EUR-MED fatura beyanı kullanılması gerekmektedir.

– Eşyanın bir serbest bölgeden, diğer bir serbest bölgeye satışının yapılması söz konusu ise, diğer serbest bölgeye satışı yapılan eşyanın tamamının aynı şekilde veya daha ileri bir düzeyde işlem görmüş ürün olarak bu serbest bölgeden gümrük hattı dışı eşya satış mağazasına satışının yapılması veya bu serbest bölgeden tercihli rejimden (A.TR dolaşım belgesi eşliğinde AT üyesi bir ülkeye veya menşe ispat belgesi eşliğinde AT üyesi bir ülkeye veya STA imzalanan bir ülkeye veya PAMK’a taraf bir ülkeye ya da PAAMK Sistemi’ne dahil olan bir ülkeye ihracatın yapılması durumu) yararlanmaksızın başka ülkelere satışının yapılması ve bu satışları yapan firmalara ait Serbest Bölge Müdürlükleri ile Serbest Bölge Gümrük Müdürlüklerince onaylı Serbest Bölge Bilgi İşlem Formlarının firma nüshalarının asıllarının ilgili İBGS’ye tevsik edilmesi kaydıyla, konuya ilişkin TEV tahsilatı aranmaksızın belge taahhüt kapatma işlemlerinin tekemmül ettirilmesi gerekir.

Sayfa 3 / 7

Örnek 6: Mersin Serbest Bölgesi’nde faaliyet gösteren A firması, ürettiği kumaşları Ege Serbest Bölge’sinde faaliyette bulunan B firmasına sattığını varsayalım. Bu eşyaların aynen veya işlenerek/işlenmiş ürün olarak Ege Serbest Bölge’sinden gümrük hattı dışı eşya satış mağazalarına satışının yapılması veya bu serbest bölgeden tercihli rejimden yararlanmaksızın başka ülkelere satışının yapılması ve bu satışları yapan B firmasına ait Serbest Bölge Müdürlükleri ile Serbest Bölge Gümrük Müdürlüklerince onaylı Serbest Bölge Bilgi İşlem Formunun firma nüshası aslının ilgili İBGS’ye tevsik edilmesi kaydıyla, konuya ilişkin TEV tahsilatı aranmaksızın belge taahhüt kapatma işlemlerinin tekemmül ettirilmesi gerekir.

– DİİB kapsamında, ithal eşyasının yanı sıra eşdeğer eşyanın kullanılması suretiyle elde edilen işlem görmüş ürünün ihraç edilmesi halinde, üçüncü ülkeden ithal edilen eşyanın kullanılması suretiyle elde edilen işlem görmüş ürünün üçüncü ülkeye ihraç edilmesinin yanı sıra AT üyesi veya STA imzalanan veya PAMK’a taraf bir ülkeye ya da PAAMK Sistemi’ne dahil olan bir ülkeye ihraç edilmesi söz konusu ise, ithalat esnasında ayniyat tespitinin yapılamaması nedeniyle, eşdeğer eşya kullanılmasına rağmen ihracata konu işlem görmüş ürünün ithal eşyasından mı eşdeğer eşya kullanılarak mı elde edildiğinin tespitinin mümkün olmaması nedeniyle, nihai olarak belge kapsamında üçüncü ülkeden ithal edilen eşyanın işlem görmüş ürün olarak üçüncü ülkelere ihraç edildiği tevsik edildiği sürece belge sahibi firma için TEV yükümlülüğü doğmamaktadır.

Örnek 7: Yukarıda (Örnek 4’te) yer alan Z firmasının, Türkiye’de üretimi sırasında üçüncü ülkelerden ithal ettiği yardımcı ve hammadde yanında eşdeğer eşyada kullanarak nihai ürün/işlem görmüş ürünler ürettiğini ve bu ürünleri üçüncü ülkeler ile AT üyesi veya STA imzalanan veya PAMK’a taraf bir ülkeye ya da PAAMK Sistemi’ne dahil olan bir ülkeye’de ihraç ettiğini varsayalım. İthalat esnasında ayniyat tespitinin yapılamaması nedeniyle, eşdeğer eşya kullanılmasına rağmen ihracata konu işlem görmüş ürünün ithal eşyasından mı, yoksa eşdeğer eşya kullanılarak mı elde edildiğinin tespitinin mümkün olmaması nedeniyle, nihai olarak belge/DİİB kapsamında üçüncü ülkeden ithal edilen eşyanın işlem görmüş ürün olarak üçüncü ülkelere ihraç edildiği tevsik edildiği sürece belge sahibi Z firması için TEV yükümlülüğü doğmaz.

– Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ihraç edilen nihai ürünün üretimi esnasında kullanılan işletme malzemeleri üzerinden TEV tahsilatı gerekmez. TEV tahsil edilmez.

Sayfa 4 / 7

II- Telafi Edici Verginin (TEV’in) Ödenmesi:

1) Şartlı muafiyet sistemi kapsamındaki sanayi ürünlerinin A.TR dolaşım belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere ihracatında; İşlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan üçüncü ülke menşeli hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul ile değişmemiş eşyaya ilişkin vergi, kaynak ülkelerle varolan anlaşmalardaki lehte hükümler saklı kalmak kaydıyla ödenir.
2) Şartlı muafiyet sistemi kapsamındaki işlenmiş tarım ürünlerinin EUR.1 belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere ihracatında, 1/2007 sayılı Türkiye-AT Ortaklık Konseyi Kararı hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu ürünlerin elde edilmesinde üçüncü ülke menşeli sanayi ürünü kullanılmışsa buna ilişkin vergi, işlenmiş tarım ürünü kullanılmış ise bu üründeki sanayi payına ilişkin vergi ödenir.

Örnek 1: Kocaeli’de küçük ev aletleri üreten D firmasının, üretim sırasında üçüncü ülke menşeli hammadde, yardımcı madde, yarı mamul kullandığını ve söz konusu işlenmiş ürünleri şartlı muafiyet sistemi kapsamındaki A.TR dolaşım belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğuna (AB’ye) üye ülkelere ihraç ettiğini varsayalım. Nihai/işlenmiş ürünlerin üretiminde kullanılan üçüncü ülke menşeli hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul ile değişmemiş eşyaya ilişkin vergi (TEV), kaynak ülkelerle var olan anlaşmalardaki lehte hükümler saklı kalmak kaydıyla ihracat sırasında ödenir.

3) Anlaşma ile belirlenen menşe kuralının sağlanması ve bir menşe ispat belgesinin düzenlenmesi kaydıyla, şartlı muafiyet sistemi kapsamında ülkemizde doğmuş ve büyütülmüş canlı hayvanlar ile avlanma ve balıkçılık faaliyetlerinden elde edilen ürünler ve bunlardan elde edilen ürünler hariç olmak üzere, tarım ürünlerinin AB üyesi ülkelere ihracatında; Bu ürünlerin elde edilmesinde kullanılan üçüncü ülke menşeli hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ve mamul ile değişmemiş eşyaya ilişkin vergi tahsil edilir.

Örnek 2: Konya’da faaliyet gösteren G firmasının ürettiği işlenmiş tarım ürünleri şartlı muafiyet sistemi kapsamında EUR.1 belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere ihraç ettiğini varsayalım. 1/2007 sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu ürünlerin elde edilmesinde üçüncü ülke menşeli sanayi ürünü kullanılmışsa buna ilişkin vergi, işlenmiş tarım ürünü kullanılmış ise bu üründeki sanayi payına ilişkin vergi (TEV) ödenir.

4) Anlaşma ile belirlenen menşe kuralının sağlanması ve bir menşe ispat belgesinin düzenlenmesi kaydıyla, şartlı muafiyet sistemi kapsamında, ülkemizde doğmuş ve büyütülmüş canlı hayvanlar ile avlanma ve balıkçılık faaliyetlerinden elde edilen ürünler ve bunlardan elde edilen ürünler hariç olmak üzere, Serbest Ticaret Anlaşması imzalanmış bir ülkeye gerçekleştirilen ihracatta; İşlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan ve bu ülke menşeli olmayan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul ile değişmemiş eşyaya ilişkin vergi, ilgili anlaşmanın lehte hükümleri saklı kalmak kaydıyla ödenir. Ancak, Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelerden menşe ispat belgeleri veya tedarikçi beyanı eşliğinde ithal edilen eşya kullanılarak elde edilen Kümülasyona dahil işlem görmüş ürünün, menşe ispat belgeleri veya tedarikçi beyanı eşliğinde tekrar Kümülasyona taraf ülkelerden birine ihraç edilmesi durumunda, ithalat rejiminde belirtilen oranda verginin tahsili aranmaksızın ilgili gümrük idaresince ihracata izin verilir. Diğer taraftan, Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelerden menşe ispat belgeleri veya tedarikçi beyanı eşliğinde ithal edilen eşya kullanılarak elde edilen Kümülasyona dahil işlem görmüş ürünün, menşe ispat belgeleri veya tedarikçi beyanı eşliğinde tekrar Kümülasyona taraf ülkelerden birine ihraç edilmesi durumunda da, ithalat rejiminde belirtilen oranda verginin tahsili aranmaksızın ilgili gümrük idaresince ihracata izin verilir.

Sayfa 5 / 7

Örnek 3: Yukarıda (Örnek 2’de) yer alan G firmasının, anlaşma ile belirlenen menşe kuralının sağlanması ve bir menşe ispat belgesinin düzenlenmesi kaydıyla, şartlı muafiyet sistemi kapsamında, Serbest Ticaret Anlaşması imzalanmış bir ülkeye örneğin Bosna Hersek’e çeşitli işlenmiş sanayi ürünleri ihraç ettiğini varsayalım. Söz konusu gerçekleştirilen ihracatta; İşlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan ve bu ülke menşeli olmayan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul ile değişmemiş eşyaya ilişkin vergi, ilgili anlaşmanın lehte hükümleri saklı kalmak kaydıyla ödenir.

5) Şartlı muafiyet sistemi kapsamında, işlem görmüş ürünlerin A.TR dolaşım belgesi eşliğinde veya menşe ispat belgeleri eşliğinde Avrupa Topluluğuna (AB) üye ülkelere ihracatında; İşlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan üçüncü ülke menşeli hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul ile değişmemiş eşyaya ilişkin verginin aynı ithal eşyası için Toplulukta uygulanan vergiden yüksek olması halinde, tarım ürünleri ile 1/95 sayılı Avrupa Topluluğu – Türkiye Ortaklık Konseyi Kararı kapsamı ürünler hariç olmak üzere, Toplulukta uygulanan vergi ödenir.

Örnek 4: Yukarıda (Örnek 2’de) yer alan G firmasının, ürettiği işlem görmüş çeşitli sanayi ürünlerini A.TR dolaşım belgesi eşliğinde veya menşe ispat belgeleri eşliğinde Avrupa Topluluğuna (AB) üye ülkelere ihraç ettiğini varsayalım. Bahse konu işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan üçüncü ülke menşeli hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, mamul ile değişmemiş eşyaya ilişkin verginin aynı ithal eşyası için Toplulukta uygulanan vergiden yüksek olması halinde, Toplulukta uygulanan vergi ödenir.

6) Şartlı muafiyet sistemi kapsamında serbest bölgelere gerçekleştirilen ihracata konu eşyanın belge/izin süresi bitiminden itibaren 3 (üç) ay içerisinde serbest bölgelerden A.TR dolaşım belgesi eşliğinde veya menşe ispat belgeleri eşliğinde Avrupa Topluluğuna üye ülkelere, Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere, Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonuna taraf ülkelere veya Serbest Ticaret Anlaşması imzalanmış bir ülkeye satışı halinde; birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki hükümler çerçevesinde telafi edici verginin tahsili aranır.

7) Bu madde hükmü çerçevesinde ödenmesi gereken vergi, serbest bölgelerden gerçekleştirilen satışlar dahil ihracata ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru ve bu tarihte ithalat rejiminde belirtilen gümrük vergisi ve varsa toplu konut fonu üzerinden hesaplanarak ihracat esnasında ödenir. Ancak, belge kapsamında önceden ihracat işleminden sonra ithalat yapılması durumunda, bu vergi serbest bölgelerden gerçekleştirilen satışlar dahil önceden ihracata ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihindeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış kuru ve bu tarihte ithalat rejiminde belirtilen gümrük vergisi ve varsa toplu konut fonu üzerinden hesaplanarak, önceden ihracata tekabül eden ithalatın yapılması esnasında ödenir. Tahsil edilen telafi edici vergi bütçeye irat kaydedilir.

Sayfa 6 / 7

8) İşlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılan vergiye konu eşyanın tespitinde firma beyanı esas alınır. Aksine bir durumun tespiti halinde, ödenmeyen ya da eksik ödenen telafi edici vergi, yedinci fıkrada belirtilen ödemenin yapılması gereken tarih itibarıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

Örnek 5: Yukarıda (Örnek 2’de) yer alan G firmasının, AB’ye yaptığı ihracatlar sırasında; bazı ihracat beyannameleri kapsamı eşyalara tekabül eden TEV’i hiç ödemediği, bazı ihracat beyannamelerinde ise eksik ödediğini, Adı geçen firmanın Gümrük Müfettişlerince yapılan Sonradan Kontrol/Firma İncelemesi sonucunda bu durumun her yönüyle ispatlandığı, ortaya çıkarıldığı ve tespit edildiğini varsayalım. Ödenmeyen ya da eksik ödenen bahse konu telafi edici vergi (TEV), yedinci fıkrada belirtilen ödemenin yapılması gereken tarih itibarıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

9) Elde edilmesinde üçüncü ülke menşeli eşya kullanılan ve Avrupa Topluluğuna (AB) üye ülkelere ihraç edilen her türlü harp araç, gereç, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ile bunların yapım, bakım ve onarımlarında kullanılacak yedek parçalar için telafi edici vergi aranmaz.

Örnek 6: Savunma sanayi alanında faaliyet gösterek H firmasının Rusya ve Ukrayna’dan “Özel alaşımlı metaller” ithal ederek çeşitli silahlar ürettiğini ve bu silahları AB ülkererine (Örneğin Romanya ve Bulgaristan’a) ihraç ettiğini varsayalım. Söz konusu ihracat (her türlü harp araç, gereç, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ile bunların yapım, bakım ve onarımlarında kullanılacak yedek parçalar) için TEV tahsilatı aranmaz.

III- Telafi Edici Verginin (TEV) Geri Verilmesi:

– Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ödenmemesi gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen vergi, ilgili firmanın talebi üzerine 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde ilgili mükellefe nakden geri verilir.

– Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında fazla yatırıldığı tespit edilen verginin geri verilmesi için, bu verginin tebliği tarihinden itibaren 3 (üç) yıl içerisinde tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ilgili gümrük idaresine müracaat edilmesi gerekir. Gümrük idaresi, ilgili firmanın müracaatı üzerine, geri verme kararının alındığı tarihten itibaren 3 (üç) ay içerisinde fazla yatırılan vergiyi geri vermek zorundadır. Fazla yatırıldığı tespit edilen verginin, ilgili firmanın gerekli bilgi ve belgeleri tamamlayarak müracaatı üzerine, geri verme kararının alındığı tarihten itibaren 3 (üç) ay içerisinde ilgili Gümrük İdaresince geri verilmemesi halinde, bu sürenin bitiminden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun tecil faizine ilişkin hükümleri uygulanır, yani mükellefe faiz ödenir.

Kocaeli, 27.11.2025

Kerim Çoban
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Sayfa 7 / 7

Month: November 2025

KAYIT BELGESİ ALINMADAN YA DA SONRADAN ALINARAK İŞLEM YAPILMASI DURUMUNDA CEZA UYGULANIP UYGULANMAYACAĞI HAKKINDA

KAYIT BELGESİ ALINMADAN YA DA SONRADAN ALINARAK İŞLEM YAPILMASI DURUMUNDA CEZA UYGULANIP UYGULANMAYACAĞI HAKKINDA

FİRMALARIN KENDİLERİNİ SONRADAN KONTROLE TABİ TUTTURMALARININ AVANTAJLARI

FİRMALARIN KENDİLERİNİ SONRADAN KONTROLE TABİ TUTTURMALARININ AVANTAJLARI

Transfer Fiyatlandırması ve Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) İlişkisi

Transfer Fiyatlandırması ve Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) İlişkisi

GÜMRÜK KIYMETİ VE TRANSFER FİYATLANDIRILMASI

GÜMRÜK KIYMETİ VE TRANSFER FİYATLANDIRILMASI

TELAFİ EDİCİ VERGİ (TEV) UYGULAMASI (2)

TELAFİ EDİCİ VERGİ (TEV) UYGULAMASI (2)